We wspólnym oświadczeniu podpisanym 14 listopada Baiba Miltoviča, przewodnicząca Sekcji Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego (TEN) w EKES-ie, i Andres Jaadla, sprawozdawca opinii Komitetu Regionów (KR) w sprawie mieszkalnictwa, wezwali instytucje europejskie, aby pilnie podjęły działania, by wyprowadzić Unię Europejską z kryzysu mieszkaniowego. Przyjęli też z aprobatą powołanie europejskiego komisarza ds. energii i mieszkalnictwa, który będzie miał za zadanie przedstawić pierwszy w historii europejski plan na rzecz przystępnych cenowo mieszkań.

Deklaracja w sprawie mieszkalnictwa

• Wzywamy Komisję Europejską, aby we współpracy z Parlamentem Europejskim, EKES-em i KR-em zorganizowała doroczny szczyt UE w sprawie mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo. To spotkanie na szczycie powinno zgromadzić wszystkich interesariuszy, którzy angażują się w działania państw członkowskich na rzecz mieszkań socjalnych i przystępnych cenowo, opierając się na podejściu wielopoziomowym i wymianie najlepszych praktyk zgodnie z zasadą pomocniczości.
• Popieramy plan kandydata na komisarza ds. mieszkalnictwa, by utworzyć ogólnoeuropejską platformę inwestycyjną na rzecz przystępnych cenowo i zrównoważonych mieszkań. Jej celem byłoby, we współpracy z EKES-em i KR-em, pilne wsparcie krajowych, regionalnych i lokalnych partnerstw mających położyć kres wykluczeniu mieszkaniowemu.
• Zwracamy uwagę, że należy zbadać innowacyjne sposoby pobudzania inwestycji publicznych i uruchamiania istniejących funduszy UE, jeżeli mamy znaleźć długoterminowe rozwiązanie kryzysu mieszkaniowego.
• Nawołujemy instytucje UE, by wsparły gruntowną renowację budynków mieszkalnych, stosując zróżnicowane, długoterminowe i innowacyjne wsparcie finansowe i spójne ramy prawne, które będą adresowane do słabszych grup społecznych i do głównych podmiotów w terenie, w szczególności społeczności energetycznych i władz lokalnych.
• Apelujemy o ściślejszą współpracę między podmiotami na różnych szczeblach sprawowania rządów: państwami członkowskimi, instytucjami UE, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, samorządami regionalnymi, władzami lokalnymi.

Zobowiązujemy się pomóc we wdrażaniu środków określonych w deklaracji z Liège. W tym celu będziemy prowadzić wymianę poglądów organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz władz lokalnych i regionalnych z całej UE w ramach wspólnego wysiłku wszystkich instytucji UE, by rozwiązać kryzys mieszkaniowy i wzmocnić spójność europejską pod każdym względem.

Październik i listopad zapamiętamy jako miesiące niepowodzenia dwóch światowych szczytów dotyczących środowiska – COP16, Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej, i COP29, konferencji klimatycznej ONZ. Oba wydarzenia skupiały się na finansowaniu, pilnie potrzebnym do ochrony przyrody i łagodzenia zmiany klimatu. Zwróciliśmy się do przedstawicieli EKES-u na tegorocznych COP – Petera Schmidta, Diandry Ní Bhuachalli i Arnauda Schwartza – o podzielenie się swoimi przemyśleniami na temat tego, co grozi światu, jeżeli nie podejmiemy działań na rzecz klimatu.

NIESPODZIEWANY GOŚĆ

Naszym niespodziewanym gościem jest Andrej Gniot, białoruski reżyser i dziennikarz, który właśnie został zwolniony z aresztu domowego w Serbii, gdzie spędził rok w areszcie ekstradycyjnym po tym, jak jego kraj oskarżył go o przestępstwa gospodarcze. Jego historia obrazuje los niezależnych dziennikarzy w dzisiejszej Białorusi, gdzie nawet najmniejsza krytyka wobec władzy może doprowadzić do uznania za wroga narodu i do uwięzienia pod fikcyjnymi zarzutami natury gospodarczej.

Zwyciężczynią konkursu fotograficznego „Łącząc UE” 2024 została Martina Cikojević, redaktorka i dziennikarka z Chorwackiego Związku Zawodowego Pracowników Poczty.

Dzięki swojemu zdjęciu pt. Grand Place w Brukseli w świetle księżyca wygrała dwudniowy pobyt w Brukseli podczas Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u, który odbędzie się w marcu 2025 r.

Martina Cikojević uczestniczyła w tegorocznym seminarium „Łącząc UE”, które odbyło się w dniach 17–18 października w Brukseli. Wydarzenie zgromadziło rzeczników prasowych i specjalistów ds. komunikacji z unijnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także dziennikarzy. Na seminarium, zatytułowanym „Bastion demokracji: jak pomóc dziennikarstwu przetrwać i prosperować”, dyskutowano o niespotykanych dotychczas wyzwaniach, wobec których stoją dziennikarze w świecie szybko rozwijającej się sztucznej inteligencji i rosnących nacisków politycznych.

Uczestnicy byli też obecni na sesji nawiązywania kontaktów, która obejmowała dwa warsztaty i odbyła się pod hasłem „Praca rzecznika prasowego lub specjalisty ds. komunikacji w epoce Instagramu, TikToka i sztucznej inteligencji – jak skutecznie komunikować”. Konkurs fotograficzny był częścią warsztatów pt. „Kilka wniosków na temat treści komunikacyjnych”, które poprowadził specjalista ds. komunikacji Tom Moylan.

Martina Cikojević powiedziała, że jej zdjęcie, na którym księżyc przebija się przez ciemne chmury i rozświetla noc, może też symbolicznie wiązać się z tematem seminarium. Nikt nie może powstrzymać księżyca od rozjaśniania ciemności. Nikt nie powinien powstrzymywać dziennikarzy przed mówieniem prawdy, dzięki której nasze społeczeństwo staje się lepsze, bezpieczniejsze i sprawiedliwsze – zaznaczyła.

Jako zwyciężczyni konkursu fotograficznego Martina Cikojević weźmie udział w drugim Tygodniu Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u, który odbędzie się w dniach 17–21 marca w siedzibie Komitetu w Brukseli. Ta edycja będzie poświęcona wzmacnianiu spójności i uczestnictwa w spolaryzowanych społeczeństwach.

Dział Prasy EKES-u gratuluje Martinie i dziękuje wszystkim, którzy nadesłali zdjęcia. (ll)

4–16 grudnia 2024 r.

Wystawa fotograficzna – „Elektryzujące spotkania: obrazy końca ubóstwa energetycznego”

9 grudnia 2024 r.

Europejski Dzień Konsumenta 2024

11 grudnia 2024 r.

Grupa Łącznikowa: dwudziestolecie

22–23 stycznia 2025 r.

Sesja plenarna EKES-u

„Climate Reporters”, nowa litewska agencja informacyjna skupiająca się na klimacie, ma na celu rozwiązanie problemu znużenia informacjami o klimacie i przywrócenie tematyki zmiany klimatu na czołową pozycję w programach redakcyjnych. W tym doskonałym przykładzie dziennikarstwa obywatelskiego „reporterzy klimatyczni” łączą komunikację i aktywność klimatyczną, aby edukować ludzi na temat zmiany klimatu i oddać głos Matce Ziemi w czasie kryzysu środowiskowego.

Rūta Trainytė

Agencja informacyjna „Climate Reporters” rozpoczęła działalność w tym roku na Litwie. Jest to inicjatywa prowadzona przez organizacje pozarządowe (NGO) i przykład dziennikarstwa obywatelskiego. Celem agencji informacyjnej jest pomoc dziennikarzom w relacjonowaniu różnych aspektów kryzysu środowiskowego. W tym celu zespół agencji opracowuje teksty i przekazuje je redakcjom.

Agencję prowadzi społeczność aktywistów. Teksty są pisane przez dziennikarzy, specjalistów ds. public relations, przedstawicieli organizacji pozarządowych, aktywistów i naukowców – krótko mówiąc, przez osoby, dla których ważne jest to, co się dzieje, i które chcą przemian społecznych. Tworzą one również zarząd agencji „Cllimate Reporters”. Zarząd dba o to, by nowa inicjatywa była wiarygodna.

Pracownicy agencji nie są nowicjuszami w świecie komunikacji, ale zdobyli już znaczne doświadczenie w dziedzinie public relations, redagowania oraz tworzenia i utrzymywania portali internetowych. Również tematyka klimatu nie jest dla nas nowa. W ten właśnie sposób narodziła się ta inicjatywa. Robimy to, co robimy najlepiej, i łączymy te działania z aktywizmem klimatycznym. Oddajemy Matce Ziemi głos w czasie kryzysu środowiskowego.

Oczywiście pozostajemy w kontakcie z dziennikarzami. Dominującą tendencją w biurach redakcyjnych jest przekonanie, że wiadomości dotyczące klimatu nie są interesujące dla opinii publicznej i nie generują kliknięć. Redakcje unikają publikowania artykułów z nagłówkami o „zmianie klimatu” lub o „kryzysie klimatycznym”. Co oznacza zaprzeczanie kryzysowi klimatycznemu? Czy jest to sposób na ochronę społeczeństwa przed złymi wiadomościami i niepokojem?

Być może nie jest tak źle. Codziennie redakcje zalewane są ogromną falą wiadomości, które trudno jest przetworzyć w sensie fizycznym, nawet bez tworzenia wiadomości związanych z klimatem. Konieczna jest również znajomość tej tematyki. I tu jest miejsce dla nas. Kolejnym krokiem agencji „Climate Reporters” jest szkolenie dziennikarzy. Widzimy, że dziennikarze muszą dobrze zrozumieć tę tematykę, jeśli mają unikać rozpowszechniania pseudoekologicznego marketingu.

Innym pomysłem jest uczenie pewnych grup o zmianie klimatu – w atrakcyjny sposób. Przede wszystkim chcemy dotrzeć do młodych ludzi. Zdaliśmy sobie sprawę, że ta grupa dobrze reaguje na humor. Nie jesteśmy jeszcze pewni, jak będzie to wyglądać w przyszłości, ale już prowadzimy rozważania w tym kierunku.

Agencja informacyjna działa od dobrych sześciu miesięcy. Z naszych własnych doświadczeń wiemy, że potrzebna jest cierpliwość. Uparcie i z poczuciem misji stukamy do drzwi redakcji z naszymi wiadomościami. Nasze teksty są już publikowane na głównych litewskich portalach informacyjnych i otrzymujemy zaproszenia do programów radiowych.

Aby zapewnić wysoką jakość naszej pracy redakcyjnej, bardzo ważne jest, abyśmy otrzymywali znaczne wsparcie ze strony litewskich organizacji ekologicznych, aby nasze organizacje były członkami międzynarodowych sieci organizacji pozarządowych, aby nasi członkowie uczestniczyli w grupach roboczych na szczeblu UE oraz aby reprezentowali Litwę w EKES-ie. Dzięki temu możemy poszerzyć naszą gamę tematów i być na bieżąco.

Nasz związek z EKES-em wykracza poza fakt, że jeden z inicjatorów projektu, Kęstutis Kupšys, jest jego członkiem. Członkowie EKES-u mogą dzielić się odpowiednimi doświadczeniami ze swoich krajów, aby wzbogacić wiadomości dotyczące klimatu publikowane przez „Climate Reporters”. Rozmawialiśmy na przykład niedawno z członkiem EKES-u z Francji, Arnaudem Schwartzem, w związku ze Światowym Szczytem Różnorodności Biologicznej COP16. Spostrzeżenia, które przekazał nam bezpośrednio z Cali, doprowadziły do powstania artykułu „Climate Reporters”. Jego przemyślenia znalazły się wkrótce w litewskich mediach. Model ten, w ramach którego wiedza specjalistyczna członków EKES-u jest wykorzystywana do skutecznego informowania lokalnych odbiorców o globalnych wiadomościach, sprawdził się. W związku z tym wykorzystamy go ponownie w przyszłości.

Rūta Trainytė jest redaktorką w agencji informacyjnej ds. klimatu „Climate Reporters”. Agencja jest częścią finansowanego przez państwo projektu ŽALINK. Projekt, realizowany przez Sojusz Konsumencki, platformę współpracy na rzecz rozwoju oraz organizację pozarządową „Gospodarka o Obiegu Zamkniętym”, jest finansowany z programu dotyczącego zmiany klimatu Agencji Zarządzania Projektami Środowiskowymi Ministerstwa Środowiska Republiki Litewskiej.

W październiku Komitet przyjął opinię, w której zaproponował gruntowną zmianę sposobu funkcjonowania finansów w Unii Europejskiej. Zaapelował o większą przejrzystość i uczestnictwo obywateli w całej Unii, by wzmocnić demokrację i zaufanie publiczne. 

W tym celu zalecił opracowanie wspólnych ram przejrzystości polityki fiskalnej, zaangażowanie obywateli w procesy budżetowania i stworzenie narzędzi cyfrowych, za pomocą których można będzie lepiej informować o budżecie.

Wyobraźmy sobie, jak dobrze byłoby móc śledzić każde euro wydane z funduszy unijnych – poczynając od Brukseli i rządów krajowych, a kończąc na społecznościach lokalnych – stwierdziła Elena Calistru, sprawozdawczyni opinii.

Komitet uważa, że dzięki wspólnym ramom przejrzystości polityki fiskalnej będzie można wyznaczyć jasne i spójne standardy dla wszystkich unijnych programów finansowania, ujednolicić sprawozdawczość i ułatwić dostęp do danych finansowych we wszystkich państwach członkowskich. Położy się także nacisk na promowanie najlepszych praktyk, a nie wprowadzanie nowych przepisów.

Budżet partycypacyjny umożliwi obywatelom bezpośrednie wpływanie na decyzje dotyczące wydatków publicznych – zwłaszcza na szczeblu lokalnym. Jednocześnie uwzględni się elementy partycypacyjne w procesach budżetowania na szczeblu unijnym.

Komitet wezwał do stworzenia jednolitej, przyjaznej dla użytkownika platformy cyfrowej oferującej dane budżetowe w czasie rzeczywistym, jasne wizualizacje i wgląd w rezultaty, które osiągnięto dzięki unijnym funduszom. Dzięki temu obywatele lepiej rozumieliby informacje finansowe i bardziej angażowaliby się w tym zakresie.

Komitet podkreślił, jak ważne jest podnoszenia świadomości społecznej, zapewnienie silniejszego nadzoru i dostosowanie praktyk finansowych do celów Unii Europejskiej – takich jak spójność i zrównoważony rozwój – by wspierać współpracę i rozliczalność.

Unijne finanse to nie tylko liczby. Chodzi w nich także o zaufanie i demokrację oraz o to, by Europa przynosiła korzyści obywatelom – stwierdziła Elena Calistru. (tk)

Grupa Pracowników

Bardzo trafna wydaje się dzisiaj parafraza hasła kampanii wyborczej Billa Clintona z 1992 r. „Gospodarka, głupcze!”, która przemówiła wówczas do amerykańskich wyborców zmagających się z recesją. Wystarczy spojrzeć na wyniki unijnego badania powyborczego Eurobarometr, które pokazało, że do głosowania skłania ludzi głównie zaniepokojenie o inflację i gospodarkę. 

Nie ma uniwersalnego rozwiązania, a same trudności ekonomiczne nie wyjaśniają wszystkich zawiłości związanych z wyborami. Można z pewnością stwierdzić, że do oddania głosu w wyborach europejskich na wiosnę oraz w wyborach po drugiej stronie Atlantyku kilka tygodni temu skłoniły ludzi przede wszystkim rosnące ceny, koszty utrzymania i sytuacja gospodarcza. Nie było to bynajmniej niespodzianką: oprócz ubóstwa i wykluczenia społecznego były to głównie kwestie zaprzątające wyborców na początku 2023 r. Chociaż wskaźniki makroekonomiczne schlebiają decydentom, to inflacja wywiera nadal duży bezpośredni wpływ na ceny towarów podstawowych, takich jak żywność i energia, a także odbija się w nieproporcjonalnym stopniu na osobach, które przeznaczają większość dochodów na te artykuły pierwszej potrzeby. Do listy problemów dochodzi również odbudowa po pandemii i katastrofalna reakcja polityczna na nią. Wiele krajów nadal boryka się ze skutkami kryzysu z 2008 r.

Od dziesiątków lat płace są oderwane od wzrostu wydajności, wskutek czego wielu przedstawicieli klasy pracującej i średniej w Europie traci nadzieję na lepszą przyszłość. Ekstremizm polityczny i zawirowania wyborcze będą trwałym zjawiskiem.

Musimy zająć się kryzysem związanym z kosztami utrzymania. Ma to decydujące znaczenie dla przyszłości Europy, gdyż uwydatnia problemy strukturalne w naszych społeczeństwach i gospodarkach, a także podważa zasady, na których opiera się tkanka społeczna demokracji w UE.

Grupa Pracowników spotkała się 26 listopada z kilkoma zainteresowanymi stronami, aby omówić te kwestie. Zachęcamy do powrotu do tej dyskusji i dołączenia się do naszego apelu do decydentów, by przestali się prześcigać w modnych powiedzonkach, zapewnili odpowiedni poziom umiejętności w swoich szeregach i skupili się na istotnych sprawach. 

EKES nakreślił wizję pokazującą, jak przekształcić unijne systemy rolnictwa, rybołówstwa i żywności, by zapewnić odporność i zrównoważony rozwój w czasach kryzysu. 

W opinii przyjętej w październiku Komitet wezwał do stworzenia systemu żywnościowego, który byłby konkurencyjny, odporny na kryzysy i dopasowany do unijnych celów środowiskowych i społecznych. W opinii położono nacisk na bezpieczeństwo żywnościowe, godziwy dochód dla producentów, odporność środowiskową i wspieranie kolejnego pokolenia producentów żywności.

Trzeba zapewnić producentom stabilne i zrównoważone dochody, a także wspierać opartą na wiedzy politykę żywnościową, która sprzyja innowacjom – powiedział Arnold Puech d’Alissac, przewodniczący Światowej Organizacji Rolników i jeden z trojga sprawozdawców opinii.

W tym celu Komitet proponuje, by wzmocnić siłę przetargową sektora rolnego w negocjacjach cenowych i zwiększyć unijne środki finansowe na rolnictwo i rybołówstwo. Wzywa też, aby w przyszłych umowach handlowych uwzględnić standardy Zielonego Ładu i strategii „Od pola do stołu”, co zapewni uczciwą konkurencję i wysoką jakość żywności.

Niezwykle ważne jest zapewnienie godziwych dochodów producentom pierwotnym – stwierdziła Piroska Kállay, współsprawozdawczyni opinii.

W związku z tym EKES apeluje o bardziej rygorystyczne egzekwowanie uczciwych praktyk handlowych oraz o zakaz sprzedaży poniżej kosztów, by przywrócić równowagę w łańcuchu dostaw żywności. Kluczowe znaczenie mają również polityki sprzyjające wymianie pokoleń, skupiające się na młodzieży i kobietach, w tym na kształceniu, szkoleniu i wsparciu dla spółdzielni.

Z myślą o propagowaniu zrównoważonego rozwoju EKES zalecił, by nagradzać wysiłki na rzecz sekwestracji dwutlenku węgla, takie jak zrównoważone gospodarowanie glebami, i zapobieganie ucieczce emisji. Środki te pomogłyby dopasować produkcję żywności do celów klimatycznych UE i do globalnych zobowiązań środowiskowych – zaznaczył Joe Healy, trzeci ze sprawozdawców.

Proponuje się ponadto publiczny system ubezpieczeń, który chroniłby producentów przed katastrofami związanymi z klimatem, zapewniając ciągłość dostaw żywności.

EKES zaapelował też o politykę, która pozwoli przywrócić zdrowie gleb i wody, poprawić efektywne gospodarowanie wodą i ograniczyć jej zużycie, a jednocześnie zmniejszyć biurokrację i zwiększyć przejrzystość dzięki cyfrowemu monitorowaniu cen i kosztów.

Wreszcie, Komitet zalecił, by ustanowić Europejską Radę Polityki Żywnościowej (EFPC), aby propagować dialog na temat kwestii związanych z żywnością i dostosowania polityki żywnościowej do szerszych celów społecznych i środowiskowych. Propozycje te składają się na plan działania, który ma wzmocnić odporność oraz zrównoważony i sprawiedliwy charakter systemu żywnościowego UE w obliczu globalnych wyzwań.(ks)

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) apeluje do Unii Europejskiej, by stała się liderem w oparciu o zrównoważony model biogospodarki zgodny z Europejskim Zielonym Ładem i celami klimatycznymi.

Komitet wyjaśnia w opinii „Wzajemne dostosowanie gospodarki o obiegu zamkniętym i biogospodarki na szczeblu unijnym i krajowym”, w jaki sposób solidna biogospodarka może zapewnić Europie korzyści gospodarcze i ekologiczne, wzmocnić odporność i wesprzeć sprawiedliwą transformację. Strategiczne inwestycje we współpracę międzysektorową i zaangażowanie lokalnych społeczności mogą przekształcić unijną biogospodarkę w globalny model zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

Zrównoważona biogospodarka musi być zgodna z ramami Unii Europejskiej – Zielonym Ładem, gospodarką o obiegu zamkniętym i celami w zakresie różnorodności biologicznej. Dzięki temu związane z nią działania przyczynią się do osiągnięcia celów dotyczących klimatu i bioróżnorodności, a jednocześnie pozwolą uwzględnić ograniczenia planety.

Potrzebujemy kompleksowej i ambitnej strategii dotyczącej biogospodarki. Trzeba ją dostosować do gospodarki o obiegu zamkniętym i celów zrównoważonego rozwoju, by wzmocnić przewagę konkurencyjną Unii poprzez tworzenie zrównoważonych i dobrze płatnych miejsc pracy. Biogospodarka może też zapewnić wzrost gospodarczy z poszanowaniem ograniczeń planety – stwierdził Cillian Lohan, sprawozdawca opinii.

Musimy rozwijać biogospodarkę w oparciu o zasady gospodarki o obiegu zamkniętym, by ograniczyć odpady i poprawić efektywność dzięki kaskadowemu wykorzystaniu zasobów i recyrkulacji materiałów biologicznych. Biogospodarka oferuje także korzyści społeczne – zwłaszcza na obszarach wiejskich – gdyż tworzy miejsca pracy i pozwala rozwijać umiejętności. Bardzo ważne jest wspieranie społeczności wiejskich i zaangażowania młodych ludzi w tym sektorze.

Edukacja w zakresie biogospodarki może przyczynić się do zapewnienia wykwalifikowanej siły roboczej i podnieść świadomość na temat zrównoważonego rozwoju. Może też poprawić stan zdrowia publicznego dzięki zmniejszeniu kosztów opieki zdrowotnej. Postęp technologiczny i zrównoważone użytkowanie gruntów odgrywają bardzo ważną rolę w tych działaniach – przykładem jest tu rolnictwo regeneracyjne i leśnictwo, które zwiększają składowanie dwutlenku węgla i różnorodność biologiczną.

Rolnictwo miejskie i giełdy żywnościowe o obiegu zamkniętym mogą ograniczać marnotrawienie żywności i wzmacniać lokalne systemy żywnościowe. Unia Europejska powinna utrzymywać wysokie standardy w biznesie i innowacjach i zachęcać do wczesnego przyjmowania biotechnologii. Nowatorscy liderzy powinni mieć pierwszeństwo przy przyznawaniu środków finansowych. Trzeba też wspierać małe i średnie przedsiębiorstwa.

Musimy jasno określić koncepcję biogospodarki, by móc ją uwzględnić w różnych strategiach unijnych. Trzeba też zaktualizować strategię dotyczącą biogospodarki do 2025 r., by była zgodna z Zielonym Ładem i porozumieniem paryskim, oraz opracować plan działania na rzecz zrównoważonej i odpornej gospodarki opartej na biomasie. (ks)