EESC info

Concurrentievermogen, kleine en middelgrote ondernemingen en sociale inclusie staan centraal in het programma van het Belgische voorzitterschap. Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) doet beleidsaanbevelingen over het verband tussen economisch bestuur, inclusieve langetermijngroei en duurzame veiligheid, en over de kracht van de sociale economie om armoede en sociale uitsluiting te bestrijden.

In de eerste helft van 2024 is België voor de dertiende keer voorzitter van de Raad van de Europese Unie. De prioriteiten van dat voorzitterschap werden besproken tijdens twee debatten die het EESC tijdens zijn zitting in januari heeft gehouden.

EESC-voorzitter Oliver Röpke prees het voorzitterschap voor het feit dat het de sociale partners bij zijn werkzaamheden betrekt. Aan het eind van de huidige institutionele cyclus van de EU heeft het Belgische voorzitterschap de taak om een reeks wetgevingscompromissen af te handelen en de Raad van de EU door de verkiezingscampagne en de verkiezingen voor het Europees Parlement te loodsen.

De Belgische vicepremier David Clarinval schetste de standpunten van het voorzitterschap over de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, de bescherming van zelfstandigen en het industriebeleid van de EU. Met zijn verzoek om 13 adviezen van het EESC wil het voorzitterschap bijdragen aan de discussies over de strategische agenda voor 2024-29. Verder zal in april een interinstitutionele verklaring over de toekomstige sociale agenda van de EU worden aangenomen. De prioriteiten van het voorzitterschap zijn onder meer een groene en sociale transitie en het aanpakken van de klimaat- en biodiversiteitcrisis. Eerlijke arbeidsmobiliteit en duurzame sociale bescherming, waarop het voorzitterschap ook zal focussen,staan centraal in de sociale dialoog binnen het EESC. Andere belangrijke aandachtsgebieden zijn het versterken van het Europese concurrentievermogen, het ondersteunen van kleine en middelgrote ondernemingen en het bevorderen van een evenwichtig handelsbeleid voor Europa als wereldspeler. (tk)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) werkt aan een visie voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) na 2027 om de veerkracht en duurzaamheid van de Europese landbouw te waarborgen. In opdracht van het Belgische voorzitterschap van de Raad van de EU heeft het EESC een in januari goedgekeurd advies  opgesteld waarin het benadrukt dat er behoefte is aan een stabiel beleidskader voor de lange termijn dat duurzame voedselproductie, open strategische autonomie en plattelandsontwikkeling ondersteunt.

De sector, die in de EU voor 94,8 % uit familiebedrijven bestaat, wordt met problemen geconfronteerd zoals lagere inkomens, een steeds kleiner aantal landbouwbedrijven, problemen met generatievernieuwing en een forse uitstroom van arbeidskrachten. Ondanks de dalende begrotingstoewijzingen voor het GLB (minder dan 25 % in 2021) pleit het EESC voor GLB-financiering die is afgestemd op zijn duurzaamheidsdoelstellingen. Aanbevolen wordt de basisinkomenssteun te vervangen door financiële stimulansen voor milieu- en sociale diensten, zodat kleine familiebedrijven tijdens een overgangsperiode flexibel kunnen zijn.

Zorgen over een billijke levensstandaard voor landbouwers in de EU, die nog worden verergerd door de inflatie, de volatiele energiemarkt en de klimaatverandering, onderstrepen de noodzaak van GLB-hervormingen. Het EESC zou graag zien dat van deze kwesties werk wordt gemaakt in het GLB na 2027, dat gericht moet zijn op fatsoenlijke arbeidsomstandigheden, gezondere voedingspatronen moet bevorderen, voedselverspilling moet verminderen en de voedselmarkten moet reguleren. Te denken valt aan anticyclische componenten en steun voor de productie van hernieuwbare energie om de gevolgen van de gestegen energieprijzen op te vangen en verstoringen van de voorziening te verzachten. Andere voorstellen zijn publiek-private partnerschapsverzekeringsregelingen en investeringen in innovatie en digitale technologieën om extreme klimaatomstandigheden te bestrijden en de positie van landbouwers te verbeteren.

In de aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2024 benadrukt het EESC dat het GLB zo moet worden vormgegeven dat recht wordt gedaan aan de veranderende maatschappelijke en landbouwbehoeften.  Van belang zijn de betrokkenheid van belanghebbenden, flexibiliteit voor de lidstaten en gestroomlijnde administratieve processen bij het ontwerpen en aanpassen van de strategische plannen. Uiteindelijk streeft het EESC naar een GLB dat een evenwicht vindt tussen het waarborgen van voedselzekerheid, het beschermen van het milieu en het bevorderen van het welzijn van de Europese boeren in het licht van de mondiale uitdagingen. (ks)

Europa kampt met een tanend concurrentievermogen en moet dringend de tekortkomingen van zijn interne markt aanpakken, op een manier die zowel het bedrijfsleven als de burgers ten goede komt.

Tijdens de januarizitting van het EESC is een debat gehouden over het Europese concurrentievermogen en de toekomst van de interne markt. Centraal in het debat stond een EESC-advies over dit onderwerp dat werd opgesteld op verzoek van het Belgische voorzitterschap van de EU, dat concurrentievermogen en interne markt als prioritair thema heeft aangemerkt. Het advies zal ook als input dienen voor het verslag op hoog niveau over de toekomst van de interne markt van Enrico Letta, dat in maart aan de Europese Raad zal worden gepresenteerd.

In dit advies benadrukt het EESC dat de interne markt de uitdagingen moet aangaan van de huidige context, die sterk verschilt van die waarin hij in de jaren ‘90 werd opgericht. De EU staat daarom van verschillende kanten onder druk: zij moet gelijke concurrentievoorwaarden handhaven en tegelijkertijd de industrie ondersteunen om de groene transitie te helpen financieren; zij moet banen in Europa houden en er tegelijkertijd voor zorgen dat EU-bedrijven concurrerend blijven; en zij moet de toegang tot grondstoffen veiligstellen en er tegelijkertijd voor zorgen dat arbeids- en milieunormen worden geëerbiedigd.

Rapporteur Sandra Parthie: “De interne markt heeft de EU geholpen om uit de groeien tot een van de sterkste handelsblokken ter wereld, maar deze positie staat onder druk. Waar het EESC voor pleit, is om in te zetten op de ontwikkeling van een Europees industriebeleid dat niet zomaar de som is van 27 manieren om het industriebeleid vorm te geven, maar veeleer de uiting van een werkelijk Europese visie op ons industriële potentieel.”

Tijdens het debat zei Markus Beyrer, directeur-generaal van BusinessEurope: “Het Europese concurrentievermogen staat onder druk. We raken achterop bij onze mondiale concurrenten, en de interne markt is een van de instrumenten waarover wij beschikken om dit te verhelpen. Het doel moet zijn de nodige marge te creëren om het Europese model zoals we dat kennen te bestendigen, inclusief de sociale aspecten.”

Volgens Ludovic Voet, confederaal secretaris van het Europees Vakverbond (EVV), is het Europees sociaal contract het fundament van de interne markt en moet dit contract worden versterkt: “In ons aan concurrentie onderhevige systeem moeten bedrijven eerlijke lonen betalen, goede banen bieden en geen schade toebrengen aan het milieu. Europa moet het momentum voor een rechtvaardige groene transitie vasthouden”.

In het EESC-advies wordt voorgesteld om in de volgende Commissie een commissaris voor diensten van algemeen economisch belang (DAEB) te benoemen, die wordt belast met een vijfjarenplan voor de ontwikkeling van veilige, kwalitatief hoogwaardige en duurzame DAEB’s. Deze diensten zijn goed voor 25 % van het bbp van de EU en 20 % van de totale werkgelegenheid, en bestrijken belangrijke sectoren zoals vervoer, energie, communicatie, toegang tot water en sanitaire voorzieningen. Zij zijn echter ook van groot belang in de gezondheidszorg en de maatschappelijke dienstverlening. (dm)

Grensoverschrijdende energiestromen zijn cruciaal voor de levering van elektriciteit en gas aan de verschillende EU-lidstaten. De energie-infrastructuur moet worden gemoderniseerd door de aanleg van interconnectoren tussen buurlanden om de capaciteit van de Unie op het gebied van duurzame energie te vergroten.

In een advies dat het EESC op verzoek van het Belgische voorzitterschap van de Raad van de EU heeft uitgebracht en dat tijdens de zitting van 18 januari 2024 is goedgekeurd, neemt het EESC hierover een duidelijk standpunt in.

De EU moet bijzondere aandacht besteden aan de uitbreiding van de netten en er moeten aanzienlijke investeringen worden gedaan om de Europese economie te stimuleren en hoogwaardige groene banen te creëren.

“Wij bij het EESC zijn van mening dat het voor de verwezenlijking van de groene transitie en strategische autonomie op energiegebied van fundamenteel belang is om ons energiesysteem structureel te veranderen”, zo sprak EESC-voorzitter Oliver Röpke tijdens het debat in het kader van de goedkeuring van het advies.

De minister van Energie in de Belgische federale regering, Tinne Van der Straeten, benadrukte dat de transitie naar schone energie, die noodzakelijk is met het oog op het klimaat, nu ook een absolute must is voor de economie en de veiligheid, en dat interconnectie een flexibeler systeem oplevert dat geografische variaties in wind- en zonne-energie in evenwicht kan brengen.

“De ambities van Europa op het gebied van hernieuwbare energie houden geen gelijke tred met de infrastructuurplannen, dus er moet snel werk worden gemaakt van de trans-Europese infrastructuur. Deze moet kostenefficiënt, veilig, duurzaam en flexibel zijn”, zo voegde ze eraan toe. (mp)

Om de groei van kleine ondernemingen in de EU te bevorderen, steunt het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) het voorstel van de Commissie voor belastingheffing volgens de regels van de lidstaat van het hoofdkantoor (Head Office Tax, HOT). In zijn advies pleit het EESC voor aanvullende maatregelen en benadrukt het dat de Commissie, de lidstaten en de vertegenwoordigers van micro-, kleine en middelgrote ondernemingen (mkmo’s) nauwer moeten samenwerken om dit voorstel doeltreffend in praktijk te brengen en meer bekendheid te geven.

Kmo’s maken maar liefst 99,8 % uit van de niet-financiële ondernemingen in de EU en leveren dus een aanzienlijke bijdrage aan de werkgelegenheid (66,6 %) en de toegevoegde waarde (56,8 %). Het HOT-voorstel van de Commissie, dat deel uitmaakt van het bredere steunpakket voor kmo’s, is bedoeld om de regeldruk te verminderen en de belastingprocedures voor deze bedrijven te vereenvoudigen. Het EESC benadrukt dat het HOT-voorstel onverwijld moet worden goedgekeurd om de groei van mkmo’s te stimuleren, in het bijzonder op zichzelf staande kmo’s met grensoverschrijdende activiteiten. De voorgestelde vereenvoudiging sluit aan bij de doelstelling van het EESC om een gunstig klimaat te scheppen dat op lange termijn de groei van het bbp en de werkgelegenheid bevordert.

Het EESC vindt het een goede zaak dat de focus in eerste instantie ligt bij op zichzelf staande mkmo’s, maar stelt voor om bij een evaluatie na vijf jaar na te gaan of deze belastingregeling kan worden uitgebreid tot dochterondernemingen, wat de inclusiviteit ten goede zou komen. Het EESC erkent dat het HOT-voorstel en het Befit-voorstel complementair zijn, maar wijst erop dat verschillen in het rechtskader moeten worden voorkomen. Het HOT-voorstel kan alleen tot succes leiden als de belastingdiensten in de lidstaten samenwerken. Het EESC roept daarom op tot samenwerking, zodat HOT effectief wordt toegepast. Het dringt er bij de lidstaten op aan om hun IT-systemen zo snel mogelijk aan te passen en om ervoor te zorgen dat de mkmo’s goed ingelicht zijn. (tk)

Tijdens zijn januarizitting heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) zich gebogen over de gevolgen van de klimaatverandering en de aantasting van het milieu voor vrede, veiligheid en defensie. Volgens het EESC moeten er dringend veerkrachtige antwoorden worden bedacht op deze mondiale uitdagingen.

De fundamentele opdracht van het EU-project bestaat erin vrede te bevorderen en te handhaven. Europa moet dus zijn inspanningen op het gebied van vredesopbouw opvoeren.

In zijn advies benadrukt het EESC dat het bevorderen van vrede onlosmakelijk verbonden is met het behoud en de bevordering van de grondrechten en de democratie. Volgens het EESC is het dan ook absoluut noodzakelijk om de verwevenheid van klimaat en veiligheid verder te integreren in het externe beleid van de EU, door proactieve interfaces op te zetten tussen de instellingen die verantwoordelijk zijn voor de externe betrekkingen, de interne samenhang van de EU en de veiligheids- en defensiediensten van de lidstaten. Met “verwevenheid van klimaat en veiligheid” wordt verwezen naar de gevolgen van de klimaatverandering en de aantasting van het milieu voor vrede, veiligheid en defensie.

Özlem Yildirim, lid van het EESC en rapporteur van het advies, zei hierover: “Het EESC stelt ook concrete maatregelen voor om doeltreffend te kunnen anticiperen op gebeurtenissen, met name door te investeren in veerkrachtige reacties, de besluitvormingsprocessen voor te bereiden op toekomstige spanningen en vooral door een echte EU-strategie op dit gebied uit te stippelen. Als alle partijen de klimaatafspraken snel en effectief nakomen, is dat ook een belangrijk preventiemiddel!”

In het voorstel van de Europese Commissie wordt rekening gehouden met het verband tussen klimaat en veiligheid. Het EESC is echter van mening dat in het document de geografische, politieke en militaire reikwijdte van het vraagstuk niet duidelijk wordt afgebakend. Er wordt immers geen rekening gehouden met de veranderende aard van het verband tussen klimaat en veiligheid, net nu de situatie aan het verslechteren is en er ernstige spanningen tussen de lidstaten dreigen te ontstaan. De verwevenheid van klimaat en veiligheid moet het onderwerp zijn van een specifieke en permanente dialoog tussen de Commissie en de lidstaten. (at)

De pleidooi van het Europees Economisch en Sociaal Comité voor een Europese Blue Deal krijgt steeds meer steun van beleidsmakers en het maatschappelijk middenveld. Deze dynamiek wordt aangewakkerd door de toenemende erkenning van de urgentie om waterschaarste aan te pakken, en van het potentieel van de Blue Deal om een alomvattende oplossing te bieden.

Tijdens een recent evenement dat was georganiseerd door het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) hebben belangrijke belanghebbenden gediscussieerd over de Blue Deal en het potentieel ervan om de waterbeheerpraktijken op het hele continent te transformeren, met bijzondere aandacht voor stroomgebieden.

“We staan voor een watercrisis van ongekende omvang”, aldus EESC-voorzitter Oliver Röpke. Verwijzend naar de komende Europese verkiezingen in juni merkte hij op dat water een onderwerp is dat elke burger aangaat. “Hoe zullen de EU-besluitvormers het watervraagstuk en de daarmee verband houdende uitdagingen aanpakken? Het is tijd om deze vragen te stellen”.

EP-lid Pernille Weiss sloot zich aan bij de roep om een alomvattende oplossing en pleitte voor een speciaal watertransitiefonds om bedrijven en gemeenschappen te ondersteunen bij hun overgang naar duurzame waterpraktijken. Speciaal VN-rapporteur Pedro Arrojo-Agudo benadrukte dat waterschaarste en klimaatverandering geen grenzen kennen, en riep de EU op het voortouw te nemen bij de ontwikkeling van een mondiale oplossing voor de watercrisis.

Het pleidooi van het EESC voor een Europese Blue Deal vond weerklank bij een breed scala aan belanghebbenden, waaronder de Compagnie Nationale du Rhône (CNR), een Frans bedrijf van openbaar nut dat de Rhône-rivier beheert. De directeur Watervoorraden van CNR, Eric Divet, sprak over de succesvolle staat van dienst van CNR op het gebied van duurzaam waterbeheer, met inbegrip van inspanningen om wetlands te herstellen, de biodiversiteit van rivieren te verbeteren en zich aan de klimaatverandering aan te passen.

Naar verwachting zal de Europese Commissie de komende maanden haar initiatief voor waterweerbaarheid bekendmaken. Het EESC staat klaar om samen te werken met de EU-instellingen en belanghebbenden om ervoor te zorgen dat zijn voorstellen voor een Europese Blue Deal deel gaan uitmaken van de prioriteiten van de volgende Europese Commissie. (gb)

Uit het vijfde verslag over duurzame ontwikkeling in Europa (ESDR) blijkt dat de EU in het huidige tempo een derde van de duurzameontwikkelingsdoelen (SDG’s) in 2023 niet zal halen. Dit verslag, dat samen met het maatschappelijk middenveld is opgesteld, laat zien dat er in veel Europese landen sprake is van stagnatie en achteruitgang op het gebied van milieu- en sociale doelstellingen, en dat de situatie door alle crises sinds 2020 nog is verergerd. De SDG’s hebben betrekking op gebieden als armoede- en hongerbestrijding, gezondheid, onderwijs, gendergelijkheid, klimaatactie en schoon water.

Om hier iets aan te doen, zijn tien ingrijpende beleidsmaatregelen voorgesteld die moeten voorkomen dat er op sociaal en milieugebied onomkeerbare kantelpunten (“tipping points”) worden bereikt. De urgentie van dit probleem werd duidelijk tijdens een evenement dat gezamenlijk werd georganiseerd door de afdeling Landbouw, Plattelandsontwikkeling en Milieu (NAT) van het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) en het Sustainable Development Solutions Network (SDSN) van de VN. Het verslag is bedoeld als leidraad voor de EU om haar daadkracht op het gebied van klimaatactie te tonen in de aanloop naar de Europese verkiezingen van juni 2024 en de door de secretaris-generaal van de VN in september 2024 bijeengeroepen Top over de toekomst.

Sprekers op het evenement benadrukten dat er vóór 2030 dringend actie moet worden ondernomen om te voorkomen dat we op een onomkeerbaar kantelpunt belanden. Camilla Brückner van de VN/UNDP, Zakia Khattabi, Belgisch minister van Klimaat, en Petra Petan van de Europese Commissie, onderstreepten hoe belangrijk het is dat we ons blijven inzetten voor de Agenda 2030 en de Klimaatovereenkomst van Parijs.

Guillaume Lafortune, vicevoorzitter van het SDSN van de VN, presenteerde het verslag en de tien prioritaire acties voor politieke partijen, het volgende Europese Parlement, de volgende Europese Commissie, de Europese Raad en de lidstaten. De oproep tot actie, die door het EESC en het SDSN samen is ondertekend, dringt er bij de Europese leiders op aan om samen te werken aan een groene, sociale en internationale “Europese Deal voor de toekomst”. Peter Schmidt, voorzitter van de afdeling NAT van het EESC, wees erop dat de komende zes jaar van cruciaal belang zijn voor het realiseren van de Agenda 2030 en dat het EESC de EU-instellingen zal aanmoedigen om de SDG’s te halen en het maatschappelijk middenveld hierbij op een zinvolle manier te betrekken. De oproep tot actie is bedoeld om de Europese leiders op weg te helpen naar een ambitieuze “Europese Deal” die aansluit bij de groene en sociale doelstellingen die door het EESC worden bepleit. (ks)

In de aanloop naar de Europese verkiezingen van juni 2024, die bepalend zullen zijn voor de koers die Europa de komende jaren gaat varen, organiseert het EESC als institutionele partner van het maatschappelijk middenveld de eerste Week van het maatschappelijk middenveld met als thema ‘Kom op voor de democratie!’

Doet u ook mee?

In deze week zullen mensen van alle leeftijden en met uiteenlopende achtergronden, onder wie jongeren, journalisten en vertegenwoordigers van de EU-instellingen, bijeenkomen om een levendig debat te voeren over zaken die van invloed zijn op ons dagelijks leven en van belang zijn voor de toekomst van Europa. Daarbij zal het gaan over de verschillende bedreigingen en uitdagingen waaraan onze democratische waarden worden blootgesteld, evenals over wat het maatschappelijk middenveld verwacht van de toekomstige leiders van Europa. Voorstellen en suggesties zullen vervolgens worden opgenomen in de resolutie van het EESC voor de verkiezingen en worden verwerkt in specifieke beleidsvoorstellen.

 In de #CivSocWeek komen vijf belangrijke EESC-initiatieven samen:

• Dagen van het maatschappelijk middenveld: een groots jaarlijks evenement dat aandacht besteedt aan de vele bijdragen van het maatschappelijk middenveld aan de totstandkoming van een Europese Unie die beter voldoet aan de verwachtingen van burgers ten aanzien van kwesties die van cruciaal belang zijn voor onze democratische samenlevingen. Bovendien kan zo de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij de Europese besluitvorming op alle niveaus worden bevorderd.

• Dag van het Europees Burgerinitiatief (EBI): een jaarlijkse topconferentie die een forum en platform biedt waar geregistreerde en toekomstige EBI-organisatoren en belanghebbenden informatie en ervaringen kunnen uitwisselen en meer publieke bekendheid kunnen geven aan hun werkzaamheden op dit gebied.
• “Jouw Europa, jouw mening!” (YEYS): een jongerenevenement dat jongeren uit de lidstaten, de kandidaat-lidstaten en het VK in contact brengt met de EU om hen ertoe over te halen hun democratische stemrecht uit te oefenen. Jongeren worden uitgenodigd om deel te nemen aan dynamische debatten, waarin samenwerking en consensusvorming vooropstaan.
• Prijs voor het maatschappelijk middenveld: een jaarlijkse prijs voor succesvolle, innovatieve en creatieve projecten van maatschappelijke organisaties of individuen. Dit jaar gaat de prijs naar individuele of collectieve initiatieven ter ondersteuning van het geestelijk welzijn in Europa.
• Het seminar voor journalisten brengt journalisten uit de lidstaten bijeen om samen te discussiëren over de stand van de democratie in de Unie en de komende Europese verkiezingen en om het Comité van dichtbij aan het werk te zien.

Doe mee en laat u inspireren door onze workshops onder leiding van deskundigen en onze debatten met vooraanstaande beleidsmakers. Laat uw mening horen over belangrijke zaken die de komende jaren op de agenda zullen staan. Kom in contact met maatschappelijke organisaties en mensen uit heel Europa die verandering in gang zetten.

Bezoek de webpagina van de#CivSocWeek en zegt het voort!

Aanmeldingen voor de derde editie van de EU-prijzen voor de biologische sector kunnen worden ingediend vanaf 4 maart 2024.

De EU-prijzen voor de biologische sector worden elk jaar toegekend voor excellentie in de biologische waardeketen. De uitreikingsceremonie vindt dit jaar plaats op 23 september 2024, de Biodag van de EU.

In totaal worden acht prijzen uitgereikt in zeven categorieën. Daarmee worden spelers in de biologische waardeketen beloond voor uitmuntende, innovatieve, duurzame en inspirerende projecten die een daadwerkelijke meerwaarde bieden voor de biologische productie en consumptie. De eerste EU-prijzen voor de biologische sector zijn in 2022 uitgereikt. (ks)

Aanvragen voor partnerevenementen kunnen worden ingediend van 4 tot en met 17 maart, voor evenementen die plaatsvinden tussen 29 mei en 1 september.

Elk jaar vinden in de marge van de Groene Week van de EU honderden partnerevenementen plaats, zowel binnen als buiten Europa, die worden georganiseerd door verschillende instellingen, ngo’s, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, de academische wereld, scholen en lokale, regionale en nationale overheden.  

Het thema van de partnerevenementen in 2024 is waterweerbaarheid. Het doel is een EU-breed debat over de huidige en toekomstige watersituatie in de EU op gang te brengen, waarbij de nadruk ligt op het bevorderen van het bewustzijn en het promoten van positieve, op samenwerking gebaseerde oplossingen.  

Allerlei evenementen zijn welkom, van workshops en openbare discussies tot tentoonstellingen en bewustmakingsevenementen voor gezinnen. De activiteiten kunnen plaatsvinden op lokaal, regionaal, nationaal of Europees niveau. Meer informatie en een tijdschema zijn hier te vinden. 

Aangezien de Europese Blue Deal een van de vlaggenschipinitiatieven van het EESC is, is de keuze van het thema waterweerbaarheid voor de partnerevenementen een goede gelegenheid om de voorstellen bekend te maken die zijn gepresenteerd in de verklaring over de Europese Blue Deal van oktober 2023, waarin een pleidooi wordt gehouden voor een nieuwe en ambitieuze waterstrategie voor Europa, naar het voorbeeld van de Green Deal van de EU.  (gb)