W związku z mianowaniem nowego europejskiego komisarza ds. demokracji, sprawiedliwości i praworządności Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wezwał do bardziej zdecydowanych działań UE na rzecz praworządności i praw podstawowych.

Na wrześniowej sesji plenarnej EKES był gospodarzem debaty na temat demokracji, w której przedstawiono pomysły na wzmocnienie reakcji UE na naruszenia praworządności i erozję demokracji. W tym kontekście nawiązano również do zapowiedzi przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen dotyczącej oczekiwanej od dawna platformy społeczeństwa obywatelskiego.

EKES opowiedział się za utworzeniem takiej platformy od 2016 r. Powinna ona zapewnić społeczeństwu obywatelskiemu silniejszy głos w kształtowaniu polityki UE, zapewniając organizacjom bardzo potrzebną przestrzeń do współpracy z instytucjami unijnymi. Ma też pomóc w podejmowaniu decyzji w kluczowych kwestiach, takich jak niezależność sądów i swobody demokratyczne.

Joachim Herrmann z Dyrekcji ds. Sprawiedliwości w Komisji Europejskiej przedstawił najnowsze sprawozdanie na temat praworządności, podkreślając jrozszerzenie jego zakresu na kraje przystępujące do UE i jego wpływ na jednolity rynek.

Kevin Casas-Zamora z International IDEA pochwalił wysiłki UE, ale ostrzegł przed regresem demokracji, wzywając do większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego i opracowania bardziej szczegółowych sprawozdań na temat praworządności. Alexandrina Najmowicz z Europejskiego Forum Obywatelskiego zaapelowała o jaśniejsze zalecenia i system wczesnego ostrzegania, aby zapobiec dalszej erozji demokracji.

Podczas debaty uczestnicy ostrzegli przed samozadowoleniem i podkreślili potrzebę reakcji na rosnące obawy dotyczące autorytaryzmu, zagrożeń dla niezależności sądów i malejącej przestrzeni dla społeczeństwa obywatelskiego. Jerzy Pomianowski, szef Europejskiego Funduszu na rzecz Demokracji, ostrzegł, że zepchnięcie demokracji na dalszy plan w obliczu pilniejszych problemów, takich jak migracja i bezpieczeństwo, może się zemścić, i wezwał do przeznaczenia 5% pomocy rozwojowej na programy wspierania demokracji.

W debacie zorganizowanej przez EKES podkreślono nieodzowną rolę społeczeństwa obywatelskiego w obronie praworządności i wezwano do jego większego zaangażowania w kształtowanie polityki UE. Uruchomienie platformy społeczeństwa obywatelskiego wraz z nowym zaangażowaniem na rzecz praw podstawowych ma kluczowe znaczenie dla przyszłości demokracji w UE. (gb)