Druga edycja Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u, która odbędzie się w dniach 17–20 marca 2025 r., skoncentruje się na wzmocnieniu spójności i uczestnictwa w spolaryzowanych społeczeństwach. Zarejestruj się, klikając tutaj, aby mieć pewność, że weźmiesz udział!

Jest jeszcze czas, by zarejestrować się na drugą edycję Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego EKES-u – wydarzenia, podczas którego europejskie społeczeństwo obywatelskie, decydenci polityczni UE, eksperci, dziennikarze spotkają się, aby omówić jedno z najpilniejszych wyzwań przed jakimi dziś stoimy – jak przeciwdziałać polaryzacji naszych społeczeństw.

W wyniku wielu kryzysów, których doświadczyliśmy w tym samym czasie – od pandemii i kryzysu klimatycznego po rosnące koszty utrzymania i rosnące różnice w dochodach – polaryzacja rozprzestrzeniła się w całej UE i poza nią, pogłębiając podziały społeczne, podważając zaufanie do instytucji demokratycznych i nadwyrężając spójność naszych społeczności.

W tym kontekście, Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 jest śmiałym wezwaniem do działania na rzecz wspierania spójności społecznej i wzmocnienia demokratycznego uczestnictwa. Dzięki ożywionym debatom i warsztatom opartym na współpracy to czterodniowe forum będzie dla wszystkich uczestników jedyną w swoim rodzaju platformą do angażowania się w krytyczne dyskusje, dzielenia się najlepszymi praktykami i współpracy w celu opracowania praktycznych rozwiązań. 

Co czeka uczestniczki i uczestników?

Europejski Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 będzie obejmował dyskusje panelowe prowadzone przez Grupę Łącznikową EKES-u, a także Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej (EIO) i ceremonię wręczenia Nagrody EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego.

Wydarzenie rozpocznie się od zachęcającego do refleksji głównego wystąpienia badaczki, komentatorki politycznej i autorki Albeny Azmanovej, które będzie wprowadzeniem i ukształtuje dyskurs do następnych debat.

W kolejnym panelu wysokiego szczebla będziemy dyskutować o tym, czy„nadal jesteśmy zjednoczeni w różnorodności?”, zaś w dyskusji udział wezmą wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego Younous Omarjee; minister ds. społeczeństwa obywatelskiego z ramienia polskiej prezydencji Adriana Porowska; przewodniczący EKES-u Oliver Röpke; współprzewodnicząca Grupy Łącznikowej EKES-u Brikena Xhomaqi; sekretarz generalny Międzynarodowego Ruchu Europejskiego Petros Fassoulas oraz Mădălina-Mihaela Antoci z Krajowej Rady Młodzieży Mołdawii.

Podczas Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego przeanalizujemy sposoby, w jakie edukacja obywatelska może pomóc przezwyciężyć podziały, w jaki sposób Europa może przewodzić innowacjom bez rezygnacji ze swoich wartości oraz jak możemy zapewnić zrównoważone i bardziej przystępne cenowo mieszkania, jednocześnie walcząc z ubóstwem energetycznym i wspierając współistnienie różnych pokoleń. Omówimy również sposoby wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego poprzez wsparcie publiczne i dobroczynne, tak aby polityka UE odzwierciedlała lokalne potrzeby w zakresie zielonej i niebieskiej transformacji oraz aby skuteczniej uznawać i chronić, a także angażować, społeczeństwo obywatelskie w całej Europie.

Specjalna sesja, której współorganizatorem jest Parlament Europejski, będzie poświęcona w szczególności wieloletnim ramom finansowym (WRF) i ich skutkom dla społeczeństwa obywatelskiego.

Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej 2025

W Dniu Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej, który wypada 18 marca,, w centrum uwagi znajdzie się potężne narzędzie demokracji uczestniczącej, jakim jest europejska inicjatywa obywatelska (EIO). Wprowadzona na mocy traktatu lizbońskiego europejska inicjatywa obywatelska umożliwia obywatelom zwrócenie się do Komisji Europejskiej o zaproponowanie nowych przepisów UE w danej kwestii. Aby Komisja rozważyła ich inicjatywę, organizatorzy muszą zgromadzić milion podpisów.

W ramach dyskusji na wysokim szczeblu i interaktywnych warsztatów uczestnicy przeanalizują kluczowe tematy, takie jak rola europejskiej inicjatywy obywatelskiej w walce z polaryzacją oraz sposoby budowania silniejszego wsparcia we wszystkich państwach członkowskich. Szczególny nacisk zostanie położony na to, w jaki sposób organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą aktywnie uczestniczyć w procesie europejskiej inicjatywy obywatelskiej, tak aby obywatele mieli głos w kształtowaniu polityki europejskiej.

Uczestnicy będą również mieli wyjątkową okazję do bezpośredniego nawiązywania kontaktów z organizatorami EIO – przeszłymi, obecnymi i przyszłymi – w celu wymiany najlepszych praktyk i doświadczeń na potrzeby własnych kampanii.

Ponadto wydarzenie to podkreśli znaczenie strategii oddziaływania w zwiększaniu skuteczności europejskich inicjatyw obywatelskich i paneli obywatelskich, ze szczególnym uwzględnieniem zwiększenia szans na podjęcie przez instytucje UE ustawodawczych działań następczych.

Nagroda dla Społeczeństwa Obywatelskiego 2025

W ostatnim dniu Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 odbędzie się m.in. 15. ceremonia wręczenia Nagrody EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego.

Celem Nagrody EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego jest uświadomienie obywatelom wybitnego wkładu społeczeństwa obywatelskiego w kreowanie tożsamości europejskiej i europejskiego obywatelstwa, a także w krzewienie wspólnych wartości wspierających integrację europejską. Jest ona przyznawana corocznie osobom fizycznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego za ich innowacyjne i kreatywne projekty nienastawione na zysk dotyczące różnych tematów istotnych dla UE.

W tym roku nagroda zostanie przyznana trzem projektom, które zwalczają szkodliwą polaryzację społeczeństwa UE.

Tydzień zakończy interesująca sesja zamykająca, w której głos zabiorą m.in. wiceprzewodniczący wykonawczy Komisji Europejskiej (do potwierdzenia), wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego Katarina Barley, przewodniczący EKES-u Oliver Röpke oraz sekretarz generalna serbskiej Fundacji „Centrum Demokracji” Nataša Vučković.

Weź udział w rozmowie!

Dzięki czterem dniom wypełnionym dogłębnymi dyskusjami, inspirującymi prelekcjami wybitnych mówców i wspaniałymi możliwościami nawiązywania kontaktów, Tydzień Społeczeństwa Obywatelskiego 2025 zapowiada się jako wydarzenie, którego nie możesz przegapić. Zarezerwuj swoje miejsce już dziś i dołącz do nas, aby przekształcić dyskusję w zmianę. Twój głos jest ważny w budowaniu bardziej spójnej i uczestniczącej Europy!

Szczegółowy program jest dostępny tutaj.

Zarejestruj się tutaj przed 12 marca. (ma)

Grupa Pracowników w EKES-ie

Grupa Pracowników w EKES-ie ostrzega, że w wysiłkach UE na rzecz utrzymania konkurencyjności w światowej gospodarce nie można zapominać o prawach społecznych i pracowniczych, które wywalczono z dużym trudem. W obliczu apeli o większą deregulację UE nie może wycofać się z kluczowych przepisów, takich jak Europejski filar praw socjalnych.

Zgodnie z zaleceniami zawartymi w raportach Draghiego i Letty Komisja wydała komunikat w sprawie Kompasu konkurencyjności, który został uzupełniony o inicjatywy horyzontalne i ma na celu pobudzenie działalności przedsiębiorstw. Celem jest wzmocnienie przewagi konkurencyjnej Europy.

Grupa Pracowników jest głęboko zaniepokojona, że proces ten może pomijać prawa społeczne i pracownicze. Wydaje się bowiem, że UE postanowiła za wszelką cenę dotrzymać kroku innym konkurencyjnym gospodarkom.

Dlatego też Grupa Pracowników zaproponowała szereg opinii z inicjatywy własnej, w których kwestia konkurencyjności zostanie poruszona z punktu widzenia wartości dodanej kapitału ludzkiego.  Należy do nich propozycja dotycząca opinii „Rola związków zawodowych w zwiększaniu wydajności”. Ta opinia pokaże, że motorem wydajności w UE (która rzutuje na konkurencyjność) są głównie inwestycje w kapitał ludzki (pracownicy), a także w technologie i innowacje.

Na pierwszy plan wysuwa się w tym kontekście zasadnicza rola związków zawodowych. Pracownicy jednoczą się w nich wokół rokowań i działań zbiorowych, kształtując dynamikę rynku pracy, by przyczynić się do spełnienia obietnicy dotyczącej konkurencyjnej gospodarki.

Przyszłe badanie Grupy Pracowników ma służyć podsumowaniu i ocenie stanu prawodawstwa UE związanego z Europejskim filarem praw socjalnych. Będzie to istotne narzędzie monitorowania polityki społecznej. Oczekuje się bowiem, że w poszukiwaniach idealnego środka ożywienia konkurencyjności Europa skoncentruje się na gospodarce.   

Ponadto na kwietniowym posiedzeniu Kategorii „Głos pracowników na rzecz szerszego demokratycznego uczestnictwa” Grupa Pracowników przeanalizuje propozycje w sprawie zmniejszenia obciążeń regulacyjnych dla przedsiębiorstw, gdyż spowalniają one konkurencyjność europejską. Weźmie również pod lupę ich wpływ na przepisy UE chroniące pracowników i środowisko, zwłaszcza w kontekście należytej staranności oraz sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Grupa Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego w EKES-ie

W latach 2010–2022 ceny nieruchomości mieszkaniowych w UE wzrosły o 47%. W tym samym okresie czynsze wzrosły o 18%. Według Eurostatu w 2023 r. ponad 10% gospodarstw domowych w miastach i 7% gospodarstw domowych na obszarach wiejskich wydawało ponad 40% swojego dochodu netto na zakwaterowanie. Aby lepiej zrozumieć, co trzeba zrobić, by mieszkania były zrównoważone i bardziej przystępne cenowo dla wszystkich Europejczyków, EKES zlecił badanie, w którym przeanalizowano rozwiązania polityczne służące osiągnięciu tego celu. W wywiadzie współautorki badania Agnieszka Maj, ekonomistka, i Karolina Zubel, dyrektorka ds. środowiska, energii i zmiany klimatu w Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych (CASE) przedstawiają najważniejsze ustalenia.

Czego dotyczy to badanie EKES-u i dlaczego jest ono ważne?

W badaniu na temat przystępnych cenowo i zrównoważonych mieszkań w UE przeanalizowano potrzebę zapewnienia w Europie przystępnych cenowo, zrównoważonych mieszkań, podkreślając rolę cyfryzacji (sztuczna inteligencja, cyfrowe pozwolenia na budowę, odpowiednie bazy danych) i struktur gospodarki społecznej. W ramach studiów przypadku podkreślono innowacyjne przedsięwzięcia, które poprawiają przystępność cenową, dostępność i zrównoważony charakter mieszkań. Badanie zawiera wykonalne zalecenia na okres do 2030 r. i do 2050 r. dostosowane do celów UE w zakresie odporności na zmianę klimatu, sprawiedliwości społecznej i wzrostu gospodarczego. Zapewnia strategiczną analizę dotyczącą dostosowania polityki mieszkaniowej do zmieniających się wyzwań przy jednoczesnym wspieraniu dobrostanu społeczności.

Jakie są główne wnioski z badania?

Cyfryzacja jest dobrą okazją do poprawy efektywności w planowaniu mieszkań, budownictwie i zarządzaniu mieszkalnictwem. Może obniżyć jego koszty, a jednocześnie zwiększyć jego zrównoważony charakter. Jej obecny wpływ na oszczędności jest jednak ograniczony. Główne bariery dla postępu cyfrowego to tradycyjny sposób myślenia zainteresowanych stron, postrzegany niski zwrot z inwestycji, wysokie koszty wdrożenia oraz brak zachęt, szkoleń i przepisów. Aby uwolnić pełny potencjał cyfryzacji, niezbędne są dalsze inwestycje w infrastrukturę cyfrową, w tym zapewnienie interoperacyjności platform cyfrowych.

Zaangażowanie podmiotów gospodarki społecznej (stowarzyszeń mieszkaniowych nastawionych na ograniczony zysk, organizacji pożytku publicznego, spółdzielni) jest obiecującą innowacją polityczną, która pomoże sprostać obecnym wyzwaniom mieszkaniowym. Podmioty te oferują racjonalne pod względem kosztów, dobrze zaprojektowane rozwiązania mieszkaniowe, które wspierają spójność społeczności i sprzyjają długoterminowej stabilności mieszkaniowej. Na przykład mieszkalnictwo nienastawione na zysk i nastawione na ograniczony zysk w Wiedniu, które stanowi 30% całkowitej produkcji mieszkaniowej miasta, odgrywa kluczową rolę w stabilizowaniu rynku mieszkaniowego, gdyż wpływa na obniżanie cen. Pomaga to utrzymać przystępność cenową czynszów i zapobiega zakłóceniom na rynku.

Jakie najważniejsze zalecenia dotyczące działań i dalszych analiz można sformułować na podstawie tego badania?

W perspektywie średnioterminowej w polityce mieszkaniowej UE należy priorytetowo potraktować wprowadzenie „Nowego europejskiego ładu na rzecz przystępnego cenowo zrównoważonego mieszkalnictwa społecznego” oraz dyrektywy mieszkaniowej w celu zapewnienia jednolitego podejścia we wszystkich państwach członkowskich. Państwa powinny propagować innowacyjne modele, takie jak spółdzielnie i mieszkalnictwo nastawione na ograniczony zysk, zapewniać elastyczne wsparcie finansowe dla projektów mieszkaniowych oraz wykorzystywać narzędzia cyfrowe w celu poprawy rozwiązań mieszkaniowych.

W perspektywie długoterminowej polityka mieszkaniowa powinna przyjąć strategiczne, zrównoważone podejście, kładące nacisk na rozwiązania lokalne i stałe monitorowanie. Cyfryzacja musi zostać znormalizowana za pomocą przepisów, tak samo, jak praktyki gospodarki o obiegu zamkniętym, np. kredyty bankowe powiązane z wymogiem budowania zgodnie z zasadą obiegu zamkniętego, zachęty do wynajmu oparte na efektywności energetycznej oraz oddolne inicjatywy finansowe. Ponadto koncepcja „mieszkań socjalnych” powinna obejmować rodziny o średnich dochodach, na wzór wiedeńskiego modelu „mieszkań społecznych”, sprzyjając wymieszaniu grup społecznych i zapobiegając gentryfikacji. Zasadnicze znaczenie ma również skupienie się zarówno na nowych budynkach, jak i na renowacjach oraz zmianie przeznaczenia niewykorzystanych budynków, aby skutecznie zaspokoić potrzeby mieszkaniowe.

Przyszłe badania powinny koncentrować się na inkluzywnych podejściach w planowaniu przestrzennym, budownictwie i mieszkalnictwie, aby zwiększyć dostępność dla wszystkich obywateli. Należy również przemyśleć wpływ nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja i automatyzacja, na oszczędności kosztów i efektywność w rozwoju budownictwa mieszkaniowego i zarządzania nim. Warto też zbadać innowacyjne modele mieszkaniowe we wszystkich państwach członkowskich UE, określając strategie, które mogą zwiększyć zarówno przystępność cenową, jak i zrównoważony charakter mieszkalnictwa.

Badanie zostało zlecone przez EKES na wniosek Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego.

Postępy Europy w realizacji celów zrównoważonego rozwoju znacznie spowolniły, co budzi obawę, czy uda się osiągnąć cele na 2030 r. W Sprawozdaniu na temat zrównoważonego rozwoju w Europie na 2025 r., opublikowanym przez oenzetowską Sieć Rozwiązań na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, wykazano, że tempo postępów w osiąganiu wspomnianych celów w latach 2020–2023 było ponad dwukrotnie niższe niż w poprzednim okresie.

W latach 2016–2019 postępy wzrosły o 1,9 pkt, ale w kolejnych latach spadły do zaledwie 0,8 pkt. Spowolnienie wynika z rosnących wyzwań środowiskowych, społecznych i geopolitycznych. Cel zrównoważonego rozwoju nr 2 (Zero głodu) jest w wciąż istotnym przedmiotem troski, gdyż w całej Europie utrzymują się problemy związane z bezpieczeństwem żywnościowym i zrównoważoną gospodarką żywnościową.

W odrębnym badaniu wykonanym dla Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego podkreślono, że potrzeba zmian w sposobie odżywania, aby wesprzeć zrównoważone rolnictwo i zdrowie publiczne.

W związku z powołaniem nowego przywództwa Unii Europejskiej eksperci wzywają do wzmocnienia polityki i inwestycji, aby przyspieszyć postępy w realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Za decydujące uznaje się globalną współpracę i finansowanie. Uczestnicy IV Międzynarodowej Konferencji w sprawie Finansowania Rozwoju, która odbędzie się w Hiszpanii w czerwcu 2025 r., mają skupić uwagę na zwiększeniu wsparcia finansowego na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Guillaume Lafortune, wiceprzewodniczący Sieci Rozwiązań na rzecz Zrównoważonego Rozwoju i główny autor sprawozdania, ostrzega, że rosnące napięcia geopolityczne komplikują wysiłki na rzecz zrównoważonego rozwoju, niemniej pozostaje optymistą.

Świat jest coraz bardziej niebezpieczny, niestabilny i niepewny – mówi. Jednocześnie ludzie, zwłaszcza młodzi, chcą zrównoważonego rozwoju. Biorąc pod uwagę wielkość gospodarki światowej i dostępne technologie, świat jest w stanie całkowicie urzeczywistnić zrównoważony rozwój.

Zrównoważone systemy żywnościowe są zasadniczym czynnikiem realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Aby przyspieszyć działania, potrzebujemy ambitniejszych mechanizmów z myślą o zabezpieczeniu źródeł utrzymania rolników, drobnych producentów żywności i innych interesariuszy w całym łańcuchu dostaw żywności. Musimy jednak także uporać się z nieuczciwą dystrybucją i zapewnić sprawiedliwy przebieg transformacji – twierdzi Peter Schmidt, przewodniczący Sekcji Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego (NAT) Komitetu. Jednocześnie apeluje o większe zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego.

Zostało już tylko pięć lat i Unia musi dokonać fundamentalnego wyboru: działać stanowczo czy ryzykować, że nie wywiąże się ze swoich zobowiązań na rzecz zrównoważonej i sprawiedliwej przyszłości. (ks)

Rynek energii elektrycznej trzeba zreformować w taki sposób, aby osiągnął więcej niż tylko same cele neutralności klimatycznej na 2050 r. Zdaniem Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego należy zagwarantować bezpieczeństwo dostaw, stabilne i przystępne ceny oraz prawo do energii, aby chronić słabsze grupy społeczne.

W wydanej w styczniu opinii Przyszłość dostaw i cen energii elektrycznej w UE, którą opracowali Jan Dirx i Thomas Kattnig, Komitet opowiada się za modelem regulacji przez państwo tam, gdzie jest to konieczne, oraz prywatnej przedsiębiorczości tam, gdzie jest to możliwe. Zaleca przy tym utworzenie E-agencji.

E-agencja mogłaby przyjąć formę założonego przez państwo przedsiębiorstwa, które odgrywałoby rolę animatora rynku energii elektrycznej. Dzięki temu zaś można by osiągnąć cele w zakresie neutralności klimatycznej i zapewnić bezpieczeństwo dostaw oraz stabilne i przystępne ceny.

Zmiany potrzebne na rynku energii elektrycznej należałoby według Komitetu przeprowadzić w trzech etapach:

• Etap 1 – od teraz do 2030 r.

  E-agencja rozszerzy swoje portfolio o koszyk wytwarzania energii (bez emisji CO₂). W tym okresie handel energią będzie się odbywał na zasadzie obrotu energią na rynkach dnia następnego, jednak wpływ E-agencji na rynek wzrośnie.

• Etap 2 – od 2030 do 2040 r.

  E-agencja osiągnie pozycję animatora rynku i będzie kontrolowała odpowiednią część rynku po stronie podaży za pośrednictwem umów na dostawy. W tym czasie obrót energią na rynkach dnia następnego odpowiednio się dostosuje.

• Etap 3 – od 2040 do 2050 r.

  E-agencja zoptymalizuje podaż energii elektrycznej, aby od 2050 r. zapewnić zrównoważone, długoterminowe dostawy energii elektrycznej przy zerowej emisji gazów cieplarnianych netto oraz stabilnych i przewidywalnych cenach. (mp)

Unia Europejska musi w większym stopniu skupić się na polityce konkurencji, by wzmocnić konkurencyjną pozycję na świecie, zwiększyć produktywność i zadbać o to, by jednolity rynek pozostał filarem siły gospodarczej.

Na styczniowej sesji plenarnej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjął opinię „Polityka konkurencji w samym centrum konkurencyjności UE”. Wezwał w niej do głębszej integracji gospodarek krajowych oraz inteligentniejszych strategii pomocy państwa, by uwolnić potencjał gospodarczy Europy i sprostać najważniejszym wyzwaniom globalnym, takim jak cyfryzacja, zmiana klimatu i budowanie odporności.

Komitet podkreślił, że polityka konkurencji ma zasadnicze znaczenie dla wspierania innowacji, zrównoważonego rozwoju i wzrostu gospodarczego. Nie ma konfliktu między konkurencją a konkurencyjnością – stwierdziła sprawozdawczyni Isabel Yglesias. Przy usprawnionych procedurach, elastycznych narzędziach i wystarczających zasobach, polityka konkurencji może stymulować dobrobyt przedsiębiorstw i mieszkańców Unii Europejskiej – dodała.

Nowe unijne reguły konkurencji – takie jak akt o rynkach cyfrowych i rozporządzenie w sprawie subsydiów zagranicznych – już teraz przeciwdziałają zakłóceniom rynkowym i wzmacniają pozycję Unii na świecie. EKES wzywa jednak do dalszych działań, by unowocześnić ocenę połączeń przedsiębiorstw i skutecznie kontrolować połączenia podyktowane innowacją, nawet jeśli nie przekraczają one obowiązujących progów unijnych.

W opinii podkreślono kluczową rolę pomocy państwa we wspieraniu zielonej i cyfrowej transformacji. Źle skoordynowane subsydia mogą jednak osłabić produktywność i wzrost gospodarczy. Badania pokazują, że lepsza koordynacja w obrębie UE mogłaby zwiększyć wydajność o ponad 30%. Komitet zaleca dostosowanie dotacji we wszystkich państwach członkowskich, by wzmocnić europejskie łańcuchy wartości i zapewnić skuteczność.

Ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (projekty IPCEI), a także zaproponowany Europejski Fundusz Konkurencyjności, powinny uwzględniać ogólnoeuropejską perspektywę, by pobudzać innowacje przemysłowe na dużą skalę. Narzędzia te muszą zapewniać sprawiedliwy podział korzyści w całej Unii, a także wspierać zrównoważony rozwój i odporność.

EKES podkreśla, że aby UE stała się światowym liderem, musi:

• pogłębić integrację, by ograniczyć niewłaściwe przydzielanie dotacji i zwiększyć wydajność;
• wprowadzić surowsze przepisy, by chronić europejskie innowacje podczas zagranicznych przejęć;
• uprościć i przyspieszyć procedury dotyczące konkurencji i pomocy państwa, by zwiększyć ich skuteczność; oraz
• wdrożyć zrównoważoną politykę łączenia przedsiębiorstw, która będzie wspierać innowacje, zrównoważony rozwój i inwestycje w infrastrukturę. (ll)

Najlepszą obroną uzasadnionych interesów UE w europejskiej części regionu arktycznego będzie wspólna strategia UE wobec Arktyki, która przyczyni się do zwiększenia udziału społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich odnośnych decyzjach. Ścisła współpraca z Grenlandią jest również nieodzowna dla zrównoważonych inwestycji w Arktyce, aby zapewnić dobrobyt i odporność tego regionu.

EKES przedstawił opinię z inicjatywy własnej „Opracowanie europejskiej strategii wobec Arktyki w dialogu ze społeczeństwem obywatelskim”, którą przyjęto na styczniowej sesji plenarnej. Podkreślił w niej istotną rolę Arktyki w strategicznej autonomii, odporności i konkurencyjności Europy.

Sprawozdawca opinii i członek EKES-u Anders Ladefoged powiedział: W nowej opinii w sprawie polityki UE wobec Arktyki prezentujemy spojrzenie społeczeństwa obywatelskiego na to, w jaki sposób UE może opracowywać politykę dla tego regionu. Musi przy tym zadbać zarówno o własne interesy, jak i pomóc w zbudowaniu odpornego i zamożnego regionu z myślą o jego mieszkankach i mieszkańcach.

EKES popiera również kompleksowe konsultacje i pełną współpracę z ludnością rdzenną w Arktyce i do nich zachęca. Współsprawozdawca opinii i członek EKES-u Christian Moos stwierdził w tym kontekście: Interesów europejskich państw arktycznych najlepiej bronić wspólnie, w drodze współpracy między położonymi na północy państwami członkowskimi UE. Pomocna w tym będzie również europejska strategia wobec Arktyki, która musi zapewniać udział społeczeństwa obywatelskiego oraz ochronę praw lokalnej społeczności tubylczej.

Grenlandia, która jest również przedmiotem opinii, znajduje się w podobnej sytuacji jak europejska część Arktyki, jeśli chodzi zarówno o wyzwania, jak i szanse związane z szybką transformacją w tym regionie.

Odnośnie do Grenlandii Christian Moos powiedział: Ściślejsza współpraca europejska, również w Grenlandii, jest istotna dla zrównoważonych inwestycji w europejskiej części Arktyki i przekształcenia jej w dostatni i odporny region.

Jednym z głównych priorytetów Grenlandczyków jest wzmocnienie ich samostanowienia jako narodu zgodnie z hasłem „nic o nas bez nas”. Niemniej UE jest postrzegana jako bliski sojusznik w oparciu o wspólne wartości, takie jak prawa człowieka i dialog społeczny. (at)

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wezwał do zmiany unijnych zasad pomocy państwa, by lepiej uwzględnić potrzeby podmiotów gospodarki społecznej, które odgrywają istotną rolę w stawianiu czoła wyzwaniom społecznym.

W opinii „Jak wspierać podmioty gospodarki społecznej zgodnie z zasadami pomocy państwa: kilka refleksji związanych z sugestiami ze sprawozdania Enrica Letty”, przyjętej na sesji plenarnej w styczniu, EKES ostrzega, że obowiązujące przepisy nie zapewniają odpowiedniego wsparcia takim przedsiębiorstwom, które często nie przekazują zysków inwestorom, lecz je ponownie inwestują w celach społecznych.

Chcemy, by więcej osób było świadomych tego, że skuteczna regulacja konkurencji i pomocy państwa jest korzystna zarówno dla przedsiębiorstw gospodarki społecznej, jak i dla całego systemu usług świadczonych w interesie ogólnym – stwierdził sprawozdawca opinii Giuseppe Guerini.

Podmioty gospodarki społecznej – od spółdzielni po towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych i fundacje – zatrudniają ponad 11 mln osób w całej Unii Europejskiej, co stanowi 6,3 % aktywnej zawodowo ludności. Są aktywne w takich obszarach jak usługi społeczne i zdrowotne, energia odnawialna i ograniczanie ubóstwa. Pomimo wnoszonego przez nie wkładu wiele z nich zderza się z barierami systemowymi, które utrudniają dostęp do długoterminowego kapitału inwestycyjnego i spełnianie formalności związanych z zamówieniami publicznymi, ponieważ obecne ramy regulacyjne często nie uwzględniają ich niedochodowego lub solidarnego charakteru.

W opinii podkreślono między innymi, że organy publiczne nie wykorzystują w wystarczającym stopniu istniejących narzędzi – takich jak ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych (GBER) i ramy dotyczące usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (UOIG).

Dlatego Komitet wzywa do uproszczenia i modernizacji nadmiernie złożonych i przestarzałych przepisów GBER dotyczących wspierania rekrutacji pracowników znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i pracowników z niepełnosprawnościami. Jest to zgodne z niektórymi zaleceniami sprawozdania Letty w sprawie jednolitego rynku.

Komitet aprobuje niedawne podwyższenie pułapów pomocy de minimis – do 300 tys. EUR w zwykłym sektorze oraz do 750 tys. EUR dla podmiotów świadczących usługi w ogólnym interesie gospodarczym. Twierdzi jednak, że bardziej dostosowane instrumenty – takie jak ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych lub szczegółowe przepisy dotyczące usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym – lepiej odpowiadałyby potrzebom podmiotów gospodarki społecznej w takich dziedzinach jak usługi zdrowotne i społeczne. (ll)

Stefano Mallia, przewodniczący Grupy Pracodawców w EKES-ie

29 stycznia Komisja Europejska przyjęła Kompas konkurencyjności. Jest to ważny krok podjęty we właściwym czasie – inicjatywa ta ma zapewnić europejskiej gospodarce siłę napędową na najbliższe pięć lat.

Pracodawcy w UE od dawna opowiadają się za nadrzędnym programem na rzecz konkurencyjności. Z zadowoleniem przyjmujemy zatem trzy filary Kompasu: zlikwidowanie luki w zakresie innowacji i wydajności, połączenie dekarbonizacji z konkurencyjnością oraz zmniejszenie zależności w celu zabezpieczenia łańcuchów dostaw. Są to kluczowe elementy, by zapewnić Europie możliwość konkurowania w skali globalnej, przyciągania i zatrzymywania talentów oraz wspierania innowacji.

Ostateczny sukces Kompasu zależy jednak od opracowania konkretnych środków i ich terminowego wdrożenia. Decydującą rolę odegrają najważniejsze inicjatywy, takie jak pakiet zbiorczy dotyczący uproszczenia, Czysty Ład Przemysłowy i strategia horyzontalna na rzecz pogłębienia jednolitego rynku. Jednak same nazwy strategii i chwytliwe tytuły nie uchronią nas przed nadchodzącymi wyzwaniami.

Na przykład uproszczenie ram regulacyjnych jest pierwszym i najpilniejszym krokiem. Zasadnicze znaczenie ma ograniczenie uciążliwej biurokracji oraz promowanie szybkości i elastyczności. Zbyt długo unijne przedsiębiorstwa zmagały się z nadmierną złożonością i powolnym procesem decyzyjnym. Potrzebujemy również skutecznego wdrożenia sprawdzianu konkurencyjności, aby nowe środki ustawodawcze i regulacyjne wspierały, a nie hamowały wzrost przedsiębiorstw.

Kompas słusznie koncentruje się na wspieraniu innowacji poprzez solidną unię rynków kapitałowych i na usuwaniu barier strukturalnych, by uwolnić potencjał Europy w zakresie najnowszych technologii, czystej energii i zaawansowanej produkcji, tworząc ekosystem przyjazny dla przedsiębiorstw typu start-up i scale-up.

Nieukończona unia rynków kapitałowych przypomina, że nie możemy sobie pozwolić na żadne opóźnienia. Chociaż w Kompasie propaguje się lepszą koordynację krajowych inwestycji rządowych, brakuje w nim jasnego planu dotyczącego innych wspólnych źródeł finansowania. Świat nie będzie na nas czekać.

Wyścig trwa; czas, by się do niego w pełni włączyć. Odblokowanie konkurencyjności jest nie tylko koniecznością gospodarczą, ale również kluczem do wspólnego dobrobytu dla wszystkich. Europejskie przedsiębiorstwa są i pozostaną elementem rozwiązania. 

Młodzi ludzie z regionu Morza Śródziemnego muszą uczestniczyć we wszystkich etapach procesu: od kreowania polityki po jej wdrażanie. Jak podkreślono podczas debaty zorganizowanej przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES), wpływają oni nie tylko na politykę, lecz również na życie.

Na styczniowej sesji plenarnej EKES-u odbyła się debata związana z przyjęciem opinii „Zaangażowanie młodzieży w dialog społeczny i obywatelski w regionie śródziemnomorskim”. Jest to pierwsza opinia Komitetu, w której uwzględniono wkład przedstawicielek i przedstawicieli młodzieży z tego regionu. W procesie sporządzania dokumentu uczestniczyło ośmioro młodych ludzi.

Podczas debaty komisarz do spraw regionu śródziemnomorskiego Dubravka Šuica zwróciła uwagę na znaczenie młodych ludzi dla dobrobytu, stabilności i odporności regionu. Przyszłość basenu Morza Śródziemnego leży w rękach młodych ludzi. Aby zapewnić wspólną i zrównoważoną przyszłość, musimy bezpośrednio współpracować z młodymi pokoleniami i dążyć do tego, by ich stanowisko kształtowało nasze priorytety i strategie polityczne. Wypracujemy wspólnie nowy pakt na rzecz regionu śródziemnomorskiego dzięki inwestycjom w kształcenie, zatrudnienie i wzrost.

Przewodniczący EKES-u Oliver Röpke poparł nowy pakt sporządzany przez komisarz Dubravkę Šuicę, który ukierunkowany jest na inwestycje, zrównoważony rozwój i migrację. Dodał, że w jego opracowywanie należy włączyć aktywnie społeczeństwo obywatelskie. Zaangażowanie młodzieży jest nieodzowne dla przyszłości regionu. EKES zadba o to, by jej głos kształtował politykę i proces decyzyjny. Wraz z Unią dla Śródziemnomorza i Fundacją im. Anny Lindh dążymy do zbudowania pokojowego oraz dobrze prosperującego regionu Morza Śródziemnego.

Księżna Rym Ali, przewodnicząca Fundacji im. Anny Lindh, podkreśliła istotny wkład przedstawicieli młodzieży w sporządzenie opinii i stwierdziła, że współpraca z młodymi ludźmi jest nie tylko ważna, lecz również pilnie potrzebna i twórcza. Stawka jest bardzo wysoka. Bez akceptacji młodzieży i zaoferowania jej narzędzi równego uczestnictwa nie możemy opracować rozwiązań na przyszłość. Trzeba zapewnić ich udział – powiedziała.

Eliane El Haber, przedstawicielka młodzieży w związku z opinią oraz doradczyni w sieci młodzieżowej i studenckiej UNESCO w ramach celu zrównoważonego rozwoju nr 4, pochwaliła inicjatywę EKES-u mającą na celu czynne uczestnictwo młodych ludzi, którzy mają odmienne pochodzenie regionalne i kulturowe, a także różnią się od siebie płcią i wykształceniem.