Europejscy rolnicy stoją w obliczu narastających kryzysów – od ekstremalnych warunków pogodowych po niestabilność rynku i nieuczciwą konkurencję. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) ostrzega, że obecna polityka Unii Europejskiej nie chroni rolników i apeluje o przeprowadzenie pilnych reform, by zabezpieczyć ich dochody, wzmocnić ich siłę przetargową i zapewnić zrównoważone rolnictwo.

W opinii sporządzonej na wniosek polskiej prezydencji UE Komitet wezwał do stworzenia bardziej odpornego systemu rolnego i przyznania w nim centralnej roli rolnikom.

Rolnictwo to szlachetny zawód, który ma dwa kluczowe cele: produkować bezpieczną żywność najwyższej jakości, aby wyżywić ludzi, oraz utrzymać obecny stan środowiska i go ulepszać. Wszystko, o co prosimy w zamian, to uczciwa zapłata za uczciwy dzień pracy oraz szacunek i sprawiedliwa cena za dostarczaną przez nas żywność – stwierdził Joe Healy, jeden z trzech sprawozdawców opinii.

Zdaniem Komitetu wspólna polityka rolna (WPR) nie jest w stanie sprostać obecnym wyzwaniom. W związku z tym zaleca szereg narzędzi finansowych, by wspierać rolników – takich jak ubezpieczenia publiczne na wypadek klęsk żywiołowych, pomoc antycykliczną i płatności bezpośrednie. Fundusze wspólnego inwestowania, stosowane już w niektórych państwach UE, mogłyby stanowić dodatkową siatkę bezpieczeństwa, wspólnie finansowaną przez rolników, przemysł, władze regionalne i Unię Europejską.

W świetle planowanego przeglądu WPR po 2027 r. EKES opowiada się za przywróceniem jej budżetu do poziomu co najmniej 0,5% unijnego PKB. Potrzebne są bardziej rygorystyczne przepisy handlowe, by importowane produkty spełniały unijne normy środowiskowe i pracownicze.

Innym ważnym problemem jest sprzedaż poniżej kosztów – co stawia rolników pod ogromną presją finansową. Komitet apeluje do unijnych decydentów, by dogłębnie rozważyli zakaz zakupów poniżej kosztów, wzorując się na hiszpańskich przepisach dotyczących łańcucha żywnościowego. Dzięki temu duzi detaliści nie mogliby już wypierać rolników z rynku.

Komitet proponuje, by utworzyć unijne centrum cyfrowe do monitorowania cen, kosztów i zysków, by zwiększyć przejrzystość i siłę rynkową rolników. Opowiada się również za zbiorowymi negocjacjami cenowymi i zwiększeniem wsparcia dla spółdzielni i organizacji producentów. Unijne rolnictwo musi być bardziej konkurencyjne i niezależne ekonomicznie.

Cele klimatyczne są niezbędne, ale rolnicy nie mogą sami ponosić ich kosztów. Fundusz na rzecz zrównoważonego rozwoju mógłby pomóc im w przejściu na bardziej ekologiczne praktyki. Komitet ostrzega w swej opinii przed ryzykiem ucieczki emisji w sytuacji, gdy rygorystyczne przepisy unijne stawiają lokalnych rolników w niekorzystnej sytuacji względem konkurentów spoza Unii.

Podkreśla też, jak ważne jest inwestowanie w rozwój obszarów wiejskich, innowacje i uproszczenie zasad wspólnej polityki rolnej. Z uwagi na coraz większą presję na rolników oczywiste jest, że unijni przywódcy muszą pilnie działać, by powstrzymać dalszy ubytek liczby gospodarstw rolnych. (ks)

Dla UE nadszedł czas ważnych decyzji dotyczących rozwoju sztucznej inteligencji (AI). Amerykańskie firmy dominują na rynku generatywnej sztucznej inteligencji (GenAI), przechwytując 80% globalnych prywatnych inwestycji. Chiny również czynią szybkie postępy. Aby określić, co jest potrzebne, by Europa pozostała konkurencyjna, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) opublikował nowe badanie we współpracy z Centrum Studiów nad Polityką Europejską (CEPS).

W badaniu, przygotowanym pod auspicjami Sekcji Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji (INT) EKES-u i regularnie omawianym w Centrum Monitorowania Transformacji Cyfrowej i Jednolitego Rynku EKES-u, przeanalizowano kluczowe możliwości, wyzwania i środki polityczne potrzebne do poszerzenia europejskiego krajobrazu sztucznej inteligencji.

Najważniejsze zalecenia dla UE:

• Pobudzić inwestycje w sztuczną inteligencję i zwiększyć moce obliczeniowe – Europa musi zwiększyć inwestycje w infrastrukturę sztucznej inteligencji, aby wspierać innowacje.
• Skupić się na trzech sektorach o wysokim potencjale – sztuczna inteligencja może napędzać wzrost w przemyśle samochodowym, branży czystej energii i edukacji.
• Propagować otwartą sztuczną inteligencję – sprzyjanie otwartym modelom sztucznej inteligencji zwiększy dostępność i konkurencję.
• Lepiej zintegrować działania badawczo-rozwojowe w całej UE.

Wzmocnić pozycję społeczeństwa obywatelskiego w zarządzaniu sztuczną inteligencją
W badaniu podkreślono znaczenie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w kształtowaniu polityki i zarządzania w zakresie AI. Aby zwiększyć inkluzywność i przyjęcie etycznej sztucznej inteligencji, raport zaleca:

• Programy na rzecz umiejętnego korzystania z AI – inicjatywy w zakresie szkoleń i dialogu społecznego mające na celu wzmocnienie pozycji pracowników i społeczeństwa.
• Projektowanie prospołeczne – aby rozwój sztucznej inteligencji był skoncentrowany na człowieku i dostosowany do potrzeb społeczeństwa.
• Zwiększone finansowanie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego – wspieranie organizacji non-profit, które przybliżają społeczeństwu technologię AI.
• Przyjęcie etycznej sztucznej inteligencji – priorytetowe traktowanie godnych zaufania systemów AI, które są zgodne z europejskimi wartościami.

Wykorzystanie potencjału EKES-u w polityce dotyczącej sztucznej inteligencji
EKES jest dobrze przygotowany, by ułatwiać ustrukturyzowane zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w politykę dotyczącą AI. W badaniu zaleca się propagowanie sztucznej inteligencji o otwartym kodzie źródłowym (open source) oraz promowanie etycznych innowacji za pośrednictwem zamówień publicznych i programów finansowania. EKES powinien tu służyć jako centralny ośrodek współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i społecznościami open source oraz podnosić świadomość na temat wpływu sztucznej inteligencji na społeczeństwo.

Badanie wprowadza również ujednolicony glosariusz sztucznej inteligencji w celu ustanowienia wspólnego języka zapewniającego skuteczną komunikację między decydentami, programistami i użytkownikami, co jest kluczowe dla odpowiedzialnego rozwoju, zarządzania i wdrażania sztucznej inteligencji w różnych sektorach.

Badanie zostanie udostępnione głównym instytucjom UE i powinno zostać uwzględnione w przyszłych strategiach dotyczących sztucznej inteligencji. Cały raport można przeczytać tutaj. (vk)

Grupa Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego w EKES-ie

EKES musi uczestniczyć od samego początku w inicjatywach Komisji Europejskiej zmierzających do zacieśnienia współpracy ze społeczeństwem obywatelskim. Zdaniem Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego przyszłe badanie Komitetu pt. „Mapowanie praktyk dialogu obywatelskiego w instytucjach UE” może być cenną pomocą w tym względzie.

Po rozpoczęciu nowego cyklu politycznego UE oraz ogłoszeniu w programie prac Komisji strategii UE na rzecz wspierania i ochrony społeczeństwa obywatelskiego oraz wzmacniania jego pozycji w trzecim kwartale 2025 r. – Grupa Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego zorganizowała konferencję, by uwypuklić najważniejsze działania potrzebne w kadencji 2024–2029. W wydarzeniu zorganizowanym 3 marca wzięło udział około setki przedstawicieli krajowych i europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz obywatelek i obywateli.

Séamus Boland, przewodniczący Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego, stwierdził, że te organizacje mają do odegrania rolę w świadomym kształtowaniu polityki uwzględniającym potrzeby ludzi. Ponowił postulat Grupy i Komitetu, by w prace planowanej przez Komisję platformy społeczeństwa obywatelskiego włączyć też EKES.

Ze względu na swe doświadczenie i udostępnioną platformę EKES musi uczestniczyć od samego początku w inicjatywach Komisji Europejskiej zmierzających do zacieśnienia współpracy ze społeczeństwem obywatelskim. Komitet musi brać udział w zarządzaniu i być głównym uczestnikiem inicjatywy na rzecz utworzenia platformy społeczeństwa obywatelskiego – dodał Séamus Boland.

Przekonywał, że zorganizowany, regularny, przejrzysty i inkluzywny dialog obywatelski powinien opierać się na istniejących strukturach z udziałem wszystkich istotnych podmiotów. Dlatego też instytucje europejskie powinny powołać grupę roboczą ds. dialogu obywatelskiego, której prace wspomagałby EKES.

Grupa robocza ds. dialogu obywatelskiego mogłaby opracować plan działania na rzecz stworzenia lepszych warunków do udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie kreowania polityki – powiedział Séamus Boland.  Mógłby to być pierwszy krok w kierunku bardziej zorganizowanego dialogu obywatelskiego i odpowiedzenia na następujące pytania: czyjej opinii zasięgamy, na jakie tematy, zgodnie z jakim harmonogramem i jakie osiągamy wyniki?

Proponowana grupa robocza mogłaby ponadto skorzystać z przyszłego badania EKES-u na temat istniejących praktyk dialogu pt. „Mapowanie praktyk dialogu obywatelskiego w instytucjach UE”.

EKES zlecił wykonanie badania na wniosek Grupy Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego. Oczekuje się, że wyniki zostaną udostępnione w lipcu 2025 r. Badanie obejmuje kompleksowe mapowanie praktyk dialogu obywatelskiego w instytucjach UE, by odpowiedzieć na następujące pytania: jakie procesy angażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego toczą się obecnie i z zastosowaniem jakiej metodyki? Prace nad bardziej zorganizowanym dialogiem obywatelskim w nowym cyklu legislacyjnym powinny opierać się na znajomości istniejących praktyk. Berta Mizsei z Centrum Studiów nad Polityką Europejską (CEPS) przedstawiła już na konferencji wstępne wyniki badania.

Na konferencji zwrócono również uwagę, że dobra kondycja finansowa organizacji społeczeństwa obywatelskiego jest niezbędnym warunkiem prowadzenia dialogu oraz uświadomienia decydentom potrzeb obywateli. Konieczne jest zapewnienie ich stabilności finansowej i niezależności.

Wnioski i zalecenia z konferencji dostępne są na stronie internetowej EKES-u.

Grupa Pracowników w EKES-ie

Wydatki obronne i socjalne powinny iść ze sobą w parze – zwiększenie wydatków na obronę nie może odbywać się kosztem państwa opiekuńczego. To przede wszystkim silne państwo opiekuńcze powstrzymuje skrajnie prawicowe partie przed spełnieniem aspiracji związanych z powieleniem w UE autokracji na wzór Kremla.

Mija właśnie trzecia rocznica wybuchu wojny w Ukrainie. Wiele osób domaga się zwiększenia wydatków na obronę, zwłaszcza po zmianach politycznych, które nastąpiły w USA. Wydaje się, że już nie ma gwarancji ochrony krajów europejskich. Złamano już wiele tabu, nie tylko jeśli chodzi o dyskusję o kwestiach wojskowych na szczeblu UE, lecz także o wzrost zadłużenia.

Jednak niektórzy uważają, że zależność między państwem opiekuńczym a obronnością jest grą o sumie zerowej, jak gdyby siła amerykańskiego wojska wynikała z braku odpowiedniej ochrony socjalnej w tym kraju lub jak gdyby osłabienie wojsk UE było skutkiem przeznaczania środków na emerytury i zabezpieczenie społeczne.

Grupa Pracowników pragnie zwrócić uwagę na dwie kwestie:

• Cała UE zajmuje drugie miejsce na świecie pod względem wydatków na cele wojskowe. Chociaż w niektórych przypadkach potrzebne mogą być wspólne lub dodatkowe wydatki, to tak naprawdę niezbędne są koordynacja i wspólne projekty, by zapewnić autonomię strategiczną. Musimy się bronić, a nie konkurować globalnie z USA.
• W wielu państwach członkowskich dobrze funkcjonujące państwo opiekuńcze w połączeniu z wysiłkami na rzecz zwalczania ubóstwa i nierówności jest najważniejszym sposobem zapobiegania przejęciu władzy przez partie skrajnie prawicowe. Partie te rosną w siłę, nie są zainteresowane demokracją, wyrażają otwarcie wrogość wobec naszych wartości i dążą do odtworzenia autokracji Kremla w państwach członkowskich. Jeżeli zdobędą władzę, skoordynowana polityka obrony stanie się niemożliwa.

Dlatego też państwa członkowskie muszą postrzegać inwestycje w obronność i inwestycje społeczne jako wzajemnie się uzupełniające – inwestycje na obronność nie mogą istnieć bez inwestycji społecznych i na odwrót.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) zorganizował forum wysokiego szczebla poświęcone prawom kobiet. Zgromadzili się na nim czołowi prelegenci, by omówić pilne kwestie dotyczące praw kobiet i nakreślić główne priorytety przed nadchodzącą sesją Komisji ONZ ds. Statusu Kobiet.

Podczas forum wysokiego szczebla EKES-u ds. praw kobiet przekazano klarowne przesłanie: osiągnięte postępy są niewystarczające. Choć UE podjęła kroki w celu ochrony kobiet i dziewcząt, strukturalne formy nierówności, stereotypy płciowe i regres w obszarze praw kobiet nadal zagrażają poczynionym z trudem postępom. Kobiety nie będą mogły w pełni uczestniczyć w życiu społecznym dopóty, dopóki utrzymują się bariery strukturalne.

W forum wysokiego szczebla 26 lutego podczas sesji plenarnej EKES-u wzięli udział: przewodnicząca grupy ad hoc EKES-u ds. równości Sif Holst, przewodniczący EKES-u Oliver Röpke, europejska komisarz do spraw równości oraz gotowości i zarządzania kryzysowego Hadja Lahbib, a także Carlien Scheele (dyrektorka Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn), Florence Raes (dyrektorka brukselskiego biura UN Women), Ayşe Yürekli (przedstawicielka UE w Stowarzyszeniu Przedsiębiorczyń Turcji (KAGİDER), Mary Collins (sekretarz generalna Europejskiego Lobby Kobiet) oraz Cianán Russell (starszy specjalista ds. polityki w ILGA Europe).

Podczas forum odbyły się dwie ożywione dyskusje o pilnych wyzwaniach związanych z równouprawnieniem płci. Były one powiązane z opiniami EKES-u przyjętymi podczas sesji. Ekspertki i eksperci, rzeczniczki i rzecznicy oraz decydentki i decydenci spotkali się, aby wymienić spostrzeżenia, zaproponować rozwiązania i podjąć większe zobowiązania do szerzenia praw kobiet w Europie i poza nią.

Pierwszy panel skupił się na zbliżającej się 69. sesji Komisji ONZ ds. Statusu Kobiet (UNCSW69), a drugi dotyczył przemocy wobec kobiet i dziewcząt jako kwestii praw człowieka. Na sesji plenarnej po forum przyjęto również dwie pokrewne opinie: „Wkład EKES-u w priorytety UE w ramach UNCSW69” oraz „Przemoc wobec kobiet jako zagadnienie praw człowieka”. (lm)

Poszerzanie działalności ponad granicami w UE oznacza poruszanie się w labiryncie formalności i sprzecznych przepisów dotyczących podatku VAT, co zwiększa koszty. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) borykają się z niewspółmiernymi obciążeniami w związku z przestrzeganiem przepisów. W rezultacie trudniej jest im zwiększać skalę i konkurować. W dwóch opiniach przyjętych na lutowej sesji plenarnej Komitet nawołuje do pilnych reform, przy tym opiera się na raportach Letty i Draghiego. Jego propozycje obejmują: zharmonizowanie przepisów finansowych, oparcie sprawozdawczości na sztucznej inteligencji i koordynację polityki przemysłowej.

Jednolity rynek jest rdzeniem europejskiego dobrobytu gospodarczego, pozostaje jednak niedokończony w kluczowych sektorach takich jak finanse, energia i usługi cyfrowe – powiedział przewodniczący Komitetu Oliver Röpke. Dzisiejsza debata wyraźnie unaocznia, że trzeba pilnie przeprowadzić reformy w celu usunięcia barier i wzmocnienia sektora usług, zapewniając równe szanse przedsiębiorstwom w całej Unii.

Apel ten poparła Maria Luís Albuquerque, komisarz ds. usług finansowych i unii oszczędności i inwestycji: Według mojej wizji unii oszczędności i inwestycji będziemy tworzyć bogactwo dla obywateli i wzrost dla firm, łącząc ich ze sobą w bezpiecznym, konkurencyjnym, dobrze uregulowanym i właściwie nadzorowanym środowisku.

W opiniach Komitetu wskazano dwa zasadnicze wyzwania pod względem konkurencyjności: fragmentację jednolitego rynku, na którą zwrócono uwagę w sprawozdaniach Letty i Draghiego, oraz nadmierną biurokrację, która szczególnie obciąża MŚP. Oba te czynniki hamują innowacje i wzrost gospodarczy.

W czym jest problem?

Firmy w całej Europie są przytłoczone złożonymi i nakładającymi się na siebie przepisami. W ten sposób marnuje się czas i pieniądze, spowalnia realizację Zielonego Ładu i ogranicza dostęp średnich przedsiębiorstw do finansowania. Skutkuje to frustracją przedsiębiorców, wyższymi kosztami ponoszonymi przez konsumentów i słabszym wzrostem gospodarczym.

Oprócz obciążeń regulacyjnych Europa boryka się także z głębszymi wyzwaniami strukturalnymi, które osłabiają jej konkurencyjność. Powolne postępy w finalizowaniu jednolitego rynku, rozbieżności pod względem infrastruktury cyfrowej i energetycznej oraz brak skoordynowanej polityki przemysłowej ograniczają zdolność Unii do konkurowania na arenie międzynarodowej. Podczas gdy inne bloki gospodarcze działają szybko, by przyciągać inwestycje i wspierać innowacje, Europa naraża się na ryzyko, że pozostanie w tyle.

Jak można to naprawić?

By zwiększyć konkurencyjność, należy przyjąć wszechstronne podejście, które obejmie usunięcie barier w zasadniczych sektorach takich jak finanse i energia, przyspieszenie transformacji cyfrowej oraz stworzenie MŚP możliwości rozwoju i konkurowania na równych warunkach.

W opiniach Komitetu proponuje się:

• Uproszczenie przepisów bez obniżania standardów środowiskowych i społecznych.
• Stworzenie jednej platformy opartej na sztucznej inteligencji, by usprawnić sprawozdawczość MŚP i średnich przedsiębiorstw, dzięki czemu będzie można szybciej i łatwiej przestrzegać przepisów.
• Harmonizację zasad w różnorakich sektorach, aby zredukować liczbę powtarzających się formalności.
• Ujednolicenie przepisów finansowych we wszystkich państwach członkowskich dzięki skoordynowanej unijnej polityce przemysłowej.
• Reformę mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM), tak aby stworzyć sprawiedliwszy i mniej uciążliwy system. (gb)

EKES był 6 marca gospodarzem debaty na temat opracowanego przez Komisję Europejską Paktu dla czystego przemysłu. Zaledwie kilka dni przed dyskusją w Radzie, zaplanowaną na 12 marca, decydenci, liderzy przemysłu i społeczeństwo obywatelskie analizowali, czy pakt może rzeczywiście wesprzeć europejski sektor czystych technologii, energochłonne gałęzie przemysłu i autonomię strategiczną.

W niestabilnej sytuacji geopolitycznej i wobec zmieniających się stosunków transatlantyckich Europa pilniej niż kiedykolwiek wcześniej potrzebuje strategicznej autonomii. Pakt dla czystego przemysłu ma na celu przyspieszenie dekarbonizacji i przejścia do działania w obiegu zamkniętym, a przy tym zwiększenie konkurencyjności przemysłu, w czym punktem wyjścia będzie obniżenie cen energii. Pozostają jednak wątpliwości co do wykonalności i finansowania.

Nie chodzi o wybór między autonomią strategiczną, konkurencyjnością a dwojaką transformacją. Wszystkie sektory przemysłu muszą podjąć działania i dostosować się – we własnym tempie, ale przy jasno określonych zobowiązaniach – powiedział Pietro de Lotto, przewodniczący Komisji Konsultacyjnej ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) EKES-u, który uznał, że wyzwanie to wymaga prawdziwej ekwilibrystyki.

Komisja podkreśliła geopolityczną konieczność energetycznego uniezależnienia się od Rosji, ale pogarszający się stan europejskiego przemysłu jest coraz bardziej niepokojący. Produkcja przemysłowa i napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych znacznie spadły w ciągu ostatnich dwóch lat.

Finansowanie będzie bardzo wymagającym zadaniem. Osiągnięcie celów planu wymaga współpracy między instytucjami UE, państwami członkowskimi i przemysłem. Europejski Bank Inwestycyjny obiecał 500 milionów euro w ramach kontrgwarancji i 1,5 miliarda euro na poprawę sieci energetycznych, ale rządy krajowe muszą zmobilizować dodatkowe środki.

Istotnym problemem są również społeczne skutki transformacji, zwłaszcza w sektorach energochłonnych, w których utracono wiele miejsc pracy. Przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego zastanawiali się, czy obniżenie podatków od energii – kluczowa propozycja paktu – nie odbędzie się kosztem finansowania edukacji i opieki zdrowotnej.

Pomimo optymizmu związanego z długoterminowymi celami Paktu dla czystego przemysłu eksperci nie byli przekonani, czy pozwoli on sprostać krótkoterminowym wyzwaniom. Kluczowe znaczenie mają szybkość i uproszczenie, ponieważ wysokie koszty energii i bariery regulacyjne mogą spowalniać postępy. Rozdrobnienie polityk krajowych pozostaje wyzwaniem i Pakt dla czystego przemysłu może nie wykorzystać szansy na ujednolicenie polityki przemysłowej w całej Europie.

Neutralność technologiczna również jest trudną kwestią i toczy się debata na temat właściwej równowagi między odnawialnymi źródłami energii, wodorem i biopaliwami. Chociaż skupienie się na odnawialnych źródłach energii jest czymś pozytywnym, potrzebne są zdecydowane zobowiązania dotyczące efektywności energetycznej. Odnawialne źródła energii pozwoliły już europejskim konsumentom zaoszczędzić 100 miliardów euro w latach 2021–2023 i jest to sukces, na którym UE powinna oprzeć swe działania. (jh)

Sztandarowa Nagroda EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego podkreśla wybitny wkład społeczeństwa obywatelskiego w utrzymywanie oraz umacnianie europejskiej tożsamości i europejskiego obywatelstwa. Nagroda dotyczy co roku innej palącej kwestii społecznej związanej z pracami EKES-u.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) nagrodził 20 marca trzy organizacje społeczeństwa obywatelskiego ze Słowacji, Belgii i Francji za przełomowe projekty, które przeciwdziałają pogłębianiu się szkodliwej polaryzacji w całej Unii Europejskiej.

Nagroda pieniężna w wysokości 32 tys. EUR została podzielona między troje zwycięzców.

EKES przyznał główną nagrodę w wysokości 14 tys. EUR Słowackiemu Stowarzyszeniu Debat za olimpiadę krytycznego myślenia – pionierską inicjatywę, która wzmacnia odporność słowackiej młodzieży na mylne informacje. W ramach projektu organizowany jest konkurs dla uczennic i uczniów w trzech grupach wiekowych, w ramach którego podejmują się oni rzeczywistych wyzwań medialnych i oceniają wiarygodność treści.

Każdy z pozostałych laureatów otrzymał 9 tys. EUR.

Francuska organizacja Reporters d'Espoirs zajęła drugie miejsce dzięki francuskojęzycznemu programowi szkoleń w dziedzinie dziennikarstwa rozwiązań Prix Européen Jeunes Reporters d’Espoirs.

Trzecia nagroda trafiła do belgijskiej organizacji FEC Diversité asbl za projekt „ESCAPE GAME EXTREME DROITE pour se désintoxiquer” – pochłaniającą grę, która przeciwdziała skrajnie prawicowym ideologiom.

15. Nagroda EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego

W ramach 15. edycji Nagrody EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego wyróżniono projekty nienastawione na zysk realizowane przez osoby fizyczne, przedsiębiorstwa prywatne i organizacje społeczeństwa obywatelskiego, które przyczyniły się do zwalczania szkodliwej polaryzacji w całej Unii Europejskiej.

W ostatnich latach Europa doświadczyła wielu kryzysów: od rosyjskiej wojny napastniczej w Ukrainie, przez rosnące ceny energii i koszty życia, po ciągłe gospodarcze i społeczne następstwa pandemii COVID-19. Takie kryzysy mogą podważyć zaufanie do instytucji publicznych i sprzyjać szkodliwej polaryzacji w całym społeczeństwie.

O ile polaryzacja może być częścią otwartego i pluralistycznego społeczeństwa, o tyle nasilający się populizm i negatywna polaryzacja stanowią poważne wyzwanie dla europejskich demokracji. Europa boryka się również z postępującą fragmentacją tradycyjnego krajobrazu medialnego oraz z nasileniem się informacji wprowadzających w błąd i ataków na wolność mediów, co stanowi dalsze zagrożenie dla wartości demokratycznych.

Tegoroczni laureaci zostali wybrani z silnego i zróżnicowanego grona ponad 50 organizacji z piętnastu państw członkowskich. Projekty nagrodzono za niezwykłą kreatywność i entuzjazm ich twórców oraz ich zaangażowanie w zwalczanie szkodliwej polaryzacji w społeczeństwie europejskim.

Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie odgrywa pierwszoplanową rolę w ochronie demokracji europejskiej, czego po raz kolejny dowiodły tegoroczne niezwykłe i szeroko zakrojone projekty – powiedział wiceprzewodniczący EKES-u ds. komunikacji Aurel Laurenţiu Plosceanu.

Mija właśnie trzecia rocznica wybuchu brutalnej i niczym niesprowokowanej wojny napastniczej Rosji przeciwko Ukrainie – wojny będącej nie tylko atakiem na suwerenny naród, lecz również na podstawowe wartości demokracji, godności ludzkiej i międzynarodowego ładu opartego na zasadach. Pragnę przy tej okazji zapewnić o naszej solidarności z Ukrainkami i Ukraińcami – powiedział przewodniczący EKES-u Oliver Röpke podczas wystąpienia na lutowej sesji plenarnej.

Od pierwszego dnia tej inwazji stoimy po stronie Ukrainy – nie tylko symbolicznie, lecz poprzez konkretne działania. Dziś potwierdzamy nasze niezachwiane zaangażowanie we wspieranie suwerenności, demokracji i europejskiej przyszłości Ukrainy. Wzywamy UE do utrzymania i zwiększenia wsparcia politycznego, gospodarczego, humanitarnego i wojskowego.

Naród ukraiński wykazał się niezwykłą odwagą oraz rezyliencją w obronie swojego kraju i zasad, które nas łączą jako Europejki i Europejczyków. Od pierwszego dnia napaści EKES, jego członkinie, członkowie i reprezentowane przez niego europejskie społeczeństwo obywatelskie stoją po stronie Ukrainy – nie tylko symbolicznie, lecz także poprzez konkretne działania.

W czasach rosnącej niepewności geopolitycznej ostatnie wypowiedzi przedstawicieli USA kwestionujące zbiorowe zobowiązanie NATO do obrony budzą głębokie zaniepokojenie. Europa nie może sobie pozwolić na samozadowolenie.

Ukraina walczy nie tylko o swoje przetrwanie, lecz także o bezpieczeństwo całego kontynentu europejskiego.

Komitet domaga się, by przywódcy UE wykorzystali ten moment do wzmocnienia europejskich zdolności w zakresie bezpieczeństwa i obrony, do przedefiniowania autonomii strategicznej, do obrony multilateralizmu oraz pogłębienia współpracy z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Należy przy tym budować silniejsze globalne partnerstwa z demokratycznymi sojusznikami spoza UE.

Nie ma czasu do stracenia.

Nie można być niezdecydowanym. Wahanie się jest pożywką dla autokratów i agresorów.

Demokracje muszą być zjednoczone i stanowcze.

EKES apeluje do UE o zwiększenie autonomii strategicznej, o obronę demokracji i praw podstawowych oraz o zdecydowane poparcie dla Ukrainy. Nadszedł czas na strategiczne działania geopolityczne UE.

Pełne wystąpienie można przeczytać tutaj. (at)

W całej Europie i Ameryce organizacje społeczeństwa obywatelskiego są obiektem ataków. UE musi bezzwłocznie przystąpić do działania, aby ich bronić i chronić demokrację. Podczas debaty plenarnej w Światowym Dniu Organizacji Pozarządowych Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wysłał jasny sygnał: organizacje społeczeństwa obywatelskiego są pierwszymi obrończyniami demokracji. W obliczu cięć finansowych zagrażających ich przetrwaniu UE musi podjąć natychmiastowe działania w celu ich ochrony i wsparcia.

EKES przeprowadził 27 lutego debatę pt. „UE i społeczeństwo obywatelskie: wzmacnianie demokracji i uczestnictwa”. Była to dla przedstawicieli i ekspertów z organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz dla posłanek i posłów do Parlamentu Europejskiego okazja do przedyskutowania i ocenienia roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego w tej ważnej dziedzinie.

Raquel García Hermida-Van Der Walle, europosłanka z Renew Europe, zwróciła uwagę, że te organizacje często przyczyniają się do mechanizmów kontroli i równowagi. Zapewniają również różne metody interakcji społecznych, które mogą zastępować brakujące usługi publiczne. Dlatego też jako pierwsze stają się celem ataków, ponieważ dla niektórych rządów mogą okazać się politycznie niewygodne.

Nicholas Aiossa, dyrektor Transparency International Europe, powiedział, że w Parlamencie Europejskim toczy się zorganizowana kampania polityczna mająca na celu dyskredytację roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zakłócenie ich działania, a także odebranie im finansowania. Nie znaleziono żadnych dowodów na nieprawidłowości finansowe.

Centroprawicowa Europejska Partia Ludowa (EPL) w Parlamencie Europejskim oskarżyła w styczniu organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną środowiska i klimatu o to, że Komisja Europejska finansuje ich lobbing w Parlamencie, w innych instytucjach UE i wobec posłów do PE. Oskarżenie wzbudziło oburzenie europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

Krytyka tych organizacji nie jest niczym nowym, lecz fałszywe i wprowadzające w błąd informacje spotęgowały ostatnio ataki. Jak stwierdziła Brikena Xhomaqi, współprzewodnicząca Grupy Łącznikowej EKES-u, sytuacja jest sygnałem ostrzegawczym dla wszystkich tego rodzaju organizacji, które powinny się zjednoczyć i dokonać zmiany. Ludzie powinni mieć świadomość, że większość organizacji społeczeństwa obywatelskiego opiera się na pracy wolontariuszy, a więc nie marnujemy pieniędzy podatników.

Uczestnicy wezwali również Komisję Europejską do zajęcia bardziej stanowczego stanowiska w tej sprawie i zaproponowali szereg rozwiązań mających wzmocnić rolę tych organizacji.

García Hermida-Van Der Walle stwierdziła że będzie dążyć do większego uznania i podwyższenia rangi tych organizacji w sprawozdaniu na temat praworządności oraz w systemie warunkowości, który jest warunkiem podstawowym.

Michał Wawrykiewicz, eurodeputowany z ramienia EPL, powiedział, że jego zadaniem jest uwrażliwienie jego ugrupowania na te fundamentalne kwestie. Poruszył również kwestię informowania decydentów, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego i NGO działają w terenie, świadcząc kluczowe usługi, które mają bezpośredni wpływ na życie ludzi.

Przewodniczący EKES-u Oliver Röpke odniósł się z aprobatą do stanowisk przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego i stwierdził: Musimy przeciwstawić się próbom deprecjonowania tych organizacji lub ograniczenia ich dostępu do zasobów niezbędnych do demokratycznego uczestnictwa. W obliczu ograniczeń finansowych i nasilającej się presji politycznej oczywiste jest, że potrzebują one silniejszego i bardziej przewidywalnego wsparcia, aby kontynuować swoją istotną działalność. (at)