Lorenza Campagnolo, koordynatorka ds. badań, oraz zespół CMCC uczestniczący w badaniu

Badanie na temat kosztów ponoszonych przez gospodarstwa domowe i rodziny w UE w związku ze zmianą klimatu było doskonałą okazją, by naświetlić wpływ zmiany klimatu, kosztów działań w zakresie adaptacji oraz polityki łagodzenia zmiany klimatu na gospodarstwa domowe w UE w zależności od regionu, w którym się znajdują, i ich sytuacji społeczno-ekonomicznej. W badaniu stwierdzono, że istnieje luka w literaturze, gdyż brakuje szczegółowej oceny kosztów zmiany klimatu koncentrującej się na gospodarstwach domowych.

Zaproponowano w nim również nową metodykę i wyniki łączące informacje Eurostatu na temat dochodów i wydatków gospodarstw domowych, zagrożenia związane z klimatem i narzędzia modelowania. W badaniu wzięto pod lupę zarówno utracone dochody gospodarstw, jak i ich wydatki spowodowane zmianą klimatu, które były traktowane jako jej bezpośrednia konsekwencja lub sposób zaspokojenia potrzeb w zakresie adaptacji.

W 2050 r. zmiana klimatu będzie w różnym stopniu oddziaływać na poszczególne regiony i grupy społeczno-ekonomiczne w UE. Wedle umiarkowanego scenariuszu klimatycznego w północnej i południowej części UE wzrosną prawdopodobnie wydatki gospodarstw domowych na zdrowie, we wschodniej, zachodniej i południowej części UE – na żywność, we wszystkich regionach – na energię elektryczną, a zwłaszcza na północy – na ubezpieczenia. Wzrost wydatków będzie dużym obciążeniem dla uboższych gospodarstw domowych, które będą w mniejszym stopniu zdolne do dywersyfikacji konsumpcji i do przystosowania się do nowej sytuacji. Na południu UE dojdzie do utraty dochodów z pracy, a we wszystkich regionach wystąpi ogólna utrata dochodów.

Bardziej ucierpią uboższe gospodarstwa i będzie to miało negatywne i regresywne skutki dla szerokiego wachlarza wydatków na towary/usługi i źródła dochodów zwłaszcza na południu UE (zdrowie, energia elektryczna i ubezpieczenia oraz całkowity dochód z pracy), a także w pewnym stopniu w regionach położonych na wschodzie (żywność) i północy (energia elektryczna i ubezpieczenia). Zmiana klimatu prawdopodobnie zwiększy liczbę osób zagrożonych ubóstwem w całej UE, lecz scenariusze jej łagodzenia z pewnością przyczynią się do poprawy sytuacji, sprzyjając szybszemu wzrostowi płac pracowników o niskich umiejętnościach w porównaniu z pracownikami wysoko wykwalifikowanymi.

Główne zalecenia dla decydentek i decydentów dotyczą priorytetowego traktowania tych regionów, jak w przypadku południowej części UE, które odczuwają równocześnie negatywne skutki dla gospodarstw domowych i doświadczają regresu, a także wzmocnienia środków wsparcia dochodu i dostosowania ich do najsłabszych grup ludności w tych regionach. Ponadto wielosektorowy charakter kosztów związanych ze zmianą klimatu wymaga horyzontalnej integracji polityki w celu zwiększenia skuteczności polityki.

Badanie przeprowadzone przez CMCC na wniosek Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego oraz jego streszczenie można pobrać ze strony internetowej EKES-u.