De uitbreiding omarmen: inzetten op de toekomst van Europa

De toetreding en integratie van kandidaat-lidstaten in de Europese Unie is niet zomaar een uitbreiding, maar een geostrategische investering in vrede, stabiliteit, veiligheid en sociaaleconomische ontwikkeling die het democratische bestel van ons continent versterkt. Daarmee is de uitbreiding van de EU een krachtig instrument om Europese kernwaarden te verspreiden en hoog in het vaandel te houden. Hoeveel belang het EESC hecht aan de verdieping en uitbreiding van de Unie valt op te maken uit onze hecht verankerde bilaterale organen met maatschappelijke organisaties uit kandidaat-lidstaten — gemengde raadgevende comités (GRC) en platforms voor het maatschappelijk middenveld — ons initiatief inzake leden uit kandidaat-lidstaten (ECM) en de uitbreiding van onze in het teken van grondrechten en de rechtsstaat staande bezoeken aan kandidaat-lidstaten. Uit ons werk blijkt dat de integratie van kandidaat-lidstaten parallel kan en moet lopen aan de geleidelijke doorvoering van de nodige interne hervormingen. Weliswaar moet er in verschillende kandidaat-lidstaten nog altijd het een en ander gebeuren, maar in plaats van ons tegen te houden zouden deze belemmeringen juist een impuls moeten geven aan de samenwerking met onze partners aldaar.

Met zijn deelname aan de ministeriële bijeenkomst van de Westelijke Balkan in Skopje en zijn nauwe samenwerking met leiders van verschillende kandidaat-lidstaten heeft het EESC een bijdrage geleverd aan de uitbreiding van de EU. Met onze werkzaamheden proberen wij in te schatten in hoeverre kandidaat-lidstaten aan de criteria van Kopenhagen voldoen, en we herhalen eens te meer hoeveel belang wij hechten aan een inclusieve en billijke dialoog met alle EESC-leden, waarmee we zeker ook leden uit kandidaat-lidstaten bedoelen. Ik ben er dan ook trots op dat het ECM-initiatief, dat in februari in aanwezigheid van de Albanese premier Edi Rama en de Montenegrijnse premier Milojko Spajić is gelanceerd, een belangrijk onderdeel vormt van het manifest van mijn voorzitterschap.

Door actief leden uit kandidaat-lidstaten bij zijn werkzaamheden te betrekken positioneert het EESC zich als een toonaangevende EU-instelling als het aankomt op de geleidelijke integratie van deze landen. De impact van dit initiatief is tastbaar en wordt steeds meer erkend in de kandidaat-lidstaten en in de EU. Zo hebben Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en commissaris voor Uitbreiding Oliver Várhelyi duidelijk hun bijval voor het project uitgesproken. Het initiatief moet niet alleen directe voordelen opleveren, maar ook een solide basis creëren voor wat de kandidaat-lidstaten, hun burgers en hun levendige maatschappelijke organisaties op de langere termijn hopen te bereiken. Het biedt het maatschappelijk middenveld uit deze landen de mogelijkheid om rechtstreeks deel te nemen aan het besluitvormingsproces van de EU en de dynamiek voor de nodige hervormingen op peil te houden. In totaal hebben 146 leden uit kandidaat-lidstaten meegewerkt aan adviezen over onderwerpen die verband houden met de uitbreiding, zoals het cohesiebeleid van de EU, de eengemaakte markt, de economische duurzaamheid van de agrovoedingsindustrie en het tekort aan vaardigheden.

De gemengde raadgevende comités en de platforms voor het maatschappelijk middenveld zijn van cruciaal belang voor het overleg tussen verschillende belanghebbenden en zorgen ervoor dat alle stemmen tijdens het besluitvormingsproces worden gehoord. Momenteel zijn er gemengde raadgevende comités met Montenegro, Servië en Turkije. Van de platforms voor het maatschappelijk middenveld verdienen vooral die met Oekraïne en Moldavië vermelding. Het gemengd raadgevend comité met Noord-Macedonië zal naar verwachting zijn werkzaamheden hervatten zodra de eerste onderhandelingsronde begint, en een nieuw comité voor Albanië staat al stevig in de steigers. Het aanstaande forum van het maatschappelijk middenveld op hoog niveau, dat op 24 oktober parallel aan de voltallige vergadering van het EESC wordt gehouden, zal een extra impuls voor deze inzet betekenen. Tijdens dit samen met de Commissie georganiseerde forum zullen EESC-leden, ongeveer honderd leden uit kandidaat-lidstaten en vooraanstaande politici uit de lidstaten en kandidaat-lidstaten van gedachten wisselen over het belang van de civiele en sociale dialoog voor een succesvolle uitbreiding van de EU. Duidelijk zal worden hoe belangrijk de sociale dialoog is om het pad naar EU-toetreding te effenen, de groene en de digitale transitie zo goed mogelijk te laten verlopen en de kernwaarden van de EU in ere te houden.

Als toegangspoort voor het maatschappelijk middenveld wil het EESC allen die zich inzetten voor vrijheid, democratie en sociaal-economische welvaart steunen en in hun kracht zetten, met uiteindelijk als doel een hechtere integratie in de kandidaat-lidstaten en de EU. Samen bouwen we aan een betere toekomst voor Europa, dat wil zeggen een inclusieve toekomst die zich kenmerkt door welvaart en eendracht. Het EESC blijft zich onvermoeibaar inzetten voor uitbreiding, en onze activiteiten getuigen van ons geloof in een Europa dat over de hele linie beter geïntegreerd en veerkrachtiger is.

Oliver Röpke

Voorzitter van het EESC