του Christophe Préault, διευθυντής σύνταξης του ιστοτόπου Touteleurope.eu

Στις ευρωεκλογές του 2024, το γαλλικό ακροδεξιό κόμμα της «Εθνικής Συσπείρωσης» (Rassemblement national) διέψευσε πανηγυρικά τις δημοσκοπήσεις, επιτυγχάνοντας το καλύτερο αποτέλεσμα στην ιστορία του, ενώ έλαβε και πάνω από το ένα τρίτο των ψήφων στις ηλικίες κάτω των 35 ετών. Ο ειδικός προσκεκλημένος μας και διευθυντής σύνταξης του ιστοτόπου Touteleurope.eu Christophe Préault αναλύει την επιτυχία της «Εθνικής Συσπείρωσης» και του ―μόλις 28 ετών, προερχόμενου από τα προάστια του Παρισιού και πανταχού παρόντος στο TikTok― ηγέτη της Jordan Bardella.

Στις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2024, το κόμμα της «Εθνικής Συσπείρωσης» συγκέντρωσε τα υψηλότερα ποσοστά στην ιστορία του, προσελκύοντας σχεδόν το ένα τρίτο των ψηφοφόρων (31,4 %). Το ακροδεξιό αυτό κόμμα αναδείχθηκε πρώτο σε όλες σχεδόν τις ηλικιακές και κοινωνικοεπαγγελματικές ομάδες, αλλάζοντας έτσι άρδην τους εκλογικούς χάρτες. Τούτο ισχύει ιδιαιτέρως για τους νέους, όπου ο εκλογικός συνδυασμός του Jordan Bardella προσέλκυσε το 32 % των ατόμων ηλικίας 25-34 ετών και αύξησε κατά πάνω από 10 μονάδες (26 %) το ποσοστό του στην ηλικιακή ομάδα 18-24 ετών σε σύγκριση με τις ευρωεκλογές του 2019.

Υπάρχουν διάφορες αιτίες που εξηγούν την απήχηση της «Εθνικής Συσπείρωσης» στους νέους. Κατ’ αρχάς, αξίζει να αναφερθεί η προσωπικότητα του ίδιου του Bardella, επικεφαλής του ψηφοδελτίου των ευρωεκλογών και προέδρου του κόμματος, η οποία έρχεται σε αντίθεση με τα πολιτικά ήθη. Κατά την άποψη των νέων, ο Bardella μιλάει τη γλώσσα της αλήθειας, είναι ευθύς και μοιάζει να είναι ειλικρινής εν μέσω μιας γενικής αμφισβήτησης του πολιτικού κόσμου. Επίσης, η προσωπική του πορεία κάνει πολλούς να ταυτίζονται μαζί του: παιδί οικογένειας της μεσαίας τάξης και μεγαλωμένος στο παρισινό προάστιο του Σεν Ντενί, όχι μόνο δεν είναι απόφοιτος κάποιας διαπρεπούς ανώτατης σχολής, αλλά δεν είναι καν πτυχιούχος πανεπιστημίου, έχοντας ως μόνο τίτλο αυτόν του απολυτηρίου λυκείου. Κάπως έτσι γοητεύει τα πιο λαϊκά στρώματα της νεολαίας, τα οποία ανησυχούν για το μέλλον τους και αισθάνονται περιθωριοποιημένα, αν όχι εντελώς ξεχασμένα.

Επίσης, το ότι καταφέρνει να ασκεί γοητεία σε τόσους πολλούς ανθρώπους ηλικίας 18-34 ετών οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι και ο ίδιος ο Jordan Bardella είναι νέος. Στην ηλικία των 28 ετών, κατέχει στην εντέλεια τη γλώσσα αυτής της γενιάς και γνωρίζει πώς να τη χειρίζεται. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι το 2017 ήταν ο Emmanuel Macron εκείνος που ενσάρκωνε αυτήν τη θριαμβεύουσα νεολαία, αλλά σε ένα άλλο κοινωνικό στρώμα.

Επομένως, η «Εθνική Συσπείρωση» αξιοποιεί την προσωπικότητα του ηγέτη της και μια εικόνα που καλλιεργείται ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Bardella είναι πανταχού παρών στο TikTok, το οποίο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προεκλογική στρατηγική του, σε μια εποχή κατά την οποία οι νέοι δεν ενημερώνονται πλέον μέσω των παραδοσιακών μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η δημοτικότητά του αυξάνεται συνεχώς με τον λογαριασμό του να έχει φθάσει το 1,6 εκατομμύριο συνδρομητές. Δεν μιλά για τη μεταρρύθμιση των Συνθηκών της ΕΕ, για την Ουκρανία ή την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, αλλά προβάλλει κυρίως την καθημερινή του ζωή, εύχεται στις μητέρες την «Ημέρα της μητέρας», ανεβάζει βίντεο με τον ίδιο στο γραφείο του ή με τις διάφορες μετακινήσεις του· είναι στο επίκεντρο των νέων τάσεων, μιλώντας για τα θέματα της επικαιρότητας. Μάλιστα, προκαλεί τους νεαρούς ―και λιγότερο νεαρούς― φανατικούς παίκτες βιντεοπαιχνιδιών να καταφέρουν τούτον ή τον άλλον στόχο σε κάποιο βιντεοπαιχνίδι.

Η αυξανόμενη απόσταση μεταξύ των νέων γενεών και του παραδοσιακού πολιτικού κόσμου ενισχύει την εικόνα, τη θέση και τον λαϊκιστικό λόγο του, ενώ οι ανησυχίες των ψηφοφόρων έχουν παρεκκλίνει σε σχέση με τις ευρωεκλογές του 2019. Ο αγώνας των νέων σε περιβαλλοντικά ζητήματα το 2019 μετατοπίστηκε σε άλλα θέματα εξίσου σοβαρά, αλλά και ριζωμένα στην καθημερινή τους ζωή· σήμερα αυτό που τους απασχολεί είναι η ανασφάλεια (που συνδέεται με τη μετανάστευση) και η αγοραστική τους δύναμη. Το ακροδεξιό αυτό κόμμα τρέφεται από αυτόν τον θυμό, εκμεταλλευόμενο το αίσθημα μιας γενιάς που αισθάνεται αδικημένη. Η πολιτική τάξη στο σύνολό της δεν συνεκτίμησε επαρκώς τις συνέπειες της κρίσης COVID το 2020. Η πανδημία COVID-19 αποκάλυψε και επιδείνωσε δραματικά τις ανισότητες που υπήρχαν ήδη εις βάρος των Γάλλων και των λοιπών νέων της Ευρώπης τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στις ευκαιρίες εκπαίδευσης ― με πολλούς εξ αυτών να δυσκολεύονται πολύ να συνεχίσουν τις σπουδές τους ή απλώς να λάβουν επαγγελματική κατάρτιση σε μια εποχή όπου η ψηφιοποίηση επιβάλλεται ως η μόνη λύση!

Συνεπώς, αντί να μας απασχολεί το ίδιο το κόμμα της «Εθνικής Συσπείρωσης», θα πρέπει πρωτίστως να εγκύψουμε στους ψηφοφόρους του και ιδίως στους νέους των μεσαίων τάξεων. Πρέπει να δοθούν σαφείς και συγκεκριμένες απαντήσεις σύμφωνες με τις ανησυχίες τους, όπως η αυξανόμενη βία στην κοινωνία, η μειούμενη παροχή δημόσιων υπηρεσιών στις αγροτικές περιοχές, η δυσκολία εύρεσης εργασίας ή ικανοποιητικής επαγγελματικής κατάρτισης, καθώς και η εντύπωση της ανεξέλεγκτης μετανάστευσης. Για τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να χαμηλώσουν τον πήχη και να αρχίσουν να ασχολούνται με όσους συχνά περνούν απαρατήρητοι, όσους δεν ενδιαφέρονται, επειδή δεν είναι επαρκώς πολιτικοποιημένοι και ενεργοί. Σε αυτόν τον αγώνα, πρέπει να το παραδεχθούμε, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι πολύ ορατή, παρά τα πολυάριθμα προγράμματα που αφορούν τη νεολαία, την εκπαίδευση, την υποστήριξη της απασχόλησης και την καταπολέμηση της φτώχειας. Βεβαίως, το Erasmus, το οποίο προάγει την κινητικότητα και τη συγκέντρωση εμπειριών για διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες (μαθητευόμενοι, άνεργοι κ.λπ.), αποτελεί μεν μια κάποια απάντηση, αλλά σήμερα προφανώς δεν αρκεί επ’ ουδενί. Η εξεύρεση απάντησης προϋποθέτει ότι πρέπει να τεθεί καταλλήλως το ερώτημα της διαχείρισης της μετανάστευσης, ένα ζήτημα κεντρικό και διχαστικό στις κοινωνίες μας. Πρόκειται για ένα θέμα το οποίο συζητείται ακόμη, παρά την πρόσφατη έγκριση του Ευρωπαϊκού συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο.

Ο Christophe Préault είναι δημοσιογράφος και διευθυντής σύνταξης του Touteleurope.eu, ενός εκπαιδευτικού ενημερωτικού ιστοτόπου που ασχολείται με τη λειτουργία και τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχει μακρά πείρα στην ανάλυση θεμάτων επικαιρότητας, ιδίως ευρωπαϊκών και οικονομικών. Είναι απόφοιτος του Ινστιτούτου Πολιτικών Σπουδών του Μπορντό και του Κύκλου Ανώτερων Ευρωπαϊκών Σπουδών της Εθνικής Σχολής Δημοσίας Διοίκησης της Γαλλίας (École Nationale d’Administration). Επί του παρόντος είναι διευθυντής σύνταξης του Touteleurope.eu και συντονίζει τακτικά συζητήσεις και διασκέψεις για ευρωπαϊκά θέματα.