Cláudia Pinto, Europejskie Forum Młodzieży 

Europejskie Forum Młodzieży, największa platforma organizacji młodzieżowych w Europie, która od 10 lat opowiada się za wysokiej jakości stażami, przyłącza się do apelu EKES-u o zakazanie bezpłatnych staży. Nasza specjalna gościni, Cláudia Pinto, omawia dla nas dokładnie najnowszą propozycję Komisji mającą na celu poprawę jakości staży w UE i wymienia wszystkie jej wady – chociaż przedstawia ją jako ważny krok naprzód.

Obecnie poszukiwanie pracy przez młodych ludzi sprowadza się do odbywania jednego bezpłatnego stażu po drugim. Obietnica? Bezpłatne staże to wrota do rynku pracy, które zapewniają młodym ludziom dostęp do sieci i oferują im nowe doświadczenia i możliwość nauki. 

Nieodpłatny staż w oczywisty sposób nie zapewnia niezależności finansowej. Jak można kupić żywność, opłacić czynsz i wszystkie rachunki, które się gromadzą, jeśli się pracuje za darmo? 

Bezpłatne staże są formą wyzysku młodych ludzi na rynku pracy. Wzmacniają one wykluczenie społeczne, ponieważ praca za darmo jest możliwa wyłącznie dla tych, którzy są w stanie sobie na nią pozwolić, w związku z czym młodzi ludzie ze środowisk defaworyzowanych są wykluczeni z tego typu programów. Co gorsza takie staże zastępują miejsca pracy na szczeblach początkowych, przyczyniając się w ten sposób do tworzenia jeszcze bardziej niepewnego rynku pracy. 

Europejskie Forum Młodzieży od 10 lat opowiada się za dobrą jakością staży. W ciągu ostatnich dwóch lat prowadziliśmy kampanię „Czy stać cię na pracę za darmo?”, domagając się dyrektywy zakazującej bezpłatnych staży na rynku pracy we wszystkich państwach członkowskich UE. 

Komisja Europejska ostatecznie opublikowała swój wniosek dotyczący poprawy jakości staży w Unii Europejskiej w marcu ubiegłego roku. I zaapelowała o dyrektywę! Jest to ważny krok we właściwym kierunku, który osiągnięto dzięki niestrudzonym działaniom młodych ludzi na całym kontynencie. Niestety pomimo tego kroku dyrektywa nie zapewnia wyraźnie płatnych staży na rynku pracy. 

Głównym zarzutem Europejskiego Forum Młodzieży wobec proponowanego tekstu jest to, że zajmuje się on tylko jedną stroną problemu. Dotyczy jedynie fikcyjnych staży – faktycznych miejsc pracy, które są zamaskowane jako staże w celu obniżenia warunków pracy, zwłaszcza wynagrodzenia – zamiast skupiać się na wszystkich stażystach na rynku pracy. Komisja Europejska proponuje dyrektywę w sprawie egzekwowania prawa. Z tego powodu wywiera dużą presję na inspektoraty pracy, które już są niedofinansowane i przeciążone pracą. 

W związku z tym Europejskie Forum Młodzieży przykłada dużą wagę do praktycznego wdrażania dyrektywy oraz tego, w jaki sposób można chronić prawa młodych ludzi w praktyce. Zasadniczo we wniosku nie przyznaje się uprawnień stażystom, lecz określa się, czym staże nie powinny być. Zawiera on zasadę niedyskryminacji stażystów. Europejskie Forum Młodzieży jest jednak zaniepokojone tym, w jaki sposób państwa członkowskie mogą go transponować do prawa krajowego, być może pozostawiając pracodawcom możliwość dalszego wykorzystywania młodych osób. 

Wraz z wnioskiem dotyczącym dyrektywy Komisja Europejska zaproponowała również nowe zalecenie Rady w sprawie aktualizacji ram jakości dla 1 z 2 staży poprzez rozszerzenie ich zakresu na wszystkie rodzaje staży i uwzględnienie zasad dotyczących dostępu do wynagrodzeń i ochrony socjalnej. Dobrze, że zasady te znalazły się we wniosku, choć niestety zalecenie Rady nie jest wiążące. 

Europejskie Forum Młodzieży będzie nadal bronić praw młodych osób i walczyć o sprawiedliwe warunki pracy. Wzywamy Radę Europejską i Parlament Europejski do wzmocnienia tekstu i do zapewnienia, by nie istniały luki prawne, które mogłyby umożliwić ciągłe wykorzystywanie młodych ludzi. Aby zapoznać się ze szczegółową analizą wniosku, przeczytaj nasz artykuł „Dwa kroki naprzód – jeden krok wstecz”.

Cláudia Pinto w ramach Europejskiego Forum Młodzieży działa na rzecz wspierania przechodzenia młodych ludzi z etapu edukacji na rynek pracy, ze szczególnym uwzględnieniem polityki mającej na celu poprawę jakości staży w Europie. Dzięki wiedzy fachowej w zakresie europejskiej polityki społecznej i polityki pracy pracowała wcześniej w Europejskiej Konfederacji Niezależnych Związków Zawodowych.