door Andrej Matišák

Welkom in Slowakije! Welkom in het land dat Europese records in handen heeft.

En dan heb ik het niet over een uitzonderlijk aantal kastelen, exclusieve kuuroorden of prachtige bergen, maar over records op politiek vlak. In die zin dat we helaas de slechtste leerling van de klas zijn.

Slowakije heeft in 2004 voor het eerst meegedaan aan de verkiezingen voor het Europees Parlement. Sindsdien heeft mijn land altijd de laagste opkomst gehad. Altijd.

In 2014 was de opkomst slechts 13,05 %. Destijds was ik er zo van overtuigd dat de opkomst lager dan 15 % zou zijn dat ik bijna overwoog een lening af te sluiten en een partij op te richten. Zelfs nu nog denk ik dat ik toen een kans had om lid van het Europees Parlement te worden.

Maar alle gekheid op een stokje: hoe zien Slowaken de Europese Unie tegenwoordig? Simpelweg als melkkoe? Ongetwijfeld, maar daarbij komt dan weer dat Slowakije er niet eens in slaagt om EU-geld efficiënt te gebruiken. Ook op dit gebied behoren we tot de slechtst presterende lidstaten.

Het narratief dat Brussel alles dicteert, is wijdverbreid. Het is weliswaar overal te horen, maar Slowaakse politici spannen de kroon. Als er iets lukt, is het aan hen te danken. Als er iets mislukt, dan heeft “Brussel” weer gefaald. Er zijn maar heel weinig politici die tegen dit verhaal ingaan.

Het zit hem ook in de media. Hun berichtgeving over de EU is vaak erg oppervlakkig. Journalisten gaan EU-aangelegenheden uit de weg omdat deze in hun ogen saai zijn. En als ze al aandacht besteden aan Europa, berichten ze veelal over problematische kwesties, al dan niet waarheidsgetrouw.

Graag zou ik ook wat zeggen over het bedrijfsleven. Het gebeurt maar zelden dat ondernemers zich publiekelijk lovend uitlaten over de voordelen van de EU. Liever klagen ze over bevelen en regelgeving uit Brussel.

Door al deze factoren samen worden de Slowaken steeds eurosceptischer, zo blijkt uit enquêtes. Voeg hieraan toe nog een flinke lading (mede uit Rusland afkomstige) desinformatie, die het huidige bewind graag voor politieke doeleinden gebruikt, en je krijgt een explosieve cocktail van desinteresse en boosheid.

Een uittreding van Slowakije is nog niet aan de orde, maar zal wellicht ter sprake komen wanneer Slowakije in de toekomst geen recht meer zal hebben op EU-middelen.

Om een doemscenario te vermijden is het hoog tijd dat politieke leiders in Slowakije de EU gaan zien een entiteit die essentieel is voor het functioneren van het land, en dat ze zich hiernaar gaan gedragen. Helaas is nu al duidelijk dat een flink deel van de huidige Slowaakse politieke vertegenwoordiging liever de strijd met de EU aangaat om koste wat het kost de eigen belangen te beschermen.

Daarom zouden alle pro-EU-stemmers aan hun familieleden, vrienden en zelfs onbekenden moeten uitleggen hoe belangrijk de EU is. Dit is wellicht een hele opgave, en het is onduidelijk wat het zal opleveren, maar elk alternatief is slechter.