Beidh ról thar a bheith tábhachtach ag daoine óga san Albáin chun an tír a thabhairt níos gaire don Aontas. Mar sin féin, is minic nach mbíonn na hacmhainní cuí ag gabháil lena dtoilteanas a bheith ina ngníomhairí don athrú agus lena ndíograis don Aontas, rud a chuirfeadh ar a gcumas páirt fhóinteach a ghlacadh i gcláir, i dtionscadail agus sa chinnteoireacht. Dar leis an aoi speisialta, Dafina Peci, Stiúrthóir Feidhmiúcháin Chomhdháil Náisiúnta Óige na hAlbáine, is é an rud atá ag teastáil anois go ndéanfaí na páirtithe leasmhara a chomhordú ar bhealach uilechuimsitheach chun díriú ar dhaoine óga. 

Ceapadh Dafina Peci ina stiúrthóir feidhmiúcháin ar Chomhdháil Náisiúnta Óige na hAlbáine in 2016, tar éis di a bheith ina huachtarán ar feadh dhá bhliain as a chéile. Ó 2017 i leith, tá Dafina ag múineadh freisin sa Roinn Eolaíochtaí Polaitiúla in Ollscoil Thiorána. Bhí sí ina comhalta den mheitheal chun an Oifig Réigiúnach um Chomhar na hÓige (RYCO) a bhunú, agus ina dhiaidh sin rinne sí ionadaíocht ar an Albáin ar Bhord Eolaire RYCO, chomh maith le bheith ina hionadaí óige ar an mBord Rialaithe. Tá céim bhaitsiléara aici sna hEolaíochtaí Polaitiúla agus sa Chaidreamh Idirnáisiúnta agus Máistreacht sna hEolaíochtaí sa Pholaitíocht Réigiúnach agus sa tSábháilteacht. Chomh maith leis sin, rinne sí speisialtóireacht iarchéime sa tSlándáil tar éis Coinbhleachta, sa Tógáil Síochána agus in Institiúidí Idirghabhála.

Dafni Peci, Stiúrthóir Feidhmiúcháin Chomhdháil Náisiúnta Óige na hAlbáine, a scríobh 

Ní hamháin san am atá le teacht ach san am i láthair freisin, is comhpháirtithe tábhachtacha iad na daoine óga. An treallús atá iontu, an tsamhlaíocht atá acu, agus a thiomanta a bhíonn siad do smaointe iontacha a thabhairt i gcrích, tá géarghá leis an méid sin má táthar chun an tsochaí a chur chun tosaigh. Déanann an teagmháil ghníomhach leis an óige luachanna an daonlathais, an dul chun cinn sóisialta agus an fás pearsanta a chur chun cinn. Tugann sí an-léargas do lucht déanta na gcinntí ar na fadhbanna ar ghá aghaidh a thabhairt orthu. 

Tá an-fhonn ar dhaoine óga na hAlbáine an tír a lánpháirtiú san Aontas, ach ní chuirtear leis an bhfonn sin faisnéis ná eolas cuí ná bealach chun páirt a ghlacadh sa phróiseas. 

D’fhéadfadh sé dul go mór chun tairbhe don Albáin a chur ar chumas na hóige páirt fhóinteach a ghlacadh sna cláir agus na tionscadail ábhartha. Chabhródh sé sin leis na hAlbánaigh óga a bhfuil ag teastáil uathu agus na rudaí is mó tábhacht dóibh a chur in iúl agus beart a dhéanamh chun na hathruithe ba mhian leo a dhéanamh. 

Sa teagmháil leanúnach a dhéanann Comhdháil Náisiúnta Óige na hAlbáine leis an dream óg, díríodh go mór mór go dtí seo ar an bhfeasacht a mhúscailt faoin méid a athraíodh sa tsochaí a bhuí le gníomhaíochas na sochaí sibhialta agus rannpháirt na hóige. Má táthar chun cur le rannpháirt na ndaoine óga i bpróiseas lánpháirtiú na hAlbáine san Aontas, ní mór dianmhachnamh a dhéanamh ar ar foghlaimíodh san am atá thart, is é sin gur gá comhpháirtíochtaí láidre a thógáil a thugann tús áite don óige, gur gá acmhainn mhór na hóige a aithint agus infheistíocht a dhéanamh inti, agus an cur le chéile a chothú idir na geallsealbhóirí ábhartha go léir. Tá an méid sin ríthábhachtach, dar liom féin. 

Dul i gcomhar leis an dream óg agus an tsochaí shibhialta d’fhonn próiseas lánpháirtithe an Aontais a chur chun tosaigh san Albáin

Ní hamháin gurb iad ár bpríomhfhoinse dhóchais iad, is iad na daoine óga is mó is sochair leis an athrú agus le brú chun tosaigh na hAlbáine, i dtreo todhchaí gheal amach anseo mar aon leis an lá inniu is fearr is féidir. Tá idir an chrógacht, na hidéil agus an neart tola acu a theastaíonn chun na coincheapa is mó dúshláin, fiú, a thabhairt i gcrích. Na déagóirí a ghlacann páirt ghníomhach sa tsochaí, ní hamháin go gcuirean siad lena bhforbairt phearsanta agus lena scileanna sóisialta féin ach is daonlathaí an tsochaí dá mbarr agus is iontach fóinteach an dearcadh a thugann siad do lucht déanta na gcinntí ar réimse saincheisteanna agus nósanna is gá a réiteach. Má thugtar cumhacht don aos óg agus an deis páirt fhóinteach a ghlacadh i ngníomhaíochtaí agus cláir a thugann aghaidh ar a bhfuil ag teastáil uathu agus ar na cuspóirí atá acu, rachaidh sé go mór chun tairbhe don Albáin. 

Ní hamháin gur ceann de bhunchearta an duine í an rannpháirtíocht ach is bealach praiticiúil í freisin chun an tsaoránacht ghníomhach don uile dhuine a chur chun cinn. Cé gur codanna riachtanacha den rannpháirtíocht sa daonlathas iad an vóta a chaitheamh agus seasamh i dtoghcháin, is mó ná sin a bhíonn i gceist le rannpháirtíocht na n-óg sa saol laethúil. I measc réamhriachtanais na saoránachta gníomhaí, tá an ceart agus na deiseanna páirt a ghlacadh sa tsochaí ach, de bhreis air sin, tá na hacmhainní, an spás, na huirlisí, agus, nuair is gá, an tacaíocht airgeadais a theastaíonn chun tionchar a imirt ar dhéanamh na gcinntí agus páirt a ghlacadh i mbearta agus gníomhaíochtaí a chuireann leis an tsochaí, a chothaíonn í agus a dhéanann níos athléimní í. 

Sa chomhthéacs sin, tá sé ríthábhachtach líonraí na n-eagraíochtaí sochaí sibhialta a leathnú amach d’fhonn spásanna breise a chur ar fáil chun daoine óga a dhéanamh rannpháirteach agus cumhacht a thabhairt dóibh. Beidh eagraíochtaí na sochaí sibhialta in ann teacht ar an gcleachtas is fearr, foghlaim óna chéile, eolas a roinnt agus smaointe nua a cheapadh ach obair a dhéanamh i gcomhar, líonraí a thógáil, agus cur le chéile a chothú. Lena chois sin, cuirfidh sé sin ar a gcumas leas a bhaint as cistiúchán breise san obair i gcomhar agus beartais agus cláir a chomhordú. Cuirtear le cumhacht na ndaoine óga trí bhíthin obair na n-eagraíochtaí sochaí sibhialta, rud a chuireann le hionadaíocht agus rannpháirtíocht ghrúpaí na hóige sa tsochaí. 

Ionas go mbeifear in ann cumas agus nuálaíocht na ndaoine óga a chur chun tairbhe do shochaí na hAlbáine tríd an mbealach a réiteach don fhás sóisialta, cultúrtha agus eacnamaíoch, tá súil agam go gcuirfear an leathnú sin i gcrích agus go gcuirfidh sé sin borradh faoi ghníomhaíochas na hóige agus na sochaí sibhialta. 

Tá neart oibre gan déanamh fós má táthar chun cur le rannpháirtíocht, ionadaíocht, agus ceannaireacht ghníomhach fhóinteach na ndaoine óga sa tsochaí. Mar chuid den obair sin, ba cheart spásanna a chruthú do na daoine óga agus a chur chun cinn dóibh inar féidir leo teacht ar fhaisnéis agus ar dheiseanna plé a dhéanamh agus eolas a roinnt le daoine eile dá n-aoisghrúpa, geallsealbhóirí eile, agus lucht déanta na gcinntí.

Is é is aidhm do phromhadh na hóige ar bheartais an Aontais a chinntiú go mbeidh lámh níos mó ag daoine sa phróiseas ceaptha beartas. Agus an próiseas iarratais le haghaidh phromhadh na hóige ar bheartais an Aontais dúnta anois, labhair Uachtarán an Ghrúpa Óige in CESE faoin gcaoi a mbainfeadh na heagraíochtaí don óige a roghnaíodh chun páirt a ghlacadh in obair CESE tairbhe as an bpromhadh sin.

Katrīna Leitāne, Cathaoirleach Ghrúpa Óige CESE a scríobh

Is faoi ghannionadaíocht atá leasanna na ndaoine óige sa cheapadh beartas ar fud an domhain, ach tá sé ar a gcumas páirt a ghlacadh ann agus tá fonn orthu déanamh amhlaidh. Ach tuairimí na hóige a chur san áireamh in obair CESE, is ionadaí agus is athléimní na beartais a chuirfidh sé chun cinn. Ós rud é gurb ionann CESE agus croílár shochaí shibhialta na hEorpa, ba cheart dó a bheith ar an institiúid is mó a chuireann glór na hóige chun tosaigh. 

Le roinnt blianta anuas, tá iarracht á déanamh ag CESE glór na hóige a chur san áireamh níos mó ina chuid oibre féin agus i bpróiseas déanta na gcinntí san Aontas. Bunaíodh Grúpa Óige CESE bliain amháin ó shin chun rannpháirtíocht na n-óg a chur ar bhonn foirmiúil. A bhuí leis an tuairim Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hÓige de, a foilsíodh i mí Mheán Fómhair 2022, bhí CESE ar an gcéad institiúid de chuid an Aontais a ghabh uirthi féin an measúnú sin a chur chun feidhme. I mí Aibreáin 2024, ghlac CESE céim mhór eile chun tosaigh tar éis dó an mhodheolaíocht a fhormheas lena ndéanfaí Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hÓige de a chur i bhfeidhm in CESE. 

Is uirlis é Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hÓige de a ceapadh chun rannpháirtíocht na ndaoine óga i ndéanamh na mbeartas a threisiú agus cuid lárnach de phróiseas déanta na mbeartas a dhéanamh de ghné na hóige. Mar chuid den uirlis sin tá comhairliúcháin, measúnuithe tionchair, agus bearta maolaithe. Is éard a chiallaíonn sé sin i gcomhthéacs CESE go mbeidh ionadaithe de chuid na hóige i dteagmháil le comhaltaí de CESE agus tuairimí áirithe á ndréachtú. Ón taobh praiticiúil de, glacfaidh ionadaithe de chuid na hóige páirt i gcruinnithe agus éisteachtaí, cuirfidh siad ábhar ar fáil i scríbhinn, agus is féidir go leanfaidh siad mar a éiríonn leis na tuairimí tionchar a imirt ar chúrsaí. Ionadaí amháin ina aghaidh na tuairime a dhéanfaidh obair thar ceann na n-eagraíochtaí óige leasmhara go léir. 

Is ag céim an chuir i bhfeidhm atá an tionscnamh seo i láthair na huaire. I mí Mheitheamh na bliana seo, fógraíodh glao oscailte ar iarratais ó eagraíochtaí óige ar mhian leo páirt a ghlacadh ann agus fuair CESE os cionn 100 iarratas. Na eagraíochtaí óige incháilithe, cuirfear ar an eolas go rialta iad faoi na tuairimí nua atá le teacht, agus iarrfar orthu obair a dhéanamh orthu. Is iad biúrónna na rannóg/biúró Choimisiún CCMI a dhéanfaidh an cinneadh deiridh cé na tuairimí a gcuirfear an measúnú tionchair i bhfeidhm orthu. 

Maidir leis an modheolaíocht a ullmhú, ba mhór an chabhair don Ghrúpa Óige an taithí a fuarthas ó scéim phíolótach a chruthaigh go rímhaith. Roghnaigh gach ceann de rannóga CESE agus Coimisiún CCMI tuairim amháin agus d’éirigh leo 20 ionadaí de chuid na hóige a dhéanamh páirteach san obair. Bhí réimse éagsúil ábhar i gceist leis na tuairimí sin, idir an Seimeastar Eorpach agus cosaint an daonlathais. 

Tá Grúpa Óige CESE ag dréim i gcónaí chun an bealach is fearr a aimsiú chun ról fiúntach a thabhairt d’eagraíochtaí na hóige. An chéad chéim eile ná an tionscnamh a chur i bhfeidhm, athbhreithniú rialta a dhéanamh air, agus feabhas a chur air i gcónaí.

Má theastaíonn tuilleadh eolas uait, féach an leathanach gréasáin EU Youth Test at the EESC, nó is féidir teagmháil a dhéanamh le rúnaíocht an Ghrúpa Óige ar youtheesc@eesc.europa.eu. 

Grúpa na nOibrithe in CESE a scríobh 

Tá os cionn 1 200 Comhairle Oibreacha Eorpacha i gcuideachtaí móra ilnáisiúnta i láthair na huaire. Uirlisí tábhachtacha atá iontu maidir leis an daonlathas a chosaint san ionad oibre, i bhfianaise an ceart atá acu faisnéis a fháil faoi shaincheisteanna trasnáisiúnta ó bhainistíocht láir na gcuideachtaí agus a dtuairim a thabhairt ina leith. I measc na saincheisteanna úd tá cúrsaí eacnamaíocha agus airgeadais mar atá faoi láthair agus an méid is dócha a thitfidh amach maidir le poist, infheistíochtaí nó modhanna nua oibre. Níl sé de cheart ag na Comhairlí Oibreacha Eorpacha comhaontuithe a chaibidliú. 

Ós rud é gur i gceannáras na cuideachta is mó a dhéantar na cinntí ach go gcuirtear chun feidhme iad fud fad na corparáide, tá tábhacht na gComhairlí seo ag dul i méid i gcónaí. Cuidíonn na Comhairlí Oibreacha Eorpacha le hionadaithe na n-oibrithe tuiscint níos fearr a fháil ar na cinntí a dhéanann na cuideachtaí. Ar an taobh eile den scéal, cuidíonn faisnéis chruinn agus comhairliúchán cuí leis an mbainistíocht cinntí a dhéanamh ar chaoi ar féidir iad a chur chun feidhme gan tuisliú sna tíortha uile. 

Mar sin féin, tugann an fhianaise le fios go bhfuil laigí tromchúiseacha sa Treoir maidir le Comhairlí Oibreacha Eorpacha atá ann faoi láthair (in 2009 a tháinig sí i bhfeidhm) agus ina cur chun feidhme. Thar aon rud eile, níl sé de cheart ag na Comhairlí Oibreacha Eorpacha dul os comhair na cúirte sa chás go bhfuil a gcearta á sárú. Léirítear san anailís atá déanta ar nósanna imeachta agus rialuithe cúirte go dtí seo gur ann d’éiginnteacht dhlíthiúil, go háirithe maidir leis na sainmhínithe ar na rudaí is ‘faisnéis’, ‘comhairliúchán’, ‘trasnáisiúnta’ agus ‘rúndacht’ ann, mar aon le ceart na gComhairlí fios a chur ar shaineolaithe (cúnamh dlí nó ionadaithe ceardchumainn, cuir i gcás). De bhreis air sin, tá neart rialacháin sheanchaite ann is gá a chur i bhfeiliúint do chúrsaí mar atá i saol an lae inniu. 

Is ilghnéitheach na dúshláin atá roimh na cuideachtaí agus a lucht saothair sa lá atá inniu ann: an digiteáil, bearta i gcoinne an athraithe aeráide, cúrsaí déimeagrafaíochta, scileanna. Na dúshláin sin, is féidir leo cur isteach go mór ar iomaíochas na gcuideachtaí, agus ar an tslándáil shóisialta agus táirgiúlacht na n-oibrithe freisin. Tá sé cruthaithe ag an taighde eolaíoch go gcuireann an fhaisnéis éifeachtach, an comhairliúchán agus/nó cearta rannpháirtíochta na n-oibrithe lena inmharthana atá cinntí agus iomaíochas na gcuideachtaí, rud a thugann le fios gurbh fhéidir leis na Comhairlí Oibreacha Eorpacha ról tábhachtach a bheith acu i gcur chun feidhme an aistrithe chóir. 

Ina fhianaise sin uile, is gá athbhreithniú a dhéanamh ar an Treoir d’fhonn deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú, mar aon le feidhmiú cuí na gComhairlí Oibreacha Eorpacha. Ba cheart gur leor athbhreithniú tapa gan tuisliú ar an Treoir, chun na heasnaimh atá inti a chur ina gceart agus na Comhairlí a chur i bhfeiliúint don todhchaí. Déantar measúnú sa tuairim ó CESE ar an togra ón gCoimisiún agus tá moltaí nithiúla inti do na reachtóirí maidir lenarbh fhéidir a dhéanamh chun an Treoir a fheabhsú.

Tá clár nua seolta ag CESE chun a chaidreamh leis na Comhairlí Eacnamaíocha agus Sóisialta Náisiúnta a fhorbairt a thuilleadh. Is é an aidhm atá ann plé a dhéanamh ar bhonn rialta maidir le hábhair tosaíochta, le tuairimí agus tuarascálacha atá beartaithe agus le dea-chleachtais.

Eagraíodh an chéad sheisiún plé sa Fhrainc i mí an Mhárta. Thug Katrīna Leitāne, Uachtarán an Ghrúpa Óige in CESE, cuairt ar Chomhairle Eacnamaíoch, Shóisialta agus Comhshaoil na Fraince thar dhá lá chun barúlacha a mhalartú maidir le beartais don óige. Cén toradh a bhí air sin? Thángthas ar smaointe nua chun an clár oibre don óige a chur chun cinn ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta, ionchais na hóige a thabhairt isteach i ngníomhaíochtaí CESE agus bualadh le comhghleacaithe nua a bhíonn ag plé leis an ábhar seo i mBallstáit eile. 

San fhíseán seo, roinneann Katrīna Leitāne a cuid barúlacha faoin gcuairt oibre agus faoi na malartuithe tairbheacha a bhí aici le Comhairle Eacnamaíoch, Shóisialta agus Comhshaoil na Fraince. 

Féach ár leathanach gréasáin má tá tuilleadh eolais uait maidir leis an gclár um malartú. 

Is féidir aon eolas breise a fháil ach teagmháil a dhéanamh le Rúnaíocht an Aonaid um Chaidreamh le Comhairlí Eacnamaíocha agus Sóisialta Náisiúnta agus leis an tSochaí Shibhialta (EESC-ESCS-relations@eesc.europa.eu).

Leag CESE béim ar an tábhacht a bhaineann le dearcthaí na hóige a ionchorprú i mbeartais an Aontais, agus tathantaíonn sé ar eagraíochtaí óige páirt a ghlacadh i Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hóige de, tionscnamh arb é is aidhm dó guthanna daoine óga a mhéadú i gceapadh beartais. 

Sa ghlao ar iarratais a rinne CESE le déanaí, d’iarr sé ar eagraíochtaí óige iarratas a dhéanamh chun páirt a ghlacadh i dtionscnamh de chuid CESE, Measúnú tionchair ó thaobh na hóige de, agus is é an 30 Meitheamh 2024 an sprioc-am atá leis sin. Sainaithneoidh eagraíochtaí roghnaithe na tuairimí sin ó CESE ar mian leo tionchar a imirt orthu, glacfaidh siad páirt i gcruinnithe agus in éisteachtaí agus cuirfidh siad aighneachtaí i scríbhinn ar fáil. Ní mór d'eagraíochtaí incháilithe a bheith bunaithe go daonlathach, prionsabail an Choinbhinsiúin Eorpaigh um Chearta an Duine a chomhlíonadh, agus gníomhaíochtaí nó comhlachtaí cinnteoireachta atá faoi stiúir daoine óga a bheith acu. 

Le bliain anuas, chuir CESE tús leis an tástáil sin ar bhonn píolótach, rud a chuir ar chumas ionadaithe óige ar fud na hEorpa cur leis an bplé ar shaincheisteanna suntasacha, amhail an daonlathas, an comhbheartas talmhaíochta, agus rannpháirtíocht daoine óga ón Aontas agus ón Ríocht Aontaithe. Mar thoradh ar rath a bhí ar an treoirthionscadal sin, cinneadh chun uirlis bhuan a dhéanamh de, agus tá CESE ag iarraidh ar institiúidí eile an Aontais bearta comhchosúla a ghlacadh. 

Le linn díospóireacht iomlánach a reáchtáladh le déanaí, chuir ionadaithe óige in iúl go raibh siad sásta leis an tionscnamh, rud a áirithíonn go mbeidh sí rannpháirteach i nithe seachas siúd atá dírithe ar an óige go traidisiúnta, amhail an ghéarchéim aeráide. 

Leag Uachtarán CESE, Oliver Röpke, béim ar an tionscnamh mar phríomhthiomantas polaitiúil, agus tharraing sé aird ar an ngá atá le rannpháirtíocht leanúnach na hóige i bpróiseas cinnteoireachta an Aontais. Thug sé dá aire nár cheart gurb iad toghcháin an t-aon deis amháin atá ann chun cluas éisteachta a thabhairt do ghuthanna na hóige, agus go gcinnteofaí leis an Measúnú tionchair ó thaobh na hóige de go mbeadh ionchur rialta acu i mbeartais an Aontais. 

Labhair Katrīna Leitāne, cathaoirleach Ghrúpa Óige ad hoc CESE, faoin dul chun cinn atá déanta maidir le guthanna na hóige a chomhtháthú i gcinnteoireacht an Aontais, agus thug sí dá haire gur doiciméad beo é an Measúnú tionchair ó thaobh na hóige de agus go dtiocfaidh forbairt air de réir a chéile leis an taithí a bhfaighimid. Mhol Elias Dray, Leas-Uachtarán Fhóram Eorpach na nÓg, CESE as a cheannaireacht agus mhol sé d’eagraíochtaí óige páirt a ghlacadh sa tionscnamh, rud a áiritheoidh go múnlóidh dearcthaí na hóige tuairimí CESE sa todhchaí. 

Ghlac Aire Óige agus Leanaí na hAlbáine, Bora Muzhaqi, páirt i seisiún iomlánach CESE freisin. Tá an Albáin ag iarraidh a bheith ina samhail i réimse bheartas na hóige, ag léiriú an luach a bhaineann le daoine a bheith in oifig a dhíríonn ar shaincheisteanna na hóige amháin. ‘Creidim go láidir go bhfuilimid ag ullmhú ár ndaoine óga don todhchaí leis an obair atá idir lámha againn inniu leis an óige agus ar son na hóige ... táimid ag cumhachtú dóibh a bheith mar cheannairí an lae inniu chun a chinntiú go bhfaighidh siad pláinéad atá inbhuanaithe agus éagsúil ó thaobh na héiceolaíochta de.’

Tá caidreamh oibre den scoth ag CESE leis an Albáin, rud a léiríonn an ról lárnach atá ag an gcomhpháirtíocht thrasnáisiúnta maidir le rannpháirtíocht na hóige a chur chun cinn ar gach leibhéal rialachais.

Tá CESE tiomanta don tionscnamh sin ó mhí Mheán Fómhair 2022, tráth a ghlac sé tuairim maidir le Measúnú tionchair an Aontais ó thaobh na hóige de. Léirítear le hiarrachtaí leanúnacha CESE, lena n-áirítear an t-imeacht bliantúil ‘Leatsa an Eoraip, Abair Leat!’, a thiomanta atá sé d’fheabhas a chur ar rannpháirtíocht na hóige i bpróiseas cinnteoireachta an Aontais. 

Tá moltaí ó imeacht na bliana seo, a tionóladh i mí an Mhárta 2024, dírithe ar na chéad cheannairí eile de chuid an Aontais agus tá siad ar fáil ar líne. (ks)

Tá sé beartaithe ag an gCoimisiún Eorpach sprioc a leagan síos chun glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 90 % faoi 2040 agus an aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050. Thug Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) a bheannacht don sprioc sin le linn an tseisiúin iomlánaigh a bhí aige i mí na Bealtaine, nuair a chuir sé i bhfáth go bhfuil na spriocanna ag teacht le moltaí lucht eolaíochta gan ligean don téamh domhanda ardú níos mó ná 1.5 céim Celsius. 

A bhuí leis an tacaíocht atá á tairiscint ag CESE, tá aird á díriú aige ar a thábhachtaí atá sé rannchuidiú go cothrom leis na hiarrachtaí ar mhaithe leis an aeráid dhomhanda agus, ag an am céanna, iomaíochas thionscail na hEorpa a áirithiú le linn an aistrithe go geilleagar ísealcharbóin. Leag Teppo Säkkinen, rapóirtéir na tuairime Sprioc aeráide 2040 an Aontais, béim ar an ngá atá le córas leictreachais saor ó charbón a bheith ann faoi 2040 le go bhféadfar dícharbónú na tionsclaíochta, an iompair agus na bhfoirgneamh a chumhachtú, agus mhol sé laghdú a dhéanamh dáiríre ar na hastaíochtaí trí dheireadh a chur de réir a chéile le breoslaí iontaise. 

Thug CESE fainic i gcoinne an róspleáchais ar an aistriú carbóin, de thoradh rioscaí ar nós dóiteáin foraoise agus lotnaidí, agus mhol sé leas a bhaint as cur chuige cothrom idir astaíochtaí a laghdú agus carbón a aistriú. Sa chéad chéim eile de bheartas aeráide an Aontais, ba cheart díriú ar infheistíocht, ar gheilleagar láidir a chruthú, ar an tslándáil fuinnimh a fheabhsú agus ar phoist ardcháilíochta a chruthú. Chuige sin, is gá sprioc 2030 a bhaint amach, is é sin laghdú 55 % ar astaíochtaí, agus an reachtaíocht ‘Oiriúnach do 55’ a chur chun feidhme. 

Tá súil ag CESE go mbeidh earnáil giniúna cumhachta saor ó charbón ann faoi 2040, agus téamh agus fuarú dícharbónaithe a thabhairt isteach ina dhiaidh sin. Tá fuinneamh glan inacmhainne ríthábhachtach chun an tionsclaíocht, na foirgnimh agus an t-iompar a dhícharbónú. 

Mhol CESE freisin sprioc maidir le hastaíochtaí a laghdú san earnáil agraibhia trí phlé a dhéanamh leis na feirmeoirí agus na geallsealbhóirí chun slándáil an tsoláthair bia a chinntiú, agus na dálaí nádúrtha éagsúla ar fud an Aontais á gcur san áireamh. 

Tá an tacaíocht phoiblí agus rannpháirtíocht na ngeallsealbhóirí ríthábhachtach chun sprioc 2040 a bhaint amach. Dá bhrí sin, tá CESE ag iarraidh go mbeadh idirphlé leathan ann, lena n-áirítear na comhpháirtithe sóisialta, an tsochaí shibhialta agus na saoránaigh, maidir le spriocanna a leagan síos agus beartais a fhorbairt. 

Tá an tAontas i mbun ullmhúcháin ar thogra reachtach maidir le sprioc 2040; meabhraíonn CESE, dá bhrí sin, nach mór seiceáil chuimsitheach a dhéanamh ar an iomaíochas i gcomparáid le mórgheilleagair eile d’fhonn iomaíochas domhanda agus bonn tionsclaíoch na hEorpa a chosaint, sin agus ardchaighdeáin chomhshaoil agus shóisialta a chomhlíonadh freisin. (ks)

Ghlac CESE dhá thuairim ag an seisiún iomlánach a bhí aige i mí na Bealtaine agus leagadh béim iontu ar an ról lárnach a ghabhann leis an mbeartas comhtháthaithe – an ionstraim chistiúcháin is tábhachtaí atá ag an Aontas don fhorbairt réigiúnach – i méaduithe a dhéanfar sa todhchaí. I measc nithe eile, d’iarr CESE go mbeadh uirlisí comhlíontachta san áireamh sna conarthaí aontachais d’fhonn aghaidh a thabhairt ar dhúsháin iaraontachais a d’fhéadfadh a bheith ann, cuir i gcás, an eisimirce agus ábhair imní maidir leis an smacht reachta. 

Sa tsraith nua moltaí uaidh, leag CESE béim ar a thábhachtaí atá sé eagraíochtaí na sochaí sibhialta (ESSanna) a chomtháthú agus a chumhachtú chun na cistí comhtháthaithe a úsáid ar bhealach éifeachtach. Déantar an rath atá ar an mbeartas comhtháthaithe a thomhas de réir torthaí críochacha agus sóisialta, ní de réir infheistíochtaí eacnamaíocha amháin. Tá sé ríthábhachtach cumais riaracháin phoiblí a neartú chun an comhtháthú a bhaint amach. 

Sa phlé iomlánach leis an gCoimisinéir um Chomhtháthú agus um Athchóiriúcháin, Elisa Ferreira, agus le hUachtarán Choiste Eorpach na Réigiún (CnaR), Vasco Alves Cordeiro, leagadh béim ar a thábhachtaí atá an chabhair réamhaontachais agus cumhacht a thabhairt do ESSanna. 

Leag Uachtarán CESE, Oliver Röpke, agus cainteoirí eile, béim ar an ngá atá le beartas láidir comhtháthaithe chun aghaidh a thabhairt ar dhúshláin mhéadaithe an Aontais agus a áirithiú nach mbeadh an tAontas ilroinnte. Tá sé ríthábhachtach cabhair a chur in oiriúint do na réigiúin is iarrthóirí ar mhaithe leis an tsíocháin agus leis an rathúnas, le príomh-mholtaí lena n-áirítear an t-oideachas a neartú, ról a thabhairt do ESSanna, agus sásraí speisialta a úsáid do thíortha amhail an Úcráin. 

Thug CESE dá aire freisin an tionchar níos leithne a ghabhann leis an méadú ar na Ballstáit atá ann faoi láthair, agus leag sé béim ar an ngá atá le cistí breise do na réigiúin a ndéantar difear dóibh. Iarrtar sa 9ú Tuarascáil faoin gComhtháthú go gcuirfí an chabhairt in oiriúint do na dúshláin nua trí infheistíocht a dhéanamh in FBManna, trí riaracháin áitiúla a fheabhsú, agus trí thacú le rochtain chothrom ar fhostaíocht. Tá sé ríthábhachtach go mbeadh an beartas comhtháthaithe dinimiciúil chun acmhainneacht eacnamaíoch an Aontais a scaoileadh agus chun comhtháthú éifeachtach na mBallstát nua a áirithiú (tk).

Ní mór don Aontas Eorpach tús áite a thabhairt do mhíochaine núicléach agus do sholáthar raidiseatóp má táthar chun rochtain chomhionann ar chóireáil ailse a áirithiú don uile othar san Eoraip. 

Ba cheart don Aontas agus do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh cistiú ar fáil le haghaidh teicneolaíochtaí leighis, raideolaíocha agus núicléacha. San am céanna, ba cheart dóibh dlús a chur leis an gcomhar eatarthu chun deireadh a chur le bacainní rialála ar sholáthar raidiseatóp agus chun a spleáchas ar thríú tíortha maidir le hamhábhair a laghdú. 

Chuige sin, leagtar béim sa tuairim ó CESE a glacadh ag seisiún iomlánach mhí na Bealtaine, Plean Sáraithe Ailse na hEorpa: Treochtaí spreagtha le haghaidh shlándáil an tsoláthair raidiseatóp míochaine, ar an ngá atá ann gach iarracht a dhéanamh sa chomhrac i gcoinne na hailse. 

Tá rapóirtéirí na tuairime, Alena Mastantuono agus Philippe Charry, go mór den bharúil nach mbeimid in ann soláthar raidiseatóp níos daingne a áirithiú san Eoraip ná freastal ar éileamh méadaitheach na n-othar ach amháin má dhéanaimid cinntí misniúla polaitiúla agus má tá rialáil fhónta ann. 

Gach bliain, téann suas le 10 milliún othar san Aontas Eorpach i muinín íomháú leighis núicléach chun galair atá orthu a dhiagnóisiú, cuir i gcás ailse nó galar croí. Tá na teicneolaíochtaí raideolaíocha agus núicléacha ina n-úsáidtear raidiseatóip ríthábhachtach sa chomhrac i gcoinne na hailse ag gach céim den chúram, mar atá an luathbhrath, an diagnóis, an chóireáil agus an cúram maolaitheach. (mp)