Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και όλοι οι σχετικοί φορείς πρέπει να συνεργαστούν με σκοπό την ενίσχυση της πολιτικοστρατιωτικής συνεργασίας

Η συζήτηση που πραγματοποιήθηκε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ τον Μάρτιο ανέδειξε τη σημασία της ενίσχυσης της πολιτικοστρατιωτικής συνεργασίας με στόχο την οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Η στρατιωτική κινητικότητα αποτελεί βασική συνιστώσα της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας και πρέπει να επικεντρωθεί στις υποδομές, στον σεβασμό της κοινωνίας και στα σύνορα.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θέτει ένα σοβαρότατο ζήτημα στο επίκεντρο της συζήτησης για τη στρατιωτική κινητικότητα στην ΕΕ, επισημαίνοντας ότι τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους με όλους τους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς για να καταστήσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση ασφαλή και έτοιμη για δράση, τόσο σε περιόδους κρίσης όσο και σε περιόδους ειρήνης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει σήμερα ένα παράδοξο: μολονότι έχει οικοδομήσει την πιο εξελιγμένη ενιαία αγορά στον κόσμο, με ταχεία και απρόσκοπτη διέλευση των εμπορευμάτων από τα σύνορα, όταν πρόκειται για τη μεταφορά του εξοπλισμού και των μέσων που αφορούν τη δική της ασφάλεια, εξακολουθούν να ορθώνονται, τόσο αντικειμενικά όσο και γραφειοκρατικά, εμπόδια.

«Απαιτείται περαιτέρω δράση και ενίσχυση της πολιτικοστρατιωτικής συνεργασίας. Η στάση αυτή δεν είναι προαιρετική —αποτελεί τη μόνη μελλοντική πορεία και πρέπει να βασίζεται στην εμπιστοσύνη και τη διαφάνεια» δήλωσε ο Πρόεδρος της ΕΟΚΕ, Séamus Boland. «Στρατιωτική κινητικότητα δεν είναι η κυκλοφορία αρμάτων μάχης στους δρόμους, αλλά η οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ στρατιωτικών δυνάμεων και πολιτών, μεταξύ κυβερνητικών οργάνων και μεταφορέων. Είτε θα οικοδομήσουμε αυτήν την εμπιστοσύνη είτε θα κινδυνεύσουμε με κατάρρευση υπό το βάρος των πιέσεων».

Ο κ. Boland πρόσθεσε: «Αυτό το καθήκον δεν εναπόκειται αποκλειστικά στα κυβερνητικά όργανα. Είναι καθήκον όλων μας: των υπευθύνων χάραξης πολιτικής που καταρτίζουν τους κανόνες, των υπευθύνων στρατιωτικού σχεδιασμού, των εταιρειών που κατασκευάζουν τα δίκτυα, των μεταφορέων που διακινούν περισσότερα φορτία σε μία εβδομάδα από ό,τι ορισμένοι στρατοί σε ένα έτος, των εργαζομένων που διασφαλίζουν την εύρυθμη διεκπεραίωση των πάντων, των γιατρών που πρέπει να βρίσκονται σε εγρήγορση, των οδηγών που πραγματοποιούν παραδόσεις, αλλά κυρίως των πολιτών που εξαρτώνται από όλους τους προαναφερθέντες».

Στο ίδιο πνεύμα, η Maja Bakran, αναπληρώτρια γενική διευθύντρια της Γενικής Διεύθυνσης Κινητικότητας και Μεταφορών (ΓΔ MOVE) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επιβεβαίωσε την ανάγκη συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα. Αναφέρθηκε στην πρόταση δέσμης μέτρων για τη στρατιωτική κινητικότητα, η οποία υποβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ύπατη Εκπρόσωπο για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας τον Νοέμβριο του 2025 με στόχο την ταχεία μετακίνηση στρατευμάτων, εξοπλισμού και στρατιωτικών μέσων σε ολόκληρη την ΕΕ.

Αυτό ακριβώς είναι το θέμα. Σύμφωνα με τον Hasit Thankey, επικεφαλής του Τμήματος Αμυντικής Πολιτικής και Σχεδιασμού για τη Διευκόλυνση της Άμυνας και την Υλικοτεχνική Υποστήριξη στο ΝΑΤΟ, η στρατιωτική κινητικότητα είναι απολύτως απαραίτητη για την αποτροπή επιθέσεων, διότι εάν έχουμε τη δυνατότητα έγκαιρης ανάπτυξης των δυνάμεών μας, τότε μπορούμε να πείσουμε τον αντίπαλό μας ότι δεν αξίζει τον κόπο να μας επιτεθεί.

Ωστόσο, δεδομένου ότι η προστασία των πολιτών πρέπει να παραμείνει στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας, είναι σημαντικό να αξιολογηθεί ο κίνδυνος πριν από τη χρήση μη στρατιωτικών υποδομών για στρατιωτικούς σκοπούς. Η Nele Verlinden, ανώτερη νομικός σύμβουλος της αντιπροσωπείας της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού στην ΕΕ, το ΝΑΤΟ και το Βασίλειο του Βελγίου, προειδοποίησε όσον αφορά τη διπλή πολιτικοστρατιωτική χρήση των υποδομών, επισημαίνοντας ότι οι μη στρατιωτικοί πόροι μπορούν να μετατραπούν γρήγορα σε στρατιωτικούς στόχους και ότι είναι, ως εκ τούτου, σημαντικό να καθοριστούν με σαφήνεια τα καθήκοντα τα οποία μπορούν να εκτελούν οι πολίτες και η πρακτική προστασία που πρέπει να τους παρέχεται.

Η πολιτικοστρατιωτική συνεργασία είναι απολύτως απαραίτητη

Με την έγκριση της γνωμοδότησης που εκπονήθηκε από τον Tomas Arvidsson, η ΕΟΚΕ συμβάλλει ουσιαστικά στην υπέρβαση των εμποδίων που υφίστανται όσον αφορά τη στρατιωτική κινητικότητα.

Η στρατιωτική κινητικότητα αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας. Δεν αποτελεί μέλημα μόνο των στρατηγών και των αξιωματούχων στον τομέα της άμυνας, και πρέπει να καταστεί εφικτή μέσω τριών βασικών πτυχών: υποδομές, σεβασμός της κοινωνίας και σύνορα.

Πρώτον, η ισχύς των υποδομών εξαρτάται πλήρως από τους ανθρώπους που τις διαχειρίζονται. Ωστόσο, η τρέχουσα κρίση εργατικού δυναμικού, με έλλειψη 100.000 οδηγών, αποτελεί στρατηγική ευπάθεια που απειλεί τόσο τις οικονομίες όσο και την ασφάλεια της ΕΕ.

Δεύτερον, η ανθεκτικότητα συνδέεται με τον σεβασμό που επιδεικνύεται προς την κοινωνία. Για να καταστούν οι οδηγοί μέρος της αντίδρασης της ΕΕ σε καταστάσεις κρίσεις, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εταίροι. Αυτό σημαίνει δίκαιη αποζημίωση για τα διαταρασσόμενα δρομολόγια, ολοκληρωμένη εκπαίδευση για τη διακίνηση στρατιωτικών φορτίων, καθώς και ασφάλιση και νομική προστασία που δεν σταματούν στα σύνορα αλλά τους συνοδεύουν έως την πατρίδα και τις οικογένειές τους.

Τρίτον, πρέπει να δοθεί έμφαση στα σύνορα. Η ΕΕ χρειάζεται ένα ενιαίο πλαίσιο για την ιεράρχηση των στρατιωτικών μεταφορών — ένα πλαίσιο που θα αποζημιώνει δίκαια τους μεταφορείς, θα εξορθολογίζει τις τελωνειακές διατυπώσεις για το αμυντικό υλικό και θα διασφαλίζει ότι κανένας οδηγός δεν θα εγκλωβίζεται επειδή τα δικαιολογητικά του δεν έχουν φτάσει εγκαίρως στο σημείο στο οποίο βρίσκεται.

Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ περιλαμβάνει τις απόψεις της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών

Εκπροσωπώντας την Ομάδα των Εργοδοτών της ΕΟΚΕ, ο Marcin Nowacki, πρόεδρος του τμήματος «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών» (TEN), δήλωσε: «Η στρατιωτική κινητικότητα θέτει υπό δοκιμασία την αντίδραση της Ευρώπης στις σημερινές προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας. Η αποτροπή επιθέσεων εξαρτάται από την υλικοτεχνική υποστήριξη και την ταχεία μετακίνηση δυνάμεων, και όχι μόνο από τις ικανότητες. Οι επενδύσεις στην κινητικότητα βελτιώνουν τη συνδεσιμότητα στην Ευρώπη και την ενιαία αγορά, ενώ παράλληλα ενισχύουν τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ».

Ο Thomas Kattnig, αντιπρόεδρος της Ομάδας των Εργαζομένων και του τμήματος TEN, τόνισε ότι «η στρατιωτική κινητικότητα που χρησιμοποιεί μη στρατιωτικούς πόρους μπορεί να είναι βιώσιμη μόνο εάν βασίζεται σε στρατηγικό σχεδιασμό, αλλά δεν πρέπει να επιφέρει εργασιακή ανασφάλεια ή χαλάρωση των προτύπων. Η στρατιωτική κινητικότητα αποτελεί βασική πτυχή της ενωσιακής πολιτικής ασφαλείας και η αμυντική ετοιμότητα της ΕΕ πρέπει να βασίζεται σε στρατιωτική ισχύ που λαμβάνει υπόψη την κοινωνική δικαιοσύνη».

Τέλος, ο Christian Moos, μέλος της Ομάδας των Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα Χάρτης πορείας για την αμυντική ετοιμότητα της ΕΕ, δήλωσε: «Η Ευρώπη πρέπει να επεκτείνει επειγόντως τις υποδομές διπλής χρήσης, ιδίως στο σημείο σύνδεσης Ανατολής και Δύσης. Αυτό σημαίνει επιτάχυνση της ανανέωσης των υποδομών, διευκόλυνση της καινοτομίας και οικοδόμηση ανθεκτικού και βιώσιμου συστήματος μεταφορών που θα ανταποκρίνεται στις μελλοντικές μας ανάγκες κινητικότητας και ασφάλειας».