Het nieuwe verslag van de groep Grondrechten en de rechtsstaat (FRRL) van het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) belicht de uitdagingen waarmee de maatschappelijke organisaties in Europa in toenemende mate te maken krijgen. Het verslag werd op 7 november gepresenteerd tijdens de conferentie van de FRRL-groep over de huidige stand van de rechtsstaat en de impact daarvan op de ruimte voor het maatschappelijk middenveld.

Tijdens de vierde jaarlijkse EESC-conferentie over grondrechten en de rechtsstaat werd aan de hand van het verslag van de FRRL-groep en het verslag van de Europese Commissie over de rechtsstaat 2023 ingegaan op nieuwe trends en uitdagingen en de onmisbare rol van het maatschappelijk middenveld bij het toezicht op en de handhaving van de rechtsstaat.

Voorzitter Oliver Röpke onderstreepte dat vrijheid, democratie en mensenrechten altijd en overal verdedigd moeten worden en stelde voor een Forum van het maatschappelijk middenveld voor de grondrechten en de rechtsstaat op te richten. Didier Reynders, Europees commissaris voor Justitie, wees erop dat het maatschappelijk middenveld een cruciale rol speelt bij de handhaving van de rechtsstaat en daarom moet worden beschermd, ondersteund en versterkt.

De vierde editie van het verslag van de Commissie over de rechtsstaat, die in juli 2023 werd aangenomen, bevat net als de editie van 2022 landspecifieke aanbevelingen voor elke lidstaat. Daarnaast wordt dit jaar ook de balans opgemaakt van de vooruitgang bij de uitvoering van de aanbevelingen van het voorgaande jaar, waarvan volgens de Commissie ongeveer twee derde volledig of gedeeltelijk is opgevolgd.

De FRRL-groep van het EESC presenteerde tijdens de conferentie haar verslag, dat is gebaseerd op landenbezoeken aan Finland, Griekenland, Portugal, Slovenië, Slowakije en Zweden in 2022, waaruit blijkt dat alle lidstaten zich geconfronteerd zien met uitdagingen, en waarin de trends en acute bedreigingen voor de grondrechten en de rechtsstaat in Europa in kaart worden gebracht. Het gaat hierbij onder meer om de obstakels waarmee maatschappelijke organisaties te maken krijgen bij het verkrijgen van financiering, de snelle sociaal-economische veranderingen in de mediasector en de hardnekkige problemen in verband met logge gerechtelijke procedures – stuk voor stuk kwesties waarmee verschillende Europese landen geconfronteerd worden.

Paul Soete, voorzitter van de FRRL-groep, riep het nationale en het EU-niveau op om zich meer in te zetten voor de bescherming van de ruimte voor het maatschappelijk middenveld en de democratie in brede zin. (gb)