Het EESC heeft felle kritiek geuit op het feit dat de EU er maar niet in slaagt om maatschappelijke organisaties die actief zijn op het gebied van grondrechten, rechtsstaat en democratie voldoende steun en financiering te bieden.

In een debat dat op 21 september tijdens de plenaire zitting is gehouden met Gabriella Civico, voorzitter van Civil Society Europei, heeft het EESC aandacht gevraagd voor de situatie van maatschappelijke organisaties in Europa, die het zwaar te verduren hebben en steeds meer onder druk komen te staan; niet alleen worden zij financieel gekortwiekt, zij zijn ook het voorwerp van lastercampagnes en gecoördineerde aanvallen uit verschillende hoeken, waarbij de waarde van hun werk en hun geloofwaardigheid in twijfel worden getrokken.

Bovendien hebben maatschappelijke organisaties die zich bezighouden met de meest netelige sociale en politieke kwesties, waaronder waakhondorganisaties en organisaties die zich inzetten voor gelijkheid en non-discriminatie, vaak de grootste problemen op het vlak van financiering; hierdoor kunnen zij zich niet langer naar behoren kwijten van hun kerntaak, te weten het ter verantwoording roepen van de machthebbers en het behoud van de democratie in Europa.

In zijn tijdens de zitting goedgekeurde advies over Ondersteuning en financiering van het maatschappelijk middenveld op het gebied van grondrechten, rechtsstaat en democratie verklaart het EESC dat deze situatie onmiddellijk moet worden rechtgezet.

Het pleit in dit verband voor de instelling van een specifiek financieel instrument voor in de EU gevestigde maatschappelijke organisaties die zich bezighouden met mensenrechten en democratie. Ook zou er naar het voorbeeld van “Protect Defenders” een platform moeten komen voor mensenrechtenactivisten die in EU-lidstaten actief zijn.

In het bijzonder dient aandacht te worden besteed aan de gebrekkige arbeidsomstandigheden en het karige inkomen van werknemers van maatschappelijke organisaties, die vaak onder grote druk werken, met enorme risico's voor hun geestelijke gezondheid.

“Nu de democratie in gevaar is, dragen de Europese instellingen een enorme verantwoordelijkheid. Goede bedoelingen alleen volstaan niet. Er moet concreet actie worden ondernomen om het Europees maatschappelijk middenveld te helpen zich te ontwikkelen, ook in de kandidaat-lidstaten”, zo verklaarde rapporteur Cristian Pîrvulescu.

EESC-voorzitter Oliver Röpke kondigde aan dat het EESC, overeenkomstig zijn recente besluit om ook vertegenwoordigers van kandidaat-lidstaten bij zijn werkzaamheden te betrekken, voortaan ook toezicht zal houden op ontwikkelingen die belangrijk zijn voor het maatschappelijk middenveld in landen die hopen binnen afzienbare tijd tot de EU te zullen toetreden. Daartoe is het van plan om het mandaat van zijn groep Grondrechten en de rechtsstaat (FRRL) – die sinds 2018 tal van lidstaten heeft bezocht om na te gaan hoe het er met de maatschappelijke organisaties gesteld is – uit te breiden tot de kandidaat-lidstaten.

Oliver Röpke: “Het mag niet zo zijn dat de grondrechten, de rechtsstaat en de democratie stoppen bij de EU-grenzen!” (ll)