door de groep Werknemers van het EESC 

Er zijn momenteel meer dan 1 200 Europese ondernemingsraden (EOR’s) in grote multinationale ondernemingen. Deze organen zijn een belangrijk instrument om de democratie op de werkplek te waarborgen, omdat zij het recht hebben om door het hoofdbestuur van de onderneming geïnformeerd te worden over transnationale kwesties en om hun mening te geven. Het gaat bij deze kwesties bijvoorbeeld om de actuele economische en financiële situatie en mogelijke ontwikkelingen op het gebied van banen, investeringen en nieuwe werkmethoden. EOR’s zijn niet bevoegd om te onderhandelen over overeenkomsten. 

Aangezien ondernemingsbesluiten doorgaans op het hoofdkantoor worden genomen, maar in het hele bedrijf worden toegepast, worden zulke organen steeds belangrijker. EOR’s helpen werknemersvertegenwoordigers om ondernemingsbesluiten beter te begrijpen. Tegelijkertijd kunnen goede informatieverstrekking en raadpleging het hoofdbestuur helpen om zijn besluiten zodanig vorm te geven dat ze in alle landen naadloos kunnen worden geïmplementeerd. 

Gebleken is evenwel dat de huidige EOR-richtlijn (uit 2009) en de uitvoering ervan ernstige tekortkomingen vertonen. Een cruciaal punt is dat veel EOR’s niet de mogelijkheid hebben om naar de rechter te stappen als hun rechten worden geschonden. Een analyse van eerdere gerechtelijke procedures en uitspraken laat zien dat er rechtsonzekerheid heerst, met name over de definities van “informatie”, “raadpleging”, “transnationaal” en “vertrouwelijkheid”, alsmede over het recht van EOR’s om deskundigen in te schakelen (bijv. deskundigen die rechtsbijstand verlenen of vakbondsvertegenwoordigers). Daarnaast zijn er verschillende verouderde regelingen die moeten worden aangepast aan de huidige stand van zaken in de wereld. 

Bedrijven en hun werknemers worden geconfronteerd met gecompliceerde uitdagingen op het vlak van digitalisering, klimaatverandering, demografie en vaardigheden. De aanpassingen die een en ander vergt, kunnen ontwrichtend zijn en gevolgen hebben voor het concurrentievermogen van een bedrijf, maar ook voor de sociale zekerheid en de productiviteit van werknemers. Wetenschappelijk onderzoek heeft uitgewezen dat een doeltreffende uitoefening van rechten op het gebied van voorlichting, raadpleging en/of inspraak van werknemers de draagkracht van ondernemingsbesluiten en het concurrentievermogen van bedrijven ten goede komt. Daarmee zouden EOR’s een cruciale rol kunnen spelen bij de totstandbrenging van een rechtvaardige transitie. 

Een herziening van de richtlijn is derhalve noodzakelijk om de rechtszekerheid en de goede werking van EOR’s te waarborgen. Om de bestaande tekortkomingen te verhelpen en EOR’s klaar te maken voor de toekomst, moet de herziening van de richtlijn snel en vlot haar beslag krijgen. In zijn advies beoordeelt het EESC het Commissievoorstel en doet het de wetgevers een reeks concrete voorstellen aan de hand om de richtlijn verder te verbeteren.