Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών «Η φωνή μου, η επιλογή μου» υποστηρίζει το δικαίωμα όλων των γυναικών ανά την ΕΕ σε ασφαλή και προσιτή άμβλωση. Έχοντας ξεκινήσει τον Απρίλιο του 2024 ―με συντονιστή το σλοβενικό «Ινστιτούτο της 8ης Μαρτίου»― κατάφερε να συγκεντρώσει πάνω από ένα εκατομμύριο υπογραφές πολύ πριν από τη λήξη της σχετικής προθεσμίας. Το EESC Info μίλησε με τους διοργανωτές σχετικά με τον επείγοντα χαρακτήρα της εκστρατείας τους στη σημερινό πολιτικό κλίμα, όπου οι γυναίκες χάνουν ολοένα και περισσότερο τον έλεγχο των αναπαραγωγικών τους δικαιωμάτων.

Τι σας ώθησε να ξεκινήσετε την πρωτοβουλία «Η φωνή μου, η επιλογή μου» (My Voice, My Choice) και ποιος είναι ο απώτερος σκοπός σας;

Αρχίσαμε να συλλαμβάνουμε την ιδέα μιας εκστρατείας για την προστασία των δικαιωμάτων άμβλωσης στην Ευρώπη σχεδόν πριν από τρία χρόνια, όταν ανατράπηκε στις ΗΠΑ η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας στην υπόθεση Roe κατά Wade. Οι γυναίκες στις ΗΠΑ έχασαν αυτό το συνταγματικό τους δικαίωμα εν μία νυκτί και αντιληφθήκαμε αμέσως ότι πρέπει να προστατεύσουμε την άμβλωση και στην Ευρώπη. Οι γυναίκες στην Πολωνία πεθαίνουν σε νοσοκομεία λόγω της σχεδόν πλήρους απαγόρευσης των αμβλώσεων και γι’ αυτό έχουν πραγματοποιήσει τις μεγαλύτερες διαμαρτυρίες για τα δικαιώματα άμβλωσης τα τελευταία χρόνια. Οι γυναίκες στη Μάλτα εξακολουθούν να κινδυνεύουν με φυλάκιση εάν κάνουν άμβλωση. Φέτος, η Giorgia Meloni έδωσε σε οργανώσεις που τάσσονται κατά των αμβλώσεων την άδεια να διαμαρτύρονται εντός κλινικών αμβλώσεων και να παρενοχλούν τις γυναίκες που προσπαθούν να κάνουν άμβλωση. Περισσότερα από 20 εκατομμύρια γυναικών στην Ευρώπη δεν έχουν τη δυνατότητα άμβλωσης.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ξεκινήσαμε την εκστρατεία «Η φωνή μου, η επιλογή μου». Εργαστήκαμε επί της πρότασής μας με μια διεθνή ομάδα δικηγόρων και δημιουργήσαμε ένα ισχυρό δίκτυο οργανώσεων από ολόκληρη την Ευρώπη.

Στόχος μας είναι να προστατεύσουμε τα δικαιώματα της άμβλωσης σε επίπεδο ΕΕ και να βελτιώσουμε την πρόσβαση στην άμβλωση όσων γυναικών πρέπει έως και σήμερα να μεταβαίνουν στο εξωτερικό για να το πράξουν λόγω της απαγόρευσης της άμβλωσης στη χώρα τους (όπως οι γυναίκες στη Μάλτα και την Πολωνία), λόγω του υψηλού ποσοστού αντιρρησιών συνείδησης του κλάδου (όπως συμβαίνει στην Ιταλία και την Κροατία) ή όσων δεν έχουν επί του παρόντος την οικονομική δυνατότητα να υποστούν άμβλωση (π.χ. σε χώρες όπως η Γερμανία ή η Αυστρία).

Το σημερινό πολιτικό κλίμα είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο η εκστρατεία μας έχει επείγοντα χαρακτήρα. Πρέπει να ενώσουμε τις δυνάμεις μας και να αποδείξουμε ότι η πλειονότητα των ανθρώπων τάσσεται υπέρ των δικαιωμάτων άμβλωσης και κατά των περιορισμών της αναπαραγωγικής ελευθερίας. Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι υποστηρίζουμε τα δικαιώματα στην άμβλωση και πρέπει να παραμείνουμε ενωμένοι για την προάσπισή τους.

Ποια συγκεκριμένα μέτρα ζητάτε να λάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή; Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό, δεδομένου ότι η υγεία αποτελεί αρμοδιότητα των κρατών μελών;

Προτείνουμε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγκαθιδρύσει έναν χρηματοδοτικό μηχανισμό στον οποίο θα συμμετέχουν προαιρετικά τα κράτη μέλη και ο οποίος θα καλύπτει το κόστος της διαδικασίας της άμβλωσης. Θα λειτουργεί, δηλαδή, κατά τρόπο παρόμοιο με τα προγράμματα πρόληψης και θεραπείας του καρκίνου.

Το σκεπτικό είναι ότι όποια γυναίκα πρέπει να ταξιδέψει στο εξωτερικό για να κάνει άμβλωση —εξαιτίας των σοβαρών σχετικών περιορισμών ή λόγω του υψηλού ποσοστού αντιρρήσεων συνείδησης του κλάδου στη χώρα της— δεν θα χρειαστεί να πληρώσει η ίδια για τη διαδικασία αυτήν. Σήμερα, χιλιάδες γυναίκες ταξιδεύουν για τον σκοπό αυτόν σε άλλες χώρες και ενίοτε καλούνται να πληρώσουν χιλιάδες ευρώ για τη σχετική διαδικασία. Όμως, δεν έχουν όλες αυτήν την οικονομική δυνατότητα.

Μπορεί η άμβλωση να μην εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά δεν ισχύει το ίδιο για τα χρηματοδοτικά προγράμματα που σχετίζονται με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, και κάπως έτσι μπορέσαμε να καταχωρίσουμε την πρωτοβουλία μας. 

Γιατί επιλέξατε να το επιδιώξετε μέσω μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών; Πόσο αισιόδοξες είστε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ανταποκριθεί θετικά;

Η σλοβενική μας οργάνωση, το Ινστιτούτο της 8ης Μαρτίου, το οποίο συντονίζει την εκστρατεία «Η φωνή μου, η επιλογή μου», έχει εκτεταμένη πείρα σε πρωτοβουλίες πολιτών, συλλογή υπογραφών και δημοψηφίσματα εντός της χώρας. Μέσω του εθνικού μηχανισμού πρωτοβουλίας πολιτών έχουμε ήδη αλλάξει επιτυχώς 15 νόμους στη Σλοβενία και έχουμε κερδίσει δύο εθνικά δημοψηφίσματα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θέλαμε να βρούμε ένα παρόμοιο μέσο άμεσης δημοκρατίας σε επίπεδο ΕΕ. Κάπως έτσι μάθαμε πώς λειτουργεί η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών. Θέλαμε να επιτύχουμε άμεσες αλλαγές με διαρκή επίδραση στα αναπαραγωγικά δικαιώματα όλων στην Ευρώπη, και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο αποφασίσαμε να αρχίσουμε να συλλέγουμε υπογραφές.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας εξασφαλίσαμε την πολιτική συνδρομή όλων των αριστερών και κεντροαριστερών πολιτικών ομάδων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, λάβαμε στήριξη από σημαίνοντες πολιτικούς ιθύνοντες σε εθνικό επίπεδο από πολλά κράτη μέλη της ΕΕ και έχουμε καλές διασυνδέσεις και παγιωμένες σχέσεις με τους Ευρωπαίους επιτρόπους. Ελπίζουμε ότι θα ακούσουν τα περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια ατόμων που έχουν προσυπογράψει την πρωτοβουλία μας. 

Πώς καταφέρατε να κινητοποιήσετε άτομα από διάφορες χώρες της ΕΕ για να υποστηρίξουν την πρωτοβουλία σας και να βοηθήσουν στη συγκέντρωση υπογραφών; Ποιους διαύλους επικοινωνίας χρησιμοποιείτε για να διαδώσετε το μήνυμα;

Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας συγκροτήσαμε ένα ισχυρό δίκτυο περισσότερων από 300 οργανώσεων και δημιουργήσαμε μια όμορφη κοινότητα περισσότερων από 2.000 εθελοντών από ολόκληρη την Ευρώπη. Θέλαμε να έχουμε παρουσία στους δρόμους των πόλεων, των κωμοπόλεων και των χωριών ανά την ΕΕ, με τους εθελοντές μας έτοιμους να συγκεντρώσουν υπογραφές. Καταφέραμε να αποκτήσουμε ισχυρή διαδικτυακή παρουσία χάρη στον λογαριασμό μας στο Instagram, καθώς και σε άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook, το TikTok, το YouTube, το BlueSky, το X κ.λπ.

Ξεπεράσατε το όριο του ενός εκατομμυρίου που απαιτείται για την επιτυχή ανάδειξη μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών έναν μήνα πριν από τη λήξη της προθεσμίας συγκέντρωσης υπογραφών. Τι είδους σχόλια και υποστήριξη ―συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης― έχετε λάβει μέχρι στιγμής;

Καταφέραμε να φθάσουμε στο ένα εκατομμύριο υπογραφών τον Δεκέμβριο, μέσα δηλαδή σε εννέα μήνες, και ολοκληρώσαμε τη συλλογή υπογραφών φθάνοντας το 1,2 εκατομμύριο πριν από τη λήξη της προθεσμίας.

Καταφέραμε να συγκεντρώσουμε τις υπογραφές με τη βοήθεια του δικτύου και της κοινότητάς μας, αλλά υποβάλαμε επίσης διάφορες αιτήσεις χρηματοδότησης καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας μας για να την υποστηρίξουμε καταλλήλως. Η πρωτοβουλία αυτή έχει επίσης κερδίσει το βραβείο της Σλοβενικής Εταιρείας Κοινωνιολογίας και βρίσκεται στην προεπιλογή για το βραβείο SozialMarie. Τυγχάνουμε επίσης στήριξης εκ μέρους όλων των αριστερών και κεντροαριστερών πολιτικών ομάδων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και της ατομικής στήριξης από διάφορους ευρωβουλευτές, την Αντιπρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Nicolae Ștefănuță, τη Γαλλίδα γερουσιάστρια Melanie Vogel, την Πρόεδρο της Σλοβενίας Nataša Pirc Musar και τον Πρωθυπουργό της χώρας Robert Golob. Πολλοί ακτιβιστές και άτομα από διάφορες χώρες της ΕΕ υποστηρίζουν επίσης την εκστρατεία, όπως η Luisa Neubauer από τη Γερμανία και η Alice Coffin από τη Γαλλία.

«Η φωνή μου, η επιλογή μου» είναι μια πρωτοβουλία που εξελίσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα φεμινιστικά κινήματα της Ευρώπης. Περιλαμβάνει περισσότερες από 300 οργανώσεις, αμέτρητους υποστηρικτές και ειδικούς εθελοντές από ολόκληρη την ΕΕ, οι οποίοι συνεργάζονται για να διασφαλίσουν ασφαλή και προσιτή άμβλωση στην ΕΕ.