Europa lekceważy zagrożenie ze strony skrajnej prawicy i z trudem stawia mu opór. Odwrócenie trendu rosnącej popularności partii skrajnie prawicowych okazuje się trudnym zadaniem. Kiedy w 1945 r. ostatecznie pogrążono nazizm i faszyzm, sądzono, że ruchy ekstremistyczne stracą swoje wpływy i przestrzeń do działania. Stało się inaczej. W ramach modelu demokracji skrajna prawica nie tylko mogła przetrwać, ale i zyskać na sile wskutek poczucia krzywdy i frustracji ludzi.
Europa lekceważy zagrożenie ze strony skrajnej prawicy i z trudem stawia mu opór. Odwrócenie trendu rosnącej popularności partii skrajnie prawicowych okazuje się trudnym zadaniem. Kiedy w 1945 r. ostatecznie pogrążono nazizm i faszyzm, sądzono, że ruchy ekstremistyczne stracą swoje wpływy i przestrzeń do działania. Stało się inaczej. W ramach modelu demokracji skrajna prawica nie tylko mogła przetrwać, ale i zyskać na sile wskutek poczucia krzywdy i frustracji ludzi. Osiem dekad tolerancji i samozadowolenia europejskich demokracji liberalnych dały skrajnej prawicy okrzepnąć. Pozorowała grę według zasad demokracji, ale nigdy nie zrezygnowała z ambicji, by zniszczyć demokrację od wewnątrz, gdy tylko przejmie władzę.
I to może jej się udać: pod hasłem tzw. suwerenności narodowej skrajna prawica rządzi już np. na Węgrzech Viktora Orbana i na Słowacji Roberta Ficy. W Polsce rząd Prawa i Sprawiedliwości przez osiem lat sprawował władzę aż do ostatnich wyborów w październiku.
Również w Unii Europejskiej skrajna prawica usiłuje popsuć demokrację i doprowadzić do jej zapaści. Dzięki rozwojowi technologii informacyjno-komunikacyjnych, zwłaszcza platform cyfrowych i mediów społecznościowych, w ciągu ostatnich trzydziestu lat ugrupowania neonazistowskie i neofaszystowskie o wiele łatwiej docierają do potencjalnych odbiorców, stały się bardziej widoczne i urosły w siłę w skali globalnej. Integralny element demokracji, czyli wolność słowa, wykorzystują do nagłaśniania i upowszechniania ksenofobicznych i rasistowskich ideologii. Ruchy te na bieżąco uzgadniają strategie i mobilizują się, by podważyć porządek obywatelski, w ramach którego funkcjonują. System demokracji obiektywnie zapewnia ugrupowaniom, które próbują go zniszczyć, warunki sprzyjające ich rozwojowi i przenikaniu do społeczeństwa, m.in. finansując je z budżetu państwa.
Skrajna prawica trafiła w Europie na podatny grunt po tym, jak neoliberalna polityka i kapitalizm finansowy wzorowany na koncepcji ekonomii realizowanej przez Ronalda Reagana doprowadziły do zahamowania postępów i dobrobytu społecznego klas średnich. A ten dobrobyt społeczny był wszak symbolem integrowania się Europy i jej sukcesu. Neoliberalizm wniósł deregulację i utrudniał rozwój gospodarczy i społeczny, obniżył realne dochody z pracy na korzyść kapitału, zredukował pomoc społeczną i usługi publiczne, a także oddał sektor mieszkaniowy spekulantom. Na domiar złego rządy europejskie konkurują ze sobą o sprzedaż tzw. złotych wiz wszelkiej maści kleptokratom i oligarchom z całego świata. Kryzys rynkowy i dumping podatkowy, które sprawiają, że konkurencja na rynku wewnętrznym jest nieuczciwa, nieskuteczne wsparcie ze strony Brukseli i Frankfurtu dla małych i średnich firm, a także słaba ochrona zatrudnienia i spadek siły nabywczej przez ostatnie piętnaście lat zwiększały rzesze rozgoryczonych Europejczyków.
Na tym właśnie polega tragiczny błąd polityczny, który jest przyczyną kolejnych spadków frekwencji w wyborach europejskich oraz fali popularności skrajnej prawicy w Parlamencie Europejskim. Odrodzenie ideologii nazistowsko-faszystowskiej jest pokłosiem modelu oszczędnościowego, na który zdecydowano się w Europie – dla ochrony systemu finansowego poświęcono wtedy sprawiedliwość gospodarczą i fiskalną oraz zignorowano problemy, postulaty i oczekiwania obywateli. Na tym tle zyskiwała na sile stara propaganda ideologii supremacji narodowych i tożsamościowych, które stale tylko czają się, by cofnąć ludzkość do niższego poziomu rozwoju cywilizacyjnego. Widzimy to na co dzień – nienawiść kulturowa i religijna pleni się na ekranach, w mediach społecznościowych, w generowanej co chwilę dezinformacji. Wzbudzanie wśród obywateli lęku i braku bezpieczeństwa, straszenie ich islamizacją, końcem panowania białego człowieka lub tożsamości judeo-chrześcijańskiej, demonizowanie społeczności romskiej jako żyjącej tylko dzięki zasiłkom – to przykłady strategii stosowanych już wcześniej przez autorytarnych dyktatorów lub przywódców.
Dziś europejskie rządy tolerują ich uwagi o rzekomym niebezpieczeństwie związanym z imigracją, choć starzejąca się Europa musi bezwzględnie importować część siły roboczej, aby móc się utrzymać i rozwijać się gospodarczo. Jednak ksenofobiczna i rasistowska narracja przebija się, mimo że liczba uchodźców i migrantów przybywających obecnie do UE jest niska – niższa od potrzeb europejskich społeczeństw i niedoborów w zakresie siły roboczej. Niestety Europa nadal nie dysponuje bezpiecznymi i skutecznymi ramami prawnymi dla przyjmowania i integracji migrantów. Zamiast tego kwitnie mafijny system przemytu ludzi. Pracownicy migrujący odegrali już zasadniczą rolę w odbudowie powojennej Europy i w integracji UE. Wkład migracji nadal będzie kluczowy dla rozwoju Europy w nadchodzących dziesięcioleciach. Środowiska skrajnie prawicowe doskonale zdają sobie z tego sprawę – wszak wielu ich finansowych popleczników korzysta z pracy migrantów w swoich zakładach przemysłowych i przedsiębiorstwach.
Jednak nie przeszkadza im to knuć, siać strach i manipulować, a także schlebiać słabym i niestabilnym przywódcom rządów krajowych i europejskich, którzy nie są zdolni wypracować strategicznej wizji, bronić naszych wartości i zasad. Dla zwolenników demokracji i wspólnej Europy odpowiedź jest tylko jedna – walczmy o nasze wartości. Walczmy o demokrację, wolność, godność i pokój w Europie.
Ten proces nie może się zakończyć z chwilą przyjęcia opinii w sprawie dialogu obywatelskiego. Jest to z pewnością zasadniczy etap na drodze do osiągnięcia postępów, gdyż opinia powstała na wniosek prezydencji belgijskiej, w związku z czym może znaleźć się w programie działań Unii Europejskiej.
Ten proces nie może się zakończyć z chwilą przyjęcia opinii w sprawie dialogu obywatelskiego. Jest to z pewnością zasadniczy etap na drodze do osiągnięcia postępów, gdyż opinia powstała na wniosek prezydencji belgijskiej, w związku z czym może znaleźć się w programie działań Unii Europejskiej.
Od opisywania opinii bardziej przydatne byłoby zrozumienie toczącego się procesu. Dialog obywatelski jest przede wszystkim okazją do omówienia programów i celów oraz do spotkań instytucji i innych podmiotów, odbywających się na równych zasadach.
Należy jednak chronić demokrację przedstawicielską przed nieliberalnymi zapędami do jej osłabienia. Poważnym powodem do niepokoju są różnorakie formy populizmu, które ograniczają przestrzeń aktywności obywatelskiej. Dlatego wdrożenie art. 11 TUE jest zarówno istotne, jak i pilne. Kiedy powstawał ten artykuł, było jasne, że demokracja liberalna wymaga udziału organów pośredniczących, takich jak partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Te organy wyrażają poglądy ludzi – przedsiębiorców prowadzących duże firmy lub MŚP, pracowników, specjalistów, konsumentów, takich mniejszości jak migranci, osoby z niepełnosprawnościami i Romowie czy też wszystkich działaczy europejskich i międzynarodowych organizacji praw człowieka. Wolność, demokracja, prawa człowieka i rządy prawa należą do podstawowych wartości, na których opiera się Unia Europejska.Zostały zapisane w traktatach UE i leżą u podstaw tożsamości UE.W ostatnich latach wartości te znalazły się pod wielką presją.Europa boryka się z niespotykanymi wcześniej kryzysami, które doprowadziły do pogłębienia się nierówności społecznych i gospodarczych oraz podważyły zaufanie obywatelek i obywateli UE do instytucji demokratycznych – powiedział Oliver Röpke podczas mowy inauguracyjnej. Dialog obywatelski ma kolosalne znaczenie dla sprostania tym wyzwaniom. Jak zauważył nowy przewodniczący odnośnie do EKES-u jako organu UE – unijne instytucje muszą być zawsze otwarte i wyczulone na głos obywateli.
W grupie analitycznej, która sporządziła opinię, odbyła się debata będąca doskonałym przykładem dialogu obywatelskiego, podczas którego uczestnicy słuchają się wzajemnie oraz negocjują ze sobą brzmienie, treść i cele.
Uzgodniliśmy pewne postulaty, które zostaną przedstawione instytucjom europejskim z myślą o rozwinięciu dialogu obywatelskiego. Celem było osiągnięcie porozumienia międzyinstytucjonalnego, które będzie podstawą strategii i planu działania.
Jest to krok naprzód, podobnie jak wiele innych postępów poczynionych przez EKES od 1999 r. w drodze wewnętrznych dyskusji między reprezentowanymi przez niego podmiotami. Należy jednak teraz wcielić tę ideę w życie i ją poprzeć, przechodząc drobnymi krokami do jej przyjęcia przez Unię Europejską.
Niespodziewaną gościnią niniejszego wydania jest Ana Gomes, dyplomatka i polityczka, członkini Portugalskiej Partii Socjalistycznej. Ana Gomes pisze o niebezpieczeństwie populizmu, rosnącej sile partii skrajnie prawicowych oraz o konieczności przeciwstawienia się tym trendom i obrony wartości.
Niespodziewaną gościnią niniejszego wydania jest Ana Gomes, dyplomatka i polityczka, członkini Portugalskiej Partii Socjalistycznej. Ana Gomes pisze o niebezpieczeństwie populizmu, rosnącej sile partii skrajnie prawicowych oraz o konieczności przeciwstawienia się tym trendom i obrony wartości.
Karierę w dyplomacji zaczęła w 1980 r. i zajmowała liczne stanowiska, m.in. w Organizacji Narodów Zjednoczonych w Genewie i Nowym Jorku. W 1999 r. przewodniczyła portugalskiej sekcji interesów, po czym do 2003 r. była ambasadorką w Dżakarcie, gdzie uczestniczyła w procesie prowadzącym do niepodległości Timoru Wschodniego i przywrócenia stosunków dyplomatycznych między Portugalią a Indonezją.
Jako posłanka do Parlamentu Europejskiego w latach 2004–2019 szczególnie angażowała się w zagadnienia polityki zagranicznej, praw człowieka, bezpieczeństwa i obrony, rozwoju międzynarodowego, równości płci oraz walki z uchylaniem się od opodatkowania, praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu.
W 2021 r. z ramienia Partii Socjalistycznej kandydowała w wyborach prezydenckich, w których wygrał ostatecznie Marcelo Rebelo de Sousa. Ana Gomez zajęła drugie miejsce, wyprzedzając kandydata skrajnie prawicowej partii Chega.
Obecnie nadal jest aktywna politycznie jako działaczka na rzecz praw człowieka, zasad uczciwości i przejrzystości w życiu publicznym, zwalczania korupcji i przestępczości zorganizowanej. Co tydzień w swym programie telewizyjnym („Zdaniem Any Gomes”), nadawanym na kanale telewizyjnym SIC Notícias, komentuje aktualne wydarzenia.
W tym wydaniu członek EKES-u Pietro Vittorio Barbieri wyjaśnia, jak istotny jest dialog obywatelski i jakie powinno być jego miejsce w agendzie europejskiej.
W tym wydaniu członek EKES-u Pietro Vittorio Barbieri wyjaśnia, jak istotny jest dialog obywatelski i jakie powinno być jego miejsce w agendzie europejskiej.
Poprosiliśmy Tetianę Ogarkową – ukraińską dziennikarkę mieszkającą w Kijowie – o nadesłanie zdjęcia symbolizującego dzisiejszą Ukrainę dwa lata po rosyjskiej napaści 24 lutego 2022 r. Przesłała nam fotografię, którą zrobiła podczas podróży przez kraj, gdy udzielała wsparcia ukraińskim oddziałom. Oto zdjęcie, które chce pokazać naszym czytelniczkom i czytelnikom, oraz związana z nim historia.
Poprosiliśmy Tetianę Ogarkową – ukraińską dziennikarkę mieszkającą w Kijowie – o nadesłanie nam zdjęcia symbolizującego dzisiejszą Ukrainę dwa lata po rosyjskiej napaści 24 lutego 2022 r.Przesłała nam fotografię, którą zrobiła podczas podróży przez kraj, gdy udzielała wsparcia ukraińskim oddziałom. Oto zdjęcie, które chce pokazać naszym czytelniczkom i czytelnikom, oraz związana z nim historia.
Tetiana Ogarkowa legitymuje się tytułem doktora literatury z Université Paris-XII Val-de-Marne i jest wykładowczynią na Akademii Mohylańskiej w Kijowie. Para się dziennikarstwem i kieruje działem informacji międzynarodowej w Ukraine Crisis Media Center. Mieszka w Kijowie.
Zrównany z ziemią dom we wsi Wremiwka w okolicy Nowej Nowosiłki – epicentrum ukraińskiej kontrofensywy przeprowadzonej w lecie 2023 r.
Od XVIII wieku te wsie położone na ukraińskim stepie, na styku trzech regionów (Doniecka, Dniepru i Zaporoża), z dala od dużych miast zamieszkują Grecy wysiedleni z Krymu. Oparli się rosyjskiej ofensywie w 2022 r., płacąc za to wysoką cenę: ich domy zostały obrócone w perzynę przez broń artyleryjską wroga. Dwa lata po rosyjskiej napaści Ukraina twardo stawia opór w tym strategicznym miejscu, które może mieć kluczowe znaczenie dla oswobodzenia wybrzeży Morza Azowskiego.
Wnioski w ramach trzeciej edycji nagród ekologicznych UE można składać od 4 marca 2024 r.
Nagrody ekologiczne UE są co roku przyznawane za doskonałość w ekologicznym łańcuchu wartości. Tegoroczna uroczystość wręczenia nagród odbędzie się 23 września 2024 r. – w Dniu Rolnictwa Ekologicznego w UE.
Zostanie wręczonych osiem nagród w siedmiu kategoriach. Trafią one do podmiotów z ekologicznych łańcuchów wartości jako wyraz uznania dla wybitnych, innowacyjnych, zrównoważonych i inspirujących projektów, które wnoszą prawdziwą wartość dodaną do produkcji i konsumpcji ekologicznej. Pierwszy konkurs o nagrody ekologiczne UE odbył się w 2022 r. (ks)
