Stemrecht van personen met een handicap: EESC dringt aan op wijziging van de EU-kieswet

This page is also available in

Het EESC acht het onaanvaardbaar en in strijd met de fundamentele waarden van de EU dat niet één EU-land kan garanderen dat EP-verkiezingen voor iedereen volledig toegankelijk zijn: in heel Europa bestaan juridische en technische belemmeringen.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) roept het Europees Parlement, de Raad van de EU en de lidstaten op om de Verkiezingsakte van 1976 dringend zodanig te wijzigen dat alle EU-burgers met een handicap daadwerkelijk kunnen stemmen bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2024.

In zijn advies over De noodzaak om te garanderen dat personen met een handicap daadwerkelijk kunnen stemmen bij verkiezingen voor het Europees Parlement, dat op 2 december is goedgekeurd, dringt het EESC erop aan dat het beginsel dat verkiezingen algemeen, rechtstreeks en geheim moeten zijn, in de tekst van de wet wordt verduidelijkt.

Daarmee zou een einde worden gemaakt aan de discriminatie van kiezers met een handicap als gevolg van de huidige regels of regelingen in verschillende lidstaten, die sterk van land tot land verschillen. Ook juridische of technische belemmeringen waardoor miljoenen mensen hun stemrecht wordt ontnomen, zouden kunnen worden opgeheven.

“Het EESC acht dergelijke discriminatie onaanvaardbaar en in strijd met de fundamentele waarden van de EU, het Verdrag en belangrijke internationale juridische en politieke handelingen”, aldus de rapporteur voor het advies Krzysztof Pater.

Het advies werd goedgekeurd tijdens de meest recente plenaire zitting van het EESC, waar de gehandicaptenproblematiek centraal stond, ter gelegenheid van de Internationale Dag van personen met een handicap 2020, die wereldwijd op 3 december werd gevierd. Het advies is een vervolg op het informatief rapport dat het EESC in 2019 heeft opgesteld.

“In de eerste plaats gaat dit advies over de menselijke waardigheid. Wat wij vragen, heeft te maken met het beginsel van gelijke rechten voor iedereen. Hoe is het mogelijk dat miljoenen EU-burgers met een handicap in de 21e eeuw hun stemrecht niet kunnen uitoefenen en dat besluitvormers daar bijna niets aan doen? Dit is een belangrijke kwestie voor de democratie in de EU”, aldus de heer Pater.

De heer Pater sprak de hoop uit dat mensen met een handicap niet hetzelfde lot zal zijn beschoren als Europese vrouwen, die pas in 1976 – d.w.z. 70 jaar nadat Finland als eerste Europese land vrouwen stemrecht gaf – in de huidige EU zonder beperkingen konden stemmen.

Als er geen wetswijzigingen worden doorgevoerd, zal het aantal burgers zonder stemrecht gestaag blijven toenemen, aangezien het aandeel van mensen met een of andere handicap in de snel vergrijzende bevolking van de EU met gemiddeld één procent per zes jaar stijgt.

Ook mensen die kortstondig in een ziekenhuis verblijven, die thuis worden behandeld of revalideren of die vanwege epidemiologische risico’s in isolatie zitten, kunnen niet gaan stemmen.

EESC-RAPPORT WIJST OP DISCRIMINATIE VAN KIEZERS MET EEN HANDICAP

In het rapport van het EESC van 2019, opgesteld door de heer Pater, worden in detail de beperkingen en belemmeringen opgesomd waarmee kiezers met een handicap in elke lidstaat te maken hebben. Ook worden 200 voorbeelden van oplossingen in de verschillende landen genoemd.

De bevindingen van het rapport, dat twee maanden voor de EP-verkiezingen van 2019 werd gepubliceerd, werden later bevestigd door de verkiezingsverslagen van de media en maatschappelijke organisaties.

Ondanks enkele positieve wijzigingen die net voor de verkiezingen in de Franse en Duitse nationale wetgeving werden doorgevoerd, bleek dat nog altijd zo’n 400 000 burgers met geestelijke gezondheidsproblemen of een verstandelijke handicap in 14 landen vanwege nationale wetgeving niet konden gaan stemmen. Het aantal personen met een handicap die vanwege organisatorische of technische regelingen als gevolg van nationale voorschriften niet kunnen stemmen, kan in de miljoenen lopen.

Zo zijn er acht EU-landen waarin mensen die zich vanwege een handicap of ziekte niet naar het stemlokaal kunnen begeven, niet op een andere manier kunnen stemmen. In 18 landen kunnen mensen met een visuele handicap niet zelfstandig stemmen en in negen landen moeten kiezers het identificatienummer van de kandidaat, hun naam of de naam van de partij die zij steunen op het stembiljet vermelden, wat voor velen een ernstige belemmering vormt.

DOOR HET EESC VOORGESTELDE MAATREGELEN

Volgens het EESC kunnen bestaande praktijken die EU-burgers met een handicap discrimineren, snel worden beëindigd door de Verkiezingsacte zodanig te wijzigen dat de lidstaten verplicht zijn normen toe te passen die garanderen dat deze mensen echt stemrecht hebben.

Daartoe roept het EESC op om het beginsel van algemeen kiesrecht zoals vermeld in artikel 1, lid 3, van de Verkiezingsacte te verduidelijken door te stellen dat EU-burgers met een handicap of gezondheidsprobleem op basis van nationale regelgeving niet het recht mag worden ontnomen om te stemmen bij verkiezingen voor het EP.

Ook de in de wet genoemde beginselen van rechtstreekse en geheime verkiezingen moeten worden verduidelijkt. Het EESC stelt een reeks van zes maatregelen voor die de EU-landen moeten nemen om ervoor te zorgen dat deze beginselen altijd in acht worden genomen bij het stemmen, ook wanneer het gaat om personen met een handicap.

De EU zou de positieve ervaringen van veel landen kunnen benutten om de voorgestelde oplossingen ten uitvoer te leggen.

“Als al deze regels worden toegepast, zal er bij de EU-verkiezingen van 2024 werkelijk sprake zijn van algemene en voor iedereen toegankelijke verkiezingen. Dat is ons doel. We zouden daarmee een nieuw tijdperk voor de rechten van personen met een handicap in Europa kunnen inluiden”, concludeerde de heer Pater.

Downloads

Voting rights of persons with disabilities: EESC demands a change in the EU electoral law