W rubryce „Jedno pytanie do...” członek EKES-u Stojan Czukanow opowiada o swojej opinii, która ma zostać przyjęta na styczniowej sesji plenarnej.

EKES: Jest Pan sprawozdawcą opinii „Promowanie autonomicznej i zrównoważonej produkcji żywności: strategie na rzecz wspólnej polityki rolnej po 2027 r.” Jakie propozycje wysuwa Komitet w tej opinii, zwłaszcza co do zrównoważonej produkcji żywności w kontekście WPR po 2027 r.?

Nowe badanie Grupy Pracodawców EKES-u

UE zawsze dążyła niestrudzenie do integracji gospodarczej z resztą świata. W świecie, w którym panowały pokój i system oparty na zasadach, ta strategia uczyniła z UE jedną z najważniejszych światowych potęg handlowych i jeden z najzamożniejszych regionów.

Pandemia COVID-19, a po niej napaść Rosji na Ukrainę zmieniły zasadniczo dynamikę otwartości i integracji gospodarczej i stały się zwiastunem żmudnych wysiłków na rzecz utrzymania dobrobytu w UE. Te destrukcyjne zdarzenia pokazały, jak ważne jest zwiększenie odporności i zdolności UE do skutecznej ochrony swych strategicznych interesów.

UE przygotowuje się na wyzwania, które mogą sygnalizować odstąpienie od wielostronnego systemu handlu opartego na zasadach, cechującego epokę po II wojnie światowej, i musi jasno zdefiniować autonomię strategiczną.

W badaniu Centrum Studiów nad Polityką Europejską (CEPS), które dotyczy tych złożonych kwestii i słabych punktów Europy, przedstawiono szereg zaleceń na temat tego, w jaki sposób osiągnąć autonomię strategiczną. EKES zlecił CEPS badanie na wniosek swej Grupy Pracodawców.

Z badaniem można zapoznać się tutaj: https://europa.eu/!n98Tdd

Grupa Pracowników w EKES-ie

Roczne sprawozdanie Europejskiej Agencji Środowiska z postępu prac za 2023 r. nie brzmi zbyt optymistycznie: być może UE nie uda się zrealizować większości swoich celów do 2030 r. Szczególnie pesymistycznie wyglądają perspektywy na zmniejszenie śladu konsumpcyjnego i poziomu zużycia energii, a także na rozwój produkcji o zamkniętym cyklu życia i rolnictwa ekologicznego, a ponadto pozostała część – od różnorodności biologicznej po łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej – nie przedstawia się lepiej.

Wyniki COP28 również nie napawają dużym optymizmem. Jak wynika z debaty na grudniowej sesji plenarnej EKES-u, społeczeństwo obywatelskie nie jest zadowolone z konkluzji, które nie precyzują dostatecznie, w jaki sposób pokryte zostaną koszty i kto je poniesie, i nie przekuwają słów w konkretne działania (pomimo tego, że po raz pierwszy wskazano na paliwa kopalne jako na podstawową przyczynę zmiany klimatu). Prawdopodobnie nie uda się zrealizować celu polegającego na ograniczeniu wzrostu średniej globalnej temperatury do 1,5 ° do końca stulecia, ponieważ wszystko wskazuje na to, że poziom ten zostanie osiągnięty w ciągu pięciu lat. Rok 2023 był najcieplejszym rokiem w historii, a każdy miesiąc od czerwca był najcieplejszy od początku pomiarów.

Ten ponury obraz nie może nas zniechęcać, lecz powinien raczej działać motywująco, gdyż potrzebne jest działanie. Nie wystarczą już szlachetne intencje, które w przeszłości nie przyniosły spodziewanych wyników. Nie możemy również powrócić do polityki wyrzeczeń. Zasady sprawiedliwej transformacji, obejmujące stabilność gospodarczą, zrównoważony rozwój społeczny i zrównoważoność środowiskową, muszą wytyczać kierunek każdej polityki UE. Zgodnie z najnowszą opinią EKES-u wymaga to przyjęcia dyrektywy w sprawie sprawiedliwej transformacji świata pracy na szczeblu UE: jedynie powszechny udział wszystkich ludzi umożliwi wykonanie tego karkołomnego zadania. Jeśli jego koszt zostanie przerzucony na osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji, tak jak ma to już często miejsce, skrajnie prawicowy populizm urośnie w siłę. Gdy skutki zmiany klimatu będą tak katastrofalne, że nawet radykalna prawica nie będzie mogła ich już negować, będzie za późno na podjęcie działań.

W UE niemal 900 tys. osób doświadcza bezdomności lub śpi każdej nocy w noclegowni. Liczba bezdomnych wzrosła ponaddwukrotnie w ciągu ostatnich 15 lat. EKES wzywa zatem państwa członkowskie i UE do działania.

EKES apeluje o kompleksową strategię UE dotyczącą bezdomności i o skuteczne krajowe polityki w tym zakresie, które należy pilnie wdrożyć, by do 2030 r. radykalnie ograniczyć to zjawisko będące jedną z najskrajniejszych form wykluczenia społecznego.

Wzywamy do opracowania strategii UE dotyczącej bezdomności z udziałem europejskiej platformy na rzecz przeciwdziałania bezdomności (EPOCH). Strategia ta musi pozwolić na uwzględnienie krajowych polityk w zakresie bezdomności w europejskim semestrze – powiedziała Maria del Carmen Barrera Chamorro, sprawozdawczyni opinii EKES-u „Unijne ramy dotyczące krajowych strategii przeciwdziałania bezdomności”.

Strategię musi wspierać zalecenie Rady. Komitet apeluje zatem do belgijskiej prezydencji Rady UE o rozpoczęcie nad nim prac. Zwraca się też do Komisji, by pilnie przygotowała propozycję dotyczącą nowego wieloletniego programu prac, który byłby kontynuowany przez całą kolejną kadencję Komisji.

EKES pragnie, by walka z bezdomnością pozostała jednym z priorytetów polityki społecznej UE w okresie poprzedzającym wybory europejskie i w kolejnych latach. Potrzebujemy strategicznej zmiany – przejścia od zarządzania bezdomnością do jej całkowitego przezwyciężenia do 2030 r. – stwierdził współsprawozdawca opinii Ákos Topolánszky.

EKES sugeruje aktywne propagowanie zasady „najpierw mieszkanie”, by przeciwdziałać trwałej bezdomności. Zgodnie z tą zasadą mieszkanie nie tylko gwarantuje schronienie, ale jest też narzędziem ponownej integracji. Chodzi o zapewnienie długoterminowych rozwiązań kwestii mieszkaniowych niezależnie od spełnienia warunków takich jak wykazanie rozwoju osobistego czy przyjęcie wsparcia.

Podejście oparte na mieszkalnictwie zostało już przyjęte w deklaracji lizbońskiej, podpisanej przez wszystkie 27 państw członkowskich UE, instytucje europejskie i wiele europejskich organizacji pozarządowych w 2021 r. Deklaracja ta jest polityczną podstawą europejskiej platformy zwalczania bezdomności. Jej sygnatariusze zobowiązali się do współpracy w kwestii bezdomności na poziomie UE oraz do działania na rzecz położenia kresu bezdomności do 2030 r. Jednakże EKES zauważa w opinii, że pomimo wysiłków politycznych – zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym nie robi się wystarczająco dużo, by zaradzić bezdomności.

Na przestrzeni ostatnich 20 lat tylko Finlandii udało się w znacznym stopniu ograniczyć to zjawisko. (ll)

Jest Pan sprawozdawcą opinii „Promowanie autonomicznej i zrównoważonej produkcji żywności: strategie na rzecz wspólnej polityki rolnej po 2027 r.” Jakie propozycje wysuwa Komitet w opinii co do zrównoważonej produkcji żywności w kontekście WPR po 2027 r.?

Stojan Czukanow: Dzięki WPR Unia Europejska jest w stanie zapewniać stabilne dostawy żywności o wysokiej i coraz lepszej jakości dla coraz większej liczby ludności, a jednocześnie utrzymać model rolnictwa rodzinnego. Polityka zmieniała się w ciągu ostatnich 65 lat, ale nadal głośno krytykowane są trzy wymiary zrównoważoności w nowej wersji obowiązującej od 2021 r.

Wobec nowych wyzwań bardziej niż kiedykolwiek potrzebujemy stabilnych, długoterminowych ram politycznych ukierunkowanych na zrównoważoną produkcję żywności i otwartą autonomię strategiczną Unii Europejskiej. Powinno to iść w parze z ochroną różnych rodzajów rolnictwa w UE i z uwzględnieniem potrzeb społecznych i ekologicznych (zasada „publiczne pieniądze na dobra publiczne”) przy jednoczesnym zapewnieniu rozwoju obszarów wiejskich.

Polityka środowiskowa i klimatyczna nie powinny być postrzegane jako obciążenie utrudniające wyjście z obecnego kryzysu, ale raczej jako część długoterminowych rozwiązań i wytycznych dla przyszłego procesu decyzyjnego. W ramach ostatniej reformy wzmocniono zasadę, zgodnie z którą każdy hektar objęty wsparciem musi w zamian zapewniać społeczeństwu usługi ekosystemowe.

Jednolite finansowanie na hektar nie odzwierciedla jednak realiów ekologicznych ani nie stanowi wsparcia sprawiedliwego z perspektywy społecznej. Uważamy, że w kolejnej WPR należy pójść o krok dalej i zaostrzyć wymogi środowiskowe i społeczne, w odniesieniu do których należy przewidzieć odpowiednie wynagrodzenie i ochronę przed nieuczciwą konkurencją.

W związku z tym płatności oparte na powierzchni należy zmienić w zachęty zamiast rekompensat za usługi korzystne dla środowiska i społeczeństwa i zapewnić odpowiedni okres przejściowy, który może wykraczać poza jedne wieloletnie ramy finansowe (WRF).

Małe rodzinne gospodarstwa rolne powinny mieć możliwość zadecydowania o tym, by zachować wsparcie dochodu oparte na płatnościach powierzchniowych i jednostkach przeliczeniowych pracy w gospodarstwie, przy czym należy pozostawić państwom członkowskim określenie kryteriów w planach strategicznych. Aby powstrzymać dalszy spadek liczby gospodarstw rolnych w UE spowodowany brakiem wymiany pokoleń, trzeba podjąć działania w zakresie: zwiększenia średnich zarobków z rolnictwa, dostępu do gruntów (poprzez dotacje na inwestycje, kredyty preferencyjne, przepisy krajowe dotyczące przekazywania gruntów), korzystnych warunków inwestycyjnych w ramach drugiego filaru (pozyskanie dodatkowych środków prywatnych), podnoszenia kwalifikacji (rolników, pracowników gospodarstw i doradców), wzmocnienia pozycji kobiet, dobrych warunków pracy, poprawy długoterminowych perspektyw dla rolników (emerytury i renty itp.), a także ogólnej atrakcyjności obszarów wiejskich.

WPR musi przyczyniać się do propagowania popytu konsumpcyjnego w UE na zdrowszy i bardziej zrównoważony sposób odżywiania się (produkty ekologiczne, sezonowe, lokalne), zmniejszać marnowanie żywności oraz regulować rynki żywności. Celem jest bowiem przeciwdziałanie finansjalizacji sektora spożywczego, która prowadzi do nasilonych spekulacji i generuje ogromne zyski, podczas gdy Europejczycy zmagają się z rosnącymi cenami żywności. Podwyżki cen energii i ryzyko zakłóceń w dostawach energii i nawozów stały się nową normą. Należy więc rozważyć włączenie do WPR elementów antycyklicznych i zapewnić programy wsparcia na inwestycje, które będą mieć na celu udoskonalenie produkcji i dystrybucji energii odnawialnej na poziomie gospodarstw i na poziomie lokalnym na obszarach wiejskich.

W opinii sugerujemy, by w odpowiedzi na skutki ekstremalnych warunków klimatycznych Komisja rozważyła wzmocnienie w instrumentach WPR po 2027 r. systemów ubezpieczeń w ramach partnerstw publiczno-prywatnych, które są dobrowolne w poszczególnych państwach członkowskich. W świetle wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2024 r. i przyszłego rozszerzenia UE EKES traktuje tę opinię jako okazję do przedstawienia pewnych przemyśleń, wytycznych czy propozycji zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego dotyczących przyszłego kształtu i kierunku WPR po 2027 r. z myślą o osiągnięciu autonomicznej i zrównoważonej produkcji żywności w ramach bardziej holistycznej i kompleksowej polityki żywnościowej. Celem jest wniesienie wkładu we wniosek Komisji w sprawie kolejnej WPR przez wskazanie potrzeb organizacji społeczeństwa obywatelskiego i oczekiwań społeczeństwa.

EKES wzywa do rozszerzenia zakresu wniosku Komisji dotyczącego europejskiej karty osoby z niepełnosprawnością, tak aby obejmowała ona dłuższe pobyty w celu podjęcia pracy lub nauki. W ten sposób osobom z niepełnosprawnościami zapewni się swobodę przemieszczania się w UE.

EKES z entuzjazmem przyjął wniosek Komisji dotyczący europejskiej karty osoby z niepełnosprawnością oraz europejskiej karty parkingowej jako pierwszy krok w kierunku umożliwienia osobom z niepełnosprawnościami swobodnego przemieszczania się w UE.

Wniosek dotyczący obu kart może ułatwić życie ponad 80 mln Europejek i Europejczyków z niepełnosprawnościami, powiedział Ioannis Vardakastanis, sprawozdawca generalny opinii EKES-u nt. Europejskiej karty osoby z niepełnosprawnością i europejskiej karty parkingowej, przedstawionej na sesji plenarnej EKES-u 14 grudnia. Jest to bardzo duży postęp w usuwaniu poważnych przeszkód i zapewnieniu osobom z niepełnosprawnościami, zarówno Europejczykom, jak i obywatelom państw trzecich legalnie przebywającym w państwie członkowskim, podstawowej zasady, na której opiera się Unia: swobody przemieszczania się. Na tym w przyszłości będą się opierały wszelkie dalsze środki.

Niemniej EKES alarmuje, że we wniosku nie usunięto niektórych największych barier dla swobody przemieszczania się, a mianowicie braku możliwości przeniesienia ulg wynikających z niepełnosprawności przy przeprowadzce do innego państwa członkowskiego, np. by podjąć studia lub pracę. W opinii z inicjatywy własnej EKES wzywa do rozszerzenia zakresu wniosku, tak aby osoba z niepełnosprawnością, która się przeniosła do innego kraju, mogła tymczasowo korzystać z kart i dalej otrzymywać świadczenia w ramach polityki społecznej lub krajowych systemów zabezpieczenia społecznego.

Obecnie niestety nie ma takiej możliwości. Jeśli osoba w z niepełnosprawnością dziś przenosi się do innego państwa członkowskiego, traci prawo do zasiłków z tytułu swej niepełnosprawności do momentu, aż jej status zostanie na nowo rozpatrzony w nowym państwie członkowskim.

Przy czym procedura ponownego przyznania tego statusu może trwać ponad rok i w tym czasie niepełnosprawność danej osoby nie jest w żaden sposób uznawana i tej osobie nie przysługuje żadne wsparcie. Apelujemy o rozszerzenie zakresu wniosku, aby zagwarantować, że w tym okresie przejściowym osoby z niepełnosprawnościami nie znajdą się w sytuacji próżni prawnej i braku ciągłości praw. To już na starcie umożliwi im godne życie w nowym kraju – powiedział Vardakastanis. (ll)

Wybory europejskie w czerwcu 2024 r. wyznaczą kierunek przyszłego rozwoju Europy. Dlatego też EKES – partner instytucjonalny społeczeństwa obywatelskiego – rozpoczyna pierwszy Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego.

Zanotuj tę datę w kalendarzu!

Podczas tej sztandarowej imprezy z udziałem osób w każdym wieku i z różnych środowisk, w tym młodzieży, dziennikarzy i przedstawicieli instytucji UE, odbędzie się ożywiona debata nad kwestiami istotnymi dla życia codziennego i przyszłości Europy.

Pod hasłem Razem na rzecz demokracji! omówimy zagrożenia i wyzwania z punktu widzenia ochrony wartości demokratycznych i określimy oczekiwania społeczeństwa obywatelskiego wobec przyszłych przywódczyń i przywódców europejskich. Nasze zalecenia znajdą się w rezolucji EKES-u w sprawie wyborów europejskich.

W ramach Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego odbędzie się pięć głównych inicjatyw EKES-u:

• Dni Społeczeństwa Obywatelskiego: organizacje społeczeństwa obywatelskiego jako filar demokracji i główny podmiot, którzy przyczyni się do sprostania obecnym wyzwaniom
• Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej: wspólne forum dla prawodawców unijnych i krajowych, aktywistek i aktywistów, obywatelek i obywateli oraz podmiotów społeczeństwa obywatelskiego
• Twoja Europa – Twoje Zdanie: stać na straży demokracji, występować w imieniu Europy: priorytety młodzieży na następną kadencję parlamentarną UE
• Nagroda dla Społeczeństwa Obywatelskiego: 14. Nagroda EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego w dziedzinie zdrowia psychicznego
• Seminarium dla dziennikarzy: wyzwanie polegające na mobilizacji Europejek i Europejczyków do udziału w wyborach europejskich

Dołącz do nas i znajdź inspirację podczas warsztatów prowadzonych przez ekspertki i ekspertów i debat na wysokim szczeblu. Zabierz głos w kwestiach o pierwszorzędnym znaczeniu dla następnego cyklu legislacyjnego UE oraz nawiąż kontakt z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i twórcami zmian z całej Europy!

Rejestracja rozpocznie się w styczniu 2024 r.

Wkrótce na stronie internetowej CivSocWeek znajdzie się więcej informacji.

W przyjętej na sesji plenarnej opinii Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zaproponował strategię, która ma pomóc w podołaniu wyzwaniom społeczno-gospodarczym stojącym przed wyspami oraz obszarami górskimi i słabo zaludnionymi UE. EKES wzywa UE do podjęcia działań w ramach polityki spójności i podkreśla potrzebę dostosowanych do potrzeb strategii, wiarygodnych danych oraz konkretnych mechanizmów na rzecz zrównoważonego wzrostu.

Regiony oddalone UE – od wysp po obszary górskie i słabo zaludnione – borykają się z wyzwaniami gospodarczymi, społecznymi i środowiskowymi, które hamują ich rozwój. Odizolowane wyspy ponoszą wysokie koszty ze względu na izolację, a obszary górskie są zagrożone z powodu zmiany klimatu. Malejąca liczba ludności na słabo zaludnionych obszarach wymaga innowacyjnych strategii wzrostu. Sprawozdawca EKES-u Ioannis Vardakastanis podkreśla potrzebę podejść dostosowanych do indywidualnych potrzeb, uwzględniających specyfikę każdego regionu. W opinii Komitet opowiada się za spójnymi działaniami UE, kładąc nacisk na solidarność regionalną mającą na celu zapobieganie marginalizacji. Proponuje wykorzystanie solidnej podstawy prawnej polityki spójności UE, a także zaleca specjalne fundusze i pakty na wzór skutecznych strategii realizowanych na obszarach miejskich i wiejskich, takie jak pakt na rzecz wysp czy też pakt na rzecz obszarów górskich, by sprostać wyjątkowym wyzwaniom. Rozwiązania uwzględniają aspekty gospodarcze, społeczne i środowiskowe, które wymagają różnorodnych środków: od obniżenia kosztów operacyjnych przez zachęcanie do tworzenia miejsc pracy po pielęgnowanie kultury lokalnej. Świadome decyzje są zależne od dokładnych danych i budowania zdolności, a także od propagowania ożywionego dialogu między unijnymi, krajowymi i lokalnymi zainteresowanymi stronami z myślą o wykreowaniu polityki odzwierciedlającej wyjątkową sytuację tych regionów w UE. (tk)

Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES) postanowiło 12 grudnia 2023 r. mianować Isabelle Le Galo Flores na nową sekretarz generalną EKES-u.

Isabelle Le Galo Flores posiada tytuł magistra w dziedzinie inżynierii matematycznej, a także komunikacji, nauk o mediach i stosunków międzynarodowych. W trakcie kariery zawodowej piastowała różne stanowiska kierownicze. Ostatnio była zastępczynią dyrektora generalnego na Hiszpanię w Fundacji im. Daniela i Niny Carasso, w której zajmowała się między innymi zrównoważonymi systemami żywnościowymi i kształtowaniem postawy obywatelskiej poprzez sztukę.

Sekretarz generalny EKES-u sprawuje funkcję wykonawczą, służąc pomocą i radą dla organów statutowych Komitetu i zarządzając około 700 pracownikami. Isabelle Le Galo Flores objęła stanowisko 16 stycznia na okres pięciu lat, po Gianluce Brunettim, który zakończył urzędowanie 31 grudnia 2023 r. (ehp)

Belgia objęła stery w UE w dniu 1 stycznia i będzie sprawować przewodnictwo w Radzie UE w kluczowej pierwszej połowie 2024 r. Bez wątpienia głównym tematem będą wybory europejskie w czerwcu, kiedy to obywatele europejscy będą mogli zadecydować o przyszłym kursie Unii. Będziemy odgrywać aktywną rolę w informowaniu o wyborach i zachęcaniu wyborców do pójścia do urn. EKES, jako siedziba zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, będzie ściśle współpracować z prezydencją belgijską w celu zbudowania silniejszej, odporniejszej i bardziej demokratycznej Europy – mówi przewodniczący EKES-u Oliver Röpke.

Niniejsza nowa broszura przedstawia działalność EKES-u w pierwszej połowie roku oraz kluczowe dokumenty, nad którymi pracują sekcje, a także opinie rozpoznawcze zlecone na wniosek prezydencji belgijskiej.
Czy chcesz dowiedzieć się, kim są nasi belgijscy członkowie?

Tutaj możesz zobaczyć, kim są i jakie części społeczeństwa obywatelskiego reprezentują. Informacje są dostępne w języku niderlandzkim, francuskim, niemieckim i angielskim (cw).