EESC info

In een toespraak tot EESC-leden op 28 april 2022 in Praag heeft Mikuláš Bek, de Tsjechische minister van Europese Zaken, de vijf verwachte politieke prioriteiten van het komende Tsjechische Raadsvoorzitterschap onthuld.

Bek maakte de verwachte beleidsprioriteiten van het Tsjechische voorzitterschap van de Raad van de EU tijdens een vergadering van het EESC-bureau bekend. De nadruk zal liggen op de groene en de digitale transitie, maar ook, gezien de recente gebeurtenissen, op veiligheid.

Onder het motto “Europa, een opdracht”, ontleend aan de toespraak die voormalig president Václav Havel indertijd in Aken heeft gehouden, zal het Tsjechische EU-voorzitterschap zich concentreren op:

1) beheersing van de vluchtelingencrisis en herstel in Oekraïne;
2) energiezekerheid in Europa;
3) versterking van de Europese defensiecapaciteit en de veiligheid van de cyberruimte;
4) strategische veerkracht van de Europese economie;
5) veerkracht van democratische instellingen.

Onder verwijzing naar de ontwikkelingen in de crisis in Oekraïne zei Bek: “Zorgen voor toegang tot betaalbare, duurzame, maar ook betrouwbare energiebronnen is een van de grootste uitdagingen waar de EU ooit voor heeft gestaan.”

Tijdens het debat drongen de EESC-leden er bij de minister op aan om de steun van de EU en de nationale regeringen aan maatschappelijke organisaties op te voeren; deze bevinden zich in de frontlinie van de humanitaire crisis die door de Russische invasie van Oekraïne is ontstaan, en hebben dringend praktische hulp nodig.

Europese solidariteit was een ander belangrijk thema in de discussie: de leden benadrukten dat de invoer van energie uit Rusland alleen stopgezet kan worden als de EU-lidstaten elkaar niet afvallen en de beschikbare energiebronnen delen.

Verschillende sprekers waarschuwden ook dat sociale aspecten niet veronachtzaamd mogen worden tijdens het Tsjechische Raadsvoorzitterschap in de tweede helft van 2022. Met de stijgende energie- en voedselprijzen neemt de armoede toe, waardoor de sociale cohesie in het gedrang komt.

Naast deze vergadering hield het bureau ook een seminar over een optimale energiemix voor duurzame en betaalbare energie. Daarin wees EESC-voorzitter Christa Schweng erop dat het van essentieel belang is om de EU minder afhankelijk te maken van de aanvoer van energie uit derde landen. Dat moeten we doen door onze energiebronnen te diversifiëren en meer te investeren in hernieuwbare energiebronnen.

“Wil de transitie succesvol verlopen, dan moeten de maatschappelijke organisaties een sleutelrol spelen bij het bepalen en uitvoeren van beleid”, aldus Schweng. (mp)

Het EESC is ingenomen met het voorstel van de Europese Commissie voor een richtlijn ter verbetering van de arbeidsvoorwaarden bij platformwerk en juicht dit toe als een hoognodige stap op weg naar duidelijke en welomschreven criteria voor de kwalificatie van arbeidsverhoudingen en voor de regulering van het gebruik van algoritmen bij de aanwerving en indienstneming van platformwerkers.

Volgens het EESC is het gebruik van een bindend rechtsinstrument, een richtlijn, om platformwerk te reguleren gerechtvaardigd, omdat de extreme verscheidenheid aan arbeidsvoorwaarden en wetgeving in elke lidstaat vaak leidt tot een slechte behandeling van platformwerkers en tot een afbrokkeling van de nationale en EU-arbeidsbeschermingsnormen. Het advies hierover werd tijdens de zitting in maart met 149 stemmen vóór en 80 tegen, bij 17 onthoudingen, goedgekeurd.

De rapporteur voor het advies, Cinzia del Rio, zei het volgende: We zien duidelijke voorbeelden van discriminatie en ongelijke behandeling van platformwerkers in de EU. De situatie in de lidstaten is zeer divers: overal zijn er regelgevingsknopen die moeten worden ontward. Met de voorgestelde richtlijn wordt beoogd een flexibel regelgevingskader tot stand te brengen, dat op nationaal niveau kan worden aangepast en rekening houdt met de verschillende arbeidsomstandigheden van de mensen.

Veruit de belangrijkste kwestie is de juridische kwalificatie van de arbeidsverhouding en het duidelijke onderscheid met echte zelfstandige arbeid. Er moet duidelijk worden vastgesteld wie de wettelijk verantwoordelijke werkgever is, zowel om te zorgen voor een correcte betaling van belastingen en sociale bijdragen als om collectieve onderhandelingen mogelijk te maken. Volgens het EESC is de tekst van het Commissievoorstel op dit punt echter te algemeen en te vaag, evenals op een aantal andere punten, zoals het recht van zowel werknemers als vakbondsvertegenwoordigers op informatie en raadpleging.

De huidige rechtsonzekerheid werkt in sommige situaties wellicht het ontstaan en de verspreiding van zwartwerk in de hand, evenals betreurenswaardige situaties van uitbuiting en wedijver tussen platformwerkers onderling, die mogelijk ook het slachtoffer zijn van illegale onderaannemingspraktijken, aldus het EESC. 

De groep Werkgevers van het EESC had een tegenadvies ingediend, dat meer dan 30 % van de uitgebrachte stemmen behaalde en als bijlage bij het goedgekeurde advies wordt gepubliceerd. De groep Werkgevers is tegen het gebruik van een richtlijn om platformwerk te reguleren, omdat ze vreest dat zulke bindende wetgeving op een standaardoplossing zal neerkomen. Dit zou een belemmering kunnen vormen voor innovatie en voor investeringen in de oprichting en ontwikkeling van digitale platforms in de EU.

De groep Werkgevers is ook tegen de invoering van een wettelijke EU-definitie van wie werknemer en wie zelfstandige is op platforms, aangezien zo’n definitie volgens haar geen recht zou doen aan de diverse modellen die in de verschillende landen worden gebruikt, noch gelijke tred zou kunnen houden met de dynamische ontwikkelingen op de arbeidsmarkten. (ll)
 

Het EESC doet een dringend beroep op de EU-lidstaten om zich meer in te spannen voor de uitvoering van de EU-richtlijn inzake sancties tegen werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen. In een onlangs uitgebracht advies wijst het EESC op de gebrekkige omzetting en uitvoering van deze richtlijn in de EU.

Illegaal verblijvende migranten worden vaak het slachtoffer van arbeidsuitbuiting en trekken ook mensensmokkelaars aan. Elk jaar moeten duizenden mensen die een gevaarlijke tocht richting Europa ondernemen dit met hun leven bekopen. Beide criminele praktijken moeten op nationaal en Europees niveau met harde hand worden bestreden, aldus het EESC.

In zijn advies constateert het EESC dat er significante verschillen zijn tussen de lidstaten wat de zwaarte van de sancties betreft en dat landen er in de meeste gevallen weinig aan doen om het in dienst nemen van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen te ontmoedigen. 

Een andere tekortkoming van de richtlijn is dat migranten niet worden gestimuleerd om een officiële klacht in te dienen tegen hun werkgever. De reden hiervoor is dat migranten veelal, en niet onterecht, bang zijn dat ze worden teruggestuurd naar hun land van herkomst. Het EESC vindt het een heel goede zaak dat de Commissie van plan is om inbreukprocedures in te leiden tegen lidstaten die erin volharden niet alle relevante informatie te verstrekken over de uitvoering van de belangrijkste, uit de richtlijn voortvloeiende verplichtingen op het gebied van sancties, inspecties en bescherming van de rechten van migranten, aldus de rapporteur, Carlos Manuel Trindade. 

In een ander advies heeft het EESC zich gebogen over het nieuwe EU-actieplan tegen migrantensmokkel (2021-2025) en prijst het de alomvattende aanpak die in dit plan wordt voorgesteld om de bestrijding van deze gevaarlijke en criminele activiteit voort te zetten. Volgens de cijfers van Europol heeft meer dan 90 % van de mensen die de Europese Unie op illegale wijze zijn binnengekomen op enig moment gereisd via een smokkelnetwerk.

De bestrijding van migrantensmokkel wordt in het nieuwe migratie- en asielpact van de EU als een prioriteit beschouwd, omdat het aan duizenden migranten – vrouwen, kinderen en mannen – het leven heeft gekost. Er wordt misbruik gemaakt van mensen die de EU proberen binnen te komen en hun rechten worden geschonden. Bovendien wordt de Europese veiligheid erdoor bedreigd.

De strijd tegen migrantensmokkel mag nooit gericht zijn tegen de migranten zelf of tegen humanitaire hulp en bijstand ten behoeve van migranten. Solidariteit mag niet gecriminaliseerd worden, onderstreept de rapporteur voor het advies, José Antonio Moreno Diaz. We begrijpen dat de bescherming van de buitengrenzen van de EU prioriteit heeft, maar dat mag nooit ten koste gaan van de mensenrechten.

In zijn tijdens de maartzitting aangenomen advies over Betere milieubescherming door middel van het strafrecht pleit het EESC ervoor dat de EU strafrechtelijke sancties oplegt voor zoveel mogelijk milieudelicten.

Het EESC buigt zich in dit advies over het voorstel voor een nieuwe EU-richtlijn milieucriminaliteit en geeft concreet aan hoe de tekst daadwerkelijk doeltreffend, evenredig en afschrikkend kan worden gemaakt.

Het EESC is ingenomen met de uitbreiding van de lijst van milieudelicten van negen tot achttien, maar wijst erop dat de richtlijn betrekking moet hebben op zoveel mogelijk soorten milieudelicten. Ook is het van oordeel dat er pas echt sprake kan zijn van doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties als de maximumniveaus ervan aanzienlijk worden verhoogd.

Voorts stelt het EESC voor om de bevoegdheid van het Europees Openbaar Ministerie uit te breiden tot milieudelicten, aangezien bekend is dat er vaak sprake is van banden met de georganiseerde misdaad.

Het EESC zou graag zien dat ook “ecocide” in de richtlijn wordt opgenomen en stelt de volgende definitie voor: “onwettige of opzettelijke handelingen die worden begaan in het volle besef dat er een aanzienlijke kans bestaat dat deze handelingen het milieu ernstige en grootschalige of langdurige schade toebrengen”. Het merkt in dit verband op dat gewapende conflicten in bijna alle gevallen onder de definitie van ecocide vallen. 

Milieudelicten vormen wereldwijd de op drie na meest winstgevende categorie strafbare feiten en zijn bezig aan een opmars in de Europese Unie. Het aantal grensoverschrijdende veroordelingen is niet wezenlijk toegenomen, maar het percentage in Europa gepleegde milieudelicten is wel gestegen.
Het EESC benadrukt echter dat een herziening van de richtlijn niet voldoende is. Een van de zwakke punten die bij de evaluatie van de huidige richtlijn aan het licht zijn gekomen, is de tenuitvoerlegging in de lidstaten. Het EESC onderstreept dan ook dat de handhavingsketen moet worden versterkt en stelt voor dat de lidstaten gespecialiseerde politiediensten in het leven roepen en openbare aanklagers, rechters en rechtbanken aanstellen die zich bezighouden met milieucriminaliteit.

De richtlijn milieucriminaliteit uit 2008 is het belangrijkste bindende EU-instrument om milieucriminaliteit aan te pakken. Uit een in 2019 en 2020 uitgevoerde evaluatie is gebleken dat de richtlijn in de praktijk niet veel effect heeft gehad. In de afgelopen tien jaar is het aantal met succes onderzochte gevallen van milieucriminaliteit waarbij veroordelingen zijn uitgesproken zeer laag gebleven, waren de opgelegde sancties onvoldoende afschrikkend en was er geen sprake van systematische grensoverschrijdende samenwerking. Naar aanleiding van deze evaluatie heeft de Commissie besloten de richtlijn te vervangen door een nieuwe EU-richtlijn. (mr)
 

De Europese Unie dient op te komen voor onze fundamentele waarden, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren. Daarom heeft het EESC zich tijdens zijn zitting van maart met kracht uitgesproken voor de strategie van de Europese Commissie ter bestrijding van antisemitisme en ter bevordering van het Joodse leven

Het EESC is ervan overtuigd dat antisemitisme de Europese gedachte, de Europese co-existentie, de rechtsstaat, de grondrechten en de democratie op de proef stelt,aldus rapporteur Ákos Topolánszky.

Het is volgens het EESC een goede zaak dat de strategie niet alleen de bestrijding van antisemitisme als doel heeft, maar ook overheidsbeleid en samenwerking tussen gemeenschappen die bevorderlijk zijn voor wederzijdse acceptatie.

Het EESC acht het van essentieel belang de oorzaken van alle vormen van geweld tegen Joodse individuen en gemeenschappen te begrijpen om doeltreffende maatregelen te kunnen nemen, niet alleen via het strafrecht, maar ook via een doeltreffender systeem van maatregelen op gemeenschaps- en maatschappelijk niveau.  

Bovendien moet de Joodse cultuur, als integraal onderdeel van de Europese identiteit, toegankelijker worden gemaakt voor burgers en het grote publiek. Het EESC verzoekt de EU-instellingen, de lidstaten en de sociale partners om een goed beeld te geven van de bijdrage van de Joodse gemeenschap aan de EU en deze toe te juichen als een integraal en onvervreemdbaar onderdeel van onze gemeenschappelijke cultuur.

Er moet consequent gebruik worden gemaakt van alle grondwettelijke en EU-rechtsinstrumenten om antisemitisme in de media aan te pakken. Tegelijkertijd moeten de kennis van en het inzicht in het Joodse leven worden verbeterd door middel van een meer evenwichtige en van fijngevoeligheid getuigende berichtgeving. 

De vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschappen en hun leden in de traditionele media en de sociale media is meestal zeer beperkt, en de nadruk ligt daarbij vooral op de gevolgen van antisemitisch geweld en terrorisme. Er is echter ook behoefte aan positieve berichten, als erkenning van het belang van co-existentie in onze samenlevingen. 

Ten slotte moedigt het EESC de Europese Commissie aan om in het externe beleid — bij de samenwerking met derde landen en internationale organisaties — ruim baan te geven aan de bestrijding van antisemitisme en aan het strategische programma ter ondersteuning van het Joodse leven. Het wijst op de instrumenten van het nabuurschapsbeleid en de ontwikkelingssamenwerking van de EU en op de instrumenten om de kandidaat-lidstaten nader tot de EU te brengen, die zich goed lenen om antisemitisme te bestrijden en het Joodse leven te bevorderen. (gb)

Het EESC staat achter de maatregelen die de Commissie voorstelt om misbruik van brievenbusmaatschappijen tegen te gaan en een minimale effectieve vennootschapsbelasting in te voeren, maar zou graag zien dat deze maatregelen worden aangescherpt. Dat is de strekking van twee tijdens zijn zitting van maart uitgebrachte adviezen, waarin het EESC de vinger legt op mogelijke tekortkomingen en enkele belangrijke aanvullingen voorstelt. 

Om echt herstel na de COVID-19-pandemie mogelijk te maken en de digitale en de groene transitie te financieren, is het van cruciaal belang dat er op de hele eengemaakte markt op een doeltreffende en eerlijke manier belasting wordt geheven. In beide adviezen toont het EESC zich ingenomen met de voorstellen van de Commissie om het gebruik van lege entiteiten voor belastingdoeleinden tegen te gaan en een minimale effectieve vennootschapsbelasting in te voeren, maar wijst het op mogelijke lacunes en stelt het belangrijke aanvullende maatregelen voor. 

“Lege vennootschappen die in de lidstaten zijn opgericht, moeten in overeenstemming worden gebracht met het voorstel van de Commissie, en samenwerking tussen de lidstaten is meer dan ooit noodzakelijk om te voorkomen dat de fiscale slagkracht van de EU wordt uitgehold”, aldus Benjamin Rizzo, rapporteur voor het advies over de bestrijding van het gebruik van brievenbusmaatschappijen. 

Corapporteur Javier Doz Orrit voegde daaraan toe: “Als de richtlijn tegen brievenbusfirma’s een aanvulling vormt op het wetgevingspakket van de Commissie tegen witwassen, dan moet er ook nog een regel aan toegevoegd worden die de activiteiten van ‘professionele enablers’ aan banden legt”. 

Volgens Krister Andersson, rapporteur voor het advies over een minimale effectieve vennootschapsbelasting zal de OESO “naar verwachting belangrijke regels presenteren met betrekking tot veilige havens, vereenvoudigde administratieve procedures en andere belangrijke punten. Ook deze regels moeten worden opgenomen in de richtlijn. Het is van cruciaal belang dat de wetgeving in de EU op uniforme wijze wordt omgezet en tegelijkertijd wereldwijd en op gelijke wijze wordt toegepast.” 

“Het EESC had echter wel graag gezien dat de onderdelen van de richtlijn waarmee die in overeenstemming wordt gebracht met het EU-recht, waren onderworpen aan een effectbeoordeling”, aldus corapporteur Petru Sorin Dandea. “Wij verzoeken de Commissie een dergelijke analyse uit te voeren en openbaar te maken.” (tk)
 

Het Nieuw Europees Bauhaus voegt een culturele en creatieve dimensie toe aan de Europese Green Deal en de renovatiegolf en fungeert als springplank naar de groene transitie. Zo ziet het Comité dit nieuwe initiatief van de Commissie, aldus EESC-voorzitter Christa Schweng tijdens haar ontmoeting met Mariya Gabriel, commissaris voor Innovatie, Onderzoek, Cultuur, Onderwijs en Jeugd tijdens de EESC-zitting van 23 maart 2022.

Christa Schweng: “Wij scharen ons volmondig achter het streven om alle burgers via concrete experimenten toegang te verschaffen tot circulaire en minder koolstofintensieve goederen, zowel in hun leef- en werkomgeving als in openbare gebouwen en woningen”. Zij beklemtoonde dat ook de maatschappelijke organisaties hierbij moeten worden betrokken en dat het belangrijk is naar de toekomst te kijken, om daaraan toe te voegen: “Het EESC staat klaar om zijn steentje bij te dragen aan de participatieve Nieuw Europees Bauhaus-beweging, die erop gericht is een vruchtbare dialoog met de burgers en het maatschappelijk middenveld tot stand te brengen en oplossingen aan te dragen om het dagelijkse leven van de burgers te verbeteren.”

Mariya Gabriel verwees naar de zware gevolgen van de pandemie en het uitbreken van de oorlog in Oekraïne, en hamerde op het belang van dit soort projecten in de huidige context: “Het is nu belangrijker dan ooit dat we de toekomst hoopvol tegemoet kunnen zien en ons daar samen voor blijven inspannen, en dat is precies waar het Nieuw Europees Bauhaus voor staat. Wil dit initiatief uitgroeien tot een succes, dan kan het niet zonder het EESC. Samen zullen we ervoor zorgen dat een en ander zo dicht mogelijk bij de lokale gemeenschappen, de Europese burgers en de plek waar zij thuis zijn, wordt gerealiseerd.”

De commissaris wees erop dat de participatieve aanpak “van cruciaal belang is om in dialoog te blijven met de burgers”, en voegde daaraan toe dat “juist het idee van cocreatie en samenwerking ten grondslag lag aan ons initiatief”. Mariya Gabriel prees de voorstellen van het EESC, zoals de suggestie om een platform voor het maatschappelijk middenveld in het leven te roepen om ondersteuning te bieden op lokaal niveau, en schaarde zich achter het voornemen om een conferentie te organiseren naar aanleiding van het jaarlijkse Nieuw Europees Bauhaus-festival op 9-12 juni 2022. Een andere belangrijke stap is de lancering in april 2022 van het Nieuw Europees Bauhaus-lab, een reflectie- en actiegroep op het gebied van cocreatie, prototyping en testen.

Het EESC heeft tijdens zijn plenaire zitting van maart een advies over de herschikte richtlijn betreffende de energieprestatie van gebouwen (EPBD) goedgekeurd, waarin het tevreden vaststelt dat in het nieuwe Commissievoorstel rekening wordt gehouden met de kwesties die in eerdere EESC-adviezen aan de orde zijn gesteld.

In een reactie op de goedkeuring van het document zei rapporteur Mordechaj Martin Salamon dat “het EESC de EU-aanpak ten zeerste toejuicht, want hiermee wordt de renovatie van met name de slechtst presterende gebouwen gestimuleerd en slaat de EU de weg in naar koolstofvrije verwarming en koeling. Bovendien zijn maatregelen op EU-niveau efficiënter om de noodzakelijke transitie te versnellen.”

De geactualiseerde richtlijn betreffende de energieprestatie van gebouwen moet ertoe bijdragen een energie-efficiënte, hoogwaardige gebouwde omgeving zonder fossiele brandstoffen tot stand te brengen door instrumenten te verschaffen om energiearmoede doeltreffend aan te pakken en tot oplossingen te komen voor het probleem dat de langetermijninvesteringen in de bouw structureel tekortschieten.

Daar de energieprijzen de laatste tijd sterk stijgen en verwacht wordt dat ze tenminste op middellange termijn hoog zullen blijven, is het belangrijker dan ooit een strategie in te voeren om energiearmoede te verminderen en uit te bannen. 

In 2018 had 6,8 % van de EU-bevolking (ca. 30,3 miljoen mensen) moeite om rekeningen van nutsbedrijven te betalen, met als risico dat de levering zou worden afgesloten. Door de recente ontwikkelingen is dit probleem nog verergerd. 

De EU moet langetermijnmaatregelen nemen om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren, zodat fatsoenlijke, betaalbare en gezonde huisvesting voor iedereen wordt gewaarborgd. Deze maatregelen moeten ook het veilige verwijderen van asbest omvatten. Dit is dringend noodzakelijk, omdat verwarming en koeling op basis van fossiele brandstoffen duurder zullen worden door de stijgende kosten van emissierechten in het kader van het emissiehandelssysteem van de EU (EU-ETS). (mp)

Eerlijke procedures en overleg met lokale gemeenschappen zullen de Europeanen bewust maken van de voordelen van de energietransitie en hen motiveren om er een bijdrage aan te leveren, aldus het EESC in een tijdens de maartzitting goedgekeurd advies.

Het opbouwen van wederzijds vertrouwen met alle belanghebbenden is essentieel om een maatschappelijk draagvlak te verkrijgen voor de energietransitie en de overgang naar een koolstofarme economie, stelt het EESC in een onlangs goedgekeurd advies. 

“Alle met de energietransitie verband houdende maatregelen vereisen open communicatie en volwaardige inspraakmogelijkheden, en wel in een zo vroeg mogelijk stadium van de projectontwikkelingsfase en op alle passende niveaus, van lokaal tot EU-niveau”, aldus rapporteur Arnaud Schwartz.

Corapporteur Jean Coulon: “Steun vanuit het maatschappelijk middenveld is uiterst belangrijk om voor lokaal draagvlak te zorgen; lokale organisaties kunnen een waardevolle bijdrage leveren aan het publieke debat en met wetenschappelijke gegevens eventuele misvattingen die de ronde doen, bestrijden”.

De Europese Unie heeft de energietransitie nodig omdat deze schoner en individueel en collectief eerlijker is. Op lange termijn zal zij ook goedkoper zijn voor de burgers. De energietransitie vergt echter individuele en collectieve aanpassingen, en op korte termijn kan het koolstofvrij maken van de economie gepaard gaan met hogere kosten voor producenten en hogere prijzen voor de consument.

Het is dan ook van cruciaal belang dat de burgers en alle belanghebbenden hun wederzijds vertrouwen versterken en de transitie en de bijbehorende technische veranderingen aanvaarden, van planning tot uitvoering. Daartoe moet het proces onafhankelijk, transparant en inclusief zijn, moet de verstrekte informatie van hoge kwaliteit en gemakkelijk toegankelijk zijn en moeten de besluitvormers verantwoording afleggen. (mp)

De voorgestelde actualisering van de verordening betreffende trans-Europese vervoersnetwerken is broodnodig wil de EU daadwerkelijk bijdragen tot duurzaamheid en slimme mobiliteit, onder meer via het spoor. Zo luidt de kernboodschap van het advies over de Herziening van de TEN-V-verordening en de verordening betreffende de corridors voor goederenvervoer per spoor, dat tijdens de maartzitting werd goedgekeurd.

De nieuwe verordening zal het bestaande regelgevingskader uit 2013 moderniseren en bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen inzake infrastructuur van de Green Deal, de strategie voor duurzame en slimme mobiliteit en het actieplan voor het spoor. 

Naar aanleiding van de goedkeuring van het advies verklaarde de heer Back het volgende: Er was dringend behoefte aan een nieuwe verordening waarin rekening wordt gehouden met de huidige beleidscontext en lering wordt getrokken uit de ervaringen van de afgelopen jaren. Het is dan ook bijzonder goed nieuws dat de regels inzake de tenuitvoerlegging van het TEN-V-netwerk zullen worden aangescherpt; de uitvoering van de huidige verordening heeft namelijk aanzienlijke vertraging opgelopen en laat heel wat te wensen over.

Het Comité is in het bijzonder ingenomen met het voornemen van de Europese Commissie om cohesie centraal te stellen in het voorstel. Dat betekent dat nauwlettend moet worden toegezien op de toegankelijkheid en connectiviteit van het netwerk in alle EU-regio’s, zowel voor het passagiers- als voor het goederenvervoer. Bovendien zou de nieuwe verordening ook zorgen voor efficiënte coördinatie en interconnectie tussen enerzijds het lokaal, regionaal en langeafstandsverkeer en anderzijds het vervoer in stedelijke knooppunten.

Vanuit technisch oogpunt is het EESC er voorstander van om de infrastructuurvereisten voor het “kernnetwerk” en het “uitgebreide netwerk” steeds meer op elkaar af te stemmen en mijlpalen vast te stellen: 2030 voor de verwezenlijking van het kernnetwerk, 2040 voor het “uitgebreide kernnetwerk” en 2050 voor het uitgebreide netwerk. Het EESC blijft bij zijn twijfel over de haalbaarheid van de termijn van 2030, zoals eerder geuit in bovengenoemd evaluatieverslag van 2020, maar herhaalt dat de termijn moet worden gehandhaafd om druk uit te oefenen op de lidstaten. (mp)

In een recent initiatiefadvies stelt het EESC voor een Europees agentschap op te richten om de tekortkomingen te verhelpen van het EU-mechanisme voor civiele bescherming, dat niet langer in staat lijkt om te reageren op rampen die verband houden met de klimaatverandering en op meervoudige catastrofes, waarbij ook gedacht moet worden aan de huidige oorlog in Oekraïne. 

Het door het EESC voorgestelde agentschap is bedoeld om civiele bescherming en humanitaire hulp op samenhangendere wijze aan elkaar te koppelen en om acties inzake buitenlands beleid kracht bij te zetten.

Het mechanisme voor civiele bescherming van de Unie (UCPM) is in mei 2021 weliswaar versterkt en juridisch aangepast, maar de oorlog in Oekraïne laat zien dat het dringend moet worden verbeterd en dat civiele bescherming en humanitaire hulp beter op elkaar moeten worden afgestemd.

Christophe Quarez, rapporteur voor het advies over de Consolidering van het Uniemechanisme voor civiele bescherming, zegt er het volgende over:Met al deze nieuwe uitdagingen, en vooral met de oorlog in Oekraïne, hebben wij het gevoel dat het mechanisme over onvoldoende instrumenten beschikt of dat deze niet efficiënt genoeg zijn. Het voorstel tot oprichting van een Europees agentschap voor civiele bescherming en humanitaire hulp zal de Oekraïense bevolking ten goede komen en zal ook helpen om andere kwesties in verband met rampen en humanitaire crisissituaties beter aan te pakken.

Violeta Jelić, corapporteur voor het advies, voegde hieraan toe:Alle deelnemende landen zouden het belang van civiele bescherming meer moeten erkennen en er meer waarde aan moeten hechten. Dit is puur een kwestie van solidariteit en saamhorigheidsgevoel.

Het EESC meent ook dat de diplomatieke dimensie van de civiele bescherming in de EU onvoldoende ontwikkeld is. De Europese Unie speelt een hoofdrol bij het sturen van humanitaire hulp naar buurlanden. In dit licht kan het mechanisme voor civiele bescherming een krachtig middel worden in het instrumentarium waarover de EU op het gebied van buitenlands beleid beschikt.

Het EESC heeft ook een wetgevingswijziging voorgesteld om te bewerkstelligen dat er in het kader van het mechanisme automatisch en onmiddellijk kan worden gereageerd in geval van een door de mens veroorzaakte ramp of crisis, of deze zich nu binnen of buiten het grondgebied van de EU voordoet. (at)

Op 29 maart vond bij het EESC de eerste bijeenkomst van het Europees forum van het maatschappelijk middenveld over handel en duurzame ontwikkeling plaats. Vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, de academische wereld en Europese en andere internationale instellingen bespraken er innovatieve ideeën en concrete aanbevelingen over de toekomst van het EU-handelsbeleid. 

Het evenement, dat plaatsvond op een kritiek moment voor handel en duurzame ontwikkeling, omvatte een reeks panelbesprekingen in kleinere groepen over onderwerpen variërend van materiële rechten tot monitoring, handhaving en nog veel meer, waarbij de deelnemers hun standpunten naar voren brachten ten aanzien van de lopende evaluatie van het 15-puntenactieplan voor hoofdstukken over handel en duurzame ontwikkeling in Europese vrijhandelsovereenkomsten en recente ontwikkelingen in EU-partnerlanden. 

“Het EESC wil een drijvende kracht zijn achter een ambitieus debat over handel en duurzame ontwikkeling dat de hoge verwachtingen van het maatschappelijk middenveld weerspiegelt”, aldus EESC-voorzitter Christa Schweng. Zij verwees ook naar de geopolitieke uitdagingen van onze tijd: de oorlog in Oekraïne heeft, net als vele andere conflicten, een duurzaamheidsdimensie: hulpbronnen en afhankelijkheden in een wereld die door klimaatverandering wordt getroffen spelen er een niet te veronachtzamen rol in.

Bernd Lange, voorzitter van de Commissie internationale handel van het Europees Parlement, benadrukte dat het mondiale kader is veranderd als gevolg van de COVID-19-pandemie en de Russische agressie. Het multilaterale stelsel is in gevaar, aldus Lange, en het is duidelijk dat nadrukkelijker moet worden gekeken naar bilaterale handelsovereenkomsten.

Luisa Santos van BUSINESSEUROPE deelde de visie dat het multilateralisme een crisis doormaakt, maar voegde eraan toe: “We mogen niet opgeven, want we hebben de multilaterale instellingen nodig om de dialoog gaande te houden”, waarbij zij wees op een aantal recente milieu-initiatieven op het niveau van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). 

Anaïs Berthier van ClientEarth merkte op dat het handelsbeleid van de EU te zeer losstaat van ander beleid, zoals het milieu- en klimaatbeleid. Zij benadrukte dat “autonome initiatieven ervoor moeten zorgen dat producten die in de EU op de markt worden gebracht, aan duurzaamheidscriteria voldoen”. 

Maria Martin-Prat, adjunct-directeur-generaal Handel bij de Europese Commissie, die de leiding heeft over de lopende werkzaamheden met betrekking tot de herziening van de hoofdstukken handel en duurzame ontwikkeling in vrijhandelsovereenkomsten, zei dat samenhang geen doel op zich is, maar wel een doeltreffende aanpak oplevert die echte veranderingen teweegbrengt. 

Jean-Marie Paugam, adjunct-directeur-generaal bij de WTO, benadrukte dat handel geen belemmering mag vormen voor milieubeleid. “Voor duurzame ontwikkeling beschikken we over een kennisgevingsmechanisme voor handelsmaatregelen en we hebben gezien dat grootschalige handelsmaatregelen zijn ingezet voor milieudoelstellingen.” 

Tanja Buzek, voorzitter van het follow-upcomité Internationale Handel van het EESC en rapporteur voor het EESC-advies over de herziening van de hoofdstukken over handel en duurzame ontwikkeling, legde de lat hoog door te stellen dat “we onze prioriteiten bij de herziening van de hoofdstukken over handel en duurzame ontwikkeling met een open blik tegemoet moeten treden, wat onder meer betekent dat de segmentering moet worden doorbroken”. Een ambitieuze herziening moet gepaard gaan met een vernieuwde, op sancties gebaseerde handhavingsaanpak en scherper toezicht door het maatschappelijk middenveld, waarbij gebruik wordt gemaakt van innovatieve instrumenten en het hefboomeffect voor hoofdstukken over handel en duurzame ontwikkeling wordt vergroot. (at)
 

In een recent advies stelt het EESC dat maatschappelijke organisaties nauw moeten worden betrokken bij de onderhandelingen over nieuwe vrijhandelsovereenkomsten in het kader van het nieuwe handelsbeleid van de EU. 

Het EESC is ervan overtuigd dat maatschappelijke organisaties en de sociale partners een plaats moeten krijgen in de onderhandelingen over de nieuwe handelsstrategie van de EU. Dit zal helpen om de voordelen van het handelsbeleid te verdelen over alle deelnemers, zowel in de EU als in de partnerlanden. 

In februari 2021 heeft de Commissie de contouren geschetst van een nieuw, open, duurzaam en assertief Europees handelsbeleid, waarin de EU zich strenger opstelt tegenover haar handelspartners en duurzaamheid centraal stelt. De uitvoering van dit beleid moet volgens het EESC echter aan een aantal voorwaarden voldoen.

In een tijdens de EESC-zitting van maart goedgekeurd initiatiefadvies hebben de vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties erop gewezen dat er een nieuw kader voor vrijhandels- en investeringsovereenkomsten moet komen, om de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties te garanderen en het publieke bewustzijn te vergroten.

Stefano Palmieri, EESC-lid en rapporteur van het advies, wees erop dat een nieuwe onderhandelingsmethode moet worden uitgewerkt, die moet leiden tot een nieuwe routekaart om de maatschappelijke organisaties en de sociale partners daadwerkelijk te betrekken bij alle fasen van de onderhandelingen.

Het EESC heeft altijd zo zijn twijfels gehad over de door de EU gebruikte onderhandelingsinstrumenten, en acht de tijd nu rijp om een nieuwe onderhandelingsstrategie uit te werken teneinde een brede en constructieve betrokkenheid van maatschappelijke organisaties en de sociale partners te garanderen. Als eerste stap zouden de onderhandelaars een memorandum van overeenstemming moeten ondertekenen, waarin de partijen toezeggen dat zij de verschillende onderhandelingsfases zullen eerbiedigen. De tweede stap is een grondige hervorming van de interne adviesgroepen (DAG’s). In het advies wordt voorgesteld dat elke ondertekende overeenkomst een protocol inzake de werking van de DAG’s moet omvatten.

Deze tweeledige hervorming zal helpen om de doelstellingen van de nieuwe EU-handelsstrategie te verwezenlijken. 

Middelbare scholieren uit heel Europa hebben acht concrete voorstellen overhandigd aan Věra Jourová, de vicevoorzitter van de Europese Commissie voor Waarden en Transparantie. Zij namen deel aan het virtuele jongerenevenement Jouw Europa, jouw mening! (YEYS2022). Het evenement, getiteld “De waarheid over leugens. Jongeren tegen desinformatie”, werd op 31 maart en 1 april 2022 gehouden, met het EESC als gastheer. 

Na twee dagen van levendige virtuele discussies en debatten stelden de 99 16-, 17- en 18-jarige scholieren die deelnamen aan #YEYS2022 een reeks specifieke aanbevelingen op die zij voorlegden aan en bespraken met vicevoorzitter Věra Jourová.

“Onderwijs is essentieel om onze samenleving weerbaarder te maken tegen desinformatie en nepnieuws,” sprak Věra Jourová ter afsluiting van het evenement Jouw Europa, jouw mening 2022. Zij ging uitgebreid in op alle aanbevelingen van de leerlingen en besprak deze een voor een met hen. “Desinformatie vormt een bedreiging voor onze samenleving, vooral in tijden van oorlog. We moeten dit verschijnsel aanpakken zonder de vrijheid van meningsuiting te ondermijnen“, concludeerde zij. 

#YEYS2022 had als doel het bewustzijn met betrekking tot de gevaren van desinformatie te vergroten en deelnemers aan te moedigen om actiever te worden in de strijd tegen nepnieuws. Tijdens het evenement werden de jongeren getraind om desinformatie gemakkelijk op te sporen en er iets tegen te doen. Zij werkten in kleine groepen en verschillende workshops en ontwikkelden een desinformatiecampagne, die later moest worden gepareerd met een krachtige tegencampagne.   

De leerlingen werden welkom geheten door Christa Schweng, voorzitter van het EESC, die zei: “Er wordt voortdurend nepnieuws verspreid in een poging de Europese waarden en democratie te ondermijnen. #YEYS2022 is een kans voor jongeren om kritisch te leren denken en kennis te nemen van instrumenten om desinformatie te bestrijden. Jongeren zijn van cruciaal belang om een betere toekomst voor Europa vorm te geven.”

Cillian Lohan, vicevoorzitter van het EESC voor communicatie, sloot het evenement af met de volgende opmerking: “Als vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld willen wij graag meer met onze jongeren in contact komen, hun onbevangen ideeën horen en onze zorgen bezien in het licht van hun verbeeldingskracht en visie op de toekomst”. 

Jouw Europa, jouw mening 2022 YEYS2022 is aangemerkt als een van de belangrijkste evenementen in het Europees Jaar van de jeugd 2022.

Nadere details over YEYS 2022 zijn te vinden op de officiële website van het evenement. (ks)
 

De viering van de Dag van Europa op 7 mei 2022 stond in het teken van jongeren en steun voor Oekraïne.

Het EESC sloot zich aan bij andere EU-organen en -instellingen in Brussel en legde net als zij de nadruk op jongeren en Oekraïne.

Hoewel jongeren centraal staan in dit Europees Jaar van de Jeugd, deed het EESC een krachtige oproep om Oekraïne te steunen, via een speciale pagina die voor dit online-evenement was opgezet.

De Dag van Europa wordt ieder jaar in Brussel en elders in de EU gehouden om de historische verklaring van Robert Schuman van 9 mei 1950 te herdenken. Het is een kans om terug te blikken op wat de EU heeft bereikt door middel van vrede, samenwerking en solidariteit en om vooruit te kijken naar wat we in de toekomst hopen te verwezenlijken. Op deze dag nodigt de EU burgers uit heel Europa uit om te leren hoe haar instellingen werken en wat zij voor hen kan betekenen.

Klik hier om daarover meer te weten te komen. (ck)