Minn Mariya Mincheva

Il-Bulgarija u r-Rumanija ssodisfaw il-kundizzjonijiet biex jissieħbu fiż-żona Schengen fl-2011. Madankollu, 13-il sena wara, għadhom ma ngħatawx il-benefiċċji kollha tal-moviment liberu. Din id-diskrepanza ġġib magħha prezz politiku u tqajjem l-ewroxettiċiżmu.

F’laqgħa tal-Kunsill fit-22 ta’ Novembru f’Budapest, il-Ministri għall-Affarijiet Interni tal-Ungerija, l-Awstrija, il-Bulgarija u r-Rumanija qablu li jibdew il-passi meħtieġa biex tiġi stabbilita data biex jitneħħew il-kontrolli mal-fruntieri fuq l-art, soġġett għal sforzi aktar b’saħħithom biex jitwaqqfu l-migranti irregolari li jaslu mir-rotta tal-Balkani tal-Punent.

Il-Ftehim ta’ Schengen huwa essenzjali għall-moviment liberu tal-persuni, tal-oġġetti, tas-servizzi u tal-kapital fl-UE, u huwa fattur ewlieni għas-suċċess ekonomiku tal-UE. Il-limitazzjonijiet jimminaw il-kompetittività u t-tkabbir ekonomiku tal-UE u jfixklu t-twettiq tal-ekonomija tas-suq soċjali, kif previst fit-Trattati.

Għal snin sħaħ, l-Istati Membri introduċew mill-ġdid il-kontrolli fil-fruntieri b’mod temporanju. Madankollu, l-impatt ekonomiku u soċjali ta’ dawn id-deċiżjonijiet fuq is-suq uniku ma ġiex evalwat. Il-Kummissjoni Ewropea tivvaluta l-ostakli fiżiċi għall-kummerċ, iżda dan ikopri biss l-imblokki fil-fruntieri, id-dimostrazzjonijiet u attakki fuq it-trakkijiet. L-effetti tal-kontrolli fil-fruntieri fuq l-art, inkluża l-introduzzjoni mill-ġdid temporanja tal-kontrolli fil-fruntieri mill-Istati Membri ta’ Schengen, mhumiex ikkunsidrati.

Fl-2023, il-Kunsill qabel li jneħħi l-kontrolli fil-fruntieri interni tal-ajru u tal-baħar fir-rigward tal-Bulgarija u tar-Rumanija li daħlu fis-seħħ fil-31 ta’ Marzu 2024. Madankollu, il-kontrolli fil-fruntieri interni tal-art inżammu, mingħajr ma ġiet stabbilita data biex jitneħħew, u dan iwassal għal spejjeż sinifikanti u tipprevjeni lill-kumpaniji milli jisfruttaw il-benefiċċji sħaħ tas-suq uniku.

Billi tieħu passi biex il-Bulgarija u r-Rumanija jiġu integrati bis-sħiħ fiż-żona Schengen, l-UE tista’ ssaħħaħ il-koeżjoni interna tagħha, issaħħaħ il-kompetittività tagħha, u tirrispetta l-prinċipji fundamentali tal-moviment liberu u s-solidarjetà li jirfdu l-proġett Ewropew.

Il-Parlament Ewropew argumenta li l-fatt li ma jkunux parti miż-żona Schengen jista’ jaffettwa l-aspettattivi tas-suq tal-istatus ta’ dawn il-pajjiżi fl-UE. Huwa sinjal politiku li jista’ jkollu effett fuq ir-rendiment tal-bonds tal-gvern, il-prezzijiet tal-assi finanzjarji, u r-rati tal-imgħax li jiffaċċjaw il-kumpaniji u l-unitajiet domestiċi, u jista’jagħmel ħsara lill-ekonomija reali.

Iż-żewġ pajjiżi jħallsu biljuni ta’ euro kull sena minħabba żieda fl-ispejjeż loġistiċi, dewmien fil-kunsinna ta’ oġġetti u tagħmir, u żieda fl-ispejjeż tal-fjuwil u tax-xufiera. Dawn l-ispejjeż diretti inevitabbilment jiġu mgħoddija lill-konsumaturi billi jogħlew il-prezzijiet, u għandhom impatt fuq is-saħħa fiżika u mentali tal-ħaddiema.

Din is-sitwazzjoni xxekkel it-turiżmu. Timpedixxi l-moviment liberu tal-ħaddiema u tillimita l-opportunitajiet għall-ħaddiema mill-Bulgarija u mir-Rumanija biex ifittxu impjieg fl-Istati Membri ġirien. Din il-limitazzjoni taffettwa l-industriji tal-kostruzzjoni, tal-agrikoltura u tas-servizzi, li jiddependu ħafna mill-ħaddiema staġjonali u temporanji.

Fir-rapport tiegħu dwar il-futur tas-suq uniku, Enrico Letta jappella li jkun hemm oppożizzjoni qawwija għal kwalunkwe tentattiv biex tiġi limitata l-libertà tal-moviment bejn l-Istati Membri, inklużi restrizzjonijiet tekniċi fuq ir-rotot u t-trasport bit-triq, u kwalunkwe sospensjoni tal-Ftehim ta’ Schengen.

Wasal iż-żmien li l-Kunsill jistabbilixxi data biex jitneħħew il-kontrolli fil-fruntieri fuq l-art bejn il-Bulgarija, ir-Rumanija u l-Istati Membri l-oħra li huma membri taż-żona Schengen. Deċiżjoni finali dwar din il-kwistjoni hija mistennija fil-laqgħa tal-Kunsill tal-UE għall-Ġustizzja u l-Affarijiet Interni fit-12 ta’ Diċembru.