Katrīna Leitāne, Cathaoirleach Ghrúpa Óige CESE a scríobh
Is faoi ghannionadaíocht atá leasanna na ndaoine óige sa cheapadh beartas ar fud an domhain, ach tá sé ar a gcumas páirt a ghlacadh ann agus tá fonn orthu déanamh amhlaidh. Ach tuairimí na hóige a chur san áireamh in obair CESE, is ionadaí agus is athléimní na beartais a chuirfidh sé chun cinn. Ós rud é gurb ionann CESE agus croílár shochaí shibhialta na hEorpa, ba cheart dó a bheith ar an institiúid is mó a chuireann glór na hóige chun tosaigh.
Katrīna Leitāne, Cathaoirleach Ghrúpa Óige CESE a scríobh
Is faoi ghannionadaíocht atá leasanna na ndaoine óige sa cheapadh beartas ar fud an domhain, ach tá sé ar a gcumas páirt a ghlacadh ann agus tá fonn orthu déanamh amhlaidh. Ach tuairimí na hóige a chur san áireamh in obair CESE, is ionadaí agus is athléimní na beartais a chuirfidh sé chun cinn. Ós rud é gurb ionann CESE agus croílár shochaí shibhialta na hEorpa, ba cheart dó a bheith ar an institiúid is mó a chuireann glór na hóige chun tosaigh.
Le roinnt blianta anuas, tá iarracht á déanamh ag CESE glór na hóige a chur san áireamh níos mó ina chuid oibre féin agus i bpróiseas déanta na gcinntí san Aontas. Bunaíodh Grúpa Óige CESE bliain amháin ó shin chun rannpháirtíocht na n-óg a chur ar bhonn foirmiúil. A bhuí leis an tuairim Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hÓige de, a foilsíodh i mí Mheán Fómhair 2022, bhí CESE ar an gcéad institiúid de chuid an Aontais a ghabh uirthi féin an measúnú sin a chur chun feidhme. I mí Aibreáin 2024, ghlac CESE céim mhór eile chun tosaigh tar éis dó an mhodheolaíocht a fhormheas lena ndéanfaí Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hÓige de a chur i bhfeidhm in CESE.
Is uirlis é Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hÓige de a ceapadh chun rannpháirtíocht na ndaoine óga i ndéanamh na mbeartas a threisiú agus cuid lárnach de phróiseas déanta na mbeartas a dhéanamh de ghné na hóige. Mar chuid den uirlis sin tá comhairliúcháin, measúnuithe tionchair, agus bearta maolaithe. Is éard a chiallaíonn sé sin i gcomhthéacs CESE go mbeidh ionadaithe de chuid na hóige i dteagmháil le comhaltaí de CESE agus tuairimí áirithe á ndréachtú. Ón taobh praiticiúil de, glacfaidh ionadaithe de chuid na hóige páirt i gcruinnithe agus éisteachtaí, cuirfidh siad ábhar ar fáil i scríbhinn, agus is féidir go leanfaidh siad mar a éiríonn leis na tuairimí tionchar a imirt ar chúrsaí. Ionadaí amháin ina aghaidh na tuairime a dhéanfaidh obair thar ceann na n-eagraíochtaí óige leasmhara go léir.
Is ag céim an chuir i bhfeidhm atá an tionscnamh seo i láthair na huaire. I mí Mheitheamh na bliana seo, fógraíodh glao oscailte ar iarratais ó eagraíochtaí óige ar mhian leo páirt a ghlacadh ann agus fuair CESE os cionn 100 iarratas. Na eagraíochtaí óige incháilithe, cuirfear ar an eolas go rialta iad faoi na tuairimí nua atá le teacht, agus iarrfar orthu obair a dhéanamh orthu. Is iad biúrónna na rannóg/biúró Choimisiún CCMI a dhéanfaidh an cinneadh deiridh cé na tuairimí a gcuirfear an measúnú tionchair i bhfeidhm orthu.
Maidir leis an modheolaíocht a ullmhú, ba mhór an chabhair don Ghrúpa Óige an taithí a fuarthas ó scéim phíolótach a chruthaigh go rímhaith. Roghnaigh gach ceann de rannóga CESE agus Coimisiún CCMI tuairim amháin agus d’éirigh leo 20 ionadaí de chuid na hóige a dhéanamh páirteach san obair. Bhí réimse éagsúil ábhar i gceist leis na tuairimí sin, idir an Seimeastar Eorpach agus cosaint an daonlathais.
Tá Grúpa Óige CESE ag dréim i gcónaí chun an bealach is fearr a aimsiú chun ról fiúntach a thabhairt d’eagraíochtaí na hóige. An chéad chéim eile ná an tionscnamh a chur i bhfeidhm, athbhreithniú rialta a dhéanamh air, agus feabhas a chur air i gcónaí.
Tá os cionn 1 200 Comhairle Oibreacha Eorpacha i gcuideachtaí móra ilnáisiúnta i láthair na huaire. Uirlisí tábhachtacha atá iontu maidir leis an daonlathas a chosaint san ionad oibre, i bhfianaise an ceart atá acu faisnéis a fháil faoi shaincheisteanna trasnáisiúnta ó bhainistíocht láir na gcuideachtaí agus a dtuairim a thabhairt ina leith. I measc na saincheisteanna úd tá cúrsaí eacnamaíocha agus airgeadais mar atá faoi láthair agus an méid is dócha a thitfidh amach maidir le poist, infheistíochtaí nó modhanna nua oibre. Níl sé de cheart ag na Comhairlí Oibreacha Eorpacha comhaontuithe a chaibidliú.
Tá os cionn 1 200 Comhairle Oibreacha Eorpacha i gcuideachtaí móra ilnáisiúnta i láthair na huaire. Uirlisí tábhachtacha atá iontu maidir leis an daonlathas a chosaint san ionad oibre, i bhfianaise an ceart atá acu faisnéis a fháil faoi shaincheisteanna trasnáisiúnta ó bhainistíocht láir na gcuideachtaí agus a dtuairim a thabhairt ina leith. I measc na saincheisteanna úd tá cúrsaí eacnamaíocha agus airgeadais mar atá faoi láthair agus an méid is dócha a thitfidh amach maidir le poist, infheistíochtaí nó modhanna nua oibre. Níl sé de cheart ag na Comhairlí Oibreacha Eorpacha comhaontuithe a chaibidliú.
Ós rud é gur i gceannáras na cuideachta is mó a dhéantar na cinntí ach go gcuirtear chun feidhme iad fud fad na corparáide, tá tábhacht na gComhairlí seo ag dul i méid i gcónaí. Cuidíonn na Comhairlí Oibreacha Eorpacha le hionadaithe na n-oibrithe tuiscint níos fearr a fháil ar na cinntí a dhéanann na cuideachtaí. Ar an taobh eile den scéal, cuidíonn faisnéis chruinn agus comhairliúchán cuí leis an mbainistíocht cinntí a dhéanamh ar chaoi ar féidir iad a chur chun feidhme gan tuisliú sna tíortha uile.
Mar sin féin, tugann an fhianaise le fios go bhfuil laigí tromchúiseacha sa Treoir maidir le Comhairlí Oibreacha Eorpacha atá ann faoi láthair (in 2009 a tháinig sí i bhfeidhm) agus ina cur chun feidhme. Thar aon rud eile, níl sé de cheart ag na Comhairlí Oibreacha Eorpacha dul os comhair na cúirte sa chás go bhfuil a gcearta á sárú. Léirítear san anailís atá déanta ar nósanna imeachta agus rialuithe cúirte go dtí seo gur ann d’éiginnteacht dhlíthiúil, go háirithe maidir leis na sainmhínithe ar na rudaí is ‘faisnéis’, ‘comhairliúchán’, ‘trasnáisiúnta’ agus ‘rúndacht’ ann, mar aon le ceart na gComhairlí fios a chur ar shaineolaithe (cúnamh dlí nó ionadaithe ceardchumainn, cuir i gcás). De bhreis air sin, tá neart rialacháin sheanchaite ann is gá a chur i bhfeiliúint do chúrsaí mar atá i saol an lae inniu.
Is ilghnéitheach na dúshláin atá roimh na cuideachtaí agus a lucht saothair sa lá atá inniu ann: an digiteáil, bearta i gcoinne an athraithe aeráide, cúrsaí déimeagrafaíochta, scileanna. Na dúshláin sin, is féidir leo cur isteach go mór ar iomaíochas na gcuideachtaí, agus ar an tslándáil shóisialta agus táirgiúlacht na n-oibrithe freisin. Tá sé cruthaithe ag an taighde eolaíoch go gcuireann an fhaisnéis éifeachtach, an comhairliúchán agus/nó cearta rannpháirtíochta na n-oibrithe lena inmharthana atá cinntí agus iomaíochas na gcuideachtaí, rud a thugann le fios gurbh fhéidir leis na Comhairlí Oibreacha Eorpacha ról tábhachtach a bheith acu i gcur chun feidhme an aistrithe chóir.
Ina fhianaise sin uile, is gá athbhreithniú a dhéanamh ar an Treoir d’fhonn deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú, mar aon le feidhmiú cuí na gComhairlí Oibreacha Eorpacha. Ba cheart gur leor athbhreithniú tapa gan tuisliú ar an Treoir, chun na heasnaimh atá inti a chur ina gceart agus na Comhairlí a chur i bhfeiliúint don todhchaí. Déantar measúnú sa tuairim ó CESE ar an togra ón gCoimisiún agus tá moltaí nithiúla inti do na reachtóirí maidir lenarbh fhéidir a dhéanamh chun an Treoir a fheabhsú.
Tá clár nua seolta ag CESE chun a chaidreamh leis na Comhairlí Eacnamaíocha agus Sóisialta Náisiúnta a fhorbairt a thuilleadh. Is é an aidhm atá ann plé a dhéanamh ar bhonn rialta maidir le hábhair tosaíochta, le tuairimí agus tuarascálacha atá beartaithe agus le dea-chleachtais.
Tá clár nua seolta ag CESE chun a chaidreamh leis na Comhairlí Eacnamaíocha agus Sóisialta Náisiúnta a fhorbairt a thuilleadh. Is é an aidhm atá ann plé a dhéanamh ar bhonn rialta maidir le hábhair tosaíochta, le tuairimí agus tuarascálacha atá beartaithe agus le dea-chleachtais.
Eagraíodh an chéad sheisiún plé sa Fhrainc i mí an Mhárta. Thug Katrīna Leitāne, Uachtarán an Ghrúpa Óige in CESE, cuairt ar Chomhairle Eacnamaíoch, Shóisialta agus Comhshaoil na Fraince thar dhá lá chun barúlacha a mhalartú maidir le beartais don óige. Cén toradh a bhí air sin? Thángthas ar smaointe nua chun an clár oibre don óige a chur chun cinn ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta, ionchais na hóige a thabhairt isteach i ngníomhaíochtaí CESE agus bualadh le comhghleacaithe nua a bhíonn ag plé leis an ábhar seo i mBallstáit eile.
San fhíseán seo, roinneann Katrīna Leitāne a cuid barúlacha faoin gcuairt oibre agus faoi na malartuithe tairbheacha a bhí aici le Comhairle Eacnamaíoch, Shóisialta agus Comhshaoil na Fraince.
Féach ár leathanach gréasáin má tá tuilleadh eolais uait maidir leis an gclár um malartú.
Is féidir aon eolas breise a fháil ach teagmháil a dhéanamh le Rúnaíocht an Aonaid um Chaidreamh le Comhairlí Eacnamaíocha agus Sóisialta Náisiúnta agus leis an tSochaí Shibhialta (EESC-ESCS-relations@eesc.europa.eu).
Leag CESE béim ar an tábhacht a bhaineann le dearcthaí na hóige a ionchorprú i mbeartais an Aontais, agus tathantaíonn sé ar eagraíochtaí óige páirt a ghlacadh i Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hóige de, tionscnamh arb é is aidhm dó guthanna daoine óga a mhéadú i gceapadh beartais.
Leag CESE béim ar an tábhacht a bhaineann le dearcthaí na hóige a ionchorprú i mbeartais an Aontais, agus tathantaíonn sé ar eagraíochtaí óige páirt a ghlacadh i Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hóige de, tionscnamh arb é is aidhm dó guthanna daoine óga a mhéadú i gceapadh beartais.
Sa ghlao ar iarratais a rinne CESE le déanaí, d’iarr sé ar eagraíochtaí óige iarratas a dhéanamh chun páirt a ghlacadh i dtionscnamh de chuid CESE, Measúnú tionchair ó thaobh na hóige de, agus is é an 30 Meitheamh 2024 an sprioc-am atá leis sin. Sainaithneoidh eagraíochtaí roghnaithe na tuairimí sin ó CESE ar mian leo tionchar a imirt orthu, glacfaidh siad páirt i gcruinnithe agus in éisteachtaí agus cuirfidh siad aighneachtaí i scríbhinn ar fáil. Ní mór d'eagraíochtaí incháilithe a bheith bunaithe go daonlathach, prionsabail an Choinbhinsiúin Eorpaigh um Chearta an Duine a chomhlíonadh, agus gníomhaíochtaí nó comhlachtaí cinnteoireachta atá faoi stiúir daoine óga a bheith acu.
Le bliain anuas, chuir CESE tús leis an tástáil sin ar bhonn píolótach, rud a chuir ar chumas ionadaithe óige ar fud na hEorpa cur leis an bplé ar shaincheisteanna suntasacha, amhail an daonlathas, an comhbheartas talmhaíochta, agus rannpháirtíocht daoine óga ón Aontas agus ón Ríocht Aontaithe. Mar thoradh ar rath a bhí ar an treoirthionscadal sin, cinneadh chun uirlis bhuan a dhéanamh de, agus tá CESE ag iarraidh ar institiúidí eile an Aontais bearta comhchosúla a ghlacadh.
Le linn díospóireacht iomlánach a reáchtáladh le déanaí, chuir ionadaithe óige in iúl go raibh siad sásta leis an tionscnamh, rud a áirithíonn go mbeidh sí rannpháirteach i nithe seachas siúd atá dírithe ar an óige go traidisiúnta, amhail an ghéarchéim aeráide.
Leag Uachtarán CESE, Oliver Röpke, béim ar an tionscnamh mar phríomhthiomantas polaitiúil, agus tharraing sé aird ar an ngá atá le rannpháirtíocht leanúnach na hóige i bpróiseas cinnteoireachta an Aontais. Thug sé dá aire nár cheart gurb iad toghcháin an t-aon deis amháin atá ann chun cluas éisteachta a thabhairt do ghuthanna na hóige, agus go gcinnteofaí leis an Measúnú tionchair ó thaobh na hóige de go mbeadh ionchur rialta acu i mbeartais an Aontais.
Labhair Katrīna Leitāne, cathaoirleach Ghrúpa Óige ad hoc CESE, faoin dul chun cinn atá déanta maidir le guthanna na hóige a chomhtháthú i gcinnteoireacht an Aontais, agus thug sí dá haire gur doiciméad beo é an Measúnú tionchair ó thaobh na hóige de agus go dtiocfaidh forbairt air de réir a chéile leis an taithí a bhfaighimid. Mhol Elias Dray, Leas-Uachtarán Fhóram Eorpach na nÓg, CESE as a cheannaireacht agus mhol sé d’eagraíochtaí óige páirt a ghlacadh sa tionscnamh, rud a áiritheoidh go múnlóidh dearcthaí na hóige tuairimí CESE sa todhchaí.
Ghlac Aire Óige agus Leanaí na hAlbáine, Bora Muzhaqi, páirt i seisiún iomlánach CESE freisin. Tá an Albáin ag iarraidh a bheith ina samhail i réimse bheartas na hóige, ag léiriú an luach a bhaineann le daoine a bheith in oifig a dhíríonn ar shaincheisteanna na hóige amháin. ‘Creidim go láidir go bhfuilimid ag ullmhú ár ndaoine óga don todhchaí leis an obair atá idir lámha againn inniu leis an óige agus ar son na hóige ... táimid ag cumhachtú dóibh a bheith mar cheannairí an lae inniu chun a chinntiú go bhfaighidh siad pláinéad atá inbhuanaithe agus éagsúil ó thaobh na héiceolaíochta de.’
Tá caidreamh oibre den scoth ag CESE leis an Albáin, rud a léiríonn an ról lárnach atá ag an gcomhpháirtíocht thrasnáisiúnta maidir le rannpháirtíocht na hóige a chur chun cinn ar gach leibhéal rialachais.
Tá CESE tiomanta don tionscnamh sin ó mhí Mheán Fómhair 2022, tráth a ghlac sé tuairim maidir le Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hóige de. Léirítear le hiarrachtaí leanúnacha CESE, lena n-áirítear an t-imeacht bliantúil ‘Leatsa an Eoraip, Abair Leat!’, a thiomanta atá sé d’fheabhas a chur ar rannpháirtíocht na hóige i bpróiseas cinnteoireachta an Aontais.
Tá moltaí ó imeacht na bliana seo, a tionóladh i mí an Mhárta 2024, dírithe ar na chéad cheannairí eile de chuid an Aontais agus tá siad ar fáil ar líne. (ks)
Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún Eorpach sprioc a leagan síos chun glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 90 % faoi 2040 agus an aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050. Thug Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE)a bheannacht don sprioc sin le linn an tseisiúin iomlánaigh a bhí aige i mí na Bealtaine, nuair a chuir sé i bhfáth go bhfuil na spriocanna ag teacht le moltaí lucht eolaíochta gan ligean don téamh domhanda ardú níos mó ná 1.5 céim Celsius.
Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún Eorpach sprioc a leagan síos chun glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 90 % faoi 2040 agus an aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050. Thug Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) a bheannacht don sprioc sin le linn an tseisiúin iomlánaigh a bhí aige i mí na Bealtaine, nuair a chuir sé i bhfáth go bhfuil na spriocanna ag teacht le moltaí lucht eolaíochta gan ligean don téamh domhanda ardú níos mó ná 1.5 céim Celsius.
A bhuí leis an tacaíocht atá á tairiscint ag CESE, tá aird á díriú aige ar a thábhachtaí atá sé rannchuidiú go cothrom leis na hiarrachtaí ar mhaithe leis an aeráid dhomhanda agus, ag an am céanna, iomaíochas thionscail na hEorpa a áirithiú le linn an aistrithe go geilleagar ísealcharbóin. Leag Teppo Säkkinen, rapóirtéir na tuairime Sprioc aeráide 2040 an Aontais, béim ar an ngá atá le córas leictreachais saor ó charbón a bheith ann faoi 2040 le go bhféadfar dícharbónú na tionsclaíochta, an iompair agus na bhfoirgneamh a chumhachtú, agus mhol sé laghdú a dhéanamh dáiríre ar na hastaíochtaí trí dheireadh a chur de réir a chéile le breoslaí iontaise.
Thug CESE fainic i gcoinne an róspleáchais ar an aistriú carbóin, de thoradh rioscaí ar nós dóiteáin foraoise agus lotnaidí, agus mhol sé leas a bhaint as cur chuige cothrom idir astaíochtaí a laghdú agus carbón a aistriú. Sa chéad chéim eile de bheartas aeráide an Aontais, ba cheart díriú ar infheistíocht, ar gheilleagar láidir a chruthú, ar an tslándáil fuinnimh a fheabhsú agus ar phoist ardcháilíochta a chruthú. Chuige sin, is gá sprioc 2030 a bhaint amach, is é sin laghdú 55 % ar astaíochtaí, agus an reachtaíocht ‘Oiriúnach do 55’ a chur chun feidhme.
Tá súil ag CESE go mbeidh earnáil giniúna cumhachta saor ó charbón ann faoi 2040, agus téamh agus fuarú dícharbónaithe a thabhairt isteach ina dhiaidh sin. Tá fuinneamh glan inacmhainne ríthábhachtach chun an tionsclaíocht, na foirgnimh agus an t-iompar a dhícharbónú.
Mhol CESE freisin sprioc maidir le hastaíochtaí a laghdú san earnáil agraibhia trí phlé a dhéanamh leis na feirmeoirí agus na geallsealbhóirí chun slándáil an tsoláthair bia a chinntiú, agus na dálaí nádúrtha éagsúla ar fud an Aontais á gcur san áireamh.
Tá an tacaíocht phoiblí agus rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí ríthábhachtach chun sprioc 2040 a bhaint amach. Dá bhrí sin, tá CESE ag iarraidh go mbeadh idirphlé leathan ann, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta, an tsochaí shibhialta agus na saoránaigh, maidir le spriocanna a leagan síos agus beartais a fhorbairt.
Tá an tAontas i mbun ullmhúcháin ar thogra reachtach maidir le sprioc 2040; meabhraíonn CESE, dá bhrí sin, nach mór seiceáil chuimsitheach a dhéanamh ar an iomaíochas i gcomparáid le mórgheilleagair eile d’fhonn iomaíochas domhanda agus bonn tionsclaíoch na hEorpa a chosaint, sin agus ardchaighdeáin chomhshaoil agus shóisialta a chomhlíonadh freisin. (ks)
Ghlac CESE dhá thuairim ag an seisiún iomlánach a bhí aige i mí na Bealtaine agus leagadh béim iontu ar an ról lárnach a ghabhann leis an mbeartas comhtháthaithe – an ionstraim chistiúcháin is tábhachtaí atá ag an Aontas don fhorbairt réigiúnach – i méaduithe a dhéanfar sa todhchaí. I measc nithe eile, d’iarr CESE go mbeadh uirlisí comhlíontachta san áireamh sna conarthaí aontachais d’fhonn aghaidh a thabhairt ar dhúsháin iaraontachais a d’fhéadfadh a bheith ann, cuir i gcás, an eisimirce agus ábhair imní maidir leis an smacht reachta.
Ghlac CESE dhá thuairim ag an seisiún iomlánach a bhí aige i mí na Bealtaine agus leagadh béim iontu ar an ról lárnach a ghabhann leis an mbeartas comhtháthaithe – an ionstraim chistiúcháin is tábhachtaí atá ag an Aontas don fhorbairt réigiúnach – i méaduithe a dhéanfar sa todhchaí. I measc nithe eile, d’iarr CESE go mbeadh uirlisí comhlíontachta san áireamh sna conarthaí aontachais d’fhonn aghaidh a thabhairt ar dhúsháin iaraontachais a d’fhéadfadh a bheith ann, cuir i gcás, an eisimirce agus ábhair imní maidir leis an smacht reachta.
Sa tsraith nua moltaí uaidh, leag CESE béim ar a thábhachtaí atá sé eagraíochtaí na sochaí sibhialta (ESSanna) a chomtháthú agus a chumhachtú chun na cistí comhtháthaithe a úsáid ar bhealach éifeachtach. Déantar an rath atá ar an mbeartas comhtháthaithe a thomhas de réir torthaí críochacha agus sóisialta, ní de réir infheistíochtaí eacnamaíocha amháin. Tá sé ríthábhachtach cumais riaracháin phoiblí a neartú chun an comhtháthú a bhaint amach.
Sa phlé iomlánach leis an gCoimisinéir um Chomhtháthú agus um Athchóiriúcháin, Elisa Ferreira, agus le hUachtarán Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR), Vasco Alves Cordeiro, leagadh béim ar a thábhachtaí atá an chabhair réamhaontachais agus cumhacht a thabhairt do ESSanna.
Leag Uachtarán CESE, Oliver Röpke, agus cainteoirí eile, béim ar an ngá atá le beartas láidir comhtháthaithe chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin mhéadaithe an Aontais agus a áirithiú nach mbeadh an tAontas ilroinnte. Tá sé ríthábhachtach cabhair a chur in oiriúint do na réigiúin is iarrthóirí ar mhaithe leis an tsíocháin agus leis an rathúnas, le príomh-mholtaí lena n-áirítear an t-oideachas a neartú, ról a thabhairt do ESSanna, agus sásraí speisialta a úsáid do thíortha amhail an Úcráin.
Thug CESE dá aire freisin an tionchar níos leithne a ghabhann leis an méadú ar na Ballstáit atá ann faoi láthair, agus leag sé béim ar an ngá atá le cistí breise do na réigiúin a ndéantar difear dóibh. Iarrtar sa 9ú Tuarascáil faoin gComhtháthú go gcuirfí an chabhairt in oiriúint do na dúshláin nua trí infheistíocht a dhéanamh in FBManna, trí riaracháin áitiúla a fheabhsú, agus trí thacú le rochtain chothrom ar fhostaíocht. Tá sé ríthábhachtach go mbeadh an beartas comhtháthaithe dinimiciúil chun acmhainneacht eacnamaíoch an Aontais a scaoileadh agus chun comhtháthú éifeachtach na mBallstát nua a áirithiú (tk).
Ní mór don Aontas Eorpach tús áite a thabhairt do mhíochaine núicléach agus do sholáthar raidiseatóp má táthar chun rochtain chomhionann ar chóireáil ailse a áirithiú don uile othar san Eoraip.
Ní mór don Aontas Eorpach tús áite a thabhairt do mhíochaine núicléach agus do sholáthar raidiseatóp má táthar chun rochtain chomhionann ar chóireáil ailse a áirithiú don uile othar san Eoraip.
Ba cheart don Aontas agus do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh cistiú ar fáil le haghaidh teicneolaíochtaí leighis, raideolaíocha agus núicléacha. San am céanna, ba cheart dóibh dlús a chur leis an gcomhar eatarthu chun deireadh a chur le bacainní rialála ar sholáthar raidiseatóp agus chun a spleáchas ar thríú tíortha maidir le hamhábhair a laghdú.
Tá rapóirtéirí na tuairime, Alena Mastantuono agus Philippe Charry, go mór den bharúil nach mbeimid in ann soláthar raidiseatóp níos daingne a áirithiú san Eoraip ná freastal ar éileamh méadaitheach na n-othar ach amháin má dhéanaimid cinntí misniúla polaitiúla agus má tá rialáil fhónta ann.
Gach bliain, téann suas le 10 milliún othar san Aontas Eorpach i muinín íomháú leighis núicléach chun galair atá orthu a dhiagnóisiú, cuir i gcás ailse nó galar croí. Tá na teicneolaíochtaí raideolaíocha agus núicléacha ina n-úsáidtear raidiseatóip ríthábhachtach sa chomhrac i gcoinne na hailse ag gach céim den chúram, mar atá an luathbhrath, an diagnóis, an chóireáil agus an cúram maolaitheach. (mp)
Le Stefano Mallia, Cathaoirleach Ghrúpa na bhFostóirí i gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa
Tá deireadh ráite faoi thoghcháin an Aontais anois agus is léir go bhfuil athruithe réabhlóideacha ag bagairt orainn. Chuir bua na gCaomhach stop le tonn taoide na bpáirtithe atá i bhfad amach ar an eite dheis. Mar sin féin, cé gur sheas na páirtithe ar dheis ón lár a bhfód, ní féidir linn neamhaird a dhéanamh de go mbeidh lucht na heite deise níos cumhachtaí i bParlaimint nua na hEorpa, rud a fhágann go mbeidh sé níos casta amach anseo príomhcheisteanna a réiteach le vótaí. Tugadh blaiseadh beag de sin dúinn anuraidh nuair ba bheag nár éirigh le PPE tromlach na heite deise a bhailiú chun cosc a chur ar an dlí um athbhunú dúlra. Ní mór dúinn súil ghéar a choinneáil freisin ar a bhfuil ag titim amach sa Fhrainc. Má éiríonn leis an gcomhghuaillíocht atá i bhfad amach ar an eite dheis sna toghcháin náisiúnta, d’fhéadfadh sin an bonn a bhaint de bhunchlocha an Aontais féin.
Le Stefano Mallia, Cathaoirleach Ghrúpa na bhFostóirí i gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa
Tá deireadh ráite faoi thoghcháin an Aontais anois agus is léir go bhfuil athruithe réabhlóideacha ag bagairt orainn. Chuir bua na gCaomhach stop le tonn taoide na bpáirtithe atá i bhfad amach ar an eite dheis. Mar sin féin, cé gur sheas na páirtithe ar dheis ón lár a bhfód, ní féidir linn neamhaird a dhéanamh de go mbeidh lucht na heite deise níos cumhachtaí i bParlaimint nua na hEorpa, rud a fhágann go mbeidh sé níos casta amach anseo príomhcheisteanna a réiteach le vótaí. Tugadh blaiseadh beag de sin dúinn anuraidh nuair ba bheag nár éirigh le PPE tromlach na heite deise a bhailiú chun cosc a chur ar an dlí um athbhunú dúlra.
An rud is tábhachtaí ó thaobh an ghnó de is ea go n-áiritheofar dul chun cinn sa bheartas tionsclaíoch agus sa tslándáil eacnamaíoch, go háirithe a mhéid a bhaineann le teicneolaíocht, amhábhair chriticiúla, leathsheoltóirí, feithiclí leictreacha, athléimneacht eacnamaíoch agus iomaíochas foriomlán. Tá sé ríthábhachtach an margadh aonair a neartú agus borradh a chur faoin infheistíocht phríobháideach trí bhíthin fhíoraontas na margaí caipitil. An mbeidh an Pharlaimint nua seo in inmhe an cúram a chomhlíonadh?
Níl aon dul as againn ach dul san iomaíocht le cumhachtaí domhanda ar nós na Síne agus na Stát Aontaithe.
In 2008, bhí olltáirgeacht intíre an limistéir euro ($ 14.2 trilliún nó € 13.1 trilliún i bpraghsanna reatha) inchomporáide le holltáirgeacht intíre na Stát Aontaithe ($ 14.8 trilliún nó € 13.6 trilliún i bpraghsanna reatha). Cúig bliana déag ina dhiaidh sin áfach, tá olltáirgeacht intíre an limistéir euro díreach os cionn $ 15 thrilliún fad agus atá olltáirgeacht intíre na Stát Aontaithe méadaithe go $ 26.9 trilliún. Dá mba rud é go raibh an ráta fáis táirgiúlachta céanna ag na cúig gheilleagar is mó san Eoraip – an Ghearmáin, an Ríocht Aontaithe, an Fhrainc, an Iodáil agus an Spáinn – agus a bhí ag na Stáit Aontaithe idir 1997 agus 2022, bheadh olltáirgeacht intíre na dtíortha sin beagnach $ 13,000 (nó € 12,000) níos airde per capita ar an meán a mhéid a bhaineann le paireacht cumhachta ceannaigh. Baineann tábhacht ar leith leis na huimhreacha sin.
Le blianta beaga anuas, agus comhardú dearfach trádála á léiriú ag an Aontas, níor léir do roinnt mhaith daoine go raibh iomaíochas an Aontais i mbaol. Bhí muinín againn go raibh cothrom iomaíochta ann ar fud an domhain agus bhí muinín againn as an ord idirnáisiúnta riailbhunaithe, mar gur mheasamar gurbh é an dála céanna é áiteanna eile ar domhan. Tá an domhan ag athrú go han-tapa anois, áfach, agus ní mór don Aontas a dhícheall a dhéanamh agus freagairt go tapa do na glaonna múscailte sin ar fad a ndearna sé neamhaird orthu go dtí seo. Tá súil againn go rachaidh an Pharlaimint seo i ngleic leis an gcúram agus nach gcloífidh sí go ródhocht le polaitíocht an pháirtí.
Iarrann gairmithe cúraim sláinte agus ionadaithe na sochaí sibhialta ar lucht ceaptha beartas ‘seiceáil sláinte’ a thabhairt isteach le haghaidh na mbeartas uile a bheidh ann amach anseo. Is éard atá á iarraidh acu go mbeidh an ‘ceart chun sláinte’ ar bharr chlár oibre an Aontais agus ar an gclár oibre náisiúnta sa téarma reachtach nua, rud a d’iarr muintir na hEorpa ag an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa.
Iarrann gairmithe cúraim sláinte agus ionadaithe na sochaí sibhialta ar lucht ceaptha beartas ‘seiceáil sláinte’ a thabhairt isteach le haghaidh na mbeartas uile a bheidh ann amach anseo. Is éard atá á iarraidh acu go mbeidh an ‘ceart chun sláinte’ ar bharr chlár oibre an Aontais agus ar an gclár oibre náisiúnta sa téarma reachtach nua, rud a d’iarr muintir na hEorpa ag an gComhdháil ar Thodhchaí na hEorpa.
Ní mór bearta sláinte náisiúnta agus Eorpacha a chomhordú agus a ailíniú ar bhealach níos fearr chun earnáil sláinte níos inbhuanaithe a thógáil a bheidh athléimneach in aghaidh suaití amach anseo agus lena ráthófar rochtain chomhionann ar chúram sláinte ar ardchaighdeán do chách.
De réir na comhdhála ar Staid na Sláinte san Aontas Eorpach, a tionóladh an 4 Meitheamh in Liège, meastar go mbeidh ról lárnach ag an infheistíocht, an cosc, nuálaíochtaí teicneolaíochta agus an t-oideachas sláinte luath-óige sa mhéid seo. D’eagraigh Grúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta in CESE, an t-ospidéal ollscoile (CHU) agus an t-ospidéal ‘Hôpital de la Citadelle’ in Liège an ócáid, i gcomhthéacs Uachtaránacht na Beilge ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh.
‘Sa chéad téarma reachtach eile, is é sin le rá ó 2024 go 2029, ní mór don tsláinte a bheith ina príomhthosaíocht straitéiseach i gcónaí don Choimisiún Eorpach nua, do Pharlaimint nua na hEorpa agus don Chomhairle,’ a dúirt Séamus Boland, cathaoirleach Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta. Ba cheart do na hinstitiúidí Eorpacha glacadh le cur chuige ‘Aon Sláinte Amháin’ lena gcuirtear chun cinn na hidirnaisc idir an beartas sláinte agus athruithe déimeagrafacha, an t-aistriú digiteach agus an t-aistriú comhshaoil, an tslándáil eacnamaíoch agus an beartas tionsclaíoch.
Chuir Séamus Boland i bhfios go láidir nach féidir leis an mbeartas sláinte feidhmiú go héifeachtach ach amháin má dhéantar é a bhainistiú i gcomhar le seirbhísí sóisialta inrochtana, leordhóthanacha agus ar ardchaighdeán agus le beartais shóisialta phoiblí, agus má tá lucht saothair leordhóthanach de ghairmithe sláinte dea-oilte ann. Agus béim á leagan aige ar a thábhachtaí atá rannpháirtíocht dhíreach agus cuntasacht eagraíochtaí na sochaí sibhialta sa chúram sláinte, amhail cumainn othar, dúirt sé an méid seo a leanas: ‘Tá glacadh agus rath tionscnamh agus clár sláinte Eorpach ag brath ar idirphlé trédhearcach, rialta agus struchtúrtha le heagraíochtaí na sochaí sibhialta. Dá réir sin, tá a gcumas an obair sin a dhéanamh ag brath ar chistiú inbhuanaithe intuartha a fháil.’
Ag an gcomhdháil, pléadh roinnt gnéithe bunúsacha nach mór díriú orthu chun an tAontas Sláinte Eorpach a neartú.
an tiomantas don chur chuige ‘Aon Sláinte Amháin’;
nuálaíochtaí digiteacha agus a dtionchar ar an tsláinte;
an inbhuanaitheacht agus córais sláinte a sheasfaidh an aimsir a áirithiú tríd an infheistíocht shóisialta;
an comhrac domhanda i gcoinne neamhionannais sláinte ó thaobh na dlúthpháirtíochta Eorpaí de: cás na ngalar neamhchoitianta.
Ag an seisiún iomlánach a bhí ag Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) i mí na Bealtaine, pléadh an méid a foghlaimíodh ó mhéadú an Aontais in 2004. I bhfianaise na gcúinsí reatha geopholaitiúla agus slándála atá ann, is práinní fós don Eoraip méadú eile a dhéanamh.
Ag an seisiún iomlánach a bhí ag Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) i mí na Bealtaine, pléadh an méid a foghlaimíodh ó mhéadú an Aontais in 2004. I bhfianaise na gcúinsí reatha geopholaitiúla agus slándála atá ann, is práinní fós don Eoraip méadú eile a dhéanamh.
Ag an díospóireacht iomlánach a bhí ag CESE faoin méadú mór a bhí ann in 2004, bhí áthas ar CESE cloisteáil ó roinnt daoine a raibh ról suntasach acu sa phróiseas caibidlíochta. Ina measc sin, bhí Jarosław Pietras, iar-Státrúnaí de chuid na Polainne a raibh Aontachas leis an Aontas Eorpach de chúram air, László Andor ón Ungáir, arb é is Ardrúnaí na Fondúireachta um an Staidéar Forásach Eorpach, agus Štefan Füle ón tSeicia, arb é is iarChoimisinéir um Méadú agus Cathaoirleach an Tascfhórsa um Méadú an Aontais.
Le linn an phlé, chuir na rannpháirtithe i bhfios go láidir gur gá don Aontas – nach le fada a bhfuil méadú curtha ar ais ar an gclár oibre aige – treochlár soiléir i dtreo aontachais a leagan síos do na tíortha is iarrthóirí. Tá an baol ann, má fhágtar ar leac an dorais ar feadh i bhfad eile iad, nach mbeidh an próiseas um méadú creidiúnach a thuilleadh.
Seo mar a labhair Oliver Röpke, Uachtarán CESE: ‘Ní hamháin gur cloch mhíle shuntasach an ceiliúradh seo 20 bliain, ach léiríonn sé freisin go mbíonn toradh fós ar phróiseas méadaithe an Aontais, agus níos mó tíortha ann ag iarraidh teacht isteach’.
Seo a bhí le rá ag an Uasal Pietras: ‘Is próiseas claochlaithe dhá threo é an méadú, próiseas a ngabhann buntáistí leis ní hamháin do na tíortha is iarrthóirí, ach do Bhallstáit an Aontais chomh maith’.
Chuir an tUasal Füle i bhfáth, ar cathaoirleach anois é ar an Tascfhorsa um Méadú an Aontais in Ionad Beartais na hEorpa, ‘gur gá dúinn na tíortha is iarrthóirí agus Ballstáit an Aontais araon a ullmhú do rabharta nua méaduithe’.
Labhair an Dr Tinatin Akhvlediani, comhalta taighde den Aonad um Beartas Eachtrach an Aontais Eorpaigh, an Lárionad don Staidéar ar Bheartas na hEorpa (CEPS), faoi phríomhspreagadh an mhéadaithe in 2004. Leag sé béim go háirithe ar na príomhghnéithe eacnamaíocha a bhaineann le méadú, á chur san áireamh nach raibh cúinsí airgeadais na dtíortha is iarrthóirí ag an am sin thar mholadh beirte. Mar sin féin, sa lá atá inniu ann, is ar chúiseanna slándála is mó is gá méadú a dhéanamh.
Dar leis an Uasal Andor, bhí an smacht reachta ar cheann de na laigí is mó a bhain leis an méadú in 2004, toisc nár éirigh leis an Aontas na huirlisí cearta a chruthú chun aghaidh a thabhairt air sin. Is mar gheall air sin a rinneadh coinníollacht an smachta reachta a chruthú le deireanas.
I mí Mheán Fómhair, beidh Seisiún Iomlánach na Sochaí Sibhialta maidir le Méadú ann in CESE. Tá iarrtha ag CESE, den chéad uair riamh, ar gach comhalta as na tíortha is iarrthóirí páirt a ghlacadh sa Seisiún Iomlánach sin.
