I ráiteas comhpháirteach a síníodh an 14 Samhain, d’iarr Baiba Miltoviča, cathaoirleach na Rannóige um Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise (TEN) in CESE, agus Andres Jaadla, rapóirtéir na tuairime ó Choiste na Réigiún (CnaR) maidir leis an tithíocht, ar na hinstitiúidí Eorpacha bearta práinneacha a ghlacadh chun an tAontas Eorpach a thabhairt slán as an ngéarchéim tithíochta atá ann faoi láthair. Ba dhíol sásaimh dóibh freisin ceapachán an Choimisinéara Eorpaigh um Fhuinneamh agus Tithíocht, a mbeidh sé de chúram air an chéad Phlean Eorpach um Thithíocht Inacmhainne a thíolacadh.
I ráiteas comhpháirteach a síníodh an 14 Samhain, d’iarr Baiba Miltoviča, cathaoirleach na Rannóige um Iompar, Fuinneamh, Bonneagar agus an tSochaí Faisnéise (TEN) in CESE, agus Andres Jaadla, rapóirtéir na tuairime ó Choiste na Réigiún (CnaR) maidir leis an tithíocht, ar na hinstitiúidí Eorpacha bearta práinneacha a ghlacadh chun an tAontas Eorpach a thabhairt slán as an ngéarchéim tithíochta atá ann faoi láthair. Ba dhíol sásaimh dóibh freisin ceapachán an Choimisinéara Eorpaigh um Fhuinneamh agus Tithíocht, a mbeidh sé de chúram air an chéad Phlean Eorpach um Thithíocht Inacmhainne a thíolacadh.
Dearbhú maidir le Tithíocht
Iarraimid ar an gCoimisiún Eorpach Cruinniú Mullaigh bliantúil an Aontais maidir le Tithíocht Shóisialta agus Inacmhainne a eagrú i gcomhpháirtíocht le Parlaimint na hEorpa, le CESE agus le CnaR. Leis an gcruinniú mullaigh bliantúil sin de chuid an Aontais, ba cheart na geallsealbhóirí uile a bhfuil baint acu le cur chun feidhme ghníomhaíochtaí na mBallstát maidir le tithíocht shóisialta agus inacmhainne a thabhairt le chéile, ar bhonn cur chuige il-leibhéil agus malartú dea-chleachtas i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta;
Tacaímid le plean an Choimisinéara ainmnithe atá i gceannas ar an tithíocht chun ardán infheistíochta uile-Eorpach a bhunú do thithíocht inacmhainne agus inbhuanaithe chun tacú go práinneach le comhpháirtíochtaí náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla chun deireadh a chur le heisiamh tithíochta, agus an méid sin a dhéanamh i gcomhpháirtíocht le CESE agus le CnaR;
Tugaimid le fios gur gá féachaint ar bhealaí nuálacha chun borradh a chur faoin infheistíocht phoiblí agus chun an leas is fearr is féidir a bhaint as cistí an Aontais atá ann cheana chun teacht ar réiteach fadtéarmach ar an ngéarchéim tithíochta;
Iarraimid ar institiúidí an Aontais tacú le hathchóiriú domhain a dhéanamh ar fhoirgnimh chónaithe ar bhonn tacaíocht airgeadais éagsúlaithe, fhadtéarmach agus nuálach agus creataí dlíthiúla comhleanúnacha, lena ndíreofar ar phobail leochaileacha chomh maith le príomhghníomhaithe ar an láthair, go háirithe pobail fuinnimh agus údaráis áitiúla;
Iarraimid go mbeadh comhar níos dlúithe ann idir na gníomhaithe ar na leibhéil éagsúla rialachais: na Ballstáit, institiúidí an Aontais, eagraíochtaí na sochaí sibhialta, na rialtais réigiúnacha agus na húdaráis áitiúla.
Geallaimid rannchuidiú le cur chun feidhme na mbeart a leagtar amach i nDearbhú Liège trí ghníomhú mar ghuth eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus na n-údarás áitiúil agus réigiúnach ó gach cearn den Aontas mar chuid d’iarracht chomhpháirteach institiúidí uile an Aontais an ghéarchéim tithíochta a réiteach agus comhtháthú na hEorpa a neartú ó gach taobh.
Is é Andrey Gnyot is aoi dúinn, scannánóir agus iriseoir as an mBealarúis a scaoileadh as braighdeanas baile sa tSeirbia le deireanas tar éis bliana. Bhí Gnyot á choinneáil chun críoch a eiseachadta i ngeall ar choireanna eacnamaíocha a chuir a thír ina leith. Trína scéal féin a insint dúinn, cuireann Gnyot cás na n-iriseoirí neamhspleácha sa Bhealarúis sa lá atá inniu ann i dtuiscint dúinn. Ní féidir le haon duine rud ar bith a rá i gcoinne lucht na cumhachta nó, má dheir, tá an baol ann go gcuirfí ‘namhad na ndaoine’ ina leith agus go ngabhfaí an té úd ar chúiseanna bréagacha eacnamaíocha.
Is é Andrey Gnyot is aoi dúinn, scannánóir agus iriseoir as an mBealarúis a scaoileadh as braighdeanas baile sa tSeirbia le deireanas tar éis bliana. Bhí Gnyot á choinneáil chun críoch a eiseachadta i ngeall ar choireanna eacnamaíocha a chuir a thír ina leith. Trína scéal féin a insint dúinn, cuireann Gnyot cás na n-iriseoirí neamhspleácha sa Bhealarúis sa lá atá inniu ann i dtuiscint dúinn. Ní féidir le haon duine rud ar bith a rá i gcoinne lucht na cumhachta nó, má dheir, tá an baol ann go gcuirfí ‘namhad na ndaoine’ ina leith agus go ngabhfaí an té úd ar chúiseanna bréagacha eacnamaíocha.
Is í Martina Cikojević, eagarthóir agus iriseoir le Ceardchumann Oibrithe Poist na Cróite, buaiteoir chomórtas grianghraf Connecting EU 2024. A bhuí lena grianghraf Brussels Grand Place in the Moonlight, bronnadh uirthi cuairt dhá lá sa Bhruiséil le linn Sheachtain na Sochaí Sibhialta in CESE i mí an Mhárta 2025
Is í Martina Cikojević, eagarthóir agus iriseoir le Ceardchumann Oibrithe Poist na Cróite, buaiteoir chomórtas grianghraf Connecting EU 2024.
A bhuí lena grianghraf Brussels Grand Place in the Moonlight, bronnadh uirthi cuairt dhá lá sa Bhruiséil le linn Sheachtain na Sochaí Sibhialta in CESE i mí an Mhárta 2025.
Ghlac Martina Cikojević páirt i seimineár Connecting EU 2024 i mbliana, an 17 agus an 18 Deireadh Fómhair sa Bhruiséil. Le linn an tseimineáir, tháinig oifigigh phreasa agus chumarsáide as eagraíochtaí na sochaí sibhialta, maille le hiriseoirí, le chéile. ‘Dún deiridh an daonlathais: an iriseoireacht a thabhairt slán agus a chur chun cinn’ an teideal a bhí air agus díríodh ann ar na dúshláin nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo ar gá d’iriseoirí a n-aghaidh a thabhairt orthu ar an saol seo ina bhfuil an intleacht shaorga ag teacht chun cinn go tapa agus an brú polaitíochta ag dul in olcas.
Ghlac na rannpháirtithe páirt freisin i seisiún líonraithe dar theideal ‘Ról an oifigigh preasa nó cumarsáide i ré seo Instagram, TikTok agus na hintleachta saorga – mar is féidir do theachtaireacht a chur in iúl’, a raibh dhá cheardlann mar chuid de. An comórtas grianghraf, ba chuid é den cheardlann ‘Ceachtanna maidir le hábhair chumarsáide’, a bhí faoi stiúir an speisialtóra cumarsáide Tom Moylan.
Maidir lena grianghraf, a bhfuil an oíche á soilsiú ann ag solas na gealaí agus é ag briseadh trí na scamaill dhorcha, dúirt Martina go bhféadfaí nasc siombalach a dhéanamh le hábhar an tseimineáir freisin. ‘Ní féidir le duine ar bith stop a chur leis an ngealach an dorchadas a shoilsiú. Níor cheart do dhuine ar bith stop a chur le hiriseoirí an fhírinne a thabhairt slán, óir is fearr, is sábháilte, agus is cothroime an tsochaí dá bharr’, ar sise.
Ós í buaiteoir an chomórtais í, glacfaidh Martina páirt i Seachtain na Sochaí Sibhialta in CESE, atá á reáchtáil den dara huair, agus a bheidh ar siúl ón 17 go dtí an 21 Márta in áitreabh CESE sa Bhruiséil. Is é ábhar na bliana seo An Comhtháthú agus an Rannpháirtíocht a threisiú sa tSochaí a bhfuil an tEasaontas i réim inti.
Tréaslaíonn Aonad Preasa CESE a héacht le Martina agus gabhann sé a bhuíochas le gach duine a chuir grianghraf isteach.(ll)
An ghníomhaireacht úrnua le haghaidh nuacht aeráide sa Liotuáin, Climate Reporters, tá sé d’aidhm aici dul i ngleic leis an tuirse atá le brath i dtaca le tuairisciú aeráide agus ábhar an athraithe aeráide a thabhairt chun tosaigh arís i gcláir oibre eagarthóireachta. Sampla eisceachtúil den iriseoireacht rannpháirtíochta is ea go mbaineann Climate Reporters úsáid as an gcumarsáid mar aon leis an ngníomhú ar son na haeráide chun oideachas a chur ar dhaoine faoin athrú aeráide agus chun guth a thabhairt do Mháthair na Cruinne le linn na géarchéime comhshaoil seo.
An ghníomhaireacht úrnua le haghaidh nuacht aeráide sa Liotuáin, Climate Reporters, tá sé d’aidhm aici dul i ngleic leis an tuirse atá le brath i dtaca le tuairisciú aeráide agus ábhar an athraithe aeráide a thabhairt chun tosaigh arís i gcláir oibre eagarthóireachta. Sampla eisceachtúil den iriseoireacht rannpháirtíochta is ea go mbaineann Climate Reporters úsáid as an gcumarsáid mar aon leis an ngníomhú ar son na haeráide chun oideachas a chur ar dhaoine faoin athrú aeráide agus chun guth a thabhairt do Mháthair na Cruinne le linn na géarchéime comhshaoil seo.
Le Rūta Trainytė
Bunaíodh an ghníomhaireacht le haghaidh nuacht aeráide, Climate Reporters, i mbliana sa Liotuáin. Is tionscnamh é atá á reáchtáil ag eagraíochtaí neamhrialtasacha (ENRanna) agus is sampla é den iriseoireacht rannpháirtíochta. Tá sé d’aidhm ag an ngníomhaireacht nuachta cabhrú le hiriseoirí tuairisciú ar ghnéithe éagsúla den ghéarchéim chomhshaoil. Chuige sin, déanann foireann na gníomhaireachta téacsanna a dhréachtú agus cuirtear ar aghaidh ansin iad chuig na hoifigí eagarthóireachta.
Is pobal gníomhaithe a dhéanann obair na gníomhaireachta. Iriseoirí, speisialtóirí sa chaidreamh poiblí, ionadaithe ó ENRanna, gníomhaithe agus eolaithe a scríobhann na téacsanna, nó i mbeagán focal, daoine atá buartha faoina bhfuil ag tarlú agus a dteastaíonn athrú sóisialta uathu. Is iad na daoine céanna sin atá ar an mbord do Climate Reporters freisin. Is faoin mbord sin atá sé a chinntiú gur tionscnamh iontaofa é an tionscnamh nua.
Ní inniu ná inné a tháinig Climate Reporters chun cinn i saol na cumarsáide agus tá taithí shuntasach faighte acu cheana féin ar an gcaidreamh poiblí, ar chúrsaí eagarthóireachta agus ar thairseacha gréasáin a chruthú agus a bhainistiú. Tá cur amach acu ar chúrsaí aeráide freisin. Sin mar ar tháinig an tionscnamh ar an bhfód. Dírímid ar na buanna is mó atá againn agus sinn ag gníomhú ar son na haeráide san am céanna. Is sinne a labhraíonn thar ceann Mháthair na Cruinne le linn na géarchéime comhshaoil seo.
Táimid i dteagmháil le hiriseoirí, ar ndóigh. Creidtear go forleathan sna hoifigí eagarthóireachta nach bhfuil spéis ag an bpobal sa nuacht aeráide agus gurb íseal an ráta cliceála ina leith. Ní fhoilsíonn siad ailt a bhfuil na téarmaí ‘athrú aeráide’ nó ‘géarchéim aeráide’ ina gceannlínte orthu. Cad is ‘séanadh na géarchéime aeráide’ ann? An é go bhfuiltear ag iarraidh an tsochaí a chosaint ar dhrochscéalta agus imní?
Seans nach bhfuil sé chomh holc sin. Is líonmhar na scéalta nuachta a thagann isteach sna hoifigí eagarthóireachta chuile lá, rud atá deacair a phróiseáil ar an láthair, gan trácht ar mhíreanna nuachta a chur ar fáil a bhaineann leis an aeráid. Chomh maith leis sin, bheadh ar na hiriseoirí a bheith ar an eolas faoin ábhar. Is linne a bhaineann an chuid seo den scéal; an chéad chéim eile atá le glacadh ag Climate Reporters is ea oiliúint a chur ar iriseoirí. Is léir gur gá d’iriseoirí an tsaincheist a thuiscint chun an glas snasú a sheachaint.
Rogha eile is ea grúpaí áirithe a mhúineadh faoin athrú aeráide ar bhealach tarraingteach. Thar aon ní eile, ba mhaith linn teagmháil a dhéanamh le daoine óga, agus tuigimid anois gur maith an smaoineamh é an greann a úsáid chuige sin. Ní fios go fóill cén chruth a bheidh air seo sa todhchaí, ach sin iad na smaointe atá againn go dtí seo.
Tá an ghníomhaireacht nuachta ar an bhfód le sé mhí anuas anois. Tá a fhios againn ón taithí atá againn go mbeidh foighne de dhíth orainn. Leanfaimid orainn de na míreanna nuachta a thabhairt d’aon ghnó do na hoifigí eagarthóireachta. Tá ár dtéacsanna á bhfoilsiú cheana féin ar mhórardáin nuachta na Liotuáine, agus tá cuirí faighte againn freastal ar chláir raidió.
Lena dheimhniú gur obair eagarthóireachta ar ardchaighdeán a bheidh ar siúl againn, is ríthábhachtach an ní é go bhfaighimid tacaíocht shuntasach ó eagraíochtaí comhshaoil na Liotuáine, go bhfuil ár n-eagraíochtaí ina mball de líonraí idirnáisiúnta ENRanna, go nglacann ár mbaill páirt i meithleacha ar leibhéal an Aontais agus go ndéanann siad ionadaíocht ar an Liotuáin in CESE. De thoradh an méid sin ar fad, is féidir linn raon ábhar níos leithne a chumhdach agus an t-eolas is déanaí a bheith againn i gcónaí maidir le cúrsaí reatha.
Is é Kęstutis Kupšys, comhalta CESE, duine de thionscnóirí an tionscadail ach is iomaí nasc eile atá againn le CESE. Is féidir le comhaltaí CESE taithí ábhartha óna dtíortha féin a roinnt chun an nuacht aeráide a fhoilsíonn Climate Reporters a threisiú. I ndáil leis an méid sin, labhraíomar le déanaí le Arnaud Schwartz, Francach atá ina chomhalta de CESE, ag an gCruinniú Mullaigh Domhanda maidir leis an mBithéagsúlacht (COP16). Mar thoradh ar na léargais a roinn sé linn go díreach ó Cali, bhí Climate Reporters in ann alt a fhoilsiú. Níorbh fhada go raibh a chuid smaointe le léamh sna meáin ag pobal na Liotuáine. Is léir go n-oibríonn an tsamhail sin, ina n-úsáidtear saineolas chomhaltaí CESE chun nuacht dhomhanda a scaipeadh go héifeachtach ar phobail áitiúla, agus is ar an ábhar sin a leanfaimid den tsamhail sin a úsáid arís amach anseo.
Is í Rūta Trainytė an t-eagarthóir ar an ngníomhaireacht nuachta aeráide ‘Climate Reporters’. Tá an ghníomhaireacht mar chuid den tionscadal ŽALINK atá maoinithe ag an stát. Tá an tionscadal, atá á reáchtáil ag Comhghuaillíocht na dTomhaltóirí, an tArdán maidir le Comhar um Fhorbairt agus an eagraíocht neamhrialtasach ‘An Geilleagar Ciorclach’, á mhaoiniú ag an gClár um Athrú Aeráide atá curtha ar bun ag Gníomhaireacht Bainistíochta Tionscadal Comhshaoil de chuid Aireacht Comhshaoil Phoblacht na Liotuáine.
I mí Dheireadh Fómhair, ghlac CESE tuairim inar moladh athmhachnamh bunúsach a dhéanamh ar an gcaoi a n-oibríonn airgeadas an Aontais. D’iarr sí go mbeadh níos mó trédhearcachta agus rannpháirtíochta ag na saoránaigh ar fud an Aontais, rud a chuirfeadh feabhas ar an daonlathas agus ar mhuinín an phobail.
I mí Dheireadh Fómhair, ghlac CESE tuairim inar moladh athmhachnamh bunúsach a dhéanamh ar an gcaoi a n-oibríonn airgeadas an Aontais. D’iarr sé go mbeadh níos mó trédhearcachta ann agus breis rannpháirtíochta ag na saoránaigh ar fud an Aontais, rud a chuirfeadh feabhas ar an daonlathas agus ar mhuinín an phobail.
Chun a dhéanamh, mhol CESE comhchreat trédhearcachta fioscaí a fhorbairt, creat ina mbeadh na saoránaigh rannpháirteach i bpróisis bhuiséadaithe, agus uirlisí digiteacha a chruthú le haghaidh faisnéis bhuiséadach níos soiléire.
‘Samhlaigh go bhféadfaí gach euro de mhaoiniú AE a rianú – ón mBruiséil trí rialtais náisiúnta síos go dtí do phobal áitiúil’, a dúirt rapóirtéir na tuairime, Elena Calistru.
Dar le CESE, i gcreat coiteann maidir le trédhearcacht fhioscach, is amhlaidh a leagfar síos caighdeáin shoiléire agus chomhsheasmhacha do na cláir uile arna gcistiú ag an Aontas agus áiritheofar tuairisciú aonfhoirmeach agus rochtain éasca ar shonraí airgeadais ar fud na mBallstát. Is ar chur chun cinn na ndea-chleachtas a bheifí ag díriú seachas ar rialacháin nua a thabhairt isteach.
Chuirfeadh buiséadú rannpháirteach ar chumas na saoránach tionchar díreach a bheith acu ar chinntí maidir le caiteachas poiblí, go háirithe ar an leibhéal áitiúil, agus gnéithe rannpháirtíochta á n-ionchorprú i bpróisis bhuiséadaithe ar leibhéal an Aontais san am céanna.
D’iarr CESE go mbeadh ardán digiteach aontaithe soláimhsithe ann lena gcuirfí sonraí buiséid fíoraimseartha soiléire ar fáil, sin agus léargas ar an gcaoi a bhfuil torthaí á mbaint amach ag cistí an Aontais. Mhéadódh sé sin tuiscint agus rannpháirtíocht an phobail san fhaisnéis ar chúrsaí airgeadais.
Chuir CESE béim freisin ar a thábhachtaí atá sé feasacht an phobail a mhúscailt, maoirseacht níos láidre a áirithiú, agus cleachtais airgeadais a ailíniú le spriocanna an Aontais, an comhtháthú, cuir i gcás, sin agus inbhuanaitheacht chun comhar agus cuntasacht a chothú.
'Tá rud i gceist le hairgeadas an Aontais seachas uimhreacha. Baineann siad le muinín agus daonlathas agus leis an Eoraip a chur ag obair dá cuid saoránach’. Sin é b’fhocal scoir do Bn. Calistru. (tk)
‘It’s the economy, stupid!’, mana feachtasaíochta Bill Clinton in 1992, a chuaigh go mór i bhfeidhm ar lucht vótála Mheirceá agus iad ag dul i ngleic le cúlú eacnamaíochta – is feiliúnach inniu athleagan a chur ar na focail sin. Ní gá ach súil a chaitheamh ar thorthaí an tsuirbhé iarthoghcháin Eorabharaiméadair is déanaí, rud a léirigh gurbh iad an boilsciú agus an geilleagar an dá chloch ba mhó ar a bpaidrín ag an lucht vótála.
‘It’s the economy, stupid!’, mana feachtasaíochta Bill Clinton in 1992, a chuaigh go mór i bhfeidhm ar lucht vótála Mheirceá agus iad ag dul i ngleic le cúlú eacnamaíochta – is feiliúnach inniu athleagan a chur ar na focail sin. Ní gá ach súil a chaitheamh ar thorthaí an tsuirbhé iarthoghcháin Eorabharaiméadair is déanaí, rud a léirigh gurbh iad an boilsciú agus an geilleagar an dá chloch ba mhó ar a bpaidrín ag an lucht vótála.
Is cinnte nach ann do réiteach a fheileann do gach uile chás agus nach míniú leordhóthanach ar na trioblóidí a bhaineann leis na toghcháin atá le teacht é an cruatan eacnamaíoch. Mar sin féin, féadfar a rá gan amhras gurbh iad an t-ardú ar phraghsanna, an costas maireachtála, agus an drochscéal eacnamaíoch na húdair ba mhó a spreag daoine le vóta a chaitheamh san Aontas an t-earrach seo caite agus an taobh thall den Atlantach cúpla seachtain ó shin. Ní aniar aduaidh orainn a tháinig an méid sin: bhí an costas maireachtála ar an údar imní ba mhó i measc an phobail siar ag tús 2023 (an bhochtaineacht agus an t-eisiamh sóisialta ar an dara húdar imní ba mhó acu). Dá bhféachfá ar na táscairí maicreacnamaíocha, cheapfá go mbeadh moladh ag dul do lucht déanta na mbeartas, ach is uafásach an tionchar díreach atá á imirt ag an mboilsciú ar phraghas na n-earraí riachtanacha, leithéidí bia agus fuinnimh, agus is é an dream is mó a bhíonn thíos leis sin na daoine is mó a chaitheann a n-ioncam ar na hearraí sin. De bhreis air sin go léir, bhí an téarnamh ón bpaindéim agus an fhreagairt thubaisteach bheartais a ghabh leis, gan trácht ar an líon mór tíortha atá ag streachailt go fóill le hiarmhairtí ghéarchéim 2008.
Caithfear aghaidh a thabhairt ar ghéarchéim an chostais maireachtála má táthar chun an Eoraip a chur ar bhóthar a leasa, óir is léiriú í ar na saincheisteanna struchtúracha atá ag gabháil don tsochaí agus an geilleagar Eorpach agus is dúshlán í freisin do na prionsabail arb iad bunchlocha sóisialta an daonlathais iad.
Tá fís leagtha amach ag CESE d’fhonn córais talmhaíochta, iascaigh agus bhia an Aontais a athrú ar mhaithe leis an athléimneacht agus an inbhuanaitheacht a chinntiú in am an ghátair.
Tá fís leagtha amach ag CESE d’fhonn córais talmhaíochta, iascaigh agus bhia an Aontais a athrú ar mhaithe leis an athléimneacht agus an inbhuanaitheacht a chinntiú in am an ghátair.
I dtuairim a glacadh i mí Dheireadh Fómhair, d’iarr CESE go dtabharfaí isteach córas bia a bheadh iomaíoch, a sheasfadh gach géarchéim agus a bheadh ag teacht le spriocanna comhshaoil agus sóisialta an Aontais. Cuireadh béim inti ar an tslándáil bia, ar ioncam cóir do tháirgeoirí, ar athléimneacht an chomhshaoil agus ar thacaíocht a thabhairt don chéad ghlúin eile de tháirgeoirí bia.
‘Tá sé ríthábhachtach ioncam cobhsaí inbhuanaithe a áirithiú do tháirgeoirí, mar aon le beartas bia eolasbhunaithe a chothú lena spreagtar an nuálaíocht’ a dúirt Arnold Puech d’Alissac, Uachtarán Eagraíocht Dhomhanda na bhFeirmeoirí agus duine de thriúr rapóirtéirí na tuairime.
Chun tacú leis sin, molann CESE cumhacht mhargála na hearnála feirmeoireachta a neartú a mhéid a bhaineann le caibidlíocht praghsanna agus maoiniú talmhaíochta agus iascaigh an Aontais a mhéadú. Iarrann sé freisin go gcuirfí na caighdeáin a leagtar síos sa Chomhaontú Glas agus sa stráitéis ‘Ón bhFeirm go dtí an Forc’ san áireamh i gcomhaontuithe trádála a bheidh ann amach anseo, rud a chinnteoidh go mbeidh iomaíocht chóir agus ardcháilíocht bia ann.
‘Tá sé ríthábhachtach ioncam cothrom a áirithiú do tháirgeoirí príomhúla’, a dúirt Piroska Kállay, duine eile de rapóirtéirí na tuairime.
Chuige sin, d’iarr CESE go ndéanfaí forfheidhmiú níos déine ar chleachtais chóir trádála agus go gcuirfí toirmeasc ar dhíol faoi bhun an chostais chun slabhra an tsoláthair bia a athchothromú. Tá an-tábhacht freisin le beartais lena gcuirtear athnuachan ó ghlúin go glúin chun cinn, lena ndírítear ar dhaoine óga agus ar mhná, an t-oideachas, an oiliúint agus tacaíocht do chomharchumainn san áireamh.
Chun tacú leis an inbhuanaitheacht, mhol CESE iarrachtaí ceaptha carbóin a chúiteamh, mar shampla bainistiú inbhuanaithe ithreach, agus sceitheadh carbóin a chosc. ‘Chuideodh na bearta sin le táirgeadh bia a chur i gcomhréir le spriocanna aeráide agus le gealltanais chomhshaoil dhomhanda an Aontais,’ a dúirt Joe Healy, rapóirtéir eile.
Moladh eile atá ann córas árachais phoiblí a thabhairt isteach chun táirgeoirí a chosaint ar thubaistí a bhaineann leis an aeráid, rud a chinnteodh leanúnachas an tsoláthair bia.
D’iarr CESE go dtabharfaí beartais isteach chun sláinte ithreach agus uisce a athbhunú, chun éifeachtúlacht uisce a fheabhsú agus úsáid uisce a laghdú, mar aon leis an maorlathas a bhaint agus an trédhearcacht a threisiú trí rianú digitithe a dhéanamh ar phraghsanna agus ar an gcostas.
Ar deireadh, mhol CESE Comhairle Eorpach um Beartas Bia a bhunú le go bhféadfaí idirphlé a chothú maidir le saincheisteanna a bhaineann le bia agus chun an beartas bia a chur i gcomhréir le cuspóirí sóisialta agus comhshaoil níos leithne. Leis na moltaí sin, cuirtear treochlár ar fáil chun córais bhia an Aontais a dhéanamh níos athléimní, níos inbhuanaithe agus níos cothroime tráth atá dúshláin dhomhanda le freagairt.(ks)
Le Séamus Boland, cathaoirleach Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta in CESE
D’ainneoin go bhfuil an tAontas níos saibhre ná an chuid is mó den domhan, tá na milliúin leanbh fós ag brath ar an scoil chun bia a thabhairt dóibh ar bhonn laethúil. Go deimhin, tá méadú ag teacht ar líon na mBallstát a thugann bia do leanaí le linn laethanta saoire scoile. Tuigtear ón méid sin amháin go bhfuil an bhochtaineacht fós ann ar an leibhéal is bunúsaí agus go bhfuil sí ag dul in airde freisin agus nach mór don Choimisiún Eorpach nuacheaptha dul i ngleic leis an bhfadhb sin ar bhealach láidir agus diongbháilte.
Le Séamus Boland, cathaoirleach Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta in CESE
D’ainneoin go bhfuil an tAontas níos saibhre ná an chuid is mó den domhan, tá na milliúin leanbh fós ag brath ar an scoil chun bia a thabhairt dóibh ar bhonn laethúil. Go deimhin, tá méadú ag teacht ar líon na mBallstát a thugann bia do leanaí le linn laethanta saoire scoile. Tuigtear ón méid sin amháin go bhfuil an bhochtaineacht fós ann ar an leibhéal is bunúsaí agus go bhfuil sí ag dul in airde freisin agus nach mór don Choimisiún Eorpach nuacheaptha dul i ngleic leis an bhfadhb sin ar bhealach láidir agus diongbháilte.
Is gruama é staidreamh bochtaineachta na hEorpa. Tá thart ar 21 % de dhaonra an Aontais i mbaol bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta (de réir shonraí ó Eurostat le haghaidh 2023) agus tá baol ann go dtitfidh thart ar 25 % de leanaí i sáinn na bochtaineachta (de réir shonraí ó Eurostat le haghaidh 2023). D’fhéadfadh sé go mbeadh an fhadhb ní ba mheasa fós gan na tionscnaimh Eorpacha atá i bhfeidhm faoi láthair chun athrú a spreagadh, ach caithfear a admháil nach leor iad ach an oiread. Sin an fáth gur údar sásaimh do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (CESE) agus do Ghrúpa Eagraíochtaí na Sochaí Sibhialta an fógra ó Uachtarán an Choimisiúin, Ursula von der Leyen, go mbeidh an Coimisiún ag obair ar straitéis AE i gcoinne na bochtaineachta lena dtabharfar aghaidh ar bhunchúiseanna na bochtaineachta le linn théarma oifige 2024-2029. Tá CESE, agus mo ghrúpa féin go háirithe, ag iarraidh straitéis den sórt sin le fada an lá.
Faraor, ní ‘ganntanas’ acmhainní bunúsacha amháin a bhíonn de dhíth ar theaghlaigh ar bhonn laethúil. Is í an bhochtaineacht an toradh ar shraith cúinsí fadtéarmacha atá fite fuaite le díothacht fhadtéarmach. Tá nasc idir an díothacht sin agus córais pholaitiúla, lena ndéantar neamhaird ar dhéimeagrafaic áirithe sa chás is fearr agus lena ndéantar idirdhealú ina n-aghaidh sa chás is measa.
Maidir leis na réitigh a bheidh againn ar an bhfadhb amach anseo, beidh gá le measúnú a dhéanamh ar na cúiseanna doimhne stairiúla a bhaineann leis an mbochtaineacht. Ciallaíonn sé sin nach mór scrúdú a dhéanamh ar gach céim de shaol daoine, ón mbreith go an bás. Is amhlaidh an cás maidir le soláthar tithíochta, saincheist atá ag éirí chun bheith ar cheann de na fadhbanna is tromchúisí atá roimh shochaithe na hEorpa. Sin an fáth ar choimisiúnaigh CESE, arna iarraidh sin do mo ghrúpa féin, staidéar ar thithíocht inbhuanaithe inacmhainne san Aontas Eorpach. Cuireadh an staidéar sin i láthair ag ár gcomhdháil an 21 Samhain inar díríodh ar na daoine is leochailí san Eoraip a chosaint trí thithíocht inbhuanaithe agus inacmhainne a sholáthar dóibh. Leis an gcomhdháil sin, léiríomar go bhfuil tithíocht inacmhainne ar cheann de na príomhuirlisí chun an bhochtaineacht a chomhrac.
Tá áthas orainn go mbeidh Coimisinéir atá freagrach as fuinneamh agus tithíocht san áireamh sa Choimisiún Eorpach nua, rud a chabhróidh leis an mbochtaineacht a dhíothú. Is cúis imní é, áfach, go bhféachann formhór na bpolaiteoirí fós ar dhíothú na bochtaineachta mar fhadhb atá le réiteach ag buiséid mhóra atá faoi bhainistíocht mhaorlathach. Ní bheidh tionchar ag na hacmhainní atá againne ar na daoine a ndéantar difear dóibh ach amháin má athraíonn na polaiteoirí an meon sin. Is saincheist thrasearnála í an bhochtaineacht agus ní mór do na Coimisinéirí Eorpacha nua um fhuinneamh agus tithíocht, um an gcomhionannas, um an gcomhtháthú agus um athchóirithe agus um an aistriú cóir freagracht a ghlacadh as an athrú sin a chur chun cinn mar ábhar práinne.
Tá CESE ag tathaint ar an Aontas seasamh i mbéal an chomhraic ar son bithgheilleagar comhleanúnach inbhuanaithe, bithgheilleagar a bheidh ailínithe leis an gComhaontú Glas don Eoraip agus le spriocanna aeráide.
Tá CESE ag tathaint ar an Aontas seasamh i mbéal an chomhraic ar son bithgheilleagar comhleanúnach inbhuanaithe, bithgheilleagar a bheidh ailínithe leis an gComhaontú Glas don Eoraip agus le spriocanna aeráide.
Sa tuairim uaidh maidir leis ‘an ngeilleagar ciorclach agus an bithgheilleagar a ailíniú’, leag CESE amach conas is féidir le bithgheilleagar láidir borradh a chur faoi thairbhí eacnamaíocha agus éiceolaíocha na hEorpa, athléimneacht a neartú, agus tacú le haistriú cóir. Is féidir le hinfheistíochtaí straitéiseacha i gcomhar trasearnála agus i rannpháirtíocht an phobail bithgheilleagar an Aontais a shuíomh mar shamhail dhomhanda don fhás inbhuanaithe.
Ní mór bithgheilleagar inbhuanaithe a ailíniú le creataí an Aontais amhail an Comhaontú Glas, an geilleagar ciorclach agus spriocanna bithéagsúlachta. Áirithítear leis sin go rannchuidíonn gníomhaíochtaí bithgheilleagair le spriocanna aeráide agus bithéagsúlachta agus go bhfanann siad laistigh de theorainneacha pláinéadacha ag an am céanna.
Is rud ríthábhachtach straitéis bhithgheilleagair atá cuimsitheach uaillmhianach. Agus é ag teacht leis an ngeilleagar ciorclach agus leis na spriocanna forbartha inbhuanaithe, is féidir leis an mbithgheilleagar buntáiste iomaíoch a chothú don Aontas trí phoist inbhuanaithe ar phá maith a chruthú agus trí fhás a áirithiú a urramaíonn teorainneacha éiceolaíocha,” a dúirt Cillian Lohan, rapóirtéir na tuairime.
Cuireann an bithgheilleagar le prionsabail an gheilleagair chiorclaigh, dramhaíl a laghdú agus éifeachtúlacht a fheabhsú trí chascáidiú acmhainní agus athchúrsáil ábhair bhitheolaíoch. Cuireann sé sochair shóisialta ar fáil, go háirithe i gceantair thuaithe, trí phoist agus deiseanna tógála scileanna a chruthú. Is ríthábhachtach tacú le pobail tuaithe agus le rannpháirtíocht na hóige san earnáil sin.
Is féidir le hoideachas bithgheilleagair cuidiú le lucht saothair oilte a thógáil agus feasacht inbhuanaitheachta a ardú. Cuidíonn sé freisin le sláinte phoiblí níos fearr trí chostais chúraim sláinte a laghdú. Tá dul chun cinn sa teicneolaíocht agus in úsáid inbhuanaithe talún, amhail feirmeoireacht athghiniúnach agus foraoiseacht, a chuireann borradh faoi stóráil carbóin agus faoin mbithéagsúlacht ríthábhachtach don iarracht sin.
Tharlódh don fheirmeoireacht uirbeach agus d na moil chiorclacha bhia diomailt an bhia a laghdú agus córais bhia áitiúla a neartú. Ba cheart don Aontas cloí le hardchaighdeáin sa ghnó agus sa nuálaíocht, agus glacadh luath teicneolaíochtaí bithbhunaithe a spreagadh. Ba cheart do chistiú tús áite a thabhairt do cheannairí nuálacha agus tacú le fiontair bheaga agus mheánmhéide.
Chun an bithgheilleagar a chomhtháthú i mbeartais an Aontais, tá gá le sainmhíniú soiléir. De nuashonrú an Straitéis Bhithgheilleagair faoi 2025, ba cheart ailíniú a dhéanamh leis an gComhaontú Glas agus le Comhaontú Pháras, lena gcuirfear treochlár ar fáil do gheilleagar bithbhunaithe inbhuanaithe athléimneach. (ks)
