In zijn advies roept het EESC de Europese instellingen op om water als prioriteit te gaan behandelen en een “Europese Blue Deal” te ontwikkelen: een radicale inspanning om te anticiperen op behoeften, watervoorraden in stand te houden en watergerelateerde uitdagingen adequaat aan te pakken door middel van een alomvattend en gecoördineerd stappenplan.

Schoon water is een van onze kostbaarste hulpbronnen. Het is cruciaal voor het functioneren van ecosystemen en onze samenleving, alsook voor sociaal-economische activiteiten. Sinds 2022, toen er in een aantal wetenschappelijke studies melding van werd gemaakt dat er microplastics in de menselijke bloedbaan en in moedermelk waren aangetroffen, wordt de noodzaak van dringende en doortastende maatregelen niet meer ter discussie gesteld. Met de verontreiniging is een grens overschreden, en we weten niet eens hoe ver, omdat we met onze kennis nog maar aan het begin staan.

Het voorstel voor een richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater is zeer constructief en goed opgebouwd. Het biedt de gelegenheid om de EU-regels te actualiseren door de resterende bronnen van onbehandeld afvalwater en nieuwe verontreinigende stoffen aan te pakken, en de energie- en circulariteitsaspecten van afvalwaterbehandeling te verbeteren in overeenstemming met de Green Deal en de digitalisering van Europa.

Het voorstel breidt het toepassingsgebied van de richtlijn uit tot agglomeraties met een inwonerequivalent van 1 000 of meer, wat betekent dat ook kleine plaatsen verplicht zullen zijn om stedelijk afvalwater op te vangen en te behandelen, en daarvoor EU-financiering zullen kunnen aanvragen.

Het EESC spreekt zich sterk uit voor de toepassing van het beginsel “de vervuiler betaalt” om ervoor te zorgen dat waterdiensten betaalbaar blijven en om de kosten voor het verwijderen van microverontreinigingen in het afvalwater op de veroorzakers ervan te kunnen verhalen. Stedelijk afvloeiwater en riooloverstortingen zijn een hotspot voor vervuiling, met begrip van antimicrobiële agentia, farmaceutische reststoffen en giftige stoffen die in het water levende organismen en de volksgezondheid in gevaar brengen, en moeten worden opgevangen en naar behoren worden behandeld alvorens in ontvangende wateren te worden geloosd.

Met dit advies roept het EESC de Europese instellingen op om afvalwater in een ruimere visie in te bedden, water als prioriteit te gaan behandelen en een “Europese Blue Deal” te ontwikkelen: een radicale inspanning om te anticiperen op behoeften, watervoorraden in stand te houden en watergerelateerde uitdagingen adequaat aan te pakken door middel van een alomvattend en gecoördineerd stappenplan met ambitieuze doelstellingen en maatregelen, gekoppeld aan overeengekomen mijlpalen.