Nie ulega wątpliwości, że korzystanie z prawa do głosowania jest potężnym narzędziem wyrażania opinii i wpływania na politykę. W rzeczywistości w trakcie wyborów wszyscy wybieramy nasz głos – ludzi, którzy naszym zdaniem będą najlepiej reprezentować nas, nasze przekonania i systemy wartości. Jednak większość ludzi, a zwłaszcza nas, młodzieży, zwykle bagatelizuje kolosalne znaczenie udziału w wyborach.
Nie ulega wątpliwości, że korzystanie z prawa do głosowania jest potężnym narzędziem wyrażania opinii i wpływania na politykę. W rzeczywistości w trakcie wyborów wszyscy wybieramy nasz głos – ludzi, którzy naszym zdaniem będą najlepiej reprezentować nas, nasze przekonania i systemy wartości. Jednak większość ludzi, a zwłaszcza nas, młodzieży, zwykle bagatelizuje kolosalne znaczenie udziału w wyborach.
Z pasją mówimy o pragnieniu zmieniania świata, by zapewnić nam wszystkim i kolejnym pokoleniom lepszą przyszłość. Jednak w pewnym momencie, kiedy wydaje nam się, że nasze poglądy, wartości i ideały już się nie liczą lub że nie mamy żadnego wpływu, poddajemy się.
Jako młoda Greczynka wiem dokładnie, jakie to uczucie. Znam dobrze frustrację, że nasz głos nie zostanie wysłuchany, a nasze prawa zostaną podeptane. Znam bezradność, która nas ogarnia, gdy wydaje się, że już nic nie możemy zrobić. Czasami pomimo intensywnych starań rzeczy nie idą po naszej myśli. To właśnie często w tych momentach, gdy jesteśmy zaabsorbowani działaniem, zapominamy o podstawowej prawdzie: nasz głos jest naszą siłą! Jak powiedział kiedyś Barack Obama: „Każdy głos ma znaczenie”.
Niestety nie jestem w tym odosobniona. Nie trzeba być młodą Greczynką, by mieć podobne doświadczenia. W rzeczywistości wiele osób ma takie poczucie bez względu na wiek, pochodzenie etniczne, płeć, religię czy sytuację osobistą.
Wybory to okazja do oddania wspólnego głosu, który wykreuje pożądaną przyszłość. Biorąc sprawy we własne ręce, dbamy o to, by nasze marzenia i wartości wybrzmiewały poprzez decyzje nadające kształt społeczeństwu. Musimy działać, gdyż nasz głos ma kapitalne znaczenie i otwiera drzwi do przyszłości, w której słychać będzie młodzież zajmującą silniejszą pozycję.
Pamiętajmy mądre słowa Johna Lewisa, „Jeżeli nie my, to kto? Jeśli nie teraz, to kiedy?”
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje, aby nowe unijne ramy monitorowania lasów były zrównoważone, opłacalne i wykonalne pod względem operacyjnym. Powinny również być aktualne, bezpieczne i pewne, dynamiczne, inkluzywne i partycypacyjne, aby umożliwić ścisłą współpracę między nauką a praktyką oraz lepsze planowanie i kształtowanie polityki w oparciu o dowody.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje, aby nowe unijne ramy monitorowania lasów były zrównoważone, opłacalne i wykonalne pod względem operacyjnym. Powinny również być aktualne, bezpieczne i pewne, dynamiczne, inkluzywne i partycypacyjne, aby umożliwić ścisłą współpracę między nauką a praktyką oraz lepsze planowanie i kształtowanie polityki w oparciu o dowody.
Kluczowe znaczenie ma zapewnienie komplementarności i zapobieganie powielaniu danych już objętych obowiązującym prawodawstwem, takim jak polityka klimatyczna, przepisy dotyczące jakości powietrza i różnorodności biologicznej oraz wspólna polityka rolna.
Jeśli chodzi o zmianę klimatu, potrzebne są dane w dłuższej perspektywie oraz dane dotyczące rozwoju obszarów wiejskich, gospodarki o obiegu zamkniętym i nauki. Ważne jest zapewnienie interoperacyjności oraz takiego samego stopnia szczegółowości, technologii i częstotliwości, zwłaszcza w przypadku gromadzenia danych uzupełniających we wszystkich państwach członkowskich UE. Stale należy dbać o ograniczanie obciążeń administracyjnych i unikanie tych nadmiernych, takich jak wielokrotne gromadzenie danych i wielokrotne ich ujmowanie w sprawozdawczości. Taką samą wagę należy przykładać do gospodarczych, społecznych i środowiskowych danych o lasach.
Należy zdecydowanie podkreślić znaczenie poszanowania praw własności prywatnej i własności danych, zwłaszcza w kontekście zasady pomocniczości. Infrastruktura danych o lasach musi kierować się interesem publicznym.
Każde państwo członkowskie UE, które korzysta z lasów, powinno dysponować długoterminowym planem leśnym, uzupełniającym inne strategie leśne i strategie na rzecz drewna oraz zapewniającym doskonałe dopasowanie do celów zrównoważonego rozwoju. Biorąc pod uwagę różnoraką wartość lasów, do struktury planów leśnych należy włączyć obok zasady partnerstwa aspekty społeczne i gospodarcze. Ważne jest także zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w opracowywanie i wdrażanie długoterminowych planów leśnych.
Trzeba wzmocnić rolę Stałego Komitetu ds. Leśnictwa, który powinien obejmować odpowiednie podmioty społeczeństwa obywatelskiego.
Obawy o szkodliwy wpływ wrogich państw takich jak Rosja są całkowicie uzasadnione. Można mnożyć przykłady korzystnych pożyczek dla partii skrajnie prawicowych, przyznawania stanowisk w radach nadzorczych ludziom skończonym jako politykom, przykłady lukratywnych kontraktów dla szemranych przedsiębiorców czy finansowania rzekomych organizacji pozarządowych.
Obawy o szkodliwy wpływ wrogich państw takich jak Rosja są całkowicie uzasadnione. Można mnożyć przykłady korzystnych pożyczek dla partii skrajnie prawicowych, przyznawania stanowisk w radach nadzorczych ludziom skończonym jako politykom, przykłady lukratywnych kontraktów dla szemranych przedsiębiorców czy finansowania rzekomych organizacji pozarządowych.
Dlatego musimy być naprawdę bardzo czujni przed wyborami europejskimi. Choć pakiet na rzecz obrony demokracji zawiera kilka dobrych zaleceń dla państw członkowskich, to jednak pojawia się o wiele za późno. Po pierwsze, sama Komisja późno go zaproponowała. Po drugie, wczesnym latem 2023 r. odroczyła prace o ponad pół roku ze względu na gwałtowną, a do tego jednomyślną krytykę wniosku ustawodawczego, który miał wejść w skład pakietu.
Pakiet opublikowany w grudniu potwierdził jednak najgorsze obawy. Proponowana dyrektywa stygmatyzowałaby organizacje pozarządowe, które otrzymują fundusze od rządów z państw spoza Unii, takich jak Stany Zjednoczone. Sam wniosek służy jako uzasadnienie dla autorytarnych rządów, które wykorzystują ustawy o agentach zagranicznych, aby próbować uciszyć wszelką demokratyczną opozycję.
Poza tym definicje zawarte w dyrektywie są niejasne i istnieją ogromne luki prawne dla rzeczywistych agentów Moskwy. Reprezentanci zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego dziwią się, dlaczego Komisja nie ustanawia ogólnego rejestru służącego przejrzystości, który obejmowałby wszystkich przedstawicieli grup interesu, spełniał przepisy na poziomie krajowym oraz tworzył jasną i bezpieczną podstawę prawną dla wszystkich zainteresowanych stron.
Komisja powinna wycofać ten projekt dyrektywy i przyjąć bardziej wszechstronne podejście do jego następcy w 2025 r., tak aby powstał dokument, który nie będzie prezentem dla wrogów demokracji.
Naszym niespodziewanym gościem jest Bruno Kaufmann, ambasador europejskiej inicjatywy obywatelskiej, niepowtarzalnego narzędzia, które najlepiej umożliwia obywatelom Unii proponowanie nowych przepisów unijnych. Wyjaśnia on, dlaczego europejska inicjatywa obywatelska ma ogromne znaczenie i dlaczego kiedyś, jeśli odniesie sukces, może być postrzegana jako jedno z najświetniejszych osiągnięć demokratycznych od czasu przełomu w XX wieku, kiedy zapewniono powszechne i równe wybory.
Naszym niespodziewanym gościem jest Bruno Kaufmann, ambasador europejskiej inicjatywy obywatelskiej, niepowtarzalnego narzędzia, które najlepiej umożliwia obywatelom Unii proponowanie nowych przepisów unijnych. Wyjaśnia on, dlaczego europejska inicjatywa obywatelska ma ogromne znaczenie i dlaczego kiedyś, jeśli odniesie sukces, może być postrzegana jako jedno z najświetniejszych osiągnięć demokratycznych od czasu przełomu w XX wieku, kiedy zapewniono powszechne i równe wybory.
Bruno Kaufmann, szwedzki politolog i dziennikarz, ma na swoim koncie publikacje w ponad 40 językach na temat współczesnej demokracji bezpośredniej i przedstawicielskiej. Jest korespondentem ds. globalnej demokracji w SWIswissinfo.ch, międzynarodowym serwisie szwajcarskiego nadawcy radiowo-telewizyjnego SRG SSR, i relacjonuje sprawy Europy Północnej dla szwajcarskiego publicznego radia i telewizji. Bruno jest współzałożycielem i członkiem zarządu organizacji wspierających demokrację, takich jak Initiative and Referendum Institute, Democracy International i Global Forum on Modern Direct Democracy. Pełni funkcję dyrektora ds. współpracy międzynarodowej w Szwajcarskiej Fundacji na rzecz Demokracji.
Ponad setka młodych ludzi z UE, krajów kandydujących i Zjednoczonego Królestwa spotkała się na wydarzeniuTwoja Europa – Twoje Zdaniei przedstawiła swoje wizje i zalecenia dotyczące przyszłości Unii Europejskiej. W związku ze zbliżającymi się europejskimi wyborami motywem przewodnim tegorocznej imprezy jest przeciwdziałanie malejącemu zaangażowaniu wśród młodzieży i zachęcanie jej do uczestnictwa.
Ponad setka młodych ludzi z UE, krajów kandydujących i Zjednoczonego Królestwa spotkała się na wydarzeniuTwoja Europa – Twoje Zdaniei przedstawiła swoje wizje i zalecenia dotycząceprzyszłości Unii Europejskiej. W związku ze zbliżającymi się europejskimi wyborami motywem przewodnim tegorocznej imprezy jest przeciwdziałanie malejącemu zaangażowaniu wśród młodzieży i zachęcanie jej do uczestnictwa.
Główne zalecenia to:
Wprowadzenie kwot wyborczych dla młodzieży w wyborach do Parlamentu Europejskiego.
Przyjęcie dyrektywy nakładającej obowiązek uwzględniania kwestii związanych z prawami człowieka i ochroną środowiska w łańcuchach dostaw i działalności przedsiębiorstw.
Ustanowienie ram prawnych dla mediów społecznościowych w celu zwalczania polaryzacji i dezinformacji.
Opracowanie jednolitej strategii w zakresie praw seksualnych i reprodukcyjnych.
Realizacja specjalnych wytycznych w sprawie opodatkowania towarów szkodliwych dla klimatu i przeznaczenie tych dochodów na inicjatywy przyjazne dla klimatu.
Te propozycje zostaną przekazane instytucjom i decydentom UE oraz uwzględnione w wynikach Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego i w rezolucji EKES-u w sprawie zbliżających się wyborów europejskich.(gb)
Jeśli chodzi o ogólny stan demokracji, a w szczególności europejską inicjatywę obywatelską (EIO), są powody do niezadowolenia.
Zgodnie z najnowszym sprawozdaniem na temat demokracji na świecie, przedstawionym 7 marca przez instytut Varieties of Democracy, odsetek ludzi żyjących w demokracjach spadł do stanu sprzed niemal 40 lat. W tym roku więcej osób na świecie niż kiedykolwiek ma prawo do głosowania w wyborach, jednak wiele krajów, w których odbywają się te wybory, jest coraz bardziej autokratycznych.
Wiele skarg usłyszeliśmy też podczas pierwszego w historii Tygodnia Społeczeństwa Obywatelskiego, zorganizowanego przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na początku marca. Dotyczyły one europejskiej inicjatywy obywatelskiej, pierwszego na świecie transgranicznego narzędzia demokracji bezpośredniej. „Zbyt skomplikowana”, „mało atrakcyjna”, „nie cieszy się zaufaniem”, „nieskuteczna” i „słabo znana” – to zaledwie kilka z mało pochlebnych opinii przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, mediów, środowisk akademickich i urzędników zajmujących się europejską inicjatywą obywatelską.
Uznałem, że te krytyczne głosy są niestety uzasadnione, ale również zbyt ostrożne i umiarkowane. Demokracja zasługuje na to, by zdominować świat. Aby to osiągnąć, my, jako obywatele i uprawnieni wyborcy na całym świecie, musimy zabiegać o coś więcej niż to, co mamy obecnie.
Musi to być coś więcej niż obrona przed strachem, współczesnymi dyktatorami i ich tchórzliwymi klikami. Musimy poczynić znacznie większe kroki naprzód. Takim krokiem byłby dalszy rozwój europejskiej inicjatywy obywatelskiej.
Bo czym jest europejska inicjatywa obywatelska? To trzy rzeczy. Jest to prawo, instrument i narzędzie, które nigdy wcześniej nie istniały w historii ani w żadnym innym miejscu na świecie. Jest ona złożona i kompleksowo zaprojektowana, cyfrowa i ponadnarodowa, jest wyrazem demokracji bezpośredniej, posiada infrastrukturę wspierającą i jest często wykorzystywana.
Od powstania w 2012 r. jest wprowadzana, stosowana i ulepszana, co stanowi dowód na to, że przestrzeń demokratyczna może zostać rozszerzona i skonsolidowana nawet w najtrudniejszych okolicznościach.
W przyszłym roku, w młodzieńczym wieku 13 lat, słodkie dziecko stanie się krnąbrnym nastolatkiem, który może pokazać Europie i światu, do czego jest zdolny. Potrzebujemy tej nowej, nieokiełznanej siły, aby zdecydowanie ożywić zasklepioną mentalność państw narodowych i biurokratyczne struktury Unii Europejskiej.
Powiedzmy jasno – nie potrzebujemy ciągłego, nieustannego wymyślania na nowo demokratycznych form wspólnego życia, co często nosi nazwę innowacji. Zamiast tego musimy poświęcić się europejskiej inicjatywie obywatelskiej, aby pod koniec obecnego dziesięciolecia, w wieku 16, najdalej 18 lat, wydoroślała.
Co to oznacza? Do 2028 r. lub 2030 r. muszą nastąpić dwie istotne zmiany. Po pierwsze, znaczenie europejskiej inicjatywy obywatelskiej w zakresie ustalania programu działań musi być takie samo jak Parlamentu Europejskiego. Innymi słowy, Europejczycy powinni mieć możliwość proponowania przepisów i innych działań rządowych podobnie jak wybrani posłowie do Parlamentu Europejskiego.
Po drugie, do końca obecnego dziesięciolecia obywatele UE powinni uzyskać możliwość inicjowania nie tylko prawodawstwa, lecz także ogólnoeuropejskiego głosowania w istotnych kwestiach – często nazywanego po prostu referendum. Ogólnoeuropejskie referendum nie jest nowym pomysłem, ale jego czas teraz nadchodzi dzięki narodzinom i pierwszym latom europejskiej inicjatywy obywatelskiej.
Jeżeli tego rodzaju przyszłość będzie można zbudować wokół europejskiej inicjatywy obywatelskiej, ludzie spojrzą inaczej na to narzędzie – jako na jedno z najpoważniejszych osiągnięć demokratycznych od czasu przełomu na rzecz powszechnych i równych wyborów w XX wieku.
Słowacki projekt Crazy? So what?, prowadzony przez organizację Integra, łączy uczniów i osoby, które doświadczyły problemów ze zdrowiem psychicznym. Podczas całego dnia zajęć uczniowie dowiadują się, jak to jest przezwyciężyć kryzys zdrowia psychicznego i jak uzyskać pomoc. Dyrektorka Integry Jana Hurova powiedziała nam, że projekt przyczynia się do przełamania stygmatyzacji osób z problemami zdrowia psychicznego i jest dla młodych ludzi cennym źródłem nadziei.
Słowacki projekt Crazy? So what?, prowadzony przez organizację Integra, łączy uczniów i osoby, które doświadczyły problemów ze zdrowiem psychicznym. Podczas całego dnia zajęć uczniowie dowiadują się, jak to jest przezwyciężyć kryzys zdrowia psychicznego i jak uzyskać pomoc. Dyrektorka Integry Jana Hurova powiedziała nam, że projekt przyczynia się do przełamania stygmatyzacji osób z problemami zdrowia psychicznego i jest dla młodych ludzi cennym źródłem nadziei.
Co skłoniło panią do rozpoczęcia projektu?
Nasza organizacja od wielu lat wspiera osoby z problemami zdrowia psychicznego. W wyniku choroby osoby te straciły pracę, dom, przyjaciół, a czasem również rodzinę. Cały ich świat został wywrócony do góry nogami. Prawie 30 lat temu jako pierwsi na Słowacji zaczęliśmy oferować środowiskowe usługi w zakresie zdrowia psychicznego. Celem było zapewnienie, aby osoby opuszczające po leczeniu szpital psychiatryczny mogły otrzymać pomoc i powrócić do normalnego życia, jakie wiodły przed chorobą. Wspieraliśmy powstawanie organizacji pacjentów na Słowacji i przeprowadziliśmy szereg programów mających na celu przerwanie stygmatyzacji osób z chorobami psychicznymi. Opiekujemy się osobami z poważnymi problemami zdrowia psychicznego, zwłaszcza schizofrenią. Wielu z nich udało się zintegrować i odnaleźć sens w życiu.
Ponieważ od samego początku prowadzimy wszystkie nasze działania w nietradycyjny sposób i współpracujemy z naszymi klientami, by jak najlepiej określić ich potrzeby, przyjęliśmy podejście podobne do tego z programu Crazy? So what!. Wielu naszych klientów znalazło poczucie celu poprzez spotkania z młodymi ludźmi, podczas których opowiadali o swoich doświadczeniach, o tym, czego im brakowało, gdy byli w ich wieku, i co później wywołało ich problemy ze zdrowiem psychicznym.
Dostrzegamy rosnącą potrzebę podkreślania znaczenia zdrowia psychicznego. Wiedza o tym, jak poradzić sobie z kryzysem w życiu, jest wielkim atutem.
Zaczęliśmy program Crazy? So what! na Słowacji w 2005 r. wraz z partnerami z Niemiec i Czech. Jednak dopiero niedawno udało nam się zapewnić programowi stabilniejsze podstawy i rozszerzyć jego zakres. Zdobyliśmy kwalifikacje jako trenerzy, szkolimy nowe zespoły i odwiedzamy nowe szkoły.
Jak przyjęto państwa projekt? Czy otrzymali państwo informacje zwrotne od osób, które otrzymały pomoc? Czy może pani podać przykłady?
To zawsze wywiera silne wrażenie na młodych ludziach, gdy spotykają się z osobami, które przeszły kryzys zdrowia psychicznego, i gdy mogą je o wszystko zapytać. Pokazuje to, że jeśli sami mają problemy, pomoc jest zawsze dostępna. Fakt, że chodzi o cały dzień zajęć i że komunikacja jest prowadzona jak rozmowa równego z równym, sprawia, że uczestnicy zawsze zostają z pozytywnym wrażeniem.
Osoby z osobistym doświadczeniem problemów zdrowa psychicznego mogą dać młodym ludziom odwagę do tego, by zrobili coś z ich własnymi problemami. W prawie każdej klasie są uczniowie doświadczający problemów. Możliwość dania im nadziei jest bezcenna. Ludzie z osobistym doświadczeniem opowiadają swoją historię, aby sami mogli lepiej się poczuć. To oni decydują o tym, ile ze swojego życia pokazać uczniom. Dzięki temu czują, że są wartościowi i że inni ich rozumieją.
Dostaliśmy wiele komentarzy, w których uczniowie mówią, że zazwyczaj nie mają szansy spotkać się z osobami mającymi problemy ze zdrowiem psychicznym lub że powinniśmy nauczyć się akceptować takie osoby i nie potępiać ich, dlatego że są inne.
Otrzymaliśmy również informacje zwrotne od osób z osobistym doświadczeniem problemów zdrowia psychicznego, uczestniczących w programie. Jedna z nich powiedziała nam:
„Program daje mi odwagę, by iść przez świat w podniesionym czołem. Nareszcie chce mi się żyć! Rozmowy z uczniami są trudne, ale dają dużo zadowolenia. Uczniowie są bardzo otwarci i właściwie nie obawiają się kontaktów społecznych. Najwspanialsze jest dla mnie to, że pokazują, że o wiele więcej nas łączy niż dzieli, że wizerunek »wariata« jest nieprawdziwy. Cieszę się, że mogę pomóc ludziom wreszcie otwarcie rozmawiać o problemach ze zdrowiem psychicznym, tak aby nikt nie musiał się wstydzić ani ukrywać”.
Młodzi ludzie dają nam siłę do działania. Po każdym takim dniu mówią, jak ważny jest dla nich program Crazy? So what! i że powinien być kontynuowany, tak aby każda młoda osoba na Słowacji mogła dowiedzieć się, jak cenne jest jej własne zdrowie psychiczne.
Czy planują już państwo nowe projekty?
Chcielibyśmy, aby wszyscy młodzi ludzie mogli skorzystać z tej formy zajęć, abyśmy mogli dalej rozszerzać program na inne regiony Słowacji. Program realizowano już w Niemczech (gdzie powstał), Słowacji, Czechach i Austrii. W tym roku przeszkoliliśmy również pierwsze zespoły w Ukrainie.
Jak ważne jest pani zdaniem otwarte mówienie o swoich problemach ze zdrowiem psychicznym? Jakie jest przesłanie państwa projektu?
Chcemy rozpowszechnić przekonanie, że problemy ze zdrowiem psychicznym nie są czymś, czego należy się wstydzić. Ale można wstydzić się tego, że nie robi się nic, aby dbać o własne zdrowie. Nie ma zdrowia bez zdrowia psychicznego.
Głównym zamierzeniem programu Crazy? So what! jest, by w odpowiednim czasie podkreślać znaczenie zdrowia psychicznego, a jednocześnie szerzyć zrozumienie dla osób z problemami zdrowia psychicznego.
Stwierdziliśmy, że lepiej zapobiegać niż leczyć. I jest to też skuteczniejsze. Oferujemy odwagę i motywację. Jesteśmy optymistami. Pomoc jest zawsze dostępna. Czasami wystarczy z kimś porozmawiać Walczyć o swoje marzenia nigdy nie jest łatwo, ale warto to robić.
Fakty i liczby nie przedstawiają zdrowia psychicznego w UE w różowych barwach, lecz raczej są wezwaniem do podjęcia działań. EKES apeluje o bardziej zdecydowane środki na rzecz promowania zdrowia psychicznego na szczeblu krajowym i unijnym. Wezwał również do przyjęcia wiążących przepisów dotyczących zapobiegania zagrożeniom psychospołecznym w miejscu pracy. Nagroda dla Społeczeństwa Obywatelskiego w dziedzinie zdrowia psychicznego jest wyrazem uznania dla nieustających wysiłków społeczeństwa obywatelskiego na rzecz poprawy dobrostanu Europejczyków.
Fakty i liczby nie przedstawiają zdrowia psychicznego w UE w różowych barwach, lecz raczej są wezwaniem do podjęcia działań. EKES apeluje o bardziej zdecydowane środki na rzecz promowania zdrowia psychicznego na szczeblu krajowym i unijnym. Wezwał również do przyjęcia wiążących przepisów dotyczących zapobiegania zagrożeniom psychospołecznym w miejscu pracy. Nagroda dla Społeczeństwa Obywatelskiego w dziedzinie zdrowia psychicznego jest wyrazem uznania dla nieustających wysiłków społeczeństwa obywatelskiego na rzecz poprawy dobrostanu Europejczyków.
W związku z doniesieniami, że w następstwie pandemii COVID-19 w całej Europie nasiliło się występowanie zaburzeń zdrowia psychicznego, takich jak stany lękowe i depresja, EKES postanowił przyznać swą sztandarową Nagrodę dla Społeczeństwa Obywatelskiego za działania na rzecz zdrowia psychicznego. Według OECD w kilku krajach europejskich odsetek młodych ludzi z objawami lękowymi wzrósł ponad dwukrotnie. Pandemia obniżyła również wiek, w którym zaczynają występować zaburzenia odżywiania, zwłaszcza wśród nastolatków. Już przed wybuchem pandemii COVID-19 problemy ze zdrowiem psychicznym dotykały co najmniej 84 mln osób w UE, czyli prawie co szóstej osoby.
Co roku około 4% zgonów w UE przypisuje się zdrowiu psychicznemu i zaburzeniom zachowań. Zły stan zdrowia psychicznego ma również ogromny wpływ na gospodarkę, ponieważ jego bezpośrednie i pośrednie koszty to około 4% PKB. Ponad jedna trzecia tych kosztów wynika z niższych wskaźników zatrudnienia i spadku wydajności pracy.
Według Eurostatu w 2020 r. w UE 44,6 % zatrudnionych osób w wieku 15–64 lat zgłaszało, że w ich miejscu pracy występują czynniki ryzyka dla ich dobrostanu psychicznego. Przeciążenie pracą lub presja czasu to najczęściej wymieniane czynniki ryzyka dla dobrostanu psychicznego w miejscu pracy – wspomniała o nich prawie jedna piąta osób zatrudnionych w UE.
Dobrostan psychiczny stał się jednym z priorytetów politycznych w UE. W rezultacie w czerwcu 2023 r. Komisja przyjęła kompleksowe podejście do zdrowia psychicznego. To nowe podejście, na które przeznaczono 1,23 mld finansowania unijnego, ma na celu propagowanie zdrowia psychicznego we wszystkich dziedzinach polityki UE i koncentruje się na trzech zasadach przewodnich: odpowiednia i skuteczna profilaktyka, dostęp do wysokiej jakości opieki w zakresie zdrowia psychicznego i leczenia problemów zdrowia psychicznego po przystępnej cenie, reintegracja społeczna po wyzdrowieniu. Zdrowie psychiczne jest również wśród priorytetów politycznych EKES-u i stanowi ważny element jego prac.
EKES otrzymał aż 105 wniosków z całej UE, obejmujących szeroki zakres tematów – od projektów dotyczących zapobiegania zagrożeniom psychospołecznym w miejscu pracy lub kwestii takich jak nadużywanie substancji odurzających i cyberuzależnienia, po zwalczanie stygmatyzacji dotyczącej zdrowia psychicznego i promowanie pomocy środowiskowej. EKES ma nadzieję, że uhonorowanie i zaprezentowanie wysiłków podmiotów niepaństwowych na rzecz wspierania zdrowia psychicznego może również zainspirować innych do podobnych działań. (sg)
Nagroda EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego przyznawana jest projektom niekomercyjnym realizowanym przez osoby fizyczne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i przedsiębiorstwa. Co roku wybierany jest inny temat powiązany z ważnym obszarem działalności Komitetu. Laureatem 14. Nagrody dla Społeczeństwa Obywatelskiego, poświęconej tym razem zdrowiu psychicznemu, jest irlandzka Fundacja Third Age i jej sieć zaangażowania społecznego AgeWell, która walczy z samotnością osób starszych.
Nagroda EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego przyznawana jest projektom niekomercyjnym realizowanym przez osoby fizyczne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i przedsiębiorstwa. Co roku wybierany jest inny temat powiązany z ważnym obszarem działalności Komitetu. Laureatem 14. Nagrody dla Społeczeństwa Obywatelskiego, poświęconej tym razem zdrowiu psychicznemu, jest irlandzka Fundacja Third Age i jej sieć zaangażowania społecznego AgeWell, która walczy z samotnością osób starszych.
7 marca Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wyróżnił pięć organizacji nienastawionych na zysk za ich wybitny wkład w zwalczanie zaburzeń zdrowia psychicznego, które dramatycznie wzrosły w UE.
Nagrodę w wysokości 50 000 EUR podzielono między pięć zwycięskich projektów.
Irlandzka fundacja charytatywna Third Age otrzymała pierwszą nagrodę w wysokości 14 tys. EUR.
Pozostali laureaci otrzymali po 9 tys. EUR:
2. miejsce przypadło stowarzyszeniu Pro Lapinlahti association z FINLANDII za centrum społecznościowe Lapinlahden Lähde
3. miejsce zdobyła Integra ze SŁOWACJI za inicjatywę „Crazy? So what!”
5. miejsce przypadło organizacji Animentaz WŁOCH za projekt „Telling Stories for Good”
LAUREAT PIERWSZEJ NAGRODY
Dzięki swojej sieci zaangażowania społecznego AgeWell irlandzka fundacja charytatywna Third Age pomaga osobom starszym, które są odosobnione, mają problemy ze zdrowiem i są podatne na zagrożenia. Te wyjątkowe usługi są oparte na społeczności: wolontariuszki i wolontariusze, sami w wieku powyżej 50 lat, pomagają osobom w zaawansowanym wieku, które znajdują się w trudnej sytuacji lub borykają się z różnymi potrzebami. Dzięki połączeniu wizyt domowych i kwestionariusza zdrowia psychicznego w aplikacji telefonicznej AgeWell oferuje pomoc i wsparcie emocjonalne oraz identyfikuje zagrożenia dla zdrowia na wczesnym etapie.
INNE ZWYCIĘSKIE PROJEKTY
Drugie miejsce zajęło fińskie stowarzyszeniePro Lapinlahti i jego centrum wspólnotowe Lapinlahden Lähde nazywane również „Wiosną w Lapinlahti”. Centrum, powstałe w wyniku przebudowy szpitala Lapinlahti w Helsinkach, organizuje różne warsztaty i wydarzenia związane ze zdrowiem psychicznym. Co roku odwiedza je 50 tys. osób. Jest to strefa wolna od diagnozy, gdzie każdy może być sobą bez przyczepiania łatek. Daje to poczucie upodmiotowienia zamiast protekcjonalnego podejścia.
Trzecie miejsce zajęła słowacka organizacja Integra i jej inicjatywa „Crazy? So what!”,która przełamuje stereotypy poprzez promowanie wśród młodych ludzi zrozumienia i współczucia wobec problemów związanych ze zdrowiem psychicznym. Pozwala ona bezpośrednio poznać, czym przejawia się zły stan zdrowia psychicznego oraz jak wygląda droga do wyzdrowienia.
Zwycięzca czwartej nagrody, fińska fundacja Lilinkoti, realizuje misję wspierania zdrowia psychicznego za pomocą innowacyjnych i kreatywnych gier The World of Recovery. Gry promują powrót do zdrowia psychicznego poprzez cele, które pomagają poprawić wizerunek własny oraz autonomię osobistą, a także inspirują do aktywnego i konstruktywnego życia. Jedna z gier to pozbawiona przemocy gra komputerowa, a druga to nagrodzona klasyczna gra towarzyska. Są one bezpłatne i mają na celu poprawę zdrowia psychicznego, przy czym są skierowane również do osób na odwyku oraz do specjalistek i specjalistów.
Projekt Telling Stories for Good włoskiej organizacji non-profit Animenta zdobył piąte miejsce.Za jego pomocą Animenta zmienia stereotypowe narracje na temat zaburzeń odżywiania, które dotykają ponad cztery miliony osób w samych tylko Włoszech, z czego dwa miliony to nastolatkowie. Programy prewencyjne i podnoszące świadomość prowadzone są przez wolontariuszki i wolontariuszy zarówno online, jak i w szkołach we Włoszech.
EKES ogłosił tegoroczną nagrodę w lipcu 2023 r. Poświęcając edycję 2023 nagrody zdrowiu psychicznemu, pragnie uznać kluczową rolę, jaką społeczeństwo obywatelskie odgrywa w leczeniu i profilaktyce zdrowia psychicznego. Zwycięzców wybrano spośród ponad 100 zgłoszeń z 23 państw członkowskich.
Wcześniejsze tematy nagrody obejmowały: młodzież i pomoc dla Ukrainy, działania w dziedzinie klimatu, równouprawnienie płci, wzmocnienie pozycji kobiet i migrację. W 2020 r. EKES jednorazowo zastąpił Nagrodę dla Społeczeństwa Obywatelskiego Nagrodą za Solidarność Obywatelską poświęconą walce z pandemią COVID-19. (ll)
