Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) heeft opgeroepen tot een EU-brede hervorming van de gezondheidstelsels en daarbij te streven naar een alomvattende aanpak van geestelijke gezondheid, nu we getuige zijn van een piek in mentale en gedragsstoornissen onder de Europese bevolking, met name bij jongeren.

In een advies dat op verzoek van het Spaanse voorzitterschap van de Raad van de EU is opgesteld en dat tijdens de zitting van juli is goedgekeurd, wijst het EESC erop dat de geestelijke gezondheidszorg gericht moet zijn op preventie, vroegtijdige opsporing en zorg in gemeenschapsverband.

“De gezondheidsstelsels in de hele EU moeten dringend worden hervormd zodat zij geïntegreerde en geplande langetermijninterventies en zorg gaan leveren – niet alleen om te genezen, maar ook om medische aandoeningen te voorkomen – met behulp van multidisciplinaire teams, en niet langer worden georganiseerd op basis van occasionele zorgmodellen”, zei de rapporteur van het advies, Milena Angelova.

“Onze stelsels voor geestelijke gezondheidszorg moeten anders worden georganiseerd. We hebben meer specialisten nodig en er moet meer steun komen voor mensen die zorgbehoevend zijn”, zo zei de corapporteur van het advies, Ivan Kokalov.
Vooral jongeren, kinderen, vrouwen en kansarme groepen, maar ook mensen die worden blootgesteld aan langdurige stress, lopen het risico een psychische stoornis te ontwikkelen.

Sinds de COVID-19-pandemie is de geestelijke gezondheid verder verslechterd: ongeveer 20 % van de Europeanen kampt met ernstige tot matige geestelijke gezondheidsproblemen. Dit heeft onder meer ook gevolgen voor het beroepsleven en het inkomen. Uit de huidige ramingen blijkt dat geestelijke gezondheidsproblemen en gedragsstoornissen jaarlijks ongeveer 4 % van het bbp van de EU opslorpen.
Psychische stoornissen eisen ook een zware menselijke tol: zij zijn verantwoordelijk voor ongeveer 4 % van de sterfgevallen in Europa per jaar en vormen de op één na meest voorkomende doodsoorzaak onder jongeren.

Het EESC is ingenomen met de recente mededeling van de Europese Commissie betreffende een alomvattende aanpak van geestelijke gezondheid, en dringt erop aan dat deze snel wordt omgezet in een EU-strategie voor geestelijke gezondheid, met voldoende financiering. De strategie zou een tijdschema moeten bevatten, alsook indicatoren om de vooruitgang te kunnen meten, en er zou goed in moeten worden omschreven wie waarvoor verantwoordelijk is.

Naar de mening van het EESC moet worden gewerkt aan op rechten gebaseerde en persoonsgerichte stelsels voor geestelijke gezondheidszorg waarin prioriteit wordt gegeven aan de empowerment van personen en hun actieve deelname aan hun eigen herstel.
Het EESC beveelt de Commissie sterk aan om 2024 uit te roepen tot Europees Jaar van de geestelijke gezondheid. Dit zou een krachtig signaal afgeven en aanzetten tot de vorming van een sterke alliantie om de geestelijke gezondheid in de hele EU te verbeteren en te bevorderen.