Beste lezers,

In mei maken wij traditioneel een stand van zaken op van de vooruitgang die is geboekt op het gebied van Europese integratie en tegelijkertijd richten wij onze blik op de toekomst.

Op zondag 9 mei hebben wij, zoals ieder jaar, de Dag van Europa gevierd met een hele reeks activiteiten. Voor het tweede jaar op rij vond de open dag van het EESC volledig virtueel plaats. De waardevolle bijdrage van het EESC aan het EU-besluitvormingsproces kreeg daarbij bijzondere aandacht en er werd uitgelegd waarom maatschappelijke organisaties in de huidige moeilijke omstandigheden een essentiële en unieke rol spelen in de EU.

De Dag van Europa valt samen met de dag waarop 71 jaar geleden de Schumanverklaring werd ondertekend, waarmee het startschot werd gegeven voor de Europese Unie die wij nu kennen. Op de Dag van Europa vieren we in de eerste plaats dat wij in Europa in vrede samenleven. Deze bijzondere dag biedt burgers de gelegenheid stil te staan bij de verbondenheid en het gevoel deel uit te maken van een groter geheel, maar ook na te denken over de vraag wat solidariteit ons heeft gebracht en wat wij in de toekomst hopen te verwezenlijken. Wij mogen niet vergeten dat wij de belangrijkste uitdagingen voor onze samenleving alleen samen kunnen aanpakken.

Op de Dag van Europa staan wij ook stil bij de helden van vandaag: medisch personeel, leerkrachten, maatschappelijk werkers, schoonmakers en alle andere mensen die mee de strijd aangaan tegen de dramatische gevolgen van de pandemie. Ook verenigingen, organisaties en ngo’s leveren iedere dag grote inspanningen in de frontlinie om het leven van de mensen te verbeteren. Wij denken daarom aan het hele maatschappelijke middenveld.

Wanneer wij spreken over maatschappelijke organisaties, hebben wij het ook over het EESC, de thuisbasis van het Europees maatschappelijk middenveld. Het EESC geeft een stem aan alle maatschappelijke organisaties en zorgt ervoor dat zij een directe invloed kunnen hebben op de EU-wetgeving.

Wij stellen de bijdrage van maatschappelijke organisaties sterk op prijs en reiken daarom ieder jaar de prijs voor het maatschappelijk middenveld uit aan bijzondere maatschappelijke initiatieven. De editie van 2021 staat in het teken van klimaatactie en de prijs zal dit jaar daarom gaan naar effectieve, innovatieve en creatieve projecten die een rechtvaardige transitie naar een koolstofarme en klimaatbestendige economie bevorderen. Ik nodig iedereen uit de voorwaarden voor deelname te raadplegen en mee te dingen naar de prijs. De deadline voor deelname is 30 juni 2021.

Op 9 mei keken wij ook naar de toekomst van ons continent, met de historische lancering van de Conferentie over de toekomst van Europa, waarmee de verschillende ideeën en visies bijeen zullen worden gebracht. De conferentie is enorm belangrijk omdat het mensen de mogelijkheid geeft hun visie kenbaar te maken en via dialogen onder leiding van burgers vorm te geven aan onze gemeenschappelijke Europese toekomst.

De democratische instellingen van de EU staan op dit moment voor een dubbele uitdaging: enerzijds de economische en gezondheidscrisis aanpakken en anderzijds het vertrouwen van de burger behouden. De EU wordt soms verweten dat zij niet naar de burgers luistert en daarom moet de dialoog worden bevorderd en moet het maatschappelijk middenveld in Europa meer publieke ruimte krijgen om zich te laten horen.

Het EESC had nooit eerder zo’n belangrijke rol, want het is klaar en duidelijk dat het van cruciaal belang is het maatschappelijk middenveld een stem te geven om de huidige moeilijke periode voor Europa te boven te komen. De Conferentie over de toekomst van Europa is in het licht daarvan de uitgelezen kans voor het maatschappelijk middenveld om op te staan, luider te spreken en meer bij te dragen. Deze benadering past volledig in het streven naar participerende democratie. Participatie en democratie gaan hand in hand: een democratie is niet mogelijk zonder participatie en de participatie is afhankelijk van een actief maatschappelijk middenveld.

Het EESC moet ervoor zorgen dat er een alomvattende en participatieve maatschappelijke dialoog tot stand komt en moet deze dialoog, die een hoeksteen vormt van onze democratieën, voeden; zijn rol in dit verband is van fundamenteel belang. Via zijn structuur, de praktische kennis en expertise van de leden en zijn rol als brug tussen enerzijds de EU-instellingen en anderzijds de basis, kan het EESC de beste oplossingen bieden voor de huidige problemen in onze samenleving.

Maatschappelijke organisaties spelen nu meer dan ooit een cruciale rol in Europa, door bij te dragen aan het herstel en belangrijke inspanningen te leveren om alledaagse uitdagingen aan te pakken.

Meer dan ooit maakt het EESC het verschil.

Cillian Lohan

EESC-vicevoorzitter voor Communicatie