Przewodnicząca EKES-u: „Tylko zwiększenie oddziaływania EIO pozwoli odbudować więź UE z obywatelkami i obywatelami”

Dziesiąta edycja Dnia EIO, poświęcona europejskiej inicjatywie obywatelskiej, odbyła się wyjątkowo w trybie zdalnym i trwała dwa dni. W sesji inauguracyjnej udział wzięli przewodnicząca EKES-u Christa Schweng, wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Věra Jourová i wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego Pedro Silva Pereira, którzy ocenili wykorzystanie tego niepowtarzalnego instrumentu demokracji uczestniczącej.

Z biegiem lat Dzień EIO podnosił rangę europejskiej inicjatywy obywatelskiej i przyczyniał się do nadania jej priorytetowego znaczenia w programie instytucjonalnym UE. Dowiódł tego komisarz Frans Timmermans, który – postępując zgodnie z radą EKES-u – cztery lata temu zapowiedział przeprowadzony w 2020 r. przegląd rozporządzenia w sprawie EIO.

W uwagach wstępnych Christa Schweng podkreśliła, że jednym z kluczowych elementów każdego procesu partycypacyjnego jest jego wpływ: „Brak oddziaływania może wzbudzać poczucie rozczarowania, wycofania i frustracji obywateli”. Dodała: „Tylko zwiększenie wpływu sprawi, że EIO stanie się silnym narzędziem i odbuduje więź UE z obywatelkami i obywatelami”

Od 2012 r. zaledwie w ramach sześciu inicjatyw udało się zebrać odpowiednią liczbę podpisów, w związku z czym ich wpływ jest dość ograniczony i opóźniony. Istnieją jednak powody do optymizmu, ponieważ w 2021 r. weszły w życie dwa pierwsze akty prawne, dla których inspiracją były EIO. Jednym z nich jest dyrektywa w sprawie wody pitnej sporządzona pod wpływem inicjatywy „Right2Water”; kolejnym przykładem jest tzw. rozporządzenie w sprawie przejrzystości będące następstwem inicjatywy „Zakaz stosowania glifosatu” i mające na celu zwiększenie przejrzystości i jakości badań naukowych wykorzystywanych w ocenie naukowej substancji.

W swoim nagraniu wideo Věra Jourová zwróciła uwagę na zmiany i ulepszenia wprowadzone przez nowe rozporządzenie w sprawie EIO, które weszło w życie w styczniu 2020 r. Należą do nich uproszczona procedura, platforma współpracy online – forum europejskiej inicjatywy obywatelskiej oraz ograniczenie wymogów w zakresie danych. Następnie wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej wyjaśniła, że prawdziwe oddziaływanie inicjatyw EIO wykracza poza legislacyjne działania następcze: „Nawet te inicjatywy, które nie docierają do ostatecznego etapu formalnej procedury, mogą również wywierać wielorakie skutki”. „W chwili rozpoczęcia EIO do świadomości publicznej przebija się kwestia, która leży na sercu obywatelkom i obywatelom. To uwrażliwia i oddziałuje”.

Pedro Silva Pereira stwierdził, że Parlament Europejski nadal prowadzi debatę na temat sposobów podnoszenia świadomości na temat EIO i poprawy jej funkcjonowania: „Należy zadbać o to, by inicjatywa, która dotrze do ostatniego etapu, była rozważana i uwzględniana z należytą powagą”.

Zwiększenie siły oddziaływania EIO

Pierwsza część Dnia EIO (3 czerwca) była poświęcona debatom na temat tego narzędzia, ze szczególnym naciskiem na aspekty, które mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia jej siły oddziaływania i umocnienia demokracji uczestniczącej na szczeblu UE. W debacie wzięli udział byli organizatorzy EIO. Po południu sesje robocze w małych grupach dotyczyły sposobu osiągnięcia sukcesu: metody pozyskiwania środków na inicjatywę; wniosków wyciągniętych z orzecznictwa dotyczącego EIO; prowadzenia kampanii online oraz miejsca EIO w strukturze udziału UE. Pełny tekst programu można znaleźć tutaj.

Drugiego dnia w centrum uwagi znalazły się bieżące inicjatywy i zorganizowano forum EIO. Organizatorzy mieli okazję zaprezentować swoje inicjatywy i spotkali się z dziennikarzami z kilku krajów UE. Podczas wydarzenia zaprezentowano następujące inicjatywy:

• „Ratujmy pszczoły i rolników!W kierunku przyjaznego dla pszczół rolnictwa służącego zdrowemu środowisku”
• Inicjatywa społeczeństwa obywatelskiego na rzecz zakazu praktyk masowej inwigilacji biometrycznej
• „Wolność wymiany”
• „GŁOSOWANIE BEZ GRANIC, pełne prawa polityczne dla obywateli UE”
• „Program wymiany urzędników służby cywilnej (CSEP)”
• „Wprowadzenie bezwarunkowych dochodów podstawowych w całej UE”
• „Prawo do terapii”
• „Nie dla obcinania płetw rekinom i handlu nimi”
• „StopGlobalWarming.eu – Opłata za emisje CO2 – walka ze zmianą klimatu”
• „Zielone dachy”

Kontekst

Od czasu uruchomienia EIO w 2012 r. EKES organizuje coroczną konferencję Dzień EIO – uznane przez instytucje UE wydarzenie o dużym prestiżu, podczas którego przedstawia i analizuje się aktualne informacje, a zainteresowane strony nawiązują ze sobą kontakty. Od samego początku w dużej mierze dzięki organizacjom społeczeństwa obywatelskiego Dzień EIO jest okazją do spotkania się decydentów unijnych i krajowych, osób prowadzących kampanie, obywateli i podmiotów społeczeństwa obywatelskiego. EKES, jako siedziba europejskiego społeczeństwa obywatelskiego, popiera narzędzie EIO zapisane w art. 11 TUE.