Door de groep Werknemers van het EESC

De kerstvakantie is achter de rug en Europa wordt geconfronteerd met een nieuwe golf van COVID-besmettingen. Door de nieuwe omikronvariant is het aantal besmettingen wereldwijd exponentieel toegenomen. Dankzij onze opgebouwde immuniteit en de vaccinaties, en de natuurlijke evolutie van het virus naar minder dodelijke en agressieve varianten, zien we bij het huidige zeer hoge aantal besmettingen echter minder ernstige ziektebeelden en minder hospitalisaties en overlijdens.

Toch zijn onze gezondheidszorgstelsels opnieuw overbelast. In rijke landen is de vaccinatiegraad in het algemeen zeer hoog, maar op veel andere plaatsen worden lagere percentages opgetekend en zijn de gezondheidszorgstelsels ook minder goed voorbereid. De pandemie blijft wereldwijd levens eisen. Ontwikkelingslanden worden bijzonder hard getroffen en in deze gebieden blijft het virus in een alarmerend tempo muteren. Soms evolueert het virus tot mildere versies, zoals de omikronvariant, maar dit is niet altijd het geval.

Om de pandemie eindelijk te boven te komen, zijn meer inspanningen op het gebied van vaccins nodig. De vaccins kwamen er dankzij opmerkelijke vooruitgang op het gebied van wetenschap en geneeskunde en miljarden overheidsinvesteringen. Daarom moeten zij een publiek goed blijven en moet de uitrol onder controle van democratische instellingen staan. Octrooien op COVID-19-vaccins en bredere gezondheidsproducten en -technologieën moeten in het kader van de Trips-Overeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) tijdelijk worden opgeheven. Deze opheffing werd een jaar geleden door India en Zuid-Afrika voorgesteld om te voorkomen dat intellectuele-eigendomsrechten tijdens deze pandemie een belemmering zouden vormen voor dringende, universele en betaalbare toegang tot en ontwikkeling van relevante gezondheidsproducten, waaronder de vaccins die nodig zijn om COVID-19 te bestrijden. Meer dan 100 landen steunen het vrijgeven van de octrooien bij de WTO. De Europese Unie heeft zich echter nog niet geschaard achter de voorgestelde opheffing van met COVID-19 verband houdende intellectuele-eigendomsrechten in het kader van de Trips-Overeenkomst, onder meer voor COVID-19-vaccins.

Als niet spoedig overeenstemming wordt bereikt over een opheffing, zal een handvol grote farmaceutische bedrijven kunnen voorkomen dat ook andere fabrikanten COVID-19-vaccins produceren. Dit zou de inspanningen van de EU om de eigen productie op te schalen, en de productie van vaccins in ontwikkelingslanden over de hele wereld, hinderen. Daarmee zou ook het economische herstel in de EU en daarbuiten in gevaar worden gebracht, omdat de pandemie langer zou aanslepen. De nieuwe golf na de kerstvakantie toont aan dat hoewel de endemische fase van de pandemie misschien in zicht is, de weg nog lang is. Bovendien zal de pandemie veel langer duren en wereldwijd nog veel meer levens eisen als een groot deel van de bevolking nog steeds geen toegang heeft tot de vaccins. (prp)