από την Cláudia Pinto, Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας 

Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας, η μεγαλύτερη πλατφόρμα των οργανώσεων νεολαίας στην Ευρώπη η οποία εδώ και 10 χρόνια τάσσεται υπέρ της ποιοτικής πρακτικής άσκησης, στηρίζει το αίτημα της ΕΟΚΕ για απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης. Η ειδική προσκεκλημένη μας, η Cláudia Pinto από το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας, αναλύει για εμάς την τελευταία πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας της πρακτικής άσκησης στην ΕΕ και απαριθμεί όλες τις αδυναμίες της πρότασης αυτής, παρότι την χαρακτηρίζει ως σημαντικό βήμα προόδου.

Η αναζήτηση εργασίας για τους νέους στις μέρες μας περιορίζεται συχνά σε αλλεπάλληλες περιόδους μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης. Ποια είναι η υπόσχεση προς τους νέους; Η υπόσχεση ότι η μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση αποτελεί πύλη εισόδου στην αγορά εργασίας καθότι παρέχει στους νέους πρόσβαση σε δίκτυα και τους προσφέρει νέες εμπειρίες μάθησης. 

Αυτό που σαφώς δεν παρέχει μια μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση είναι οικονομική ανεξαρτησία. Πώς μπορείς να αγοράσεις τρόφιμα, να πληρώσεις το ενοίκιό σου και όλους τους λογαριασμούς που συσσωρεύονται όταν εργάζεσαι δωρεάν; 

Η μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση αποτελεί μορφή εκμετάλλευσης των νέων στην αγορά εργασίας. Ενισχύει τον κοινωνικό αποκλεισμό, καθότι η δωρεάν εργασία είναι εφικτή μόνο για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα να αντεπεξέλθουν και, ως εκ τούτου, οι νέοι που προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα αποκλείονται εξαρχής. Αυτό που δυσχεραίνει την κατάσταση ακόμη περισσότερο είναι το γεγονός ότι η μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση αντικαθιστά θέσεις εργασίας της κατώτατης βαθμίδας και ευνοεί, κατ’ αυτόν τον τρόπο, μία ακόμη πιο επισφαλή αγορά εργασίας. 

Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας τάσσεται υπέρ της ποιοτικής πρακτικής άσκησης εδώ και δέκα χρόνια. Την τελευταία διετία διεξάγουμε ενεργά την εκστρατεία «Έχετε την πολυτέλεια να εργάζεστε δωρεάν;», στο πλαίσιο της οποίας απαιτούμε τη θέσπιση οδηγίας για την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης στην αγορά εργασίας σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τελικά πρόταση για τη βελτίωση της ποιότητας της πρακτικής άσκησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον περασμένο Μάρτιο και ζήτησε την έκδοση οδηγίας. Πρόκειται για σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, το οποίο επιτεύχθηκε χάρη στην αμέριστη υποστήριξη των νέων σε ολόκληρη την ήπειρο. Δυστυχώς, παρά το συγκεκριμένο βήμα προόδου, η οδηγία δεν εγγυάται ρητά την αμειβόμενη πρακτική άσκηση στην αγορά εργασίας. 

Η κύρια ανησυχία του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νεολαίας όσον αφορά το προτεινόμενο κείμενο είναι ότι αντιμετωπίζει μόνο μία πτυχή του προβλήματος. Εξετάζει μόνο τις εικονικές θέσεις πρακτικής άσκησης —θέσεις πρακτικής άσκησης που υποκρύπτουν πραγματικές θέσεις εργασίας με στόχο την υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας και ιδίως τη μείωση των αμοιβών— αντί να επικεντρώνεται σε όλα τα είδη πρακτικής άσκησης στην αγορά εργασίας. Αυτό που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι μια οδηγία εφαρμογής που έχει ως αποτέλεσμα την άσκηση μεγάλης πίεσης στις επιθεωρήσεις εργασίας, οι οποίες ήδη υποχρηματοδοτούνται και πνίγονται στη δουλειά. 

Ως εκ τούτου, το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας ανησυχεί ιδιαίτερα όσον αφορά την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας και τον τρόπο με τον οποίο τα δικαιώματα των νέων μπορούν να γίνουν σεβαστά στην πράξη. Στην ουσία, η πρόταση δεν παρέχει δικαιώματα στους ασκούμενους, αλλά ορίζει τι δεν θα πρέπει να είναι η πρακτική άσκηση. Περιλαμβάνει επίσης την αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης των ασκούμενων. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας εκφράζει την ανησυχία του για τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη θα μεταφέρουν την οδηγία στην εθνική τους νομοθεσία, αφήνοντας ενδεχομένως περιθώρια στους εργοδότες να συνεχίσουν να εκμεταλλεύονται τους νέους. 

Μαζί με την πρόταση οδηγίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε επίσης μια νέα σύσταση του Συμβουλίου για την επικαιροποίηση του πλαισίου ποιότητας της πρακτικής άσκησης, με τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του εν λόγω πλαισίου σε όλα τα είδη πρακτικής άσκησης και με τη συμπερίληψη ορισμένων αρχών σχετικά με την πρόσβαση στην αμοιβή και την κοινωνική προστασία. Παρόλο που είναι σπουδαίο να διαβάζουμε σχετικά με αυτές τις αρχές σε μία πρόταση, δυστυχώς η σύσταση του Συμβουλίου δεν είναι δεσμευτική. 

Το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας θα συνεχίσει να προασπίζεται τα δικαιώματα των νέων και να αγωνίζεται για δίκαιες συνθήκες εργασίας. Καλούμε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ενισχύσουν το κείμενο και να διασφαλίσουν ότι δεν υπάρχουν νομοθετικά κενά που θα μπορούσαν να επιτρέψουν τη συνεχιζόμενη εκμετάλλευση των νέων. Για την πλήρη ανάλυση της παρούσας πρότασης, διαβάστε το άρθρο μας με τίτλο «Δύο βήματα μπροστά, ένα βήμα πίσω».

Η Cláudia Pinto ηγείται των δράσεων ευαισθητοποίησης του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νεολαίας σχετικά με τη μετάβαση των νέων από τις σπουδές στην αγορά εργασίας, με εστίαση στις πολιτικές για τη βελτίωση της ποιότητας της πρακτικής άσκησης στην Ευρώπη. Έχοντας εμπειρία στον τομέα της ευρωπαϊκής κοινωνικής και εργασιακής πολιτικής, η Cláudia Pinto έχει εργαστεί στο παρελθόν στην Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Ανεξάρτητων Συνδικαλιστικών Οργανώσεων.