Από τα ακραία καιρικά φαινόμενα έως την αστάθεια της αγοράς και τον αθέμιτο ανταγωνισμό, οι Ευρωπαίοι γεωργοί αντιμετωπίζουν συνεχώς αυξανόμενες κρίσεις. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) προειδοποιεί ότι οι σημερινές πολιτικές της ΕΕ δεν τους προστατεύουν επαρκώς και ζητεί να επέλθουν επειγόντως μεταρρυθμίσεις για τη διασφάλιση του εισοδήματος τους, την ενίσχυση της διαπραγματευτικής τους ισχύος και την προστασία της βιώσιμης αγροτικής παραγωγής.

Σε γνωμοδότηση που εκπόνησε κατόπιν αιτήματος της πολωνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός πιο ανθεκτικού συστήματος γεωργικής παραγωγής, με τους γεωργούς στο επίκεντρό του.

«Η γεωργική παραγωγή είναι ένα ευγενές επάγγελμα με δύο βασικούς στόχους: την παραγωγή ασφαλών τροφίμων υψηλής ποιότητας για τη διατροφή των ανθρώπων, καθώς και τη διατήρηση και τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Το μόνο που ζητούμε ως αντάλλαγμα είναι ένα δίκαιο ημερομίσθιο για κάθε ημέρα τίμιας εργασίας, σεβασμό και μια δίκαιη τιμή για τα τρόφιμα που παράγουμε», δήλωσε ο κ. Joe Healy, ένας από τους τρεις εισηγητές της γνωμοδότησης.

Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, η κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) είναι ανεπαρκής για να δώσει λύσεις στα σημερινά ζητήματα. Τα χρηματοδοτικά μέσα που συνιστά για τη στήριξη των γεωργών περιλαμβάνουν τη δημόσια ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών, αντικυκλικές ενισχύσεις και άμεσες ενισχύσεις. Τα ταμεία αλληλοβοήθειας, που χρησιμοποιούνται ήδη σε ορισμένα κράτη της ΕΕ, θα μπορούσαν να αποτελέσουν πρόσθετο δίχτυ ασφαλείας, με συλλογική χρηματοδότηση από τους γεωργούς, τη βιομηχανία, τις περιφερειακές κυβερνήσεις και την ΕΕ.

Δεδομένου ότι η ΚΓΠ πρόκειται να αναθεωρηθεί μετά το 2027, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της επαναφοράς του προϋπολογισμού της στο 0,5% τουλάχιστον του ΑΕγχΠ της ΕΕ. Χρειάζονται αυστηρότεροι εμπορικοί κανόνες για να διασφαλιστεί ότι τα εισαγόμενα προϊόντα πληρούν τα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα της ΕΕ.

Μια άλλη βασική ανησυχία έγκειται στην πώληση προϊόντων κάτω του κόστους, μια πρακτική που ασκεί τεράστια οικονομική πίεση στους γεωργούς. Η ΕΟΚΕ καλεί τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στην ΕΕ να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο ―κατά τα πρότυπα της νομοθεσίας της Ισπανίας περί αλυσίδας τροφίμων― απαγόρευσης των αγορών κάτω του κόστους, έτσι ώστε να αποτραπεί η εξώθηση των γεωργών να εγκαταλείψουν τον κλάδο εξαιτίας των μεγάλων πωλητών λιανικής.

Για τη βελτίωση της διαφάνειας και της ισχύος των γεωργών στην αγορά, η ΕΟΚΕ προτείνει την εγκαθίδρυση ενός ψηφιακού κέντρου της ΕΕ επιφορτισμένου με την εποπτεία των τιμών, του κόστους και των συναφών κερδών. Επίσης, υποστηρίζει τόσο τις συλλογικές διαπραγματεύσεις των τιμών όσο και την αυξημένη αρωγή των συνεταιρισμών και των ενώσεων παραγωγών. Υπάρχει ανάγκη για μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία και ανταγωνιστικότητα σε ολόκληρο τον γεωργικό τομέα της ΕΕ.

Ενώ οι στόχοι για το κλίμα είναι ουσιαστικοί, οι γεωργοί δεν μπορούν να αναλάβουν μόνοι τους το κόστος της επίτευξής τους. Ένα ταμείο βιωσιμότητας θα μπορούσε να τους βοηθήσει στην υιοθέτηση πιο οικολογικών πρακτικών. Στη γνωμοδότηση εκφράζεται επίσης η προειδοποίηση όσον αφορά τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα, καθότι οι αυστηροί κανόνες της ΕΕ θέτουν τους γεωργούς της σε μειονεκτική θέση έναντι των ανταγωνιστών τους εκτός ΕΕ.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των επενδύσεων στην αγροτική ανάπτυξη και την καινοτομία, καθώς και της απλούστευσης των κανόνων της ΚΓΠ. Με τους γεωργούς να δέχονται όλο και μεγαλύτερη πίεση, ο επείγων χαρακτήρας της κατάστασης είναι σαφής: οι ηγέτες της ΕΕ πρέπει να δράσουν άμεσα προτού εξαφανιστούν κι άλλα αγροκτήματα. (ks)