Het Europees burgerinitiatief My Voice, My Choice voert campagne voor toegang tot veilige abortus voor alle vrouwen in de EU. Het initiatief, dat wordt gecoördineerd door de Sloveense vrouwenorganisatie “Inštitut 8. marec”, heeft sinds de lancering in april 2024 meer dan een miljoen handtekeningen verzameld, ruim voor de deadline. EESC Info sprak met de organisatoren over het belang van hun campagne in het huidige politieke klimaat, waarin vrouwen steeds meer de controle over hun reproductieve rechten verliezen.

Wat heeft u ertoe gebracht het initiatief My Voice, My Choice op te zetten en wat is uw uiteindelijke doel?

Ongeveer drie jaar geleden, toen het historische arrest Roe vs. Wade in de VS werd vernietigd, zijn we gaan nadenken over een campagne om abortusrechten in Europa te beschermen. Van de ene op de andere dag verloren vrouwen in de VS hun grondwettelijke recht op abortus. Het werd ons meteen duidelijk dat we ook in Europa iets moesten doen om dit recht te beschermen. In Polen sterven vrouwen in ziekenhuizen vanwege een bijna volledig verbod op abortus. In de afgelopen jaren hebben daar de grootste demonstraties tegen het abortusverbod plaatsgevonden. In Malta dreigen vrouwen in de gevangenis te belanden als ze een abortus laten plegen. Dit jaar gaf Giorgia Meloni anti-abortusactivisten de toestemming om bij abortusklinieken te demonstreren en om vrouwen die een abortus willen, lastig te vallen. Meer dan 20 miljoen vrouwen in Europa hebben geen toegang tot abortus.

Daarom hebben we de campagne My Voice, My Choice opgezet. We hebben ons voorstel uitgewerkt met de steun van een internationaal team van juristen en hebben een sterk netwerk van Europese organisaties opgebouwd.

Ons doel is het abortusrecht op EU-niveau te beschermen en de toegang tot abortus te verbeteren voor vrouwen die momenteel naar het buitenland moeten reizen omdat er in hun land een abortusverbod is (bijv. in Malta en Polen) of omdat in veel gevallen abortus wordt geweigerd om gewetensredenen (zoals in Italië en Kroatië), maar ook voor vrouwen die zich op dit moment geen abortus kunnen veroorloven (zoals in Duitsland of Oostenrijk).

In het huidige politieke klimaat komt onze campagne geen dag te vroeg. We moeten ons verenigen en laten zien dat de meeste mensen het recht op abortus steunen en tegen de beknotting van reproductieve vrijheid zijn. De meerderheid van de Europeanen is voorstander van abortusrechten en we moeten één front vormen om deze te beschermen.

Wat verwacht u concreet van de Europese Commissie? Gezondheid is een bevoegdheid van de lidstaten. Wat kan de Commissie dus doen?

De Europese Commissie zou een financieringsmechanisme moeten opzetten om de kosten van abortus te dekken, waarbij de lidstaten individueel kunnen aansluiten. Dit zou op dezelfde manier werken als de programma’s voor de opsporing en behandeling van kanker.

Vrouwen die naar een ander land moeten reizen voor een abortus - vanwege strenge beperkingen of een cultuur van gewetensbezwaren in hun eigen land - zouden de procedure dan niet uit eigen zak hoeven te betalen. Op dit moment reizen duizenden vrouwen naar het buitenland, waar ze soms duizenden euro’s betalen voor een abortus. Niet elke vrouw kan zich dat veroorloven.

Abortus mag dan misschien niet onder de bevoegdheid van de Europese Commissie vallen, maar financiële programma’s met betrekking tot gezondheidszorg wel. Op die manier hebben we ons burgerinitiatief kunnen registreren. 

Waarom hebt u gekozen voor een Europees burgerinitiatief? Hoe groot acht u de kans dat de Commissie positief zal reageren?

Onze organisatie, het Sloveense Inštitut 8. marec, die de campagne My Voice, My Choice coördineert, heeft veel ervaring met nationale burgerinitiatieven, petities en referenda. Via het mechanisme van nationale burgerinitiatieven zijn we er al in geslaagd om 15 wetten in Slovenië te veranderen en twee nationale referenda te winnen. Daarom gingen we op zoek naar een soortgelijk instrument voor directe democratie op EU-niveau. Zo kwamen we terecht bij het Europees burgerinitiatief. We wilden een directe verandering teweegbrengen die een blijvende impact zou hebben op de reproductieve rechten voor iedereen in Europa, dus besloten we handtekeningen te gaan verzamelen.

Tijdens de hele campagne konden we rekenen op de politieke steun van alle centrumlinkse fracties in het Europees Parlement. We kregen ook de ruggensteun van belangrijke nationale politici in veel EU-lidstaten en konden goede relaties opbouwen met EU-commissarissen. We hopen dat ze zullen luisteren naar de meer dan 1,2 miljoen mensen die ons initiatief een warm hart toedragen. 

Hoe hebt u mensen uit de verschillende EU-landen zover gekregen om uw initiatief te steunen en handtekeningen te verzamelen? Welke kanalen hebt u gebruikt om het initiatief bekend te maken?

In de loop van de campagne hebben we een sterk netwerk opgebouwd van ruim 300 organisaties en meer dan 2.000 vrijwilligers uit heel Europa. Onze vrijwilligers verzamelden handtekeningen in de straten van Europese steden en dorpen zodat iedereen ze kon zien. We zijn erin geslaagd om een sterke online-aanwezigheid te creëren op Instagram, maar we maken ook gebruik van kanalen zoals Facebook, TikTok, YouTube, BlueSky, X en andere sociale media.

Een maand voor de deadline had u al de één miljoen handtekeningen verzameld die nodig zijn voor een succesvol burgerinitiatief. Welke feedback en (financiële) steun hebt u tot nu toe ontvangen?

We zijn erin geslaagd om de één miljoen handtekeningen al na negen maanden te verzamelen, in december. Nog vóór de deadline hebben we de petitie afgesloten met 1,2 miljoen handtekeningen.

Het is ons gelukt om al die handtekeningen te verzamelen met de hulp van ons netwerk en onze vrijwilligers. Om door te kunnen gaan hebben we tijdens onze campagne ook verschillende financieringsbronnen aangesproken. My Voice, My Choice heeft ook de Sloveense Sociology Society Award gewonnen en is kandidaat voor de SozialMarie Award. Alle centrumlinkse fracties in het Europees Parlement staan achter ons en we kregen ook de persoonlijke steun van individuele leden van het Europees Parlement, evenals van de vicevoorzitter van het Europees Parlement Nicolae Ștefănuță, de Franse senator Melanie Vogel, de Sloveense president Nataša Pirc Musar en de Sloveense premier Robert Golob. De campagne wordt ook gedragen door vele activisten en bekende personen uit verschillende EU-landen, zoals Luisa Neubauer uit Duitsland en Alice Coffin uit Frankrijk.

My Voice, My Choice is hard op weg om een van de grootste Europese vrouwenbewegingen te worden. Het initiatief telt nu meer dan 300 organisaties, talloze aanhangers en toegewijde vrijwilligers uit de hele EU. Ze voeren allemaal campagne voor toegang tot veilige abortus voor alle vrouwen in de Europese Unie.