L-Istati Membri tal-UE għandhom jiffaċilitaw l-involviment inklużiv, il-ftuħ u t-trasparenza mas-soċjetà ċivili fl-oqsma kollha tal-ġestjoni tal-iskart radjuattiv. Dan japplika kemm għall-komunitajiet ospitanti attwali kif ukoll għal dawk potenzjali, speċjalment minħabba li l-ammonti dejjem akbar ta’ skart radjuattiv se jiġu ġġenerati kull sena matul l-għaxar snin li ġejjin u lil hinn.

F’Opinjoni adottata matul is-sessjoni plenarja tiegħu ta’ Ottubru, il-KESE jieħu pożizzjoni soda. Din targumenta li l-fondi disponibbli għandhom jintużaw biex tinbena l-kapaċità tal-gruppi tas-soċjetà ċivili, b’mod partikolari l-komunitajiet lokali qrib l-installazzjonijiet nukleari, biex jieħdu sehem b’mod indipendenti fi proġetti u studji li jivvalutaw il-parteċipazzjoni u t-trasparenza fil-ġestjoni tal-iskart radjuattiv.

Il-KESE jirrakkomanda li l-Istati Membri jirrapportaw dwar il-metodi għall-parteċipazzjoni pubblika fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar il-ġestjoni tal-iskart radjuattiv, kif ukoll dwar kif tiġi żgurata t-trasparenza. “Il-Kumitat jistieden lill-Istati Membri jieħdu passi biex jiżguraw il-monitoraġġ u l-iżvelar regolari tal-iżviluppi ambjentali, tas-saħħa pubblika u soċjoekonomiċi fir-rigward tal-ġestjoni tal-iskart radjuattiv,” qalet ir-relatur, Alena Mastantuono.

L-Istati Membri għandhom jerfgħu r-responsabbiltajiet tagħhom u m’għandhomx iħallu lill-ġenerazzjonijiet futuri bil-piż tal-ipproċessar tal-iskart nukleari, tkun xi tkun in-natura, it-tul tal-ħajja u l-livell ta’ periklu tiegħu.

Minħabba li proporzjon għoli ta’ fjuwil nukleari użat jista’ jiġi pproċessat mill-ġdid, il-materjali fissili għandhom jiġu riċiklati, u b’hekk titnaqqas il-ħtieġa għal provvista ta’ uranju naturali biex jitħaddmu reatturi nukleari. L-istrateġiji tal-ekonomija ċirkolari jippermettu lill-Istati Membri jimminimizzaw l-ammont ta’ skart li jeħtieġ li jiġi indirizzat mill-istrateġiji tal-immaniġġjar tal-iskart.

“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-valutazzjonijiet tal-kostijiet għad-dekummissjonar u għall-ġestjoni tal-fjuwil użat u tal-iskart radjuattiv jammontaw għal żidiet fil-kostijiet maż-żmien. Għandhom jiżguraw ukoll li l-finanzjament ikun biżżejjed biex ikopri l-ispejjeż reali,” qal il-korelatur, Christophe Quarez. (mp)