Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) kreśli wizję wspólnej polityki rolnej (WPR) po 2027 r., aby zapewnić odporność i zrównoważony rozwój europejskiego rolnictwa. Na zlecenie prezydencji belgijskiej w Radzie EKES opracował i przyjął w styczniu opinię, w której podkreślił potrzebę stabilnych, długoterminowych ram politycznych wspierających zrównoważoną produkcję żywności, otwartą strategiczną autonomię i rozwój obszarów wiejskich.

Ponieważ 94,8% gospodarstw rolnych w Unii to gospodarstwa rodzinne, sektor ten stoi w obliczu wyzwań związanych ze spadkiem dochodów, malejącą liczbą gospodarstw rolnych, wymianą pokoleń i znacznym odpływem siły roboczej. Wprawdzie nakłady budżetowe na WPR zmalały (w 2021 r. wyniosły poniżej 25%), EKES apeluje jednak, by finansowanie WPR było współmierne do celów zrównoważonego rozwoju. Postuluje przejście od podstawowego wsparcia dochodu do zachęt finansowych na rzecz usług środowiskowych i społecznych, co pozwoli małym gospodarstwom rodzinnym na elastyczne funkcjonowanie w okresie przejściowym.

Konieczność zreformowania WPR dodatkowo wzmagają obawy o godny poziom życia rolników w UE, w połączeniu z inflacją, niestabilnością rynków energii i zmianą klimatu. EKES uważa, że WPR po 2027 r. musi wychodzić naprzeciw tym wyzwaniom. Powinna koncentrować się na zapewnieniu godnych warunków pracy, promować zdrowsze modele odżywiania, przeciwdziałać marnotrawstwu żywności i regulować rynki spożywcze. Proponuje się komponenty antycykliczne i wsparcie dla produkcji energii ze źródeł odnawialnych, aby łagodzić skutki skoków cen energii i zakłóceń w dostawach. Zalecanymi środkami przeciwdziałania ekstremalnym warunkom klimatycznym i wzmacniania pozycji rolników są systemy ubezpieczeń w ramach partnerstw publiczno-prywatnych oraz inwestycje w innowacje i technologie cyfrowe.

W kontekście zbliżających się tegorocznych wyborów do Parlamentu Europejskiego EKES podkreśla, że przyszła WPR musi być na miarę zmieniających się potrzeb w społeczeństwach i w rolnictwie.  Należy zapewnić udział zainteresowanych podmiotów, elastyczność dla państw członkowskich oraz usprawnić procesy administracyjne przy opracowywaniu i dostosowywaniu planów strategicznych. EKES nakreśla obraz wspólnej polityki rolnej, która w obliczu globalnych wyzwań będzie dążyć do równowagi między bezpieczeństwem żywnościowym, ochroną środowiska a dobrymi warunkami pracy i życia europejskich rolników. (ks)