Door Michal Pintér, afgevaardigde van de adviescommissie Industriële Reconversie (CCMI) van het EESC

De onlangs gepubliceerde Clean Industrial Deal (CID) erkent het strategische belang van energie-intensieve industrieën voor de economie van de EU. Voorts schetst zij op correcte wijze de belangrijkste uitdagingen van deze industrieën. Hoewel de deal opmerkelijke ideeën bevat zoals groene leidende markten, steun voor de circulaire economie en financiering voor het koolstofarm maken van de economie, ontbreekt het de maatregelen aan de nodige urgentie en doortastendheid om de neergang van Europa's energie-intensieve industrieën (EII's) te keren.

In zijn onlangs goedgekeurde advies De toekomst van energie-intensieve industrieën (EII's) in de EU in het licht van hoge energieprijzen en transitiekosten erkent het Europees Economisch en Sociaal Comité dat er een forse concurrentiekloof bestaat tussen EII's in de EU en die van mondiale concurrenten. De Commissie heeft de energieprijzen terecht aangeduid als de belangrijkste boosdoener. De Deal en het Actieplan voor Betaalbare Energie bevatten echter geen hervorming van de opzet van de elektriciteitsmarkt. Marginale prijzen werkten toen de EU profiteerde van relatief goedkoop en stabiel geleverd gas uit Rusland. Helaas is de realiteit veranderd: nu hebben we te maken met dure en volatiele LNG-leveringen en dat zal waarschijnlijk nog jaren zo blijven. Hoewel het aandeel goedkope, fossielvrije elektriciteit in de energiemix van de EU toeneemt, blijven de prijzen van fossiele brandstoffen de prijsvorming van elektriciteit bepalen.

Beleidsinspanningen om meer hernieuwbare-energiebronnen te gebruiken zijn welkom, maar ze leiden niet tot lagere elektriciteitsrekeningen ten gevolge van de huidige marktstructuur. Er zijn nu maatregelen nodig om de kostenvoordelen van hernieuwbare elektriciteit door te geven aan de industrie en om alle opties voor prijsvermindering te beoordelen, waaronder ontkoppeling van de elektriciteitsprijs.

De Deal erkent ook de lacunes in het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (geen exportoplossing, verschuiving van middelen en omzeiling) en handelsbeschermingsinstrumenten. Helaas bevat de Deal echter weinig informatie over hoe de EU-markt zal worden beschermd, waardoor EII's in een wereldwijde handelsoorlog in het ongewisse blijven.

Het EESC dringt er bij de EU-instellingen op aan om via sectorspecifieke actieplannen doortastende maatregelen te nemen om verdere de-industrialisatie te voorkomen en het vermogen van de industrie van de EU tot industriële transformatie op peil te houden.