EESC info

Om aandacht te vragen voor de inspanningen van het maatschappelijk middenveld om de stille epidemie van psychische stoornissen in de EU een halt toe te roepen, heeft het EESC een brochure gepubliceerd met daarin een aantal inzendingen voor de prijs voor het maatschappelijk middenveld, die dit jaar in het teken van geestelijke gezondheid staat. U kunt de brochure hier lezen.

Feiten en cijfers over geestelijke gezondheid in de EU schetsen geen rooskleurig beeld, maar nopen eerder tot actie. Het EESC pleit voor krachtigere maatregelen ter bevordering van de geestelijke gezondheid op nationaal en EU-niveau. Het heeft ook aangedrongen op bindende wetgeving om psychosociale risico’s op het werk te voorkomen. Met de prijs van het maatschappelijk middenveld voor geestelijke gezondheid spreekt het EESC zijn waardering uit voor de voortdurende inspanningen van het maatschappelijk middenveld om het welzijn van de Europeanen te verbeteren.

1. Het EESC besloot zijn vlaggenschipprijs van het maatschappelijk middenveld te wijden aan geestelijke gezondheid na berichten dat psychische aandoeningen zoals angststoornissen en depressie in heel Europa in de nasleep van de COVID-19-pandemie sterk waren toegenomen. Volgens de OESO is het aandeel jongeren met symptomen van angst in diverse Europese landen ruim verdubbeld. De pandemie heeft er ook toe geleid dat eetstoornissen, met name onder adolescenten, op jongere leeftijd optreden. Zelfs vóór COVID-19 toesloeg, leden in de hele EU ten minste 84 miljoen mensen (ongeveer één op de zes) aan geestelijkegezondheidsproblemen.
2. Ongeveer 4 % van de jaarlijkse sterfgevallen in de EU wordt toegeschreven aan mentale problemen en gedragsstoornissen. Een slechte geestelijke gezondheid heeft ook een enorme economische impact: de directe en indirecte kosten beslaan ongeveer 4 % van het bbp. Meer dan een derde van deze kosten is het gevolg van een lagere arbeidsparticipatie en een dalende arbeidsproductiviteit.
3. In 2020 meldde volgens Eurostat 44,6 % van de beroepsbevolking in de EU in de leeftijdsgroep 15-64 jaar op het werk met risicofactoren voor hun geestelijk welzijn te worden geconfronteerd. Een te hoge werkbelasting of tijdsdruk was de meest genoemde risicofactor voor geestelijk welzijn op het werk, die door bijna een vijfde van de werkenden in de EU werd gemeld.
4. Geestelijk welzijn staat ondertussen bovenaan de politieke agenda van de EU. In het verlengde hiervan heeft de Commissie in juni 2023 een alomvattende aanpak van geestelijke gezondheid geformuleerd. Deze nieuwe aanpak, waarvoor de EU 1,23 miljard euro uittrekt, heeft tot doel geestelijke gezondheid op alle EU-beleidsterreinen te bevorderen, gebaseerd op drie uitgangspunten: adequate en doeltreffende preventie; toegang tot hoogwaardige en betaalbare geestelijke gezondheidszorg en behandeling, en re-integratie in de samenleving na herstel. Geestelijke gezondheid is ook een politieke prioriteit voor het EESC en staat centraal in zijn werkzaamheden.
5. Het EESC ontving maar liefst 105 aanvragen uit de hele EU, die betrekking hadden op een breed scala aan onderwerpen, variërend van projecten ter voorkoming van psychosociale risico’s op de werkplek en het aanpakken van kwesties als drugsmisbruik en cyberverslaving, tot de bestrijding van stigmatisering rondom geestelijke gezondheid en de bevordering van vanuit de gemeenschap geleide bijstand. Door zijn waardering uit te spreken voor deze belangrijke inspanningen van niet-overheidsactoren ter ondersteuning van de geestelijke gezondheid en deze onder de aandacht te brengen, hoopt het EESC dat dit ook anderen kan inspireren om dit voorbeeld te volgen. (sg)

Via AgeWell, haar netwerk voor sociale betrokkenheid, bestrijdt de Ierse liefdadigheidsorganisatie Third Age Foundation eenzaamheid op oudere leeftijd. De AgeWell-partners, zelf ouder dan 50, zoeken eenmaal per week ouderen thuis op, bieden gezelschap aan, maar houden ook de gezondheid en het welzijn van de cliënt in de gaten met behulp van een app metvragen. Volgens Alison Branigan van de Third Age Foundation hebben tot op heden ruim 500 mensen in het graafschap Meath (Ierland) dergelijke steun ontvangen; zij beschrijven de dienst als “reddingslijn” of zelfs als “licht aan het einde van een donkere, lange tunnel”.

Wat heeft u ertoe aangezet uw project te starten?

AgeWell is in het graafschap Meath geïntroduceerd om de groeiende oudere bevolking, die specifieke sociale, emotionele, psychologische en fysieke zorgbehoeften had, te ondersteunen. Onze gezondheidszorg staat onder enorme druk, de bevolking groeit en vergrijst, en er zijn ellenlange wachtlijsten voor diensten, waaronder thuishulp. AgeWell biedt een tijdig en praktisch antwoord dat de bestaande gezondheidszorg aanvult en verbetert door ouderen te ondersteunen die geïsoleerd, eenzaam, kwetsbaar en aan huis gebonden zijn en bepaalde risico’s lopen, om hen te helpen langer te kunnen blijven wonen waar zij dat willen. Dat doen we door hen sociale connecties te bieden en hun gezondheid en welzijn in het oog te houden, en door opkomende problemen in kaart te brengen en erop te reageren voordat uit de hand lopen. AgeWell sluit ook goed aan bij het streven van onze organisatie Third Age, die ouderen rechtstreeks ondersteunt door middel van innovatieve diensten en programma's, en unieke mogelijkheden voor vrijwilligerswerk creëert waarbij ouderen hun leeftijdsgenoten en andere groepen kunnen bijstaan. 

Wat waren de reacties op uw project? Hebt u feedback gekregen van de mensen die u hebt geholpen?  (Kunt u misschien een voorbeeld geven?)

Tot nu toe heeft AgeWell in het graafschap Meath meer dan 500 ouderen ondersteund. Velen waarderen het onderdeel gezelschap van het programma enorm: ze hebben een speciale band opgebouwd met hun AgeWell-partners, waardoor we meer inzicht hebben in hun behoeften en angsten en hen dus beter kunnen ondersteunen.

Enkele reacties van cliënten: “De service is een reddingslijn”, “Ik besefte pas dat ik de steun nodig had toen ik ze kreeg”, “ik ben zo dankbaar voor de service en mijn begeleider, ze maakt mijn hele week goed”, “ik was erg eenzaam, van de ene dag op de andere zag ik niemand meer, ik kijk echt uit naar mijn bezoeken”. Een cliënt die er zeer slecht aan toe was en toegaf dat hij meermaals zelfmoord had overwogen, zei: “AgeWell kwam op het juiste moment; zij hielpen me om licht te zien aan het einde van een lange, donkere tunnel"; hij zei ook "iedereen zou van deze service gebruik moeten kunnen maken".

Onze vrijwillige begeleiders, die ook oudere mensen zijn, zeggen het volgende: “Ik vind het geweldig om vrijwilliger te zijn”, “Het is zo fijn om het gevoel te hebben dat je ertoe doet", en “Ik heb veel geleerd over mensen en mezelf door dit werk te doen”.

Statistisch kunnen we aantonen dat AgeWell het welzijn en de sociale, emotionele en informatieve ondersteuning verbetert, isolement en eenzaamheid vermindert. Ook voelen mensen zich gezonder en bewegen ze meer.

Daarnaast geven familieleden van onze cliënten aan dat zij geruster zijn en wordt ons werk erkend door zorgverleners die cliënten voortdurend rechtstreeks naar ons doorverwijzen.

Welk advies zou u andere organisaties geven om resultaten te boeken met dergelijke activiteiten en programma's?

Ken uw doelgroep, betrek de deelnemers bij het proces en luister naar hun suggesties en hun behoeften. Geloof in wat je weet en wat je kunt bereiken, zet door, wees creatief en doortastend: als je idee goed genoeg is, zul je een manier vinden. Sta open voor samenwerking met anderen, en als je kunt zorgen voor een bijdrage van de overheid of de nationale gezondheidsdienst in de vorm van financiering en/of ondersteuning/promotie, kan dat enorm bijdragen aan de geloofwaardigheid van het programma, de impact en het succes ervan.

Wat is volgens u de belangrijkste oorzaak van de verslechtering van de geestelijke gezondheid op oudere leeftijd, afgezien van fysiologische factoren? Kunnen we als samenleving de geestelijke gezondheid van ouderen verbeteren?

Eenzaamheid en isolement waren altijd al factoren die bijdragen aan een tanende geestelijke gezondheid op latere leeftijd; hoewel dit een probleem kan zijn op het Ierse platteland, komt het net zo vaak voor in bruisende steden. De afgelopen jaren hebben de effecten van de pandemie, gedwongen isolement, cocooning en afscherming, en het verlies van sociaal contact, toegang tot activiteiten en vrijheid, een golf van angst, bezorgdheid, depressie en geestelijke gezondheidsproblemen teweeggebracht. Binnenlandse en mondiale gebeurtenissen, waaronder de stijgende kosten van levensonderhoud, oorlog en conflicten, hebben ook een rol gespeeld. Naarmate mensen ouder worden, kan het gebeuren dat hun sociale kring kleiner wordt, zij zich door ziekte minder gemakkelijk buiten de deur begeven, aan huis gebonden raken of hun oonafhankelijkheid verliezen. Al deze factoren kunnen van invloed zijn op de waardering, de eigenwaarde, de stemming en de vooruitzichten. Het is belangrijk dat ouderen niet worden vergeten alleen omdat ze misschien niet zichtbaar zijn: we moeten het belang beseffen van gemeenschap, gemeenschapsinterventies, de kracht van sociale contacten en initiatieven op het gebied van "sociaal voorschrijven". 

Het Lapinlahti-ziekenhuis, de eerste psychiatrische instelling van Finland die 170 jaar lang het vlaggenschip was voor de geestelijke gezondheidszorg in het land, stond in 2013 al enkele jaren leeg en was in de vergetelheid geraakt. Een groep geestelijke-gezondheidsactivisten kwam toen op het idee om het vervallen erfgoed om te toveren tot een open centrum voor geestelijke gezondheid, cultuur en kunst. Siru Valleala van Pro Lapinlahti, de vereniging die het centrum beheert, legt uit dat Lapinlahden Lähde nu in de eerste plaats een inclusief centrum is waar geen plaats is voor stigmatisering en vooroordelen en waar iedereen zich welkom voelt.

Wat heeft u ertoe aangezet uw project te starten?

Het Lapinlahti-ziekenhuis, de eerste psychiatrische instelling van Finland, die werd gebouwd in 1841, stond in 2013 leeg en de stad Helsinki had geen plannen voor het gebouw. Niemand bekommerde zich om dit in een prachtig park gelegen historische erfgoed dat steeds verder in verval raakte. Bezorgd over deze tragische situatie begon een groep geestelijke-gezondheidsactivisten zich luidop af te vragen of het niet mogelijk zou zijn het Lapinlahti-ziekenhuis en het park om te toveren tot een open centrum voor geestelijke gezondheid, cultuur en kunst.

Dat was het begin van wat vandaag de dag bekend staat als Lapinlahden Lähde - “de bron van Lapinlahti”.  Het activiteitenprogramma verwijst naar de historische en architecturale betekenis van het gebied in het hart van de baai van Lapinlahti, en put inspiratie uit 170 jaar geestelijke gezondheidszorg. De focus werd verlegd van het behandelen van ziekten naar het bevorderen van het welbevinden van burgers uit alle lagen van de bevolking. Lapinlahden Lähde is nu het levende bewijs dat de inspanningen om stigma’s uit te bannen resultaat opleveren en dat er een paradigmaverschuiving naar een positieve aanpak plaatsvindt.

In het verleden was Lapinlahti het vlaggenschip van de psychiatrie, waar de geestelijke gezondheidszorg voortdurend in ontwikkeling was. De activisten van de Pro Lapinlahti Mental Health Association – de vereniging voor geestelijke gezondheid die werd opgericht in 1988, toen Lapinlahti nog een ziekenhuis was – hadden echter iets heel anders voor ogen: zij wilden in het licht van de kennis die we in de 21e eeuw tot onze beschikking hebben een innovatief centrum voor het bevorderen van geestelijke gezondheid oprichten en zo een plek in het leven roepen die de belichaming zou zijn van de concrete paradigmaverschuiving van het behandelen van geestesziekten naar het bevorderen van geestelijk welbevinden.

Wat waren de reacties op uw project? Hebt u feedback gekregen van de mensen die u hebt geholpen?  Kunt u daar een voorbeeld van geven?

Het was in het begin niet gemakkelijk om bezoekers te lokken. Het gebouw was 170 jaar lang in gebruik geweest als psychiatrisch ziekenhuis en was al die tijd gesloten voor het publiek. Hoewel er zeker geen gebrek was aan belangstelling en nieuwsgierigheid, was het moeilijk om mensen ervan te overtuigen dat ze welkom waren om een kijkje te komen nemen. Langzaam maar zeker echter begonnen mensen deel te nemen aan de activiteiten en evenementen. Vrijwilligers gingen enthousiast mee aan de slag en het publiek droeg nieuwe ideeën aan. Kunstenaars en uitvoerende artiesten stelden hun werk tentoon en zetten culturele evenementen op touw in Lapinlahden Lähde, en vandaag de dag organiseren we elk jaar meer dan 400 evenementen en zo’n 50 à 60 kunsttentoonstellingen. Lapinlahti is een open huiskamer geworden voor iedereen in Helsinki, waar we ons elke dag weer inzetten voor het geestelijk welbevinden en het uitbannen van eenzaamheid en sociale uitsluiting.

“Toen ik betrokken raakte bij dit initiatief vond ik het heerlijk dat ik hier kon zijn en kon helpen om deze plek nieuw leven in te blazen ... hier verdwijnen alle beslommeringen." (Cresswell-Smith et al 2022)

Het Lapinlahti-ziekenhuis wordt vandaag de dag gezien als een bijzonder veilige en inclusieve plek, waar je je altijd welkom voelt, ongeacht of je een goede of slechte dag hebt of in wat voor situatie je zit. Lapinlahti was niet voor niets een psychiatrisch ziekenhuis. Hier mag je je kwetsbaar opstellen, en de openheid over geestelijke gezondheidsproblemen is absoluut uniek. Er heerst hier een sterk gemeenschapsgevoel en iedereen kan in alle veiligheid op zoek gaan naar zijn eigen sterke punten. Voor stigmatisering en discriminatie is bij Lapinlahden Lähde geen plaats, en we zijn er trots op dat we iedereen bij ons project betrekken.

De activiteiten van Lapinlahti zijn ontwikkeld in samenwerking met de eigenaar, de stad Helsinki, wat van meet af aan een voorwaarde was voor de realisatie van het project. Er worden momenteel ingrijpende politieke beslissingen genomen over het toekomstige eigendom van het gebied, en we hopen dat het succes van de huidige activiteiten daarbij ten volle zal worden meegewogen.

Hoe gaat u deze specifieke financiering gebruiken om de gemeenschap verder vooruit te helpen? Staan er al nieuwe projecten op stapel?

We zullen onze activiteiten blijven ontwikkelen, zodat nog meer mensen kunnen deelnemen en de vruchten kunnen plukken van onze inspanningen. We hebben onlangs een boeiend project gelanceerd voor mensen die herstellen van psychische aandoeningen, dat bedoeld is om ervoor te zorgen dat zij vlotter toegang krijgen tot culturele activiteiten, en daar zelfs recht op zouden hebben. Meer specifiek willen we mensen helpen om hun eigen manier te vinden om zich cultureel te uiten en om uit te zoeken wat voor hen werkt op het gebied van mentaal welbevinden, cultuur en kunst. Dat is waar we het royale prijzengeld voor zullen gebruiken.

Op geestelijke gezondheidsproblemen rust vaak een stigma. Wat voor soort collectieve actie is er volgens u nodig om dit tegen te gaan? Kan kunst helpen om ervoor te zorgen dat mensen met psychische gezondheidsproblemen sterker in hun schoenen staan?      

We moeten activiteiten aanbieden waarbij mensen met verschillende ervaringen en achtergronden elkaar kunnen ontmoeten. Dankzij activiteiten waarbij niet wordt uitgegaan van de gezondheidssituatie of levensomstandigheden van mensen worden unieke ontmoetingen mogelijk gemaakt en kunnen mensen met verschillende achtergronden hechte relaties aangaan. Door op verschillende manieren, bv. via kunst, te kijken naar geestelijke gezondheid, zijn het bewustzijn en het begrip vergroot. Kunst brengt mensen samen op een heel bijzondere manier en biedt nieuwe handvatten om ook pijnlijke kwesties aan te pakken. Via kunst kunnen mensen uiting geven aan hun gevoelens en krijgen zij de kans gezien en gehoord te worden. Dat laatste geeft mensen kracht en kan hun leven en kijk op zichzelf veranderen.

Het Slowaakse project Gestoord? Nou en! van de organisatie Integra brengt jongeren in contact met mensen die geestelijke gezondheidsproblemen hebben gehad. Gedurende één hele dag leren de jongeren zo uit de eerste hand hoe het is om een mentale crisis te overwinnen en hoe je daarbij hulp kunt krijgen. Volgens Jana Hurova, de directeur van Integra, helpt het project om het stigma over mensen die worstelen met hun geestelijke gezondheid te doorbreken en geeft het jongeren een waardevol sprankje hoop.

Wat heeft u ertoe aangezet uw project te starten?

Al vele jaren ondersteunt onze organisatie mensen met geestelijke gezondheidsproblemen. Die mensen zijn ernstig ziek en hebben als gevolg daarvan hun werk, huis en vrienden verloren en hebben soms ook geen contact meer met hun familie. Hun hele wereld is op zijn kop gezet. Dertig jaar geleden begonnen we met het eerste gemeenschapscentrum voor geestelijke gezondheidszorg in Slowakije. Ons doel was ervoor te zorgen dat deze mensen, nadat ze in een psychiatrisch ziekenhuis waren behandeld, steun konden krijgen en weer hun normale oude leven konden opbouwen. We hielpen mee met het opzetten van patiëntenorganisaties in Slowakije en ontwikkelden een aantal programma’s om geestelijke ziekten te destigmatiseren. In onze centra zijn er mensen met ernstige geestelijke gezondheidsproblemen, vooral schizofrenie, van wie er velen al in zijn geslaagd opnieuw in de samenleving te integreren en weer betekenis te geven aan hun leven.

Van begin af aan verrichten we onze activiteiten niet op een traditionele manier en werken we als partners samen met onze cliënten om hun behoeften zo goed mogelijk in kaart te brengen. Zo zijn we ook te werk gegaan bij het Gestoord? Nou en!-project. Veel van onze cliënten hebben het gevoel weer iets nuttigs te doen nu ze regelmatig jongeren ontmoeten en hun op basis van hun persoonlijke ervaringen vertellen wat ze misten toen ze net zo oud waren als zij, wat later de prikkel vormde voor hun geestelijke gezondheidsproblemen.

We zien een groeiende behoefte om te wijzen op het belang van geestelijke gezondheid. Als je weet hoe je moet omgaan met een persoonlijke crisis, is dat een heel groot pluspunt.

In 2005 zijn we in Slowakije begonnen met het Gestoord? Nou en!-project samen met partners uit Duitsland en Tsjechië. Maar nog niet zo heel lang geleden is het ons pas gelukt dit project een stabielere basis te geven en uit te breiden. We hebben coaches opgeleid, we trainen nieuwe teams en we bezoeken meer scholen.

Hoe is uw project ontvangen? Hebt u feedback gekregen van de mensen die u hebt geholpen?  (Zo ja, kunt u ons een voorbeeld geven?)

Jongeren zijn altijd erg onder de indruk als ze iemand kunnen ontmoeten die een mentale crisis heeft overwonnen en die ze alles mogen vragen. Het laat hun zien dat als ze zelf problemen hebben, ze altijd ergens hulp kunnen krijgen. Ze brengen één hele dag samen al lerend door en communiceren op voet van gelijkheid. Daarom zijn de deelnemers na afloop altijd zeer tevreden.

Mensen die vanuit hun persoonlijke ervaringen vertellen over geestelijke gezondheidsproblemen kunnen jongeren de moed geven hun eigen problemen aan te pakken. In bijna elke klas zijn er wel jongeren met geestelijke problemen. Als we hun een sprankje hoop kunnen geven, is dat van onschatbare waarde. Voor mensen die over hun persoonlijke ervaringen vertellen, is dat ook een manier om zich beter te gaan voelen. Zij besluiten zelf in welke mate ze zich willen blootgeven. Door hun ervaringen te delen voelen ze zich waardevol en begrepen.

We hebben veel feedback gekregen van de jongeren. Die zeggen ons bijvoorbeeld dat ze normaal gesproken niet de kans krijgen om mensen met geestelijke gezondheidsproblemen te ontmoeten, of dat we moeten leren zulke mensen te accepteren en niet te veroordelen omdat ze anders zijn.

Ook hebben we feedback gekregen van mensen die zelf ervaring hebben met geestelijke gezondheidsproblemen en die deelnemen aan ons project. Een van hen zei het volgende:

“Dit project geeft me de moed om weer met opgeheven hoofd door het leven te gaan. Want ik wil eindelijk weer leven! Praten met jongeren is niet makkelijk maar geeft veel voldoening. Ze zijn erg open en amper bang voor sociaal contact. Het mooiste vind ik dat ze laten zien dat er veel meer is dat ons bindt dan ons verdeelt, dat het beeld van ‘gestoorde mensen’ niet klopt. Het is geweldig dat ik anderen kan helpen om eindelijk openlijk over geestelijke gezondheidsproblemen te praten, zodat niemand met zulke problemen zich meer hoeft te schamen of te verstoppen.”

We worden gestimuleerd door deze jongeren. Na afloop van elke bijeenkomst zeggen ze hoe belangrijk ze het Gestoord? Nou en!-project vinden en dat dit moet worden voortgezet zodat alle jongeren in Slowakije kunnen leren hoe waardevol hun eigen geestelijke gezondheid is.

Staan er al nieuwe projecten op stapel?

We zouden graag willen dat alle jongeren dit soort lessen kunnen krijgen en dat we het project in alle Slowaakse regio’s kunnen uitrollen. Het bestaat al in Duitsland (waar het voor het eerst is ontwikkeld), Tsjechië en Oostenrijk. Dit jaar hebben we ook de eerste teams in Oekraïne opgeleid.

Hoe belangrijk vindt u het dat mensen openlijk over hun geestelijke gezondheidsproblemen kunnen praten? Welke boodschap wilt u met uw project afgeven?

We willen uitdragen dat het hebben van geestelijke gezondheidsproblemen niets is om je voor te schamen. Wel beschamend is niets doen om je gezondheid te bevorderen. Want er is geen goede gezondheid zonder een goede geestelijke gezondheid.

De bedoeling van het Gestoord? Nou en!-project is om mensen al op jonge leeftijd te wijzen op het belang van geestelijke gezondheid en om tegelijkertijd het begrip voor mensen met geestelijke gezondheidsproblemen te vergroten.

We vinden voorkomen veel beter dan genezen. Dat is ook veel doeltreffender. We geven mensen moed en motiveren ze, en zijn optimistisch. Je kunt altijd wel ergens hulp krijgen. Soms is het genoeg als er iemand is met wie je kunt praten. Vechten voor je dromen is nooit gemakkelijk, maar het is wel de moeite waard.

In de overtuiging dat er nog ruimte is voor innovatie en nieuwe benaderingen op het gebied van geestelijke gezondheid heeft de Finse Lilinkoti Foundation het spel “The World of Recovery (TWoR)” ontwikkeld, en wel in twee formaten: een digitaal spel en een bordspel. In beide gevallen gaat het om een rollenspel waarbij spelers in de huid van een bepaald personage kruipen. Bedoeld voor wie herstelt van psychische problemen en middelenmisbruik, maar ook voor professionals, staat het spel in het teken van de weg naar herstel, tegen de achtergrond van een futuristische wereld van hoop. Spellen kunnen een krachtige tool zijn om te werken aan de geestelijke gezondheid, maar dit potentieel blijft grotendeels onbenut, aldus Reetta Sedergren en Venla Leimu, vertegenwoordigers van Lilinkoti. 

Hoe ontstond het idee voor dit project? 

Een paar jaar geleden realiseerden we ons bij Lilinkoti dat er een groot potentieel was voor innovatie en nieuwe benaderingen op het gebied van herstel van psychische problemen. De toenemende aandacht voor herstelprocessen was al een grote stap voorwaarts op dit gebied, maar er was een gebrek aan moderne, innovatieve hulpmiddelen. Onze organisatie werkte al tientallen jaren met mensen die herstellen van psychische problemen en we hadden een droom: wat als er een modern hulpmiddel was om de geestelijke gezondheid te bevorderen, een digitaal spel waarin je in een rol kruipt? 

Wat waren de reacties op uw project? Hebben jullie feedback gekregen van de mensen die jullie hebben geholpen?   

De World of Recovery-spellen zijn ontwikkeld in samenwerking met mensen die herstellen van psychische problemen en met professionals, Hierdoor kregen we doorlopend feedback, wat heeft bijgedragen aan het eindresultaat. 

Voor beide spellen ontvingen we overweldigend positieve anonieme en persoonlijke feedback van spelers. Meer dan 90 % van de respondenten zei dat het digitale spel hun welzijn ten goede kwam en hen hielp om actief te worden, en dat het rollenspel hun sociale vaardigheden stimuleerde.  

De beste feedback was misschien wel het samen lachen en praten over gevoelens, werkpunten en vooruitgang, en de manier waarop de spellen spelers samenbrachten, ongeacht hun rol of achtergrond. 

Welk advies zou u andere organisaties geven om resultaten te boeken met soortgelijke activiteiten of programma’s? 

Het heeft veel voordelen om voorop te lopen met innovatie. Het is echt inspirerend en je creëert iets nieuws. Ga je eigen weg en probeer niet in een bepaald hokje te passen. Volg je instinct en leg je oor te luisteren. In ons geval loonde het bijvoorbeeld om ook herstellenden en ervaringsdeskundigen aan boord te hebben voor de ontwikkeling. Als je spellen maakt, wees dan bereid om de vele vooroordelen van professionals te overwinnen. Op het gebied van geestelijke gezondheid worden spellen namelijk over het algemeen als verslavend of schadelijk beschouwd. Laat je hierdoor niet ontmoedigen! Wees moedig en creatief, durf te dromen. 

Wat is het potentieel van computer- en videospellen om de geestelijke gezondheid te verbeteren? Moeten ze volgens jullie op grotere schaal worden gebruikt voor de behandeling van psychische problemen? 

Computer- en videospellen – en rollenspellen in het bijzonder – hebben een enorm potentieel om de geestelijke gezondheid te verbeteren. Aangezien een alarmerend aantal mensen met geestelijke gezondheidsproblemen kampt, is er behoefte aan nieuwe, veelzijdige manieren om de geestelijke gezondheid te verbeteren. Het is jammer dat het potentieel van spelletjes niet verder is onderzocht. Dit komt niet door een gebrek aan interesse, maar door een gebrek aan financiering. Het ontwikkelen van goede spelletjes om de geestelijke gezondheid te verbeteren kost tijd en is niet eenvoudig. Er is behoefte aan meer financiering, meer gezamenlijk ontwikkelde projecten en meer professionals op het gebied van geestelijke gezondheid en uit de game-industrie die aan dit doel werken. En we hebben onderzoek nodig, veel onderzoek. 

Wereldwijd hebben ruim 55 miljoen mensen, onder wie veel jongeren, te kampen met eetstoornissen die hun geestelijke en lichamelijke gezondheid beïnvloeden. Stigmatisering verhindert velen om hulp te zoeken. Het project Telling Stories for Good, uitgevoerd door de Italiaanse organisatie Animenta, wil stereotypen uit de weg ruimen, vroegtijdige erkenning bevorderen en ondersteuning bieden. Sinds 2021 heeft zij in Italië meer dan 10 000 leerlingen bereikt. Wij spraken met de voorzitter en oprichter van Animenta, Aurora Caporossi.

Wat heeft u ertoe aangezet uw project te starten?

Animenta is voortgekomen uit de noodzaak om een stem te geven aan iedereen met een eetstoornis, maar ook aan degenen in hun directe omgeving. De vereniging wil ervoor zorgen dat mensen goede toegang krijgen tot een behandeling voor eetstoornissen, omdat mensen deze stoornissen kunnen overwinnen als zij de kans krijgen zichzelf te genezen.

Hoe is uw project ontvangen? Hebt u feedback gekregen van de mensen die u heeft geholpen?  Kunt u ons een voorbeeld geven?

“Animenta is de plek waar ik me welkom voelde, ik realiseerde me dat ook ik aan een eetstoornis leed, ook al had ik geen ondergewicht.” Dit is een bericht dat enkele maanden geleden uit onze gemeenschap kwam en dat ons het belang en de impact van ons werk liet inzien. Animenta werd met nieuwsgierigheid ontvangen, maar ook met de hoop dat we verandering teweeg kunnen brengen.

Hoe gaat u het prijzengeld gebruiken om het initiatief te blijven ondersteunen? Staan er al nieuwe projecten op stapel?

Om onze impact te vergroten willen we steeds meer investeren in onze schoolprojecten. Ook zullen middelen worden gebruikt om zelfhulpgroepen op te richten voor mensen met een eetstoornis. Animenta-projecten zijn onder meer Animenta Camps, een zesdaagse natuurervaring waarbij mensen hun relatie met zichzelf, hun lichaam en voedsel opnieuw kunnen ontdekken.

Welk advies zou u andere organisaties geven om resultaten te boeken met dit soort activiteiten en programma's?

Begin met verhalen om meer te weten te komen over wat de gemeenschap die je aanspreekt doormaakt. Vraag om reacties en deel vragenlijsten uit om te begrijpen waaraan behoefte is. Maar laat vooral jezelf zien om het verhaal van je strijd te vertellen en de verandering die je wilt bereiken. Tegelijkertijd is het cruciaal om met anderen te netwerken om een efficiënt en doeltreffend ondersteuningssysteem tot stand te brengen.

Vindt u dat eetstoornissen vandaag de dag serieus worden erkend als een ernstige mentale aandoening? Krijgen de getroffen personen passende steun en wat moet er gebeuren om dit te verbeteren?

Er wordt de laatste tijd meer gesproken over eetstoornissen, dus we kunnen stellen dat er meer informatie is. Het gaat echter om ziekten met een diepe sociale stigmatisering en een zeer stereotiepe voorstelling. Sommigen geloven zelfs nu nog dat eetstoornissen een gebrek aan wilskracht of een gril zijn. In feite zijn eetstoornissen een complexe psychiatrische ziekte die een serieuze behandeling nodig heeft. Deze is momenteel niet altijd beschikbaar omdat er onvoldoende behandelcentra zijn en veel mensen geen toegang tot een behandeltraject hebben.