Zrównoważona i sprzyjająca włączeniu społecznemu mobilność w miastach może poprawić jakość życia ludzi – mówi EKES

Na majowej sesji plenarnej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjął opinię w sprawie nowych ram mobilności w miastach. Głównym wnioskiem było to, że w świetle coraz bardziej ambitnych celów środowiskowych, zdrowotnych i społecznych UE powinna zmienić podejście: od zapewniania płynnego przepływu ruchu do przemieszczania osób i towarów w sposób bardziej zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu.

Potrzeba działań na rzecz środowiska i pandemia COVID-19 zmieniają sposób, w jaki myślimy o mobilności, życiu w mieście i pracy. Z jednej strony ochrona środowiska ma zasadnicze znaczenie, ale z drugiej strony ważne jest również zadbanie o to, by mobilność w miastach sprzyjała włączeniu społecznemu, a wysiłki na rzecz ograniczenia emisji nie prowadziły do ograniczenia mobilności i wykluczenia transportowego. Obecnie bardziej niż kiedykolwiek konieczne jest znalezienie właściwej równowagi.

Tym kluczowym przesłaniem EKES poparł komunikat Komisji pt. „Nowe unijne ramy mobilności w miastach”, przyjmując opinię sporządzoną przez Mateusza Szymańskiego na majowej sesji plenarnej.

Poprawa mobilności polega przede wszystkim na podnoszeniu jakości życia w miastach – powiedział Mateusz Szymański. Mobilność musi odpowiadać potrzebom miast i okolicznych obszarów, być dobrze zaplanowana i zrównoważona, tak aby potrzeby środowiskowe były zbieżne z potrzebami społecznymi, a także uwzględniać nowe tendencje i wspierać optymalizację dokonywanych przez mieszkańców wyborów sposobu, w jaki chcą się przemieszczać.

Promowanie zrównoważonego rozwoju, inkluzywności i równości poprzez mobilność

EKES podkreśla, że UE musi podjąć bardziej zdecydowane działania i przejść od obecnego podejścia opartego na zapewnieniu płynnego przepływu ruchu do podejścia ukierunkowanego na bardziej zrównoważone przemieszczanie ludzi i towarów.

Zrównoważoności musi towarzyszyć włączenie społeczne. Zdaniem Komitetu prawo do mobilności należy uznać za jedno z praw podstawowych człowieka i jest o nim mowa również w Europejskim filarze praw socjalnych. Mobilność może promować równość, zwłaszcza równe szanse, a ponieważ obecna infrastruktura mobilności w miastach nie jest w równym stopniu dostępna dla wszystkich, UE powinna uczynić transport miejski jak najbardziej sprzyjającym włączeniu społecznemu.

Aby poprawić mobilność w miastach i otaczających je obszarach, administracje publiczne muszą współpracować na różnych szczeblach i angażować organizacje społeczeństwa obywatelskiego i obywateli. Mogłyby one planować swoją przyszłość, tworząc plany zrównoważonej mobilności miejskiej (SUMP) i plany zrównoważonej logistyki miejskiej (SULP), w szczególności w odniesieniu do przedsiębiorstw.

Miasta nie mogą żyć w oderwaniu od otaczających je obszarów. Dlatego ważne jest, aby istniały dogodne dla mieszkańców połączenia transportowe między obszarami miejskimi i podmiejskimi. Zdaniem EKES-u w ramach przeglądu rozporządzenia w sprawie TEN-T należy wzmocnić węzły miejskie TEN-T w zakresie transportu pasażerskiego i towarowego. Węzły te powinny być punktami kompleksowej obsługi świadczącymi szerokie usługi transportowe, obejmującymi informacje dla pasażerów oraz usługi i produkty związane z transportem, w tym z transportem towarowym. W związku z tym stacje kolejowe mogłyby w przyszłości odgrywać zasadniczą rolę.

Podejście partycypacyjne i podnoszenie świadomości w nowych ramach miejskich

Kolejnym kluczowym aspektem jest zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron z sektora transportu na obszarach miejskich. EKES wzywa do takiego partycypacyjnego podejścia do procesu planowania nowych ram miejskich, podkreślając, że tylko w ten sposób może dojść do zmiany w pożądanym kierunku.

W szczególności Komitet popiera propozycję zmiany składu grupy ekspertów Komisji Europejskiej ds. mobilności w miastach i otwarcia jej na osoby spoza administracji publicznej, poszerzając jej skład o przedstawicieli różnych grup społecznych i środowisk, a zwłaszcza młodych ludzi. EKES uważa, że dywersyfikacja składu grupy ma zasadnicze znaczenie, i wyraża zainteresowanie uczestnictwem w pracach grupy. Takie podejście mogłoby być korzystne dla miast, które nadal nie posiadają planów zrównoważonej mobilności miejskiej (SUMP) i zrównoważonych planów miejskiej logistyki (SULP) i skłonić je do przyjęcia tych instrumentów.

EKES podkreśla wreszcie, że kluczowe znaczenie ma podnoszenie świadomości pasażerów i przedsiębiorstw na temat mobilności w miastach i rozwiązań logistycznych, w szczególności optymalizacja korzystania z samochodów. Należy pokazywać korzyści płynące z rezygnacji z prywatnych pojazdów na rzecz innych sposobów podróżowania. W tym samym duchu Komitet proponuje promowanie turystyki miejskiej uwzględniającej zrównoważone rodzaje mobilności.