KESE info

L-attivista żagħżugħa dwar il-klima u d-drittijiet tal-bniedem u kofundatriċi ta’ Youth for Climate Belgium, Adélaïde Charlier, telenka dak kollu li hemm ħażin bil-patt dwar il-klima tal-COP29 li għadu kif ġie nnegozjat fil-kapitali tal-Ażerbajġan ta’ Baku. Meqjusa minn ħafna bħala simbolu ta’ fiduċja li ntilfet u inugwaljanza klimatika, il-COP29 ħalliet in-nazzjonijiet vulnerabbli u s-soċjetà ċivili diżappuntati għall-aħħar.

Il-COP29 dwar il-klima li saret dan l-aħħar f’Baku ħalliet id-dinja maqsuma, b’nazzjonijiet vulnerabbli u s-soċjetà ċivili jesprimu frustrazzjoni profonda dwar dak li jitqies bħala ingann tal-fiduċja. Għalkemm sar patt - fejn ġew imwiegħda USD 300 biljun fis-sena biex jgħinu lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw jadattaw għat-tibdil fil-klima sal-2035 - dan l-ammont huwa drastikament inqas mill-ħtiġijiet urġenti ta’ dawk li jinsabu l-aktar esposti għall-effetti tal-kriżi klimatika.

“Ebda patt huwa aħjar minn patt ħażin”

Harjeet Singh, Direttur tal-Impenn Globali għall-inizjattiva tat-Trattat dwar in-Nonproliferazzjoni tal-Fjuwils Fossili, antiċipa s-sentiment li kien qed jinħass 24 siegħa qabel ma ntlaħaq il-patt finali; “Ebda patt huwa aħjar minn patt ħażin”. Id-dikjarazzjoni tiegħu kienet tirrifletti t-tensjoni dejjem tikber bejn il-pajjiżi affetwati, is-soċjetà ċivili u n-nazzjonijiet aktar sinjuri. Sal-Ħadd, il-konferenza ppreżentat realtà xotta b’mira finanzjarja waħda biss: il-wegħda ta’ “USD 300 biljun fis-sena sal-2035”. Dan l-għan huwa ridikoluż peress li huwa ferm inqas minn dak li n-nazzjonijiet vulnerabbli kienu talbu bejniethom (USD 1,3 triljun biex ikopru l-ħtiġijiet tagħhom f’termini ta’ adattament, mitigazzjoni u indirizzar tat-telf u l-ħsara).

Dan il-patt huwa marbut mal-Għan Kollettiv Ġdid Kwantifikat dwar il-Finanzjament għall-Klima, li huwa maħsub biex jiffinanzja t-tranżizzjoni klimatika fil-pajjiżi li qed jiżviluppaw. Għalkemm huwa tliet darbiet ogħla mill-mira ta’ USD 100 biljun stabbilita fl-2009, li ntlaħqet biss sentejn ilu fl-2022, għadu ’l bogħod milli biżżejjed. Meta titqies l-inflazzjoni, l-impenn tal-2009 ta’ USD 100 biljun jammonta għal USD 258 biljun sal-2035, li jirrappreżenta żieda reali ta’ USD 42 biljun biss fi sforz reali. It-talba min-nazzjonijiet vulnerabbli kienet ċara: “Triljuni, mhux biljuni”.

L-istruttura tal-objettiv finanzjarju propost hija diżappuntanti daqs l-ammont innifsu. Hija nieqsa minn kwalunkwe impenn speċifiku għal mekkaniżmi ta’ finanzjament pubbliku, bħal għotjiet jew sussidji, li huma meħtieġa b’mod kritiku mill-pajjiżi fin-Nofsinhar Globali.

Barra minn hekk, ma hemm l-ebda sottomiri biex jiġu ffinanzjati b’mod adegwat il-mitigazzjoni, l-adattament, u l-indirizzar tat-telf u l-ħsara. In-nuqqas ta’ enfasi ċara fuq l-adattament, flimkien ma’ enfasi sproporzjonata fuq il-mitigazzjoni - primarjament iffinanzjata minn banek multilaterali tal-iżvilupp u s-settur privat - juri nuqqas persistenti ta’ tagħlim mill-2009, fejn l-adattament ma kienx iffinanzjat biżżejjed b’mod sinifikanti, aggravat min-nuqqas ta’ responsabbiltà u finanzjament iddedikat għat-telf u l-ħsara.

U, filwaqt li ssir referenza għat-telf u l-ħsara, din hija biss referenza vaga u superfiċjali, aktar milli integrazzjoni b’mod sinifikanti fil-patt. Il-qafas iħalli wkoll il-bieb miftuħ għal dipendenza qawwija fuq il-finanzjament privat, inklużi sħubijiet pubbliċi-privati, investimenti privati mingħajr riskju appoġġati minn fondi pubbliċi, u investimenti kompletament privati, li huma mħeġġa b’mod attiv.

Responsabbiltajiet storiċi minsijin

Lil hinn mill-finanzjament insuffiċjenti, il-patt ħareġ fid-dieher xquq profondi fid-diplomazija dwar il-klima. Nazzjonijiet aktar sinjuri injoraw ir-responsabbiltà divrenzjata - u parti mill-piż finanzjarju għaddewh lil pajjiżi vulnerabbli li diġà qed iġarrbu l-piż tal-impatti klimatiċi. Nazzjonijiet bħall-Indja, Kuba, il-Bolivja, u n-Niġerja esprimew ir-rabja tagħhom, u akkużaw lill-pajjiżi sinjuri li naqsu milli jħallsu għall-emissjonijiet storiċi tagħhom ta’ gassijiet serra.

Il-fiduċja marret lura minħabba dan in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni, u t-tensjonijiet laħqu livelli mingħajr preċedent fl-istorja tan-negozjati tal-COP. Il-wegħda attwali ta’ USD 300 biljun anqas tibda meta mqabbla mal-USD 1 triljun stmati mill-esperti tan-NU bħala l-investiment minimu meħtieġ għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw (eskluża ċ-Ċina) sal-2035.

Patt ħażin minħabba pressjoni

In-nazzjonijiet l-aktar fqar u l-aktar vulnerabbli fid-dinja, inklużi l-45 pajjiż l-anqas żviluppati (LDCs) u 40 stat gżira żgħar, fl-aħħar mill-aħħar aċċettaw il-patt taħt pressjoni politika enormi. Kellhom iċedu minħabba l-biża’ li jintilef kwalunkwe ftehim, b’mod partikolari bil-possibbiltà li l-presidenza ta’ Trump thedded il-progress futur fil-klima. Għal ħafna, dan kien kompromess morr: li jaċċettaw inqas fondi biex jiżguraw għajnuna immedjata.

Il-prezz tad-dewmien

Dan il-“patt ħażin” mhuwiex biss daqqa ta’ ħarta għar-relazzjonijiet diplomatiċi; iżda se jkollu konsegwenzi devastanti għal miljuni ta’ ħajjiet. Nazzjonijiet vulnerabbli diġà waslu sax-xifer minħabba temp estrem, livelli tal-baħar li qed jogħlew, u skarsezza tar-riżorsi. Il-gvernijiet f’nazzjonijiet aktar sinjuri jeħtiġilhom jirrikonoxxu li l-investiment fl-azzjoni klimatika issa se jiswina ħafna inqas milli nistennew iż-żieda katastrofika tal-ispejjeż li n-Natura qed iġġegħilna nħallsu.

L-eżitu tal-COP29 huwa tfakkira ċara: l-kriżi klimatika titlob azzjoni kuraġġuża u urġenti, u ġustizzja għal dawk l-aktar affettwati. Mingħajr impenji trasformattivi, qegħdin sena wara l-oħra napprofondixxu d-distakki bejn it-Tramuntana globali u n-Nofsinhar - u nipperikolaw l-għan proprju tal-kooperazzjoni klimatika globali.

Hekk kif qed inħarsu lejn il-COP30, huwa ċar li l-ġlieda għall-ġustizzja klimatika għadha ’l bogħod milli tintemm.

Adélaïde Charlier hija attivista Ewropeja tal-ġustizzja klimatika ta’ 23 sena, magħrufa l-aktar bħala kofundatriċi ta’ Youth for Climate Belgium u issa bħala fundatriċi tal-organizzazzjoni Bridge (li tgħaqqad iż-żgħażagħ u l-politika dwar il-klima). Hija wkoll nominata għall-klassifika 30under30 ta’ Forbes.

“Aħna n-nisa rurali ma rridux li wieħed jitħassarna jew li jħoss kompassjoni lejna; aħna rridu li niġu rikonoxxuti u valorizzati bħala alleati fit-tilħiq tal-iżvilupp sostenibbli. Irridu opportunitajiet u servizzi bażiċi ta’ kwalità sabiex inkunu nistgħu nibqgħu fit-territorji tagħna u nkomplu nitimgħu d-dinja”, qalet Luz Haro Guanga, bidwija mill-Ekwador u Segretarju Eżekuttiv tan-Network ta’ Nisa Rurali tal-Amerika Latina u l-Karibew (RedLAC), li m’ilux ħadet sehem fid-dibattitu tal-KESE dwar “In-nisa u l-kriżi planetarja tripla”. Fl-intervista tagħha ma’ KESEinfo, is-Sinjura Haro Guanga titkellem dwar l-impatt tat-tibdil fil-klima fl-Amerika Latina u għalfejn – minkejja l-ostakli fil-COP16 – ma hemm l-ebda ħin għal pessimiżmu fil-ġlieda għal pjaneta aktar sostenibbli u f’saħħitha.

L-organizzazzjoni tiegħek, RedLAC, ħadet sehem fil-COP16. Kont iddiżappuntata bir-riżultati tal-konferenza, meta wieħed iqis li ma ntlaħaq l-ebda kunsens għall-ħarsien tan-natura u l-bijodiversità? X’kienu l-kisbiet tal-COP16?

Haro Guanga: Bħala mara Ekwadorjana mill-kampanja, ili mis-snin tmenin niġġieled għad-drittijiet ta’ ħuti rurali fl-Ekwador. Fost it-tagħlimiet li ħadt fi kważi 40 sena, hemm il-fatt li proċess soċjali jirrikjedu sforzi enormi, ma jagħtux sodisfazzjonijiet immedjati u fuq kollox, jeħtieġu persistenza, konsistenza u insistenza. Kien ikun eċċellenti kieku ntlaħaq kunsens fuq il-finanzjament għall-ħarsien tan-natura u l-bijodiversità, iżda jiena ċerta li l-ilħna ta’ eluf ta’ rġiel u nisa urbani u rurali, li nġiebu l-COP16 bħal valanga ta’ frak tar-ramel, rebħu l-qlub u l-imħuħ ta’ dawk li qabel ma kellhomx l-ebda xewqa jappoġġjaw din l-azzjoni klimatika urġenti.

Ma lħaqniex l-għan tagħna, iżda bħalissa rridu nkomplu ninsistu quddiem l-awtoritajiet ta’ kull belt, komunità u pajjiż, sabiex huma jkunu konxji ta’ dan, u b’rieda personali, teknika u politika, jieħdu l-aħjar deċiżjonijiet sabiex jiġu evitati tant imwiet ta’ nies mill-ġuħ fil-futur minħabba li ma tkunx saret azzjoni fil-preżent.

It-tibdil fil-klima kif taffettwa n-nisa indiġeni u rurali fl-Amerika Latina?

Nixtieq nenfasizza xi fatti minn dokumenti magħmul mill-Kummissjoni Inter-Amerikana tan-Nisa tal-Organizzazzjoni tal-Istati Amerikani (OAS), abbażi ta’ djalogi ma’ 70 mexxejja nisa minn 16-il pajjiż. Il-proċess ta’ djalogu nbeda f’Settembru 2024. Id-dokument ġie ppreżentat fil-COP16 u jippreżenta l-fehmiet ta’ nisa rurali.

Il-konklużjoni kienet li t-tibdil fil-klima huwa realtà fil-pajjiżi kollha, inklużi fil-kontinent Amerikan, u qed iġib miegħu impatti serji. Madankollu, ġew identifikati erba’ avvenimenti klimatiċi.

Nixfiet twal: Xi pajjiżi rrapportaw xhur b’ammont żgħir ħafna ta’ xita, u pajjiżi li jinsabu iktar fin-nofsinhar irrapportaw nixfiet li jdumu s-snin.

Iż-żieda fit-temperaturi hija ferm ogħla mil-livelli normali: Dawn it-temperaturi għoljin, flimkien ma’ ħamrija niexfa, qed jikkontribwixxu għal ħafna nirien (uħud spontanji, oħrajn mibdija apposta), iżda dan kollu qed jiġi ggravat minn kundizzjonijiet ta’ nixfa, li jaffettwaw il-ħajja u sistemi ta’ bijodiversità. Pereżempju, fi żmien il-laqgħa fil-Brażil, ġie rrappurtat li kien hemm 300 nar attiv fl-istat ta’ Piauí.

Irwiefen: Issemma li x-xita hija intensa u tinżel f’ammonti kbar fi żmien qasir, sikwit flimkien ma’ rwiefen kbar. Parteċipanti mill-Amerika Ċentrali, il-Messiku, ir-Repubblika Dominikana u mill-kosta tal-Kolombja tkellmu dwar żieda fl-intensità u l-frekwenza ta’ uragani u maltempanti tropikali li jħallu impatt fiż-żoni tagħhom.

Bidliet fix-xejriet ta’ xita: “Tagħmel ix-xita meta l-inqas tkun qed tistennieha” hija espressjoni li nstemgħet tintqal fil-laqgħat kollha, u fin-nofsinhar u ż-żoni tal-Andes, huma semmew il-ġlata, is-silġ u l-borra. B’mod ġenerali, ġie nnotat tnaqqis fl-ammont ta’ xita f’sena, iżda ntqal li meta tagħmel ix-xita, din tkun torrenzjali, u tikkawża għargħar u diżastri naturali, li jwasslu għat-telf ta’ ħajjiet, infrastruttura, toroq u għelejjel, u jintlaqtu wkoll il-kundizzjonijiet tal-għajxien, l-iżjed f’żoni rurali. Parteċipant qal li “kultant ix-xita tkun tal-waħx”.

Min-naħa l-oħra, prattiki mhux sostenibbli qed jiġu implimentati, u dawn inaqqsu r-riżosi naturali. Il-kwistjonijiet ta’ tħassib l-iżjed u li ssemmex l-aktar kienu l-qtugħ tas-siġar u d-deforestazzjoni tal-foresti u tal-mangrovji; nirien tal-foresti li jinqabdu apposta; trattament mhux adegwat tar-riżorsi tal-ilma; it-tniġġis; il-promozzjoni ta’ attivitajiet intensivi, espansivi, li jużaw ħafna ilma u li jniġġsu; u l-użu eċċessiv ta’ agrokimiċi, erbiċidi u pestiċidi.

Aspett wieħed li ħareġ fid-dieher kien in-nuqqas ta’ azzjoni minn ċerti gvernijiet lokali u nazzjonali li ma kinux qed jiżviluppaw oqfsa regolatorji biex iwaqqfu attivitajiet li jagħmlu ħsara u biex jippromovu strateġiċi produttivi. Ċerti pajjiż għandhom regolamenti, iżda minħabba l-korruzzjoni jew interessi politiċi personali, l-awtoritajiet ma jimplimentawhomx.

Għalhekk, mexxejja internazzjonali qed jissejħu biex jagħmlu pressjoni fuq l-istati biex jikkonformaw mat-trattati dwar il-bijodiversità u t-tibdil fil-klima li huma ffirmaw.

Inti ottimista jew pessimista dwar id-direzzjoni li qed tieħu l-ġlieda għall-klima u għall-ħarsien ambjentali? X’taħseb li għandu jsir?

Jekk ma noħolmux ħolm kbir, ma naslu mkien. Waqt li t-tibdil fil-klima taffettwana u l-effetti tiegħu qed jimxu b’mod rapidu, ma nistgħux nieqfu niġġieldu biex dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet jagħtu atenzjoni lil dawk l-aspetti fundamentali li jeħtieġu azzjoni prijoritarja, mhux biss f’termini ta’ finanzjament, iżda wkoll f’termini ta’ koordinazzjoni, kooperazzjoni u inqas egoiżmu u żelu politiku partiġġjan.

Jiena ninsab ottimista li jekk inkomplu nirsistu, insemmu leħinna, u nsostnu proċessi soċjali fit-tul bis-saħħa tal-perseveranza – jekk nagħmlu alleanzi strateġiċi, fil-kontinent Amerikan u madwar id-dinja, nistgħu ninfluwenza il-politiki pubbliċi u niżguraw li dawk li jassumu rwol ta’ poter jew ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet, jagħmlu dan bil-konvinzjoni li hemm ħtieġa urġenti li jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima, u fl-istess waqt, jitnaqqsu l-azzjonijiet li jaċċelleraw l-effetti dannużi u ta’ ħsara li jġib miegħu għall-pjaneta: in-nirien, il-monokultura fil-biedja, l-użu indiskriminat ta’ insettiċidi u kimiċi, il-qerda tal-baċiri tal-ilma, is-sajd indiskriminat, il-qerda tan-nixxigħat tal-ilma, it-trattament tad-drenaġġ, eċċ.

Il-pessimiżmu jdgħajjef leħinna, u eventwalment iwassal biex naqtgħu qalbna. Ma hemmx ħin x’jintilef, jew lok għal pessimiżmu f’din il-ġlieda għal pjaneta aktar sostenibbli u f’saħħitha, minkejja avvenimenti negattivi. Hija kwistjoni ta’ ħajja u mewt għall-ġenerazzjonijiet tal-lum u t’għada!

Iż-żmien biex nieħdu azzjoni ilu li wasal. Iżda fil-preżent, għadna fil-ħin biex nibdlu attitudnijiet u nieħdu impenji għall-ġid ta’ kulħadd.

Luz Haro Guanga hija bidwi Ekwadorjana u s-Segretarju Eżekuttiv tan-Network ta’ Nisa Rurali tal-Amerika Latina u l-Karibew (RedLAC), kif ukoll il-president tal-fergħa teknika ta’ RedLAC fl-Ekwador,  FUNMUJERURAL-e. RedLAC hija organizzazzjoni soċjali magħmula minn aktar minn 200 organizzazzjoni tan-nisa rurali minn madwar l-Amerika Latina u l-Karibew. Ġiet fondata fl-Arġentina fl-1990, bil-għan li tippromovi l-parteċipazzjoni ċivika u politika effettiva tan-nisa rurali. Bis-saħħa tal-isforzi fit-tul ta’ RedLAC, l-Organizzazzjoni tal-Istati Amerikani (OAS) ipproklamat il-perjodu 2024-2034 bħala “Id-Deċennju Inter-Amerikan għad-Drittijiet tan-Nisa, l-Addoloxxenti u l-Bniet kollha f’Żoni Rurali fil-kontinent Amerikan”.

Fl-2021, l-assoċjazzjoni Belġjana Grootouders voor het Klimaat (Nanniet favur il-klima) rebħet il-Premju tal-KESE għas-Soċjetà Ċivili, li kien iffokat fuq it-tema tal-azzjoni klimatika, għall-kampanja tagħha “Dak li faddalna nużawh għall-futur tagħhom”. Il-kampanja kellha l-għan li tħeġġeġ madwar 2,4 miljun nannu u nanna Belġjani biex il-flus li kienu faddlu – li dak iż-żmien kien stmat għal madwar EUR 910 biljun f’assi – jerġgħu jinvestuhom fi proġetti aktar sostenibbli. Il-KESE Info tkellem ma’ Grootouders voor het Klimaat dwar is-sitwazzjoni attwali fir-rigward tal-klima u l-finanzjament sostenibbli kif ukoll dwar l-istennijiet u l-pjani għall-futur.

Wara tliet snin taraw riżultati tanġibbli tal-kampanja tagħkom? Kif tivvaluta b’mod ġenerali l-istat tal-klima u l-finanzi sostenibbli fil-Belġju – sar progress? u hemm aktar sensibilizzazzjoni fost in-nies dwar l-importanza ta’ dan kollu?

Il-Premju tal-KESE kien rikonoxximent u appoġġ importanti għalina. Ta’ spiss irreferejna għalih f’kuntatti mal-gvern, ma’ organizzazzjonijiet oħra ta’ appoġġ u maċ-ċittadini. Għenna nagħmlu iktar kuntatti u nkomplu niżviluppaw il-kampanja tagħna, kemm għan-nanniet sħabna kif ukoll għall-ġenerazzjonijiet iżgħar, billi żviluppajna preżentazzjonijiet, sessjonijiet ta’ ħidma u sensiela ta’ lezzjonijiet dwar il-finanzi sostenibbli.

Aħna osservajna li dan għadu mhuwiex suġġett ċar, iżda fl-istess ħin saru sforzi leġiżlattivi importanti mill-Ewropa (it-tassonomija, il-Patt Ekoloġiku, is-CSRD, is-CSDDD, eċċ.), u dan ifisser li anke l-intrapriżi u s-setturi qed jieħdu aktar u aktar inizjattivi li nistgħu nirreferu għalihom. Dan huwa sors ta’ tama u ta’ bżonn, kif sfortunatament enfasizzaw ir-riżultati (inadegwati) tal-COP f’Baku.

Minn studju reċenti tgħallimna li għad hemm bżonn il-ħidma tagħna biex nissensibilizzaw. Huma biss 5-15 % tal-investituri li jużaw id-dritt tagħhom li jitolbu lill-istituzzjonijiet finanzjarji tagħhom iqisu l-preferenzi sostenibbli tagħhom. Għalhekk irridu nkomplu naħdmu fuq dan.

X’tistennew mill-COP29? Ser tipparteċipaw fil-konferenza, jekk mhux direttament billi tappoġġjaw lit-tifel ta’ 12-il sena Ferre u lin-nanniet tiegħu? Taħsbu li l-finanzjament għall-klima huwa suġġett kruċjali għal tranżizzjoni ġusta?

Fil-ħin tal-kitba, il-COP29 tkun għadha kemm spiċċat. Mill-bidu nett, tajna l-appoġġ sħiħ tagħna, f’termini finanzjarju u ta’ komunikazzjoni, lil Ferre ta’ 12-il sena, li, flimkien man-nanniet tiegħu, li huma membri tal-Groothouders voor het Klimaat, ivvjaġġa lejn Baku, biex jiżgura li leħen it-tfal ikompli jinstema’. Nixtiequ nirringrazzjaw ukoll lin-nanniet l-oħra u lill-awtoritajiet kollha li għamlu dan possibbli.

Il-COP29 kellha ssir il-COP tal-finanzjament għall-klima minħabba li l-finanzjament huwa tabilħaqq kruċjali għat-tranżizzjoni ġusta. Sfortunatament, f’Baku, rajna li dan ma kienx jidher biżżejjed. Il-messaġġ tagħna jibqa’: il-flus hemm huma, u nitolbu lil min għandu biex ikun responabbli u jużahom b’mod sostenibbli għall-futur ta’ ulied uliedna.

X’inhuma l-aħħar proġetti ta’ Grootouders voor het Klimaat li tixtiequ ssemmu? Diġà għaddejjin xi proġetti ġodda?

Aħna nħarsu lejn il-futur b’ħafna tama. L-2025, għaxar snin wara l-Ftehim ta’ Pariġi, għall-Grootouders voor het Klimaat ser tkun is-sena li fiha ser nagħmlu appell lil għadd kbir ta’ nanniet bħalna, li huma membri tal-organizzazzjonijiet kbar tal-anzjani fil-Flanders. Ninsabu f’nofs it-tħejjijiet fejn diversi għexieren ta’ “nanniet favur il-klima” qegħdin jitħarrġu biex ikunu jistgħu jiddiskutu dwar il-klima b’kunfidenza, u jkunu lesti jikkomunikaw u jisimgħu.

Żviluppajna diversi workshops, inkluż wieħed dwar it-tfaddil u l-investiment sostenibbli, li noffru mingħajr ħlas lid-dipartimenti lokali kollha tal-organizzazzjonijiet tal-anzjani. Diġà qed naraw ħafna entużjażmu. Lejn l-aħħar ta’ Novembru 2025 ser intemmu b’avveniment kbir li, nisperaw, mhux ser ikun it-tmiem iżda l-bidu ta’ impenn dejjem jikber għall-futur.

Hugo Van Dienderen huwa kofundatur u kopresident ta’ Grootouders voor het Klimaat. Stabbilit fl-2019, Grootouders voor het Klimaat huwa moviment indipendenti tal-anzjani, prinċipalment nanniet, li jridu jgħaddu dinja abitabbli lill-ġenerazzjonijiet futuri.

Fir-ritratt: Ferre man-“nanniet tiegħu favur il-klima” waqt COP29 f’Baku. Ferre kellu l-opportunità li jesprimi t-tħassib tiegħu dwar il-kriżi klimatika ma’ ħafna nies importanti.

Nistgħu ngħinu biex insalvaw id-dinja billi ninvestu b’mod sostenibbli? Peress li s-settur finanzjarju għaddej minn trasformazzjoni notevoli quddiem l-isfidi ambjentali u soċjali, Dr Brigitte Bernard-Rau mill-Università ta’ Hamburg tħares lejn l-investiment b’impatt, l-istrateġija ta’ investiment b’saħħitha l-ġdida. L-istrateġija hija bidla fundamentali fil-mod kif naħsbu dwar ir-rwol tal-kapital u l-finanzi fis-soċjetà, u tisfida l-idea tradizzjonali li l-investituri jridu jagħżlu bejn li jagħmlu l-flus u li jagħmlu differenza.

Ta’ Brigitte Bernard-Rau

F’dinja li qed tiffaċċja sfidi ambjentali u soċjali bla preċedent li jvarjaw mit-tibdil fil-klima u t-telf tal-bijodiversità għas-sigurtà tal-ikel, l-inugwaljanza, il-benesseri u l-kura tas-saħħa, is-settur finanzjarju għaddej minn trasformazzjoni notevoli. L-investiment b’impatt ħareġ bħala approċċ b’saħħtu li jisfida l-idea tradizzjonali li l-investituri għandhom jagħżlu bejn li jagħmlu l-flus u li jagħmlu differenza. Iżda x’inhu eżattament l-investiment b'impatt, u kif ivarja minn forom oħra ta’ finanzjament sostenibbli?

Fehim tal-investiment b’impatt

Fil-qalba tiegħu, l-investiment b’impatt jirrappreżenta bidla fundamentali fil-mod kif naħsbu dwar ir-rwol tal-kapital u l-finanzi fis-soċjetà. Kif definit min-Network Globali ta’ Investiment b’Impatt (GIIN), l-investiment b’impatt huwa strateġija ta’ investiment li tinkludi “investimenti magħmula bl-intenzjoni li jiġġeneraw impatt soċjali u ambjentali pożittiv, li jista’ jitkejjel flimkien mar-redditu finanzjarju”. Madankollu, din id-definizzjoni apparentement sempliċi ma turix kemm huwa kumpless il-potenzjal trasformattiv tal-investiment b’impatt.

Biex wieħed jifhem bis-sħiħ ir-rwol distintiv tal-investiment b'impatt fil-finanzi moderni – bl-approċċ materjalistiku tiegħu – huwa meħtieġ li wieħed jara fejn jinsab fuq l-ispettru usa’ ta’ approċċi ta’ investiment. F’tarf wieħed tal-ispettru għandna investiment tradizzjonali, fejn ir-redditu finanzjarju u l-massimizzazzjoni tal-profitti huma supremi u fejn il-kunsiderazzjonijiet soċjali jew ambjentali ma għandhom l-ebda rwol fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Hekk kif nimxu tul dan l-ispettru niltaqgħu ma’ approċċi dejjem aktar sofistikati biex ninkorporaw fatturi ta’ prestazzjoni soċjali u ambjentali, li jagħtu lok għal varjetà ta’ investiment finanzjarju sostenibbli. Minn dan, l-investiment b’impatt huwa l-aqwa strateġija ta’ investiment li jista’ jkun hemm, dik li tippromovi bidla pożittiva u trasformattiva billi tgħaqqad ir-redditu finanzjarju mal-għanijiet soċjali u ambjentali.

Approċċi ta’ investiment fil-qosor:

• l-investiment tradizzjonali jiffoka biss fuq ir-redditu finanzjarju, filwaqt li jinjora l-fatturi soċjali u ambjentali. Ilu għal żmien twil il-pedament tas-swieq kapitali;
• L-integrazzjoni tal-kriterji ESG tinkorpora l-fatturi ESG (ambjentali, soċjali u ta’ governanza) bħala indikaturi tar-riskju fid-deċiżjonijiet ta’ investiment iżda ma tarahomx bħala xprunaturi primarji tal-investiment;
• il-finanzi sostenibbli jintegraw il-kunsiderazzjonijiet ESG fit-teħid tad-deċiżjonijiet dwar l-investiment u jqisu s-sostenibbiltà bħala kreatur tal-valur. Dan jappoġġja l-investiment li jindirizza l-isfidi tas-sostenibbiltà u jġib miegħu bidla soċjali u ambjentali pożittiva. Jinkludi wkoll l-investiment fit-tranżizzjoni, il-finanzjament kemm ta’ dak li llum diġà huwa favur l-ambjent (finanzjament ekoloġiku) kif ukoll il-bidla għal livelli ta’ prestazzjoni li ma jagħmlux ħsara lill-ambjent maż-żmien (finanzjament ta’ tranżizzjoni);
• l-investiment b’impatt jirreferi għal bidla sinifikanti fis-swieq finanzjarji, “riorjentazzjoni sostanzjali lejn l-impatt”, u jindirizza l-mistoqsija L-investiment fis-sostenibbiltà jikkontribwixxi għal dinja aħjar? Għalhekk, l-investiment b’impatt jirriżulta bħala l-aktar approċċ intenzjonat, li jfittex b’mod attiv li jikseb kemm redditu finanzjarju kif ukoll impatt soċjali jew ambjentali pożittiv li jista’ jitkejjel b’impenn ugwali.

Iż-żewġ uċuħ tal-investiment b’impatt: allinjat vs ġenerattiv

Fi ħdan l-investiment b’impatt, teżisti distinzjoni kruċjali bejn investiment b’impatt allinjat u investiment b’impatt ġenerattiv. Din id-differenzjazzjoni tgħin lill-investituri jifhmu mhux biss fejn imorru flushom, iżda wkoll kif dan jikkontribwixxi għal bidla pożittiva.

• L-investiment b’impatt allinjat jappoġġja lill-kumpaniji li diġà wrew li jużaw prattiki ambjentali jew soċjali pożittivi u taw prova tal-impenn tagħhom għal impatt pożittiv permezz tal-operazzjonijiet u l-eżiti tagħhom.
• L-investiment b’impatt ġenerattiv joħloq b’mod attiv soluzzjonijiet ġodda għall-isfidi soċjali jew ambjentali, li spiss jiffukaw fuq it-trasformazzjoni u l-bidla sistemika.

Din id-distinzjoni teoretika tingħata l-ħajja permezz ta’ applikazzjonijiet fid-dinja reali f’setturi differenti.

Enerġija nadifa

Fit-tranżizzjoni lejn enerġija nadifa, l-investiment b’impatt allinjat jista’ jinvolvi x-xiri ta’ ishma f’kumpaniji tal-enerġija rinnovabbli stabbiliti jew manifatturi tal-vetturi elettriċi. Dawn il-kumpaniji diġà jikkontribwixxu għas-sostenibbiltà ambjentali permezz tal-mudelli kummerċjali ewlenin tagħhom. L-investiment b’impatt ġenerattiv f’dan l-istess settur jista’, minflok, jiffoka fuq il-finanzjament ta’ negozji ġodda tat-teknoloġija tal-batteriji fi stadju bikri jew proġetti solari innovattivi tal-komunità f’żoni li mhumiex moqdijin tajjeb, u b’hekk jinħolqu soluzzjonijiet kompletament ġodda għall-isfidi tal-enerġija.

L-agrikoltura sostenibbli

Is-settur tal-agrikoltura sostenibbli joffri eżempju illustrattiv ieħor. L-investituri b’impatt allinjat jistgħu jappoġġjaw produtturi tal-ikel organiku stabbiliti jew operazzjonijiet tal-biedja sostenibbli, waqt li l-investituri b’impatt ġenerattiv jistgħu jiffukaw fuq l-iżvilupp ta’ tekniki agrikoli riġenerattivi ġodda jew soluzzjonijiet rivoluzzjonarji tal-biedja urbana li jistgħu jittrasformaw kif nipproduċu l-ikel.

Impatt soċjali

Fl-isfera tal-impatt soċjali, l-investiment allinjat spiss jappoġġja kumpaniji b’politiki ta’ diversità b’saħħithom u prattiki tax-xogħol ġusti. B’kuntrast ma’ dan, l-investiment ġenerattiv jista’ jiffinanzja żviluppi ta’ akkomodazzjoni ġodda u affordabbli jew soluzzjonijiet teknoloġiċi edukattivi pijunieri għal komunitajiet li mhumiex moqdija biżżejjed, u b’hekk jinħolqu b’mod attiv perkorsi ġodda għall-ekwità soċjali.

Il-proċess tal-investiment: mill-intenzjoni għall-impatt

Is-suċċess fl-investiment b’impatt jeħtieġ proċess rigoruż li, bl-intenzjoni li jwassal għal bidla soċjali u ambjentali pożittiva, jibda bl-istabbiliment ta’ objettivi ċari ta’ impatt. L-investituri jridu jiddefinixxu eżiti ambjentali jew soċjali speċifiċi li jfittxu li jiksbu, jistabbilixxu miri li jistgħu jitkejlu, u spiss jallinjaw dawn l-għanijiet ma’ oqfsa stabbiliti bħall-Indikatur Globali tan-Nazzjonijiet Uniti għal 17-il Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli u l-169 mira tagħhom tal-Aġenda 2030.

Din l-intenzjonalità tiddistingwi l-investiment b’impatt minn forom oħra ta’ finanzjament sostenibbli. Dan jirrikjedi li l-investituri orjentati lejn l-impatt jibdew proċess ta’ diliġenza dovuta li jivvaluta bir-reqqa kemm il-prestazzjoni finanzjarja kif ukoll il-kapaċità li jiġġeneraw u jkejlu eżiti soċjali jew ambjentali sinifikanti.

Il-valutazzjoni finanzjarja ta’ investiment hija prattika stabbilita sew, appoġġjata minn metrika standardizzata u metodoloġiji robusti. Madankollu, il-valutazzjoni mhux finanzjarja, bħall-evalwazzjoni tal-impatt soċjali u ambjentali, għadha komparattivament inqas żviluppata u nieqsa minn oqfsa universali. Għalhekk, l-investituri jridu jmorru lil hinn mill-analiżi finanzjarja tradizzjonali biex jivvalutaw kemm huwa profond l-impenn ta’ kumpanija li jkollha impatt. Dan jinkludi l-evalwazzjoni tal-impenn tal-maniġment biex jintlaħqu l-għanijiet tal-impatt, il-kapaċità tagħhom li jkejlu l-impatt b’mod effettiv u l-kapaċità tagħhom li jiddivulgaw u jirrapportaw l-eżiti b’mod trasparenti. Il-proċess ta’ valutazzjoni spiss jinvolvi l-eżamar ta’ metriċi tal-impatt speċifiċi mfasslin apposta għall-għanijiet tal-investiment, l-iżgurar tal-allinjament ma’ oqfsa rikonoxxuti bħall-IRIS+ jew l-Impact Management Project (IMP, 2024).

Barra minn hekk, sabiex jissaħħaħ il-proċess ta’ diliġenza dovuta, huwa essenzjali li ssir distinzjoni bejn “impatt tal-kumpanija” u “impatt tal-investituri”. L-impatt tal-kumpanija huwa l-effetti soċjali jew ambjentali diretti ġġenerati mill-operazzjonijiet u l-prodotti ta’ kumpanija. B’kuntrast ma’ dan, l-impatt tal-investituri huwa l-influwenza li l-investituri għandhom fuq l-imġiba u l-eżiti ta’ kumpanija permezz tal-għażliet ta’ investiment u l-istrateġiji ta’ involviment tagħhom. Il-fehim ta’ din id-differenza huwa kruċjali sabiex jiġi vvalutat l-impatt ġenerali tal-investiment b’mod preċiż u sabiex jiġu żviluppati prattiki effettivi tal-kejl tal-impatt.

Sfidi, kumplessitajiet u kunsiderazzjonijiet

Minkejja l-wegħda tiegħu, l-investiment b’impatt jiffaċċja ostakli sinifikanti:

1. il-kejl tal-impatt: fin-nuqqas ta’ metriċi ta’ kejl standard, huwa diffiċli li jiġu kkwantifikati jew jitqabblu l-eżiti soċjali u ambjentali. It-trasparenza u t-traċċar u r-rapportar rigorużi tal-metriċi tal-impatt huma kruċjali biex jiġu pprovduti l-konsistenza u r-responsabbiltà, waqt li jiġi żgurat li l-asserzjonijiet tal-impatt ikunu appoġġjati minn evidenza;
2. sfidi ta’ attribuzzjoni: huwa diffiċli li jiġu iżolati l-effetti ta’ investiment speċifiku fost bidliet sistemiċi usa’ u li jiġu attribwiti għall-investiment ta’ dak li jkun. Id-determinazzjoni ta’ kemm mill-bidla osservata tista’ tiġi attribwita direttament għal investiment speċifiku tibqa’ waħda mill-aktar sfidi persistenti fl-investiment b’impatt. Pereżempju, it-titjib fl-SDG 3 – Saħħa Tajba u Benesseri – jista’ jkun ir-riżultat ta’ taħlita ta’ investiment fil-faċilitajiet tal-kura tas-saħħa, l-edukazzjoni, u l-infrastruttura, aktar milli investiment immirat uniku. L-iżvilupp ta’ metodoloġiji bħall-analiżi kontrofattwali u l-ipparagunar tal-gruppi ta’ kontroll huwa meħtieġ iżda jista’ jkun intensiv fir-riżorsi u mhux dejjem fattibbli, b’mod partikolari għal proġetti iżgħar jew fi swieq li qed jiżviluppaw;
3. impact washing: asserzjonijiet esaġerati jew foloz minn kumpaniji jew fondi dwar l-impatt soċjali jew ambjentali tagħhom jimminaw il-fiduċja fis-settur. Sabiex tinżamm il-fiduċja u l-integrità fil-qasam kollu tal-impatt tal-investiment, ir-rappurtar trasparenti u d-dikjarazzjonijiet tal-impatt ivverifikati huma tal-akbar importanza (ITF). Standards ċari għall-kejl tal-impatt u metodi robusti ta’ verifika, flimkien ma’ awditi ta’ partijiet terzi u ċertifikazzjoni indipendenti, huma vitali biex tinżamm il-kredibbiltà.

L-isfruttar tal-potenzjal trasformattiv tal-investiment b’impatt

L-investiment b’impatt huwa fuq quddiem nett ta’ trasformazzjoni profonda fil-finanzi globali, li tirrappreżenta ħafna aktar minn sempliċiment strateġija ta’ investiment oħra. Huwa jinkorpora immaġinar mill-ġdid fundamentali tar-rwol tal-finanzi fis-soċjetà. Huwa jisfida t-twemmin tradizzjonali li r-redditu finanzjarju u l-impatt soċjali u ambjentali pożittiv għandhom jeżistu fi sferi separati.

L-evoluzzjoni tal-investiment b’impatt uriet li l-investituri jistgħu simultanjament isegwu redditu profittabbli u fl-istess ħin jikkontribwixxu għal bidla soċjali u ambjentali sinifikanti. Bl-integrazzjoni tal-iskop mal-profitt, l-investiment b’impatt jipprovdi approċċ konvinċenti għal sistema finanzjarja li taqdi kemm lin-nies kif ukoll lill-pjaneta.

Brigitte Bernard-Rau hija riċerkatur postdottorali u sieħeb fl-Iskola tan-Negozju, l-Ekonomija u x-Xjenzi Soċjali fl-Università ta’ Hamburg. Ir-riċerka tagħha tiffoka fuq il-klassifikazzjonijiet ESG u l-aġenziji tal-klassifikazzjoni, il-finanzi sostenibbli, l-investiment soċjalment responsabbli, l-impatt fuq l-investiment u r-responsabbiltà soċjali korporattiva. Riċentement ippubblikat Sustainability Stories: The Power of Narratives to Understand Global Challenges (Stejjer ta’ sostenibbiltà: is-setgħa tan-narrattivi biex nifhmu l-isfidi globali) (Springer Nature, 2024). Il-ktieb fih aktar minn 30 storja ta’ ispirazzjoni minn awturi differenti minn madwar id-dinja, li jitkellmu dwar diversi modi kif jinvolvu ruħhom fil-ġid komuni u jagħmlu differenza fil-komunitajiet, fil-prattiki professjonali u fil-ħajja tan-nies.

“Klimato reporteriai” (Ir-reporters dwar il-klima), l-aġenzija ġdida fjamanta tal-aħbarijiet dwar il-klima tal-Litwanja, għandha l-għan li tindirizza t-tnaqqis fir-rapportar dwar il-klima u terġa’ ġġib is-suġġett tat-tibdil fil-klima lura fuq quddiem nett tal-aġendi editorjali. F’eżempju eċċellenti tal-ġurnaliżmu taċ-ċittadini, ir-reporters dwar il-klima jikkombinaw il-komunikazzjoni u l-attiviżmu klimatiku biex jedukaw lin-nies dwar it-tibdil fil-klima u jagħtu vuċi lid-Dinja Ommna matul il-kriżi ambjentali.

Minn Rūta Trainytė

L-aġenzija tal-aħbarijiet dwar il-klima “Klimato reporteriai” bdiet din is-sena fil-Litwanja. Hija inizjattiva mmexxija minn organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs) u eżempju ta’ ġurnaliżmu taċ-ċittadini. L-aġenzija tal-aħbarijiet għandha l-għan li tgħin lill-ġurnalisti jirrapportaw dwar id-diversi aspetti tal-kriżi ambjentali. Għal dak l-għan, it-tim tal-aġenzija jabbozza t-testi u jgħaddihom lill-uffiċċji editorjali.

Il-ħidma tal-aġenzija titwettaq minn komunità ta’ attivisti. It-testi jinkitbu minn ġurnalisti, speċjalisti tar-relazzjonijiet pubbliċi, rappreżentanti tal-NGOs, attivisti u xjentisti – fil-qosor, persuni li jimpurtahom minn dak li qed jiġri u li jridu bidla soċjali. Dawn jiffurmaw ukoll il-Bord tal-“Klimato reporteriai”. Il-Bord jiżgura li l-inizjattiva l-ġdida tkun affidabbli.

Ir-reporters dwar il-klima mhumiex ġodda għad-dinja tal-komunikazzjoni u diġà kisbu esperjenza konsiderevoli fir-relazzjonijiet pubbliċi, fl-editjar u fil-ħolqien u ż-żamma ta’ portali web. Lanqas ma huma ġodda għall-kwistjonijiet klimatiċi. Dan huwa l-mod kif feġġet l-idea. Jagħmlu dak li jagħmlu l-aħjar u jikkombinawh mal-attiviżmu klimatiku. Jagħtu vuċi lid-Dinja Ommna matul din il-kriżi ambjentali.

Naturalment, jinsabu f’kuntatt mal-ġurnalisti. Ix-xejra dominanti fl-uffiċċji editorjali hija li wieħed jemmen li l-aħbarijiet dwar il-klima mhumiex ta’ interess għall-pubbliku u ma jiġġenerawx klikks. Jevitaw li jippubblikaw artikli bit-titli li fihom it-termini “tibdil fil-klima” jew “kriżi klimatika”. Xi tfisser iċ-ċaħda tal-kriżi klimatika? Hija mod kif is-soċjetà tiġi protetta minn aħbarijiet ħżiena u l-ansjetà?

Jista’ jkun li r-realtà ma tkunx daqshekk ħażina. Kwantità enormi ta’ aħbarijiet tidħol fl-uffiċċji editorjali ta’ kuljum, li hija fiżikament diffiċli li tiġi proċessata, anke mingħajr ma jixxandru aħbarijiet relatati mal-klima. Trid tkun familjari wkoll mas-suġġett. Hawnhekk nidħlu aħna. Il-pass li jmiss li qed jieħdu r-reporters dwar il-klima hija li jħarrġu l-ġurnalisti. Naraw ċar li l-ġurnalisti jeħtieġ li jifhmu l-kwistjoni biex jevitaw li jxerrdu l-greenwashing.

Idea oħra hija li ċerti gruppi jiġu mgħallma dwar it-tibdil fil-klima b’mod attraenti. Fuq kollox, irridu nilħqu liż-żgħażagħ, u rrealizzajna li huma jirreaġixxu tajjeb għall-umoriżmu. Għadna m’aħniex ċerti kif se naħdmu fil-futur, iżda din hija d-direzzjoni li rridu nieħdu.

L-aġenzija tal-aħbarijiet diġà ilha topera għal sitt xhur. Mill-esperjenza tagħna stess nafu li rridu nkunu paċenzjużi. Persistentement u intenzjonalment inħabbtu l-bibien tal-uffiċċji editorjali bl-aħbarijiet tagħna. It-testi tagħna diġà qed jiġu ppubblikati fuq portali ewlenin tal-aħbarijiet Litwani, u aħna niġu mistiedna fuq il-programmi tar-radju.

Sabiex niżguraw li l-ħidma editorjali tagħna tkun ta’ kwalità għolja, huwa importanti ħafna li nirċievu appoġġ konsiderevoli mill-organizzazzjonijiet ambjentali Litwani, li l-organizzazzjonijiet tagħna jkunu membri ta’ networks internazzjonali ta’ NGOs, li l-membri tagħna jipparteċipaw fi gruppi ta’ ħidma fil-livell tal-UE u li jirrappreżentaw lil-Litwanja fil-KESE. Dan jippermettilna nwessgħu l-firxa tagħna ta’ suġġetti u nibqgħu aġġornati mal-ġrajjiet kurrenti.

Ir-rabta tagħna mal-KESE tmur lil hinn mill-fatt li wieħed mill-inizjaturi tal-proġett, Kęstutis Kupšys, huwa membru tal-Kumitat. Il-membri tal-KESE jistgħu jaqsmu l-esperjenzi rilevanti mid-diversi pajjiżi tagħhom biex jarrikkixxu l-aħbarijiet dwar il-klima ppubblikati minn “Klimato reporteriai”. F’dan ir-rigward, dan l-aħħar tkellimna ma’ Arnaud Schwartz, membru tal-KESE minn Franza, fl-okkażjoni tas-Summit Dinji dwar il-Bijodiversità tal-COP16. L-għarfien li qasam magħna direttament minn Cali wassal għal artiklu minn “Klimato reporteriai”. Il-ħsibijiet tiegħu nstemgħu wkoll fil-media Litwana. Dan il-mudell, li permezz tiegħu l-għarfien espert tal-membri tal-KESE jintuża biex l-aħbarijiet globali jiġu kkomunikati b’mod effettiv lill-udjenzi lokali, wera l-valur tiegħu. Għalhekk se nerġgħu nużawha fil-futur.

Rūta Trainytė hija l-editur fl-aġenzija tal-aħbarijiet dwar il-klima “Klimato reporteriai”. L-aġenzija hija parti mill-proġett ŽALINK, iffinanzjat mill-Istat. Il-proġett, li huwa mmexxi mill-Alleanza tal-Konsumatur, il-Pjattaforma tal-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u l-NGO “Ekonomija Ċirkolari”, huwa ffinanzjat mill-Programm dwar it-Tibdil fil-Klima tal-Aġenzija għall-Ġestjoni tal-Proġetti Ambjentali tal-Ministeru tal-Ambjent tar-Repubblika tal-Litwanja.