De eerste Week van het maatschappelijk middenveld vond van 4 tot 7 maart plaats bij het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC). Meer dan 800 vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en jongerengroepen kwamen bij deze gelegenheid samen om de komende verkiezingen en de toekomst van de EU te bespreken. De conclusies zullen in juli worden meegenomen in een resolutie waarin het EESC zal aangeven wat het maatschappelijk middenveld verwacht van de nieuwe leiders van het Europees Parlement en de Commissie.

Met vijf belangrijke initiatieven – waaronder de dagen van het maatschappelijk middenveld, de dag van het Europees burgerinitiatief, Jouw Europa, jouw mening! (YEYS), de prijs voor het maatschappelijk middenveld en het seminar voor journalisten – wil de Week van het maatschappelijk middenveld:

• burgers de kans geven in dialoog te treden met de EU en hun democratische rechten uit te oefenen;
• bedreigingen voor de democratische waarden, zoals desinformatie en verkiezingsmoeheid, in kaart brengen en aanpakken; en
• aanbevelingen van het maatschappelijk middenveld verzamelen om input te leveren voor toekomstige EU-plannen.

Uit een eerste blik op de boodschappen van maatschappelijke organisaties aan de nieuwe EU-leiders blijkt dat zij met name pleiten voor responsief bestuur, inclusief beleid en een duurzame toekomst voor alle Europeanen.

De strijd tegen desinformatie

In de aanloop naar de Europese verkiezingen spraken jongerenvertegenwoordigers en journalisten hun bezorgdheid uit over de wildgroei aan desinformatie en de toenemende online polarisatie. Het maatschappelijk middenveld riep overheden, scholen en technologiebedrijven op om zich samen in te zetten voor digitale geletterdheid en zo te werken aan een inclusieve, op kennis gebaseerde online omgeving.

Een economie die werkt voor de mensen en de planeet

Ook drong het maatschappelijk middenveld aan op een verschuiving van groeigerichte modellen naar holistische benaderingen waarbij voorrang wordt gegeven aan welbevinden en welvaart en wordt gekeken naar de milieugrenzen. In lijn hiermee pleitten jongerenorganisaties voor een richtlijn inzake duurzaam ondernemen en stelden zij voor bijzondere belastingen in te voeren voor goederen die schadelijk zijn voor het milieu.

Deelnemers benadrukten ook de rol van de EU bij de digitale transformatie en drongen aan op ethisch leiderschap op het gebied van AI en voorlichting van burgers. Deze maatregelen moeten zorgen voor verantwoorde economische groei en burgers in staat stellen hun weg te vinden in het veranderende technologische landschap.

Empowerment van jongeren

Voor de maatschappelijke organisaties was het belangrijk dat jongeren in staat worden gesteld de toekomst van Europa vorm te geven. Ze pleitten ervoor om alle EU-beleidsmaatregelen te onderwerpen aan een jongerentoets, zodat kan worden nagegaan wat het effect ervan is op jongere generaties. Meer in het bijzonder stelden jongerenorganisaties voor om bij de verkiezingen voor het Europees Parlement quota voor jongeren vast te stellen, zodat zij beter vertegenwoordigd zijn.

Versterking van de democratie

De deelnemers hielden een pleidooi voor een meer veerkrachtige en inclusieve democratie, met de nadruk op een gestructureerde burgerdialoog op alle overheidsniveaus. Deze dialoog, gekoppeld aan capaciteitsopbouw, heeft tot doel het maatschappelijk middenveld in de kandidaat-lidstaten van de EU te versterken en een veilig en gunstig klimaat te creëren waarin het maatschappelijk middenveld in Europa kan gedijen.

Nieuwe ideeën alleen zijn niet voldoende

Tijdens deze week werd de schijnwerper gericht op de sterke en zwakke punten van het Europees burgerinitiatief (EBI). Hoewel het succes ervan niet valt te ontkennen geeft de ontoereikende respons van de EU-instellingen aanleiding tot frustratie. Er werd dan ook aangedrongen op sterkere partnerschappen en meer burgerparticipatie via gedeelde beste praktijken, in de hoop dat er zo meer inhoudelijke reacties zouden komen op de EBI’s.

Vooruitblik

Deze aanbevelingen zullen worden meegenomen in een resolutie waarin het EESC de verwachtingen van het maatschappelijk middenveld voor de volgende mandaatsperiode van het Europees Parlement en de Commissie belicht. (gb)