Historia EKES-u jest pasmem sukcesów, ale Unia Europejska musi dołożyć jeszcze większych starań, aby utrzymać swoją umowę społeczną oraz zasady solidarności, sprawiedliwej gospodarki i inkluzywności. Jest to klucz do zachowania jej europejskich wartości.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) został ustanowiony na mocy traktatu rzymskiego (podpisanego w marcu 1957 r.), a jego pierwsza sesja plenarna odbyła się w maju 1958 r. Doświadczenia zdobyte w trakcie jego pracy oraz wnioski, które wyciągnął na przyszłość, były głównym tematem debaty poświęconej obchodom 65. rocznicy Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego: „Wzmocnienie pozycji społeczeństwa obywatelskiego, rozwój demokracji”, która odbyła się w Brukseli 13 grudnia 2023 r. W ciągu 65 lat swojego istnienia Komitet stworzył prawdziwą platformę, za pośrednictwem której społeczeństwo obywatelskie może swobodnie wyrażać swoje poglądy, a tym samym dążyć do poprawy prawodawstwa UE. W zmieniającym się kontekście geopolitycznym głos silnego i niezależnego społeczeństwa obywatelskiego ma większe znaczenie niż kiedykolwiek wcześniej. To społeczeństwo obywatelskie, pełniąc rolę kontrolną, dba o to, by nikt nie zniweczył systemu kontroli i równowagi, praworządności lub podstawowych praw i wartości, tj. by nikt nie „odłączył demokracji" – powiedział przewodniczący EKES-u Oliver Röpke.

Członkinie i członkowie EKES-u, reprezentują zróżnicowany szereg organizacji społeczeństwa obywatelskiego w całej Europie, w tym przedsiębiorstwa, związki zawodowe i inne grupy interesów. Jest to organ doradczy UE, który wydaje opinie dla Komisji Europejskiej, Rady UE i Parlamentu Europejskiego, odgrywając rolę pomostu między instytucjami decyzyjnymi Unii a jej obywatelami. „EKES ukończył 65 lat i można by pomyśleć, że nadszedł czas na przejście na emeryturę. Ale jest zupełnie odwrotnie! EKES jest dziś bardziej niezbędny niż kiedykolwiek, w czasach, gdy tak wielu Europejczyków boryka się z trudnościami. Musimy odrzucić próby ignorowania roli zorganizowanego dialogu społecznego. Inne instytucje UE powinny w coraz większym stopniu wsłuchiwać się w to, co mamy do powiedzenia – podkreślił George Dassis,, były przewodniczący EKES-u i przewodniczący Stowarzyszenia Byłych Członków EKES-u.

Jak wspomniano podczas obchodów, EKES odegrał w ostatnich latach kluczową rolę w debacie na temat Europejskiego filaru praw socjalnych. Była to również integralna część Konferencji w sprawie przyszłości Europy, której końcowe zalecenia wyraźnie uznają EKES jako instrument zwiększania uczestnictwa i przejrzystości w demokracji w UE. Ostatnie przykłady pionierskiej roli EKES-u to m.in. pierwszy apel o prawdziwą Europejską Unię Zdrowotną i wiodąca pozycja w proponowaniu „prawa do naprawy”. Stefano Mallia, przewodniczący Grupy Pracodawców, podkreślił istotny wpływ prac EKES-u, zwracając uwagę na ulepszenia wprowadzone do prawodawstwa od 1958 r.: W ostatnich miesiącach osiągnęliśmy kilka kluczowych celów, w tym sprawdzian konkurencyjności i unijny niebieski ład. Będziemy nadal pracować nad tym, aby przedstawiać poglądy grup, które reprezentujemy.

Transformacja energetyczna, działania na rzecz przeciwdziałania kryzysowi klimatycznemu i reakcja na zagrożenie geopolityczne ze strony Rosji to tylko niektóre z wyzwań, które sprawiają, że rola EKES-u jest tym bardziej niezbędna, aby pomóc w budowaniu konsensusu dla wspólnego dobra, propagowaniu wartości integracji europejskiej i wspieraniu demokracji uczestniczącej oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Od 65 lat EKES jest platformą umożliwiającą przedstawicielom związków zawodowych angażowanie się w konstruktywne dyskusje z pracodawcami, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i innymi instytucjami Unii Europejskiej. Sukces EKES-u zależy od współpracy. Dzięki temu, że EKES skupia przedstawicieli wielu różnych grup społecznych, jesteśmy w stanie formułować opinie z wielu różnych perspektyw. Ta inkluzywność jest gwarancją, że nasza praca pozostaje zgodna z zasadami demokracji – powiedziała Lucie Studničná, przewodnicząca Grupy Pracowników

Séamus Boland, przewodniczący Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego, wezwał do pełnej mobilizacji EKES-u w okresie poprzedzającym wybory europejskie. „UE musi zapewnić wspólne rozwiązywanie problemów w odpowiedzi na wspólne europejskie wyzwania. Osiągnięcie tego celu będzie w dużej mierze zależało od wyników wyborów do Parlamentu Europejskiego. EKES i jego członkowie mają mandat i ponoszą odpowiedzialność za docieranie do obywateli za pośrednictwem sieci organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu przeciwdziałania dezinformacji, obawom i brakowi zaufania. Musimy również ponowić nasz apel o podjęcie rzeczywistych działań w celu wdrożenia dialogu ze społeczeństwem obywatelskim na szczeblu UE we wszystkich obszarach polityki.

Więcej informacji na temat historii EKES-u (ab)