Mill-Grupp tal-Ħaddiema tal-KESE

Hekk kif l-Ewropej qed jirkupraw mill-pawża tal-Milied, mewġa ta’ każijiet tal-COVID qed tinfiriex mal-kontinent: il-varjant il-ġdid tal-Omicron żied l-infezzjonijiet b’mod esponenzjali madwar id-dinja. Madankollu, bis-saħħa tal-akkumulazzjoni tal-immunità u t-tilqim preċedenti, kif ukoll l-evoluzzjoni naturali tal-virus lejn varjanti inqas letali u aggressivi, l-għadd estremament għoli qed inħalli inqas mard sever, inqas nies rikoverati l-isptar u inqas imwiet.

Madankollu, is-sistemi tagħna tas-saħħa għal darb’oħra jinsabu mgħobbija żżejjed. U filwaqt li r-rati tat-tilqim huma għoljin ħafna fil-pajjiżi sinjuri b’mod ġenerali, ħafna partijiet tad-dinja, li għandhom ukoll sistemi tal-kura tas-saħħa inqas ippreparati, ma jgawdux minn rati bħal dawn. Il-pandemija qed tkompli tħalli vittmi kullimkien fid-dinja u qed tolqot lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw b’mod partikolarment iebes, filwaqt li f’dawk iż-żoni, il-virus ikompli jinbidel b’mod allarmanti. Xi kultant, dan jinbidel f’verżjonijiet inqas b’saħħithom, bħall-Omicron, iżda mhux dejjem iseħħ.

Biex negħlbu din il-pandemija, għandna bżonn sforzi ikbar dwar it-tilqim. Dawn ġew żviluppati bis-saħħa ta’ avvanzi eċċellenti fix-xjenza u l-mediċina u biljuni f’investimenti pubbliċi, għalhekk it-tilqim irid jibqa’ ġid pubbliku u l-introduzzjoni għandha tkun taħt il-kontroll tal-istituzzjonijiet demokratiċi. Fil-ftehim TRIPS tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO) jeħtieġ li tiġi introdotta deroga temporanja fir-rigward tal-privattivi relatati mat-tilqim kontra l-COVID-19 u b’mod aktar ġenerali fir-rigward ta’ prodotti u teknoloġiji fil-qasam tas-saħħa. Id-deroga mill-ftehim TRIPS ġiet proposta sena ilu mill-Indja u l-Amerika t’Isfel sabiex jiġi żgurat li, matul din il-pandemija, id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali ma jkunux jistgħu jsiru ostakli għall-aċċess urġenti, universali u affordabbli għal prodotti tas-saħħa relatati u għall-iżvilupp tagħhom, inklużi t-tilqim meħtieġa għall-ġlieda kontra l-COVID-19. Aktar minn 100 pajjiż jappoġġaw id-deroga fid-WTO, madankollu, l-Unjoni Ewropea hija fost il-membri tad-WTO li għad iridu jappoġġjaw id-deroga proposta tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali relatati mal-COVID-19 skont il-ftehim TRIPS, inkluż għat-tilqim kontra l-COVID-19.

Nuqqas ta’ qbil urġenti dwar deroga jkun ifisser li ftit kumpaniji farmaċewtiċi ewlenin se jkunu jistgħu jipprevjenu lil manifatturi oħra milli jipproduċu tilqim kontra l-COVID-19, u b’hekk jimpedixxu l-isforzi tal-UE biex iżżid il-produzzjoni fit-territorju Ewropew, u l-fabbrikazzjoni ta’ tilqim f’pajjiżi li qed jiżviluppaw madwar id-dinja. Dan se jipperikola wkoll l-irkupru ekonomiku tal-UE u dak globali billi jtawwal din il-pandemija. Kif uriet il-mewġa l-ġdida ta’ din il-pawża tal-Milied, it-tmiem endemiku tal-pandemija jista’ jkun dalwaqt, iżda t-triq għadha twila, u se ddum iktar u se tħalli iktar vittmi madwar id-dinja jekk parti kbira tal-popolazzjoni għad m’għandhiex aċċess għat-tilqim. (prp)