• Uczynić wybory europejskie wzorem dostępności głosowania – tym razem już za późno
• Rozszerzenie: najpotężniejsze i najskuteczniejsze narzędzie polityki UE – Pat Cox
• Przystąpienie Macedonii Północnej do UE: wyzwania, obietnice i dalsze działania
• Jarosław Pietras: 20 lat po wielkim rozszerzeniu UE

Rozszerzenie logicznym krokiem naprzód dla Europy 

W tym miesiącu obchodzimy 20. rocznicę wielkiego rozszerzenia Unii Europejskiej. W maju 2004 r. obywatelki i obywatele Cypru, Czech, Estonii, Węgier, Łotwy, Litwy, Malty, Polski, Słowacji i Słowenii stali się obywatelkami i obywatelami Unii. Nie był to proces łatwy, gdyż, jak wiadomo, przystępowanie do Unii jest żmudne i czasochłonne. Jednak dwadzieścia lat później możemy powiedzieć, że tamto rozszerzenie okazało się sukcesem. 

Rozszerzenie nie tylko sprawiło, że Unia stała się jednym z największych jednolitych rynków na świecie, lecz także doprowadziło do stworzenia 26 mln nowych miejsc pracy. Sukcesu jednak nie można mierzyć tylko korzyściami gospodarczymi. Rozszerzenie doprowadziło ostatecznie do otwarcia granic. Miliony ludzi mogą swobodnie podróżować, pracować i mieszkać w dowolnym miejscu w Unii. To, co wcześniej było przywilejem niektórych, stało się prawem każdego. Ponad 2,7 mln studentów z 10 nowych krajów wzięło dotychczas udział w programie wymiany Erasmus+. Rozszerzona Unia zapewniła wszystkim równe szanse rozwoju. 

Sukces nie oznacza, że nie trzeba wyciągnąć żadnych wniosków z tego doświadczenia. Było to pierwsze rozszerzenie tego rodzaju i o takiej skali i z pewnością jest wiele dziedzin, w których Unia mogłaby i powinna wypaść lepiej. Po pierwsze, Unia musi rozpoczynać włączanie krajów kandydujących do swoich działań jak najszybciej. Stopniowa integracja nie zastępuje faktycznego przystąpienia. Jest to droga do zbudowania przez obie strony solidnych fundamentów poprzez uczenie się od siebie nawzajem, wymianę doświadczeń i zapatrywań. Jest to droga do nawiązania kontaktów międzyludzkich i pielęgnowania prawdziwego ducha europejskiego. 

Po drugie, główne zasady Unii Europejskiej: demokracja, państwo prawne oraz prawa i wolności podstawowe, nie podlegają negocjacjom i nie można ich pominąć. Chociaż podręcznik akcesji do Unii zawiera jasne kryteria dotyczące kwestii podstawowych, pewne aspekty wykraczają poza zakres jakiegokolwiek podręcznika. Jako dom społeczeństwa obywatelskiego EKES uważa, że dynamiczne społeczeństwo obywatelskie i żywotny dialog społeczny to zasadnicze składniki dobrze funkcjonujących demokracji. Stopniowe integrowanie społeczeństwa obywatelskiego krajów kandydujących z Unią sprawi, że będzie ono mogło stać się tak silne, jak powinno być w chwili akcesji danego kraju. Dlatego EKES wystąpił z inicjatywą, by integrować kraje kandydujące z Unią. Członkinie i członkowie kandydujący z kraju objętego procesem rozszerzenia pracują obecnie wspólnie z członkiniami i członkami EKES-u, sporządzają opinie na tematy o szczególnym znaczeniu dla przyszłych rund rozszerzenia. 

Również z tego powodu członkinie i członkowie EKES-u będą debatować o 20-leciu rozszerzenia UE na majowej sesji plenarnej Komitetu. Podsumują przeszłość i będą niecierpliwie spoglądać we wspólną przyszłość odporniejszej, bardziej demokratycznej i zjednoczonej Unii.

Oliver Röpke 

Przewodniczący EKES-u

Spotkaliśmy się z Cillianem Lohanem, sprawozdawcą opinii EKES-u „Zaangażowanie młodzieży – UE–Zjednoczone Królestwo”, by zapytać go o potencjalne korzyści płynące z proponowanego przez Komisję Europejską i popartego przez EKES programu mobilności młodzieży. Program ułatwiłby młodym obywatelkom i obywatelom brytyjskim mieszkanie, naukę i pracę w UE i odwrotnie. Jakie są inne możliwości odbudowania kontaktów zerwanych przez brexit w sytuacji, gdy Zjednoczone Królestwo odrzuciło proponowane ogólnounijne porozumienie w sprawie swobodnego przepływu młodych ludzi?

Dnia 24 kwietnia w EKES-ie odbył się pokaz ukraińskiego filmu „20 dni w Mariupolu”, który w tym roku zdobył Oscara w kategorii najlepszego filmu dokumentalnego.

W filmie śledzimy reżysera i dziennikarza Mstysława Czernowa oraz jego współpracowników podczas 20 dramatycznych dni w lutym i marcu 2022 r., kiedy nagrywali brutalne oblężenie przez Rosjan Mariupola, dużego ukraińskiego portu na Morzu Azowskim. Pracujący dla Associated Press Czernow i jego zespół byli ostatnimi zagranicznymi dziennikarzami, którzy pozostawali w mieście, zanim zostało ono przejęte przez wojsko rosyjskie. Ich przejmujące nagrania i zdjęcia, pokazujące m.in. masowe bombardowania szpitala położniczego i teatru miejskiego, w którym ukrywały się dzieci, stały się dla świata świadectwem okrucieństw rosyjskiej armii popełnianych na ukraińskiej ludności cywilnej.

Oprócz nagrody Akademii Filmowej film „20 dni w Mariupolu” zdobył również wiele innych prestiżowych wyróżnień, w tym nagrodę filmową BAFTA za najlepszy dokument oraz nagrodę publiczności dla zagranicznego filmu dokumentalnego na Festiwalu Filmu Sundance. 

W pokazie uczestniczyli przewodniczący EKES-u Oliver Röpke, a także znamienici goście, m.in. Wsewołod Czencow, szef misji Ukrainy przy UE, i Jewhen Tuzow, jeden z głównych bohaterów filmu dokumentalnego.

Musimy pamiętać o naszym świętym obowiązku bycia świadkiem historii. Ten film niesie jasne przesłanie: musimy pokazać światu, do czego prowadzi nienawiść. Nie zapomnijmy o poświęceniach Ukraińców ani o sile, jaką wykazali się w najtrudniejszych chwilach. Perspektywa, że Ukraina będzie państwem członkowskim UE, świadczy nie tylko o naszych wspólnych wartościach, ale daje też nadzieję na lepszą przyszłość – powiedział przewodniczący EKES-u Oliver Röpke. 

„20 dni w Mariupolu” to przerażająca, ale niezbędna analiza cierpień spowodowanych rosyjską agresją. Jestem dumny, że w tych trudnych czasach nasz Komitet niezmiennie wspiera Ukrainę i jej dynamiczne społeczeństwo obywatelskie, a Państwa obecność dziś wiele dla nas znaczy – oświadczył wiceprzewodniczący EKES-u ds. komunikacji Laurentiu Plosceanu. Od pierwszego dnia rosyjskiej agresji EKES zdecydowanie trwa przy Ukrainie i jej zorganizowanym społeczeństwie obywatelskim, z którym zacieśniono współpracę za pośrednictwem platformy społeczeństwa obywatelskiego UE–Ukraina. Utworzono centrum dla Ukrainy i zapewniono ukraińskim organizacjom społeczeństwa obywatelskiego działającym w Belgii miejsce do pracy. Komitet rozpoczął inicjatywę dla członków z krajów kandydujących, aby dzielić się swoją wiedzą z ukraińskimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Ponadto w listopadzie delegacja wysokiego szczebla EKES-u pod przewodnictwem Olivera Röpkego wybrała się do Ukrainy, by spotkać się z minister gospodarki Juliją Swyrydenko oraz przedstawicielami Rady Najwyższej Ukrainy i społeczeństwa obywatelskiego. Członkowie EKES-u oddali hołd ukraińskim ofiarom wojny w poświęconych im miejscach pamięci. 

Pokaz filmu, zorganizowany z inicjatywy łotewskiego członka EKES-u Andrisa Gobiņša, był kolejnym przejawem solidarności europejskiego społeczeństwa obywatelskiego z Ukrainą, jej obywatelkami i obywatelami. Przy okazji projekcji publiczność mogła również równolegle obejrzeć wystawę fotograficzną o oblężeniu Mariupola, przygotowaną wraz ze stowarzyszeniem Ukra-Bel.

Witamy w „The Grassroots View”, podcaście Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES-u). W związku z wyborami europejskimi w 2024 r. przyglądamy się nadziejom i obawom trzech grup, których głosy są często zaniedbywane przez decydentów politycznych: osób z niepełnosprawnościami, osób starszych i młodzieży. 

Nasi goście to: Milan Šveřepa, przewodniczący organizacji Inclusion Europe, który omawia dostępność wyborów europejskich w 2024 r. Działaczka młodzieżowa i influencerka Nina Skočak mówi nam, co jest istotne dla młodych ludzi. Od dr Heidrun Mollenkopf, przewodniczącej platformy AGE, która wspiera osoby starsze, dowiadujemy się, czy osoby te czują się włączane do debat wyborczych, czy też wykluczane i pomijane przez polityków. Wiceprzewodniczący EKES-u ds. komunikacji Laurențiu Plosceanu opowiada o tym, co EKES robi, aby nadal wzmacniać głosy społeczeństwa obywatelskiego, dbając o to, by osoby znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji nie zostały zmarginalizowane lub zaniedbane. 

Słuchaj naszego podcastu, wykorzystaj swój głos i wyraź swoją opinię. Twórz Europę, jakiej chcesz!

Cillian Lohan 

Przepływ osób w UE przynosi wielorakie korzyści wszystkim zainteresowanym. Szczególnie ważna jest mobilność młodych ludzi, która umożliwia im doświadczenie różnych kultur w Europie i poznanie stylu życia w innych krajach europejskich. Dzięki temu rozumieją również, że wiele nas łączy. Pobyt w innym kraju w celu pracy lub nauki pomaga nam wszystkim dostrzec wspólny pierwiastek ludzki. Bez względu na język, jadłospis czy warunki pogodowe wiele nas łączy: związki z rodziną i przyjaciółmi, nadzieje, trudności, wyzwania oraz szanse. 

To właśnie dzięki wymianom między krajami powstaje społeczeństwo złożone z dorosłych, którzy są życzliwie nastawieni do innych ludzi i ich rozumieją. Nie postrzegamy już naszych europejskich sąsiadów jako obcych, lecz jako przyjaciół. 

Nie powinniśmy bagatelizować znaczenia tej kwestii dla utrzymania pokoju i stabilności na kontynencie. Przemieszczanie się młodych ludzi jest podstawą stałej współpracy i kooperacji.

Dlatego też zaproponowałem opinię z inicjatywy własnej w sprawie mobilności młodzieży i kontaktów między młodymi ludźmi w pobrexitowej UE. Przeprowadziliśmy szeroko zakrojone konsultacje z zainteresowanymi grupami we współpracy z kolegami, personelem i członkami. Odbyły się one z udziałem przedstawicieli UE i Zjednoczonego Królestwa, którzy spotykali się zdalnie i osobiście, rozsyłali ankiety i wymieniali się e-mailami. Nasze prace wzbudziły aprobatę na sesji plenarnej EKES-u, na której przeważająca liczba uczestników głosowała za tą inicjatywą. 

Instytucje europejskie zaproponowały natomiast szeroką gamę ulepszonych programów mobilności dla młodych ludzi w Zjednoczonym Królestwie. Pierwszą reakcją Zjednoczonego Królestwa było odrzucenie tych pomysłów, lecz będziemy nadal wkładać wysiłek w ukazanie korzyści, które mogą one przynieść wszystkim stronom.

Podkreślamy, że takie programy jak Erasmus+ lub fundusz „Kreatywna Europa” są dobrodziejstwem nie tylko dla studentów szkół wyższych czy osób uczących się w pełnym wymiarze. Tego rodzaju inicjatywy UE umożliwiają młodym ludziom ze wszystkich środowisk skorzystanie z programów wymiany i doświadczeń, które w przeciwnym razie byłyby trudno dostępne.

Można na chłodno kalkulować koszty finansowe i zwrot z inwestycji. Lecz jest to tylko jeden aspekt wartości. Realna wartość mobilności i wymiany polega na wspólnych doświadczeniach i porozumieniu. Dynamiczny i wielokulturowy kontynent potrzebuje interakcji i przepływu osób. W EKES-ie będziemy nadal do tego dążyć. Przekuwając słowa w czyny i dając innym przykład do naśladowania, kontynuujemy współpracę ze społeczeństwem obywatelskim w Zjednoczonym Królestwie. 

Podpisaliśmy protokół ustaleń z Sojuszem Społeczeństwa Obywatelskiego Zjednoczonego Królestwa oraz specjalny protokół ustaleń z SAFE in Scotland (we współpracy z byłą członkinią EKES-u Irene Oldfather). Będziemy kontynuować i rozwijać te prace. Sektor młodzieżowy odgrywa wiodącą rolę w burzliwych czasach, zwłaszcza w działaniach w dziedzinie klimatu. Prowadźmy współpracę na szczeblu instytucjonalnym, aby zapewnić temu sektorowi wszystkie narzędzia potrzebne do poszerzenia prac i spożytkować siłę tkwiącą w młodzieży z myślą o zbudowaniu lepszej przyszłości dla nas wszystkich.