Usługi świadczone w interesie ogólnym — kluczowe znaczenie ma współpraca między administracją publiczną a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego

This page is also available in

Podczas zorganizowanego wspólnie przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) i prezydenta Lublina dwudniowego seminarium w Lublinie zwrócono uwagę, jak istotna jest współpraca władz publicznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na rzecz skutecznych usług zaspokajających podstawowe potrzeby, takie jak opieka zdrowotna i społeczna.

Współpraca między organami administracji publicznej a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia obywatelkom i obywatelom skutecznych usług świadczonych w interesie ogólnym, takich jak opieka zdrowotna, transport publiczny i przystępne cenowo mieszkania. Takie przesłanie płynęło z wypowiedzi wielu uczestników seminarium zorganizowanego w dniach 1–2 grudnia 2021 r. wspólnie przez Sekcję Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego EKES-u (TEN) oraz prezydenta miasta Lublin.

By nadać ton wydarzeniu, Krzysztof Balon, przewodniczący tematycznej grupy analitycznej EKES‑u ds. usług świadczonych w interesie ogólnym, powiedział: Usługi świadczone w interesie ogólnym przez organizacje nienastawione na zysk są nie tylko wyższej jakości i bardziej dostępne, ale również stanowią cenny wkład społeczeństwa obywatelskiego w demokrację uczestniczącą i europejski styl życia i należy je rozwijać z zgodnie z mottem »obywatele w służbie obywateli«.

Podobnie zastępca prezydenta miasta Mariusz Banach stwierdził, że Lublin stanowi studium przypadku silnego zaangażowania organizacji pozarządowych i że zasadnicze znaczenie ma udział obywateli w życiu kraju. W Polsce dopiero od 1989 r. możliwy jest wysoki poziom zaangażowania organizacji pozarządowych, który jest wyraźnym przejawem życia wspólnotowego i społecznego.

Mówiąc o kluczowym znaczeniu usług świadczonych w interesie ogólnym, którego dowiódł obecny kryzys zdrowotny, Baiba Miltoviča, przewodnicząca Sekcji TEN EKES-u, dodała: Usługi świadczone w interesie ogólnym są niezbędne do zapewnienia każdemu godnego życia i prawa dostępu do podstawowych towarów i usług wysokiej jakości. Gwarantują sprawiedliwość, spójność i integrację społeczną i przyczyniają się do równego traktowania wszystkich obywateli UE.

Współtworzenie: wymiana doświadczeń i najlepszych praktyk

Podczas seminarium pt. „Obywatele w służbie obywateli” EKES skupił się następnie na wymianie doświadczeń i najlepszych praktyk w zakresie współtworzenia i świadczenia usług w interesie ogólnym przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Współtworzenie odnosi się do możliwości wspólnego planowania, a następnie wdrażania usług publicznych przez osoby posiadające doświadczenie i specjalistów. Jest to forma demokracji uczestniczącej, w ramach której obywatelki i obywatele mogą wnieść wkład we wspólne dobro, biorąc czynny udział w planowaniu i świadczeniu usług, z których sami korzystają.

Andrzej Juros z Uniwersytetu Marii Curii-Skłodowskiej w Lublinie stwierdził, że jest to zgodne z zasadą solidarności, wedle której na pierwszym miejscu stawia się społeczeństwo. Dodał, że państwo demokratyczne nie może narażać na szwank podmiotowości społeczeństwa: powinno być jak najwięcej wolności i tyle państwa, ile jest to konieczne.

Zdaniem Pierre’a Bauby’ego z francuskiej organizacji pozarządowej „Reconstruire l’action publique” kolejnym krokiem we współtworzeniu powinno być wspólne zarządzanie, w ramach którego wszystkie zainteresowane strony wspólnie podejmują decyzje i znajdują sposoby finansowania i oceny świadczenia usług w interesie ogólnym, a także zapewniania rozliczalności za nie w drodze współpracy.

Projekty CoSIE

Wymownym przykładem w tej dziedzinie są projekty CoSIE: „Współtworzenie innowacji usług w Europie”. Są to inicjatywy oparte na programie ramowym UE w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” oraz na prostej koncepcji: innowacje w zakresie usług publicznych można wprowadzać, tworząc partnerstwa współpracy między usługodawcami a odbiorcami usług.

W latach 2017–2021 w dziesięciu krajach w całej Europie zrealizowano dziewięć projektów pilotażowych za pośrednictwem 24 partnerów. Rezultaty były imponujące, a głównym tematem było wykorzystanie innowacyjnych praktyk do poprawy włączenia społecznego wszystkich obywateli i zapewnienia im większych możliwości aktywnego działania w charakterze członków społeczeństwa. Na przykład w Polsce zrealizowano projekt dotyczący kooperatywy mieszkaniowej dla seniorów, we Włoszech – dotyczący zmniejszenia otyłości u dzieci, a w Finlandii – wspólnego upodmiotowienia młodzieży.

Jak podkreśliła Heli Aramo-Immsonen, która odpowiada za CoSIE na fińskim Uniwersytecie Nauk Stosowanych w Turku, projekty pokazały, że zdaniem obywateli pilnie potrzebna jest demokracja uczestnicząca.

Wybiegając w przyszłość: rozwój współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego – przykład Lublina

Miasto Lublin jest przykładem owocnej współpracy między samorządem lokalnym a organizacjami pozarządowymi. Jak wyjaśnił Piotr Choroś z Biura Partycypacji Społecznej w Urzędzie Miasta Lublin, co roku Rada Miasta wytycza priorytety, przydziela środki, decyduje o obszarach współpracy i wyznacza szczegółowe zadania, które wykonywać będą organizacje pozarządowe.

Zdaniem Aleksandry Kulik z Fundacji „Sempre a Frente” w Lublinie jest to doskonała okazja do dialogu obywatelskiego, w ramach którego omawia się realne potrzeby i problemy grup docelowych, przygotowując grunt pod szeroki udział w programach socjalnych miasta i pod branie wspólnej odpowiedzialności za przyszłość.

Ogólnie rzecz biorąc, gospodarka społeczna potrzebuje rzeczywistego wsparcia. Według posła do PE Krzysztofa Hetmana przedsiębiorstwa społeczne są istotnym ogniwem na drodze do Europejskiego filaru praw socjalnych i potrzebują więcej zasobów, gdyż odgrywają zasadniczą rolę w naszych społeczeństwach. Wykorzystują wiedzę fachową z pożytkiem dla obywateli i zmniejszają dystans między obywatelami a administracją publiczną, która jest często przeciążona w trudnych czasach takich jak obecna pandemia.

Downloads

Usługi świadczone w interesie ogólnym — kluczowe znaczenie ma współpraca między administracją publiczną a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego