Het EESC is een succesverhaal, maar de Europese Unie moet zich nog meer inspannen voor de naleving van haar sociale contract en het behoud van solidariteit, een rechtvaardige economie en inclusiviteit. Dat is essentieel voor de instandhouding van de Europese waarden.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) is opgericht bij het Verdrag van Rome (ondertekend in maart 1957) en heeft in mei 1958 zijn eerste plenaire vergadering gehouden. De ervaring die het in al die jaren heeft opgedaan en de lessen die daaruit kunnen worden getrokken voor de toekomst stonden centraal tijdens de “Viering van het 65-jarig bestaan van het Europees Economisch en Sociaal Comité: Versterking van maatschappelijke organisaties, verdediging van de democratie” op 13 december 2023 in Brussel. “In 65 jaar tijd is het Comité een belangrijk platform geworden waar het maatschappelijk middenveld vrijelijk zijn standpunten over het voetlicht kan brengen en op deze manier de EU-wetgeving kan helpen verbeteren. In de veranderende geopolitieke context is de stem van een sterk en onafhankelijk maatschappelijk middenveld belangrijker dan ooit. Het is het maatschappelijk middenveld, in zijn rol als waakhond, dat ervoor zorgt dat niemand de controlemechanismen, de rechtsstaat of de fundamentele rechten en waarden aan zijn laars kan lappen — en dat dus niemand de stekker uit de democratie kan trekken”, aldus EESC-voorzitter Oliver Röpke.

De leden van het EESC vertegenwoordigen een grote verscheidenheid aan maatschappelijke organisaties in heel Europa, waaronder werkgevers- en werknemersorganisaties en andere belangengroepen. Het EESC is een raadgevend orgaan van de EU dat advies geeft aan de Europese Commissie, de Raad van de EU en het Europees Parlement en fungeert als brug tussen de besluitvormende EU-instellingen en de burgers. “Het EESC is 65 geworden en u dacht misschien dat het tijd was om met pensioen te gaan. Maar niets is minder waar. Het EESC is nu meer dan ooit nodig, zeker nu zoveel Europeanen het moeilijk hebben. De neiging om de georganiseerde sociale dialoog links te laten liggen moet worden onderdrukt. Andere EU-instellingen zouden juist meer en meer naar ons moeten luisteren”, aldus George Dassis, voormalig voorzitter van het EESC en voorzitter van de Vereniging van oud-leden van het EESC.

Tijdens de viering op 13 december werd onderstreept dat het EESC de afgelopen jaren een leidende rol heeft gespeeld in het debat over de Europese pijler van sociale rechten. Het EESC heeft ook actief deelgenomen aan de Conferentie over de toekomst van Europa. In de slotaanbevelingen hiervan werd expliciet verwezen naar het EESC als instrument voor het vergroten van de burgerbetrokkenheid en de transparantie van de democratie in de EU. Ook op andere terreinen heeft het EESC recentelijk een voortrekkersrol gespeeld door bijvoorbeeld als eerste te pleiten voor een echte Europese gezondheidsunie en het voortouw te nemen bij de voorstellen voor een “recht op reparatie”. Stefano Mallia, voorzitter van de groep Werkgevers, onderstreepte het belang van de impact van het werk van het EESC en wees op de verbeteringen die sinds 1958 zijn aangebracht in de wetgeving: “In de afgelopen maanden hebben we verschillende mijlpalen bereikt, waaronder de concurrentievermogenstoets en een Europese Blue Deal. En we zullen ons blijven inzetten om de standpunten van de mensen die we vertegenwoordigen onder de aandacht te brengen.”

De energietransitie, de strijd tegen de klimaatcrisis en de reactie op de geopolitieke dreiging die uitgaat van Rusland zijn slechts enkele van de uitdagingen die de behoefte aan een EESC dat bijdraagt aan het bereiken van consensus over het algemeen belang, het beschermen van de waarden van Europese integratie en het verdedigen van de participatiedemocratie en van maatschappelijk organisaties, alleen maar sterker maken. “Al 65 jaar lang biedt het EESC een platform aan vakbondsvertegenwoordigers om zinvolle discussies aan te gaan met werkgevers, maatschappelijke organisaties en andere instellingen van de Europese Unie. Samenwerking is de sleutel tot het succes van het EESC. Door vertegenwoordigers van allerlei verschillende groepen in de samenleving bijeen te brengen zijn we erin geslaagd om adviezen op te stellen waarin allerlei verschillende perspectieven aan bod komen. Deze inclusiviteit zorgt ervoor dat wat wij doen steeds in overeenstemming is met de democratische beginselen", aldus Lucie Studničná, voorzitster van de groep Werknemers.

Séamus Boland, voorzitter van de groep Maatschappelijke Organisaties, vindt dat het EESC zich ten volle moet inzetten voor de Europese verkiezingen. “De EU moet een collectieve oplossing bieden voor gemeenschappelijke Europese uitdagingen. Of we daarin slagen, zal grotendeels afhangen van de resultaten van de verkiezingen voor het Europees Parlement. Het EESC en zijn leden hebben de taak en de verantwoordelijkheid om via hun netwerken van maatschappelijke organisaties het gesprek aan te gaan met de burger om desinformatie, angst en gebrek aan vertrouwen de kop in te drukken. We moeten ook opnieuw pleiten voor concrete maatregelen om de dialoog met het maatschappelijk middenveld op EU-niveau op alle beleidsterreinen aan te zwengelen.”

Meer informatie over de geschiedenis van het EESC vindt u op onze website. (ab)