Toen we samen met familie en vrienden Nieuwjaar vierden, wensen uitspraken en plannen maakten voor 2022, kon niemand bevroeden dat ons leven binnen slechts enkele maanden zo dramatisch zou veranderen.

Voor het eerst sinds zijn onafhankelijkheid in 2014 keek Oekraïne de oorlog weer in de ogen.

Tijdens de Revolutie van de Waardigheid werden op het centrale Onafhankelijkheidsplein (Maidan) meer dan 100 mensen doodgeschoten. Daarna volgden de invasie van Donbas en de annexatie van de Krim. Het Oekraïense maatschappelijk middenveld veranderde ingrijpend in 2014: vrijwilligers gingen naar het front, waar ze binnenlandse ontheemden en gewonde soldaten hielpen. Dat leken ons de donkerste dagen uit onze geschiedenis, maar we hadden het mis.

In 2014 was er in onze samenleving vrijwel geen verdeeldheid meer over de vraag of we moesten toetreden tot de EU. Uit de laatste opiniepeiling vóór de invasie, in februari 2022, bleek dat maar liefst 68% van de Oekraïners voorstander was van het EU-lidmaatschap voor Oekraïne. Dat aandeel steeg tot 86% vlak na de invasie en bereikte eind maart 91%: een ongekend record!

Deze massale steun is mede te danken aan de helpende hand die het maatschappelijk middenveld van de EU heeft geboden. Het kwam onmiddellijk in actie en riep EU-regeringen op om snel te handelen. De rol van vrijwilligers, die al in de eerste uren na de invasie aan de slag zijn gegaan, is enorm. Hun grote kracht is dat ze voor elk probleem heel snel een oplossing kunnen vinden, of het nu om munitie, drones, geneesmiddelen of kleding voor vluchtelingen gaat. Het was ongelooflijk om de golf van demonstraties en de enorme aantallen geelblauwe vlaggen in de hele EU te zien. In onze schuilkelders putten we kracht uit de foto's van mensen over de hele wereld die Oekraïne steunen.

De meeste partners van ons begonnen te bellen zodra ze het nieuws van de massale luchtaanvallen in Oekraïne hadden gehoord en vroegen: “Hoe kunnen we helpen?" We hebben al veel hulp gekregen, maar we hebben nog meer nodig.

Het leger heeft behoefte aan innovatieve oplossingen en technologieën om de strijd te winnen; artsen van alle denkbare specialismen hebben moderne apparatuur en personeel nodig om gewonde soldaten en burgers te helpen; vrijwilligers hebben nog meer contacten over de hele wereld nodig enz.

Maar we hebben ook een strategie nodig voor het herstel in Oekraïne, en hierbij is een belangrijke rol weggelegd voor gezamenlijke inspanningen van de hele democratische wereld om een sterke en veilige staat op te bouwen en innovatieve oplossingen uit te werken voor de bouw, de aanleg van infrastructuur, steun voor bedrijfsleven en wetenschap, capaciteitsopbouw voor de instellingen van verschillende niveaus enz.

Zowel de Oekraïners als de EU hebben zeer duidelijke lessen getrokken uit deze oorlog:

- Sommige situaties vragen om snelle oplossingen, vooral als het gaat om gemeenschappelijke veiligheidskwesties.
De oorlog begon in 2014 en al acht jaar lang wijzen de Oekraïners erop hoe gevaarlijk het is om nauwe betrekkingen te onderhouden met Rusland en om voor energie en andere producten afhankelijk te zijn van een land dat zijn inkomsten besteedt aan terrorisme en het aanrichten van bloedbaden. Toch zagen Oekraïne en ook de EU deze wrede en grootschalige invasie niet aankomen, anders hadden we allebei wel meer vastberadenheid aan de dag gelegd. Zou het tot deze invasie zijn gekomen als de in 2014 opgelegde sancties even streng waren geweest als die van 2022?

- De oorlog in 2022 is ook een innovatie- en technologieoorlog. Als we onder andere de energie-efficiëntie verhogen, energiebronnen diversifiëren, nieuwe digitale oplossingen vinden, ruimtevaarttechnologieën ontwikkelen en beter met onze natuurlijke hulpbronnen omgaan, zullen we onafhankelijker en veiliger zijn dan op dit moment, nu alle landen een ernstige crisis doormaken.

Doordat we beseften hoe belangrijk het was dat politici, diplomaten, strijdkrachten, vrijwilligers en het maatschappelijk middenveld meteen in actie kwamen, zijn we nu op koers om de strijd te winnen. De behoefte aan steun is nog steeds enorm, maar we zijn met de dag gemotiveerder.

Als Oekraïners hebben wij laten zien wat onze belangrijkste waarden zijn: menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en mensenrechten. Er is nog nooit een versnelde procedure voor EU-lidmaatschap doorlopen, maar Oekraïne bevindt zich in een uitzonderlijke situatie en waarschijnlijk is het moment gekomen om de procedure te herzien.

De Oekraïners zijn zich maar al te bewust van de hoeveelheid huiswerk die zij moeten doen om lid te worden van de EU. Onze kracht is onze motivatie om een vrije staat op te bouwen en samen te gaan werken met degenen die ons in de zwaarste tijden terzijde hebben gestaan. Daarom houden we vol, met vertrouwen in onze strijdkrachten en een welvarend land als lonkend perspectief.

Nadija Afanasieva, directeur van het Oekraïense Instituut voor Internationale Politiek in Kiev, Oekraïne.