Με την ευκαιρία της 69ης συνόδου της Επιτροπής του ΟΗΕ για τη θέση της Γυναίκας (CSW69) στη Νέα Υόρκη, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) και το Οικονομικό, Κοινωνικό και Πολιτιστικό Συμβούλιο της Αφρικανικής Ένωσης (ECOSOCC της ΑΕ) επαναβεβαίωσαν την αταλάντευτη προσήλωσή τους στην προώθηση της ισότητας των φύλων και της χειραφέτησης της γυναίκας.

Καθώς η διεθνής κοινότητα εορτάζει τα 30 χρόνια από τη Διακήρυξη και την Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου, η ΕΟΚΕ και το ECOSOCC της ΑΕ αναγνωρίζουν τόσο την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσο και τις συνεχιζόμενες προκλήσεις που εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδιο για την πλήρη ισότητα των φύλων.

Η δεύτερη κοινή δήλωσή τους υπογραμμίζει τις βασικές προτεραιότητες, όπως η αύξηση της ανέλιξης των γυναικών σε ηγετικές θέσεις μέσω ποσοστώσεων φύλου, ο τερματισμός της έμφυλης βίας μέσω διεθνών συμβάσεων, η γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος μεταξύ των φύλων και η προώθηση της οικονομικής χειραφέτησης των γυναικών.

Με τη δήλωση ζητείται μετ’ επιτάσεως η εφαρμογή αποφασιστικότερων πολιτικών για την απλήρωτη εργασία φροντίδας, τη συμπερίληψη των γυναικών σε ειρηνευτικές προσπάθειες και τη χάραξη πολιτικής βάσει δεδομένων. Δίνεται επίσης έμφαση στην παγκόσμια συνεργασία για την εξάλειψη των συστημικών ανισοτήτων και την προάσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών. Η ΕΟΚΕ καλεί επίσης την ΕΕ να καταπολεμήσει την έμφυλη βία, να διασφαλίσει την ισότητα των φύλων και να υπερασπιστεί τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στην προώθηση της ισότητας.

Ο πρόεδρος της ΕΟΚΕ Oliver Röpke δήλωσε: «Καθώς εορτάζουμε τα 30 χρόνια από τη Διακήρυξη του Πεκίνου, πρέπει να μετατρέψουμε τα λόγια σε πράξεις. Η ισότητα των φύλων δεν αποτελεί προνόμιο αλλά θεμελιώδες δικαίωμα και η επίτευξή της έχει ζωτική σημασία για βιώσιμες και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνίες. Η ΕΟΚΕ παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην άρση των εμποδίων, την εξασφάλιση της πλήρους συμμετοχής των γυναικών στη λήψη αποφάσεων και την προώθηση της οικονομικής τους χειραφέτησης. Ήρθε η στιγμή οι κυβερνήσεις, τα θεσμικά όργανα και την κοινωνία των πολιτών να δράσουν αποφασιστικά – δεν υπάρχει ισότητα χωρίς υποχρέωση λογοδοσίας».

Η Επιτροπή για τη Θέση της Γυναίκας είναι το βασικό διεθνές και διακυβερνητικό όργανο που αγωνίζεται για την ισότητα των φύλων. Αυτή ήταν η δεύτερη φορά που συμμετείχε η ΕΟΚΕ στη μεγαλύτερη ετήσια συνάντηση του ΟΗΕ για τη χειραφέτηση των γυναικών. (tk)

Προσκεκλημένος-έκπληξη είναι ο Nicolas Gros-Verheyde, Γάλλος δημοσιογράφος, συγγραφέας και ειδήμων σε θέματα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής, ο οποίος αναλύει τις πέντε προτάσεις του σχεδίου ReArm Europe που υπέβαλε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με σκοπό την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για τη δέσμευση των ΗΠΑ έναντι της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Ο Nicolas Gros-Verheyde είναι Γάλλος δημοσιογράφος από το 1989. Έχει εργαστεί στην εφημερίδα Ouest France, στους τηλεοπτικούς σταθμούς ARTE και LCI, καθώς και στον ραδιοφωνικό σταθμό France Culture, ως ανταποκριτής για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Είναι γνωστός και χαίρει εκτίμησης στους ευρωπαϊκούς κύκλους για τις εκτεταμένες γνώσεις του τόσο επί των ευρωπαϊκών υποθέσεων όσο και επί της εξωτερικής και της αμυντικής πολιτικής. Είναι αρχισυντάκτης της εφημερίδας B2, η οποία ιδρύθηκε το 2008 και αποτελεί το κορυφαίο και πληρέστερο μέσο ενημέρωσης σχετικά με την ευρωπαϊκή άμυνα και διπλωματία. Η B2 τελεί υπό τη διαχείριση ενός μη κερδοσκοπικού σωματείου με τη μορφή δημοσιογραφικού συνεταιρισμού και χρηματοδοτείται από συνδρομές. https://club.bruxelles2.eu/

Συγγραφέας των βιβλίων με τίτλο «Défense européenne à l'heure de la guerre en Ukraine» (Η ευρωπαϊκή άμυνα κατά την περίοδο του πολέμου στην Ουκρανία), «La politique européenne de sécurité et de défense commune - Parce que l'Europe vaut bien une défense» (Η κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας και άμυνας - Επειδή η Ευρώπη αξίζει να διαθέτει άμυνα) και «Europe de la défense» (Η Ευρώπη της άμυνας), εργάζεται επίσης ως πολιτικός σχολιαστής στους τηλεοπτικούς σταθμούς LN24 και RTBF, καθώς και στον ραδιοφωνικό σταθμό France-Info.

3 Απριλίου 2025

Πώς μπορεί ο κοινωνικός διάλογος να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της εργασίας στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, Τίρανα (Αλβανία)

10 Απριλίου 2025

Προς ένα σχέδιο δράσης της ΕΕ για τις σπάνιες νόσους, Βαρσοβία (Πολωνία)

29-30 Απριλίου 2025

Σύνοδος ολομέλειας της ΕΟΚΕ

του Nicolas Gros-Verheyde

Το σχέδιο ReArm Europe υποβλήθηκε από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και εγκρίθηκε από τα 27 κράτη μέλη σε ειδική σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στις 6 Μαρτίου. Το σχέδιο αυτό περιέχει πέντε βασικές προτάσεις οι οποίες είναι ασφαλώς ενδιαφέρουσες, αλλά χρήζουν επίσης περαιτέρω συζήτησης.

Η πρώτη πρόταση αφορά την ευελιξία στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Η Επιτροπή προτείνει την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, χάρη στην οποία τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες κατά 1,5 % του ΑΕΠ χωρίς να υπάρχει κίνδυνος να κινηθεί η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Η αναμενόμενη εξοικονόμηση πλησιάζει τα 650 δισ. ευρώ σε διάστημα τεσσάρων ετών. Η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές της δαπάνες, όπως υποστηρίζει η Ursula von der Leyen.

Η δεύτερη πρόταση αφορά ένα νέο δανειοδοτικό μέσο στον τομέα της άμυνας.

Το εν λόγω μέσο θα διαθέτει κονδύλια ύψους 150 δισ. ευρώ και θα χρηματοδοτείται μέσω δανείων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, σύμφωνα με ένα σύστημα παρεμφερές προς τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή. Το μέσο αυτό προορίζεται να χρησιμοποιηθεί σε τομείς προτεραιότητας όπου παρατηρούνται σοβαρές ελλείψεις: αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα [η γερμανική πρωτοβουλία «European Sky Shield» (Ευρωπαϊκή ασπίδα του ουρανού)], συστήματα πυροβολικού, πύραυλοι και πυρομαχικά, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συστήματα κατά μη επανδρωμένων αεροσκαφών, στρατηγικοί παράγοντες διευκόλυνσης, προστασία των υποδομών ζωτικής σημασίας (μεταξύ άλλων σε σχέση με το διάστημα), στρατιωτική κινητικότητα, τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοπόλεμος και ηλεκτρονικός πόλεμος.

Για την επιτάχυνση της εν λόγω διαδικασίας, η Επιτροπή προτείνει να χρησιμοποιηθεί το άρθρο 122 της Συνθήκης δυνάμει του οποίου, σε εξαιρετικές περιστάσεις, το μόνο που απαιτείται είναι η συμφωνία των κρατών μελών στο πλαίσιο του Συμβουλίου της ΕΕ, με απλή ενημέρωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Πρόκειται για καταστρατήγηση της δημοκρατικής διαδικασίας που θα μπορούσε ίσως να αμφισβητηθεί. Το σχέδιο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας εγκρίθηκε στη σύνοδο κορυφής των Βερσαλλιών τον Μάρτιο του 2022, δηλαδή πριν από τρία χρόνια! Φαίνεται λοιπόν δύσκολο να αιτιολογηθεί ο επείγων χαρακτήρας της εν λόγω διαδικασίας.

Η τρίτη πρόταση συνίσταται στην άντληση περιφερειακών κονδυλίων.

Βραχυπρόθεσμα, η Επιτροπή επιμένει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να κάνει περισσότερα με τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, μέσω ανακατανομής κονδυλίων από ορισμένες γραμμές του προϋπολογισμού. Η Επιτροπή προτείνει να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα «να χρησιμοποιήσουν προγράμματα της πολιτικής συνοχής για την αύξηση των αμυντικών δαπανών» και επιθυμεί να διευκολύνει τη διαδικασία οικειοθελών μεταφορών προς άλλα ταμεία της ΕΕ με αμυντικό σκοπό.

Αυτό συνεπάγεται σημαντική περικοπή του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (2021-2027). Το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: «είναι σκόπιμο να θυσιάσουμε την κοινωνική ή την περιφερειακή συνοχή προς όφελος της άμυνας;» και αποτελεί θέμα προς συζήτηση.

Συγχρόνως, η πλατφόρμα στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP) θα μπορούσε να κινητοποιηθεί περαιτέρω με την επέκτασή της σε όλες τις τεχνολογίες στον τομέα της άμυνας. Μια άλλη δυνατότητα, σύμφωνα με την Επιτροπή, έγκειται στη χαλάρωση των υφιστάμενων περιορισμών, όπως οι κανόνες ανταγωνισμού ή οι κανόνες προχρηματοδότησης και συγχρηματοδότησης.

Η τέταρτη πρόταση αφορά τα δάνεια της ΕΤΕπ.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και οι μέτοχοί της (τα κράτη μέλη) έχουν επανειλημμένα εκφράσει την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε περαιτέρω απόπειρα χορήγησης δανείων στον αμιγώς στρατιωτικό τομέα και εκδηλώσει την προτίμησή τους στον τομέα διττού σκοπού. Συνεπώς, η Επιτροπή επιμένει στην αλλαγή της πολιτικής της ΕΤΕπ.

Η πέμπτη πρόταση συνίσταται στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων.

Στόχος της είναι να παρασχεθεί στις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της άμυνας η βέλτιστη δυνατή πρόσβαση σε κεφάλαια και χρηματοδότηση, η οποία αποτελεί επαναλαμβανόμενο πρόβλημα για τον κλάδο της βιομηχανίας. Η πρόταση αυτή θα πρέπει να συμπεριληφθεί στην ανακοίνωση σχετικά με την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.

Του Marcin Nowacki

Καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα ταχέως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο, τίθεται ένα καίριο ζήτημα: Πώς μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να διαφυλάξει την ασφάλειά της σε έναν ολοένα και πιο αβέβαιο κόσμο; Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Χρηματοδότηση της άμυνας στην ΕΕ», η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) παρουσιάζει έναν ολοκληρωμένο χάρτη πορείας για την ενίσχυση της ασφάλειας της ΕΕ και την προετοιμασία τόσο για τις τρέχουσες όσο και για τις μελλοντικές προκλήσεις.

Η γνωμοδότηση εκπονήθηκε σε μια περίοδο κλιμάκωσης των απειλών κατά της ασφάλειας. Στον πυρήνα της θέσης της ΕΟΚΕ βρίσκεται το κάλεσμα για έναν ενιαίο και ισχυρό μηχανισμό χρηματοδότησης της ΕΕ στον τομέα της άμυνας. Οι υφιστάμενες δομές χρηματοδότησης δεν επαρκούν και απαιτούνται αλλαγές. Χωρίς μια πιο συντονισμένη προσέγγιση όσον αφορά τη χρηματοδότηση της άμυνας, η ΕΕ κινδυνεύει να μην είναι σε θέση να προστατεύσει τα συμφέροντά της. Μεταξύ των προβληματισμών που αναφέρονται στη γνωμοδότηση είναι και το γεγονός ότι «το 78 % των 75 δισεκατομμυρίων ευρώ που δαπανήθηκαν από τις χώρες της ΕΕ για δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας διατέθηκε σε προμηθευτές εκτός ΕΕ», όπως αναφέρεται στην έκθεση της Επιτροπής με τίτλο «Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας». Η αυξανόμενη εξάρτηση από προμηθευτές εκτός ΕΕ δεν πρέπει να αγνοηθεί.

Ωστόσο, το ζητούμενο δεν είναι απλώς η αύξηση των δαπανών, αλλά η πιο συνετή και αποδοτική διαχείρισή τους. Η ΕΟΚΕ συνιστά την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ ΕΕ-ΝΑΤΟ, την αύξηση της χρηματοδότησης για πρωτοβουλίες όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη και την εστίαση σε αγορές από κοινού με στόχο τον εξορθολογισμό των πόρων και τη μείωση του κόστους. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ πρέπει να δεσμευτούν να δαπανούν τουλάχιστον το 2,5 % του ΑΕΠ τους για την άμυνα, πράγμα που θα ενισχύσει την ικανότητα αντίδρασης της Ευρώπης στις τρέχουσες γεωπολιτικές απειλές. Ο στόχος περί υψηλότερων δαπανών διασφαλίζει ότι τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ συμβάλλουν πιο αποτελεσματικά στη συλλογική ασφάλεια, με παράλληλη διατήρηση της πλήρους κυριαρχίας τους επί των ενόπλων δυνάμεών τους.

Επιπλέον, πρωτοβουλίες όπως ο κανονισμός σχετικά με τη στήριξη της παραγωγής πυρομαχικών (ASAP) και το μέσο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών (EDIRPA) είναι ουσιαστικής σημασίας για την ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων της ΕΕ. Οι προσπάθειες αυτές θα επιτρέψουν στην Ευρώπη να συγκεντρώσει αποτελεσματικά πόρους και να διασφαλίσει τη στρατιωτικοπολιτική της ετοιμότητα.

Οι τεχνολογικές εξελίξεις, μεταξύ άλλων στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης, των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και της κυβερνοασφάλειας, καθίστανται ολοένα και πιο ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία των επενδύσεων σε αυτούς τους τομείς για να προληφθούν οι αναδυόμενες απειλές. Η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα είναι καίριας σημασίας για την προώθηση της καινοτομίας, ιδίως στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης, των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και των συστημάτων κυβερνοασφάλειας.

Στη γνωμοδότησή της η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός ανθεκτικού ευρωπαϊκού αμυντικοβιομηχανικού οικοσυστήματος, το οποίο θα προάγει την ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, ΜμΕ και κυβερνήσεων. Η προώθηση της καινοτομίας και η διατήρηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας θα μειώσουν την εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές και θα συμβάλουν στην οικοδόμηση μιας πιο αυτάρκους αμυντικής βιομηχανίας.

Επιπλέον, δεν πρέπει να λησμονούνται οι περιφερειακές πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στην ΕΕ. Η ενίσχυση των περιφερειακών συνεργασιών θα συμβάλει στη διαμόρφωση αμυντικών στρατηγικών προσαρμοσμένων στις ειδικές προκλήσεις ασφάλειας που αντιμετωπίζουν τα διάφορα κράτη μέλη. Η προσέγγιση αυτή διασφαλίζει ότι οι περιφερειακοί προβληματισμοί λαμβάνονται επαρκώς υπόψη εντός του ευρύτερου ενωσιακού πλαισίου.

Η ενίσχυση της άμυνας της ΕΕ δεν αφορά μόνο την ασφάλεια, αλλά και την προάσπιση των αξιών της Ένωσης. Είμαστε πεπεισμένοι ότι, ακολουθώντας το χάρτη πορείας που παρουσιάζεται στη γνωμοδότησή μας η ΕΕ μπορεί να διασφαλίσει το μέλλον της και να διαφυλάξει την ειρήνη και τα οικονομικά της συμφέροντα.

Ο Marcin Nowacki, μέλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) και εισηγητής της γνωμοδότησης «Χρηματοδότηση της άμυνας της ΕΕ», παρουσιάζει τις συστάσεις της ΕΟΚΕ για την ενίσχυση της ασφάλειας της ΕΕ. Με τις απειλές κατά τις ασφάλειας να αυξάνονται και τις συμμαχίες να αναδιαμορφώνονται, η ΕΟΚΕ ζητεί έναν ενιαίο και ισχυρό αμυντικό μηχανισμό της ΕΕ. Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να εξαρτάται σε τόσο μεγάλο βαθμό από τους προμηθευτές όπλων εκτός ΕΕ, όπως συμβαίνει σήμερα. Ωστόσο, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αύξηση των δαπανών, αλλά και η πιο συνετή και αποτελεσματική διαχείρισή τους.

Σε αυτό το τεύχος:

• Η θέση της ΕΟΚΕ επί των εκθέσεων Draghi και Letta, των Matteo Carlo Borsani, Giuseppe Guerini και Stefano Palmieri
• Η εμμονή με την ανταγωνιστικότητα, του Karel Lannoo, Κέντρο Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS)
• Η Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας δεν εξισορροπεί τις ανάγκες των επιχειρήσεων με τα δικαιώματα των εργαζομένων, της Esther Lynch, Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΕΣΣΟ)
• Future 500: επέκταση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων με στόχο την επιτυχία σε διεθνή κλίμακα, του Stjepan Orešković, Ατλαντικό Συμβούλιο
• «Όχι» στη δέσμη μέτρων Omnibus λέει ο Ευρωπαϊκός Συνασπισμός για την Εταιρική Δικαιοσύνη: τα εταιρικά συμφέροντα δεν θα πρέπει αποτελούν πυξίδα για την πολιτική της ΕΕ, της Andriana Loredan, ECCJ

«Είναι καιρός να κάνουμε ένα βήμα προόδου με συγκεκριμένα μέτρα εμπνευσμένα από την έκθεση Draghi προτού αυτή χαθεί στους διαδρόμους της πολιτικής. Χρειαζόμαστε καλούς υπεύθυνους χάραξης στρατηγικής και πολιτικής, ικανούς να προχωρήσουν πέρα από την εν λόγω έκθεση και να αναπτύξουν στρατηγικές για τη βιομηχανική πολιτική της ΕΕ», λέει ο Κροάτης επιχειρηματίας και επιστήμονας Stjepan Orešković.  Από κοινού με τον Jörn Fleck, ανώτερο διευθυντή της διατλαντικής ομάδας προβληματισμού του Ατλαντικού Συμβουλίου, παρουσίασαν τη φιλόδοξη πρωτοβουλία «Future 500» στη δημόσια διεθνή διάσκεψη Conclave II στις Βρυξέλλες. Η «Future 500» αποτελεί μέρος της ευρύτερης πλατφόρμας SEEUS Futures του Ατλαντικού Συμβουλίου και έχει ως στόχο τον εντοπισμό και τη στήριξη 500 ευρωπαϊκών επιχειρήσεων με σημαντικό αναπτυξιακό δυναμικό και παγκόσμιο αντίκτυπο. Στόχος είναι να στηριχθούν οι νέοι επιχειρηματίες της Ευρώπης στον παγκόσμιο ανταγωνισμό, με παράλληλη ενίσχυση της παρουσίας της Ευρώπης στη διεθνή οικονομική σκηνή. Ο Stjepan Orešković μας είπε περισσότερα για το εν λόγω σχέδιο.

Μπορείτε να παρουσιάσετε εν συντομία τη βασική ιδέα του σχεδίου «Future 500»;

Με βάση τις πληροφορίες που αντλήθηκαν από σημαντικές εκθέσεις για το μέλλον της Ευρώπης —που εκπονήθηκαν από τους Draghi, Letta και Heitor— και αναλύθηκαν υπό τη διττή οπτική των επιστημόνων και των επιχειρηματιών, η πρωτοβουλία εγείρει διάφορα κρίσιμα ερωτήματα: Ποιος θα εκτελέσει αυτά τα σχέδια ανταγωνιστικότητας και την πρόσφατα δημοσιευθείσα Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας; Ποιοι μηχανισμοί θα χρησιμοποιηθούν; Ποιες δαπάνες θα προκύψουν; Και ποιες αποδόσεις μπορούν να αναμένονται σε σύγκριση με τις αποδόσεις των πρόσφατων εταιρειών ταχείας ανάπτυξης των ΗΠΑ; Το σχέδιο «Future 500» αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της πλατφόρμας SEEUS, καθώς εκπροσωπεί τις ΗΠΑ, την ΕΕ και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, και αποσκοπεί στην ενίσχυση της προβολής και της συνεργασίας μεταξύ των περιοχών αυτών. Έχει σχεδιαστεί στρατηγικά για την αντιμετώπιση της πιεστικής ανάγκης της Ευρώπης να καλλιεργήσει ένα δυναμικό περιβάλλον που θα ανεβάζει τις τοπικές επιχειρήσεις σε ηγετικές θέσεις στην παγκόσμια σκηνή. Η πρωτοβουλία επικεντρώνεται στην παροχή επιχειρηματικών κεφαλαίων, στρατηγικής καθοδήγησης και διεθνούς δικτύωσης, αντλώντας διδάγματα από εμπειρογνώμονες όπως ο Dani Rodrik του Πανεπιστημίου Harvard και η Beata Jaworcik  της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ), για την ανάπτυξη βιομηχανικών πολιτικών του 21ου αιώνα που θα ενισχύουν σημαντικά τη θέση μας στον ανταγωνισμό.

Έχετε ήδη δυνητικούς υποψηφίους για τις 500 επιχειρήσεις που σκοπεύετε να επιλέξετε; Ποιες είναι οι βασικές απαιτήσεις που πρέπει να πληροί μια επιχείρηση προκειμένου να επιλεγεί;

Μολονότι δεν έχουν επιλεγεί ακόμη συγκεκριμένες επιχειρήσεις, το «Future 500» θα απευθύνεται σε οντότητες με δυνατότητα επέκτασης και δυναμικό ταχείας ανάπτυξης. Η διαδικασία θα είναι ανοικτή και συνεχής και θα δίνει προτεραιότητα στα οικονομικά υποσχόμενα, την καινοτομία και τη στρατηγική σημασία στους αντίστοιχους τομείς. Θα επιδιώξουμε επίσης τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων με πολυμερείς τράπεζες ανάπτυξης και επενδυτές που ήδη στηρίζουν επιχειρήσεις ώστε να καταστούν ανταγωνιστική δύναμη. Δίνεται έμφαση στις επιχειρήσεις που ήδη επιδεικνύουν ισχυρή αναπτυξιακή πορεία, καινοτόμες ικανότητες και τη φιλοδοξία για επέκταση σε παγκόσμια κλίμακα. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι οι επιχειρήσεις δεν κατέχουν μόνο ηγετική θέση στην αγορά, αλλά είναι και πρωτοπόροι στην τεχνολογία και τα επιχειρηματικά μοντέλα. Θα αξιοποιήσουμε τις εμπειρίες από μεγάλα έργα όπως η Scale-Up Europe, τα οποία φέρνουν σε επαφή ιδρυτές, επενδυτές, στελέχη και επιστήμονες με σκοπό να καταστήσουμε την Ευρώπη φυτώριο πρωταθλητών στον τομέα της τεχνολογίας. Για τις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, αυτές οι δυνητικά επιλεγμένες εταιρείες είναι ιδιαίτερα κρίσιμες — θα ενσωματώσουν τις αρχές της νέας οικονομίας και θα χρησιμεύσουν ως πρότυπα για φιλόδοξες, διεθνώς ανταγωνιστικές εταιρείες που δεν βασίζονται κυρίως στη χρηματοδότηση από τους εθνικά φορολογουμένους.

Πόσο αισιόδοξος είστε για το δυναμικό της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης;

Υπάρχει μεγάλη αισιοδοξία ως προς την ικανότητα της Ευρώπης να ενισχύσει την παγκόσμια θέση της στον ανταγωνισμό καθώς και ως προς την εγκατάλειψη της κρατούσας στάσης του αυτοοικτιρμού. Οι συνολικές αποδόσεις του δείκτη αναφοράς αποθεμάτων της ζώνης του ευρώ, από την έναρξη αυτής της ανοδικής αγοράς στα τέλη του 2022, ξεπέρασαν σε επιδόσεις τον S&P 500, εάν δεν ληφθεί υπόψη η Nvidia. Τα ευρωπαϊκά κοινωνικά συστήματα και τα συστήματα υγείας διατηρούν τους ανθρώπους υγιείς και ενεργούς για μεγαλύτερες περιόδους με πολύ χαμηλότερο κόστος και έχουν θετικό αντίκτυπο στην παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας σε παγκόσμια κλίμακα.

Προσπαθούμε να απηχήσουμε την έννοια του «γνήσιου ενθουσιασμού» του Immanuel Kant, την οποία ανέφερε στο πλαίσιο της Γαλλικής Επανάστασης. Ένας τέτοιος τρόπος σκέψης μπορεί να μετατρέψει τις προκλήσεις σε κινητήρια δύναμη και να οδηγήσει σε μία καταφανώς ανίκητη αποφασιστικότητα. Στον επιχειρηματικό κόσμο, χρειαζόμαστε λιγότερες καλοταϊσμένες γάτες και σκυλάκια —πλούσιες και βολεμένες ελίτ και τυφλά πιστούς ακολούθους χωρίς φιλοδοξίες— που έχουν πάρει τη μερίδα του λέοντος κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Αντ’ αυτού, χρειαζόμαστε περισσότερους «πεινασμένους νέους ανθρώπους», με ιδέες και φιλοδοξίες, έτοιμους να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις.

Η πρωτοβουλία «Future 500» αποσκοπεί στην προορατική αντιμετώπιση χρόνιων ζητημάτων που επισημαίνονται στις εκθέσεις για την ανταγωνιστικότητα, όπως η ανάγκη για τολμηρή καινοτομία και η επέκταση των επιχειρήσεων. Η παγκόσμια θέση της Ευρώπης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητά της να ενσωματώνει προηγμένες τεχνολογίες, να καλλιεργεί επιχειρηματικά ταλέντα και να βελτιώνει τις βιομηχανικές πολιτικές για τη στήριξη της ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς. Αξιοποιώντας το καλά εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό της, την πλούσια καινοτόμο κληρονομιά και τους παραδοσιακούς και νέους βιομηχανικούς τομείς —και αντιμετωπίζοντας ζητήματα όπως ο κανονιστικός κατακερματισμός και οι ανισορροπίες της αγοράς— η πρωτοβουλία επιδιώκει να δημιουργήσει ένα γόνιμο περιβάλλον για τους επικεφαλής των επιχειρήσεων και τους φορείς καινοτομίας.

Εν ολίγοις, η πρωτοβουλία «Future 500» αποτελεί σημαντικό βήμα για να δοκιμαστεί ο οικονομικός ιστός της Ευρώπης και να πάρει η ήπειρος τη θέση του παγκόσμιου ανταγωνιστή, μέσω της προώθησης επιχειρήσεων υψηλού δυναμικού και της ενίσχυσης παράλληλα του επιχειρηματικού οικοσυστήματος. Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να κερδίσουμε στον ανταγωνισμό χωρίς να γνωρίζουμε ποιοι είναι οι ανταγωνιστές μας.

Ο Δρ Stjepan Orešković είναι επιστήμονας και επιχειρηματίας. Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών και ιδρυτής της Bosqar Invest. Υπό την οικογενειακή ηγεσία του, η Bosqar Invest αύξησε το εργατικό δυναμικό της από 300 σε περισσότερους από 16.000 εργαζομένους μέσα σε μια πενταετία, επιδεικνύοντας μια εκπληκτική στρατηγική επέκτασης, που ενσωματώνει την επιστήμη, την τεχνολογία, τις επενδύσεις από συνταξιοδοτικά και άλλα ταμεία, καθώς και το επιχειρηματικό θάρρος — μια ζωτικής σημασίας προσέγγιση που υποστηρίζει η έκθεση Draghi. Αυτός ο στρατηγικός προσανατολισμός πιθανότατα επηρέασε τη δρομολόγηση από το Ατλαντικό Συμβούλιο του σχεδίου Future 500 για το οποίο μιλά.