Η Ευρώπη δεν δίνει την κατάλληλη προσοχή σε αυτήν την υπέρμετρη απειλή και χρονοτριβεί στην αντιμετώπισή της. Η ανάσχεση της επέλασης της ακροδεξιάς αποδεικνύεται επί του παρόντος δύσκολο εγχείρημα. Όταν ο ναζισμός και ο φασισμός ηττήθηκαν το 1945, η κοινή αντίληψη ήταν ότι τα εξτρεμιστικά κινήματα θα έχαναν την επιρροή και το πεδίο δράσης τους. Φρούδες ελπίδες. Το δημοκρατικό μοντέλο επέτρεψε στην ακροδεξιά να επιβιώσει και να ατσαλωθεί με όχημα τη δυσαρέσκεια και την απογοήτευση των πολιτών.
Η Ευρώπη δεν δίνει την κατάλληλη προσοχή σε αυτήν την υπέρμετρη απειλή και χρονοτριβεί στην αντιμετώπισή της. Η ανάσχεση της επέλασης της ακροδεξιάς αποδεικνύεται επί του παρόντος δύσκολο εγχείρημα. Όταν ο ναζισμός και ο φασισμός ηττήθηκαν το 1945, η κοινή αντίληψη ήταν ότι τα εξτρεμιστικά κινήματα θα έχαναν την επιρροή και το πεδίο δράσης τους. Φρούδες ελπίδες. Το δημοκρατικό μοντέλο επέτρεψε στην ακροδεξιά να επιβιώσει και να ατσαλωθεί με όχημα τη δυσαρέσκεια και την απογοήτευση των πολιτών. Η ακροδεξιά επωφελήθηκε από ογδόντα χρόνια ανεκτικότητας και εφησυχασμού από μέρους των ευρωπαϊκών φιλελεύθερων δημοκρατιών. Προσποιήθηκε ότι ακολουθεί τους κανόνες της δημοκρατίας, αλλά ποτέ δεν παραιτήθηκε από τη φιλοδοξία της να καταστρέψει τη δημοκρατία εκ των έσω, αφής στιγμής αποκτήσει την εξουσία για να το κάνει.
Και βρίσκεται πολύ κοντά στην επιτυχία: στο πλαίσιο της επονομαζόμενης «εθνικής κυριαρχίας», η ακροδεξιά έχει αναλάβει ήδη τα ηνία της εξουσίας σε διάφορες χώρες, όπως στην Ουγγαρία του Orbán και στη Σλοβακία του Fico. Στην Πολωνία βρισκόταν στην εξουσία για οκτώ χρόνια με την κυβέρνηση του PiS (Prawo i Sprawiedliwość/Νόμος και Δικαιοσύνη) έως τις πρόσφατες εκλογές του Οκτωβρίου.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ακροδεξιά προσπαθεί επίσης να διαβρώσει τη δημοκρατία και να προκαλέσει την κατάρρευσή της. Οι εξελίξεις στις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών τα τελευταία τριάντα χρόνια, μέσω των ψηφιακών πλατφορμών και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχουν αυξήσει εντυπωσιακά την ικανότητα των νεοναζιστικών και νεοφασιστικών ομάδων να αλληλεπιδρούν καθώς και να εξασφαλίζουν προβολή και ισχύ σε παγκόσμια κλίμακα. Οι ομάδες αυτές χρησιμοποιούν την ελευθερία έκφρασης των δημοκρατικών κοινωνιών για να ενισχύσουν και να επαναδιατυπώσουν τις ξενοφοβικές και ρατσιστικές ιδεολογίες τους. Συντονίζουν στρατηγικές και υπονομεύουν, σε πραγματικό χρόνο, τη δημόσια τάξη της οποίας αποτελούν μέρος. Η αλήθεια είναι ότι η δημοκρατία εξασφαλίζει στα κινήματα που προσπαθούν να την καταστρέψουν αντικειμενικές συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη και την κοινωνική τους διείσδυση, συμπεριλαμβανομένης της κρατικής χρηματοδότησης.
Η ακροδεξιά έχει βρει γόνιμο έδαφος για να αναπτυχθεί στην Ευρώπη, δεδομένου ότι οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές και ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός ριγκανικής έμπνευσης επέφεραν ανάσχεση της προόδου και της κοινωνικής ευημερίας για τη μεσαία τάξη, η οποία αποτελεί σύμβολο για την οικοδόμηση της Ευρώπης και την επιτυχία της. Ο νεοφιλελευθερισμός απορρύθμισε και παρεμπόδισε την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, ελάττωσε το πραγματικό, προερχόμενο από την εργασία εισόδημα υπέρ του κεφαλαίου, μείωσε την κοινωνική στήριξη και τις δημόσιες υπηρεσίες, ενώ επίσης άφησε τον στεγαστικό τομέα στα νύχια των κερδοσκόπων. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδίδονται σε έναν δυσοίωνο ανταγωνισμό μεταξύ τους για την πώληση χρυσής βίζας σε κλεπτοκράτες και ολιγάρχες κάθε προέλευσης. Η κρίση της αγοράς και ο αθέμιτος φορολογικός ανταγωνισμός, που καθιστά άδικο τον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά, η ανεπαρκής στήριξη από τις Βρυξέλλες και τη Φρανκφούρτη προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και η ανεπαρκής προστασία της απασχόλησης και της αγοραστικής δύναμης, έχουν εκτοξεύσει σε δυσθεώρητα ύψη τη δυσαρέσκεια στην Ευρώπη τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια.
Πρόκειται για ένα τραγικό πολιτικό σφάλμα που ευθύνεται για τις διαδοχικές μειώσεις της συμμετοχής των ψηφοφόρων στις ευρωεκλογές και για την άνοδο της ακροδεξιάς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η αναζωπύρωση της ναζιστικής και της φασιστικής ιδεολογίας είναι το αποτέλεσμα του μοντέλου λιτότητας που χρησιμοποιήθηκε στην Ευρώπη, ενός μοντέλου που προστάτευσε το χρηματοπιστωτικό σύστημα, αλλά απέτυχε στην οικονομική και τη φορολογική δικαιοσύνη και δεν ανταποκρίθηκε στα προβλήματα, τις επιθυμίες και τις προσδοκίες των πολιτών. Ενός μοντέλου που οδήγησε στην αναβίωση της προπαγάνδας του παρελθόντος, η οποία βασίζεται στις ιδεολογίες της υπεροχής και της ταυτότητας, καραδοκεί στα παρασκήνια και περιμένει την ευκαιρία να δει το πολιτισμικό επίπεδο της ανθρωπότητας να οπισθοχωρεί. Αυτή η αναζωπύρωση του πολιτιστικού και θρησκευτικού μίσους είναι παρούσα σήμερα στη ζωή μας, στις οθόνες μας, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην παραπληροφόρηση που διαχέεται κάθε λεπτό. Η διέγερση του φόβου και της ανασφάλειας στους πολίτες, η επίκληση του εξισλαμισμού, του τέλους της λευκής υπεροχής ή της ιουδαιοχριστιανικής ταυτότητας και η δαιμονοποίηση της κοινότητας των Ρομά ως εξαρτώμενης από επιδόματα αποτελούν στρατηγικές που έχουν χρησιμοποιηθεί ιστορικά για την άνοδο αυταρχικών δικτατόρων ή ηγετών.
Σήμερα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις τούς επιτρέπουν να επισημαίνουν τον «κίνδυνο της μετανάστευσης» σε μια γηράσκουσα Ευρώπη η οποία έχει απόλυτη ανάγκη να εισαγάγει μέρος του εργατικού δυναμικού της προκειμένου να διατηρηθεί και να αναπτυχθεί οικονομικά. Και αυτό παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των προσφύγων και των μεταναστών που εισέρχονται σήμερα στην ΕΕ είναι χαμηλός· για την ακρίβεια, είναι χαμηλότερος από τις ανάγκες του ευρωπαϊκού πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, η ξενοφοβική και ρατσιστική ρητορική συνεχίζεται σε μια Ευρώπη που εξακολουθεί να στερείται ασφαλούς και αποτελεσματικού νομικού πλαισίου για την υποδοχή και την ένταξη των μεταναστών, αντί να συνεχίζει να τροφοδοτεί τη μαφία της εμπορίας ανθρώπων. Οι μετανάστες εργαζόμενοι ήταν απαραίτητοι για την ανασυγκρότηση της μεταπολεμικής Ευρώπης και για την οικοδόμηση της ΕΕ. Η συμβολή των μεταναστών θα παραμείνει καίρια για την πρόοδο της Ευρώπης τις επόμενες δεκαετίες. Η ακροδεξιά το γνωρίζει: πολλοί από τους χρηματοδότες της χρησιμοποιούν μετανάστες στις βιομηχανίες και τις επιχειρήσεις τους.
Ωστόσο, θα συνεχίσει να παίζει τα παιχνίδια της, δημιουργώντας φόβους και χειραγωγώντας συνειδήσεις, με φόντο τον εφησυχασμό των αδύναμων και ασταθών ηγετών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο όσον αφορά το στρατηγικό όραμα, τις αξίες και τις αρχές μας. Οι δημοκράτες και οι Ευρωπαίοι δεν έχουμε παρά έναν μόνο τρόπο αντίδρασης: να αγωνιστούμε για τις αξίες μας. Για τη δημοκρατία, την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και την ειρήνη στην Ευρώπη.
Η έγκριση γνωμοδότησης σχετικά με τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών δεν μπορεί να είναι το τέλος της διαδικασίας. Πρόκειται, ωστόσο, ασφαλώς για ένα θεμελιώδες βήμα προόδου, δεδομένου ότι καταρτίστηκε κατόπιν αιτήματος της βελγικής Προεδρίας και, ως εκ τούτου, μπορεί να προστεθεί στο θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η έγκριση γνωμοδότησης σχετικά με τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών δεν μπορεί να είναι το τέλος της διαδικασίας. Πρόκειται, ωστόσο, ασφαλώς για ένα θεμελιώδες βήμα προόδου, δεδομένου ότι καταρτίστηκε κατόπιν αιτήματος της βελγικής Προεδρίας και, ως εκ τούτου, μπορεί να προστεθεί στο θεματολόγιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αντί να αναλυθεί η γνωμοδότηση, θα ήταν πιο χρήσιμο να γίνει κατανοητή η διαδικασία. Ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών παρέχει πρωτίστως έναν χώρο όπου οι πολίτες μπορούν να συζητούν σχετικά με τα θέματα που τους απασχολούν και τους στόχους τους, όπου θεσμικοί και μη θεσμικοί φορείς συναντώνται επί ίσοις όροις.
Ωστόσο, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία πρέπει να διαφυλαχθεί από ανελεύθερες απόπειρες υπονόμευσής της. Ο λαϊκισμός, στις διάφορες μορφές του, προκαλεί βαθιά ανησυχία, καθώς διαβρώνει τον χώρο συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι ζωτικής και επείγουσας σημασίας να εφαρμοστεί το άρθρο 11 της ΣΕΕ. Όταν συντάχθηκε για πρώτη φορά το άρθρο αυτό, ήταν ήδη σαφές ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία απαιτεί τη συμμετοχή ενδιάμεσων φορέων, όπως οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Οι φορείς αυτοί εκφράζουν τις απόψεις των πολιτών —επιχειρηματίες που διοικούν μεγάλες εταιρείες ή ΜΜΕ, εργαζόμενοι, επαγγελματίες, καταναλωτές, μειονότητες όπως μετανάστες, άτομα με αναπηρία και Ρομά, και όλοι όσοι συμμετέχουν σε ευρωπαϊκές και διεθνείς ενώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. «Η ελευθερία, η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου συγκαταλέγονται μεταξύ των θεμελιωδών αξιών στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατοχυρώνονται στις Συνθήκες της ΕΕ και βρίσκονται στην καρδιά της ταυτότητας της ΕΕ. Ωστόσο, οι αξίες αυτές έχουν δεχθεί μεγάλη πίεση τα τελευταία χρόνια. Η Ευρώπη έχει αντιμετωπίσει πρωτοφανείς κρίσεις, οι οποίες ενέτειναν τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες και έθεσαν υπό αμφισβήτηση την εμπιστοσύνη των πολιτών της ΕΕ στους δημοκρατικούς θεσμούς», δήλωσε ο Oliver Röpke στην ομιλία που εκφώνησε κατά την τελετή ανάληψης των καθηκόντων του. Ο διάλογος με την κοινωνία των πολιτών είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων και, όπως επεσήμανε ο νέος Πρόεδρος όταν αναφέρθηκε στην ΕΟΚΕ ως μέρος της θεσμικής δομής της ΕΕ, οι πόρτες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ πρέπει να είναι πάντα ανοικτές ώστε να μπορούν να ακούν τι θέλουν να πουν οι πολίτες.
Η συζήτηση στην ομάδα μελέτης, η οποία εκπόνησε την υπό συζήτηση γνωμοδότηση, ήταν ένα καλό παράδειγμα διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών, στο πλαίσιο του οποίου οι συμμετέχοντες ακούν ο ένας τον άλλον και διαπραγματεύονται τη διατύπωση, το περιεχόμενο και τους στόχους.
Συμφωνήσαμε σχετικά με ορισμένα αιτήματα που θα υποβληθούν στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα με σκοπό την ενίσχυση του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και με στόχο την επίτευξη διοργανικής συμφωνίας, η οποία θα αποτελέσει τη βάση για μια στρατηγική και ένα σχέδιο δράσης.
Πρόκειται για ακόμη ένα βήμα προόδου όπως πολλά άλλα που έχει επιτύχει η ΕΟΚΕ από το 1999 μέσω εσωτερικών συζητήσεων μεταξύ των οντοτήτων που εκπροσωπεί. Ωστόσο, αυτό το βήμα προόδου πρέπει τώρα να γίνει πραγματικότητα, να λάβει στήριξη και να χαράξει πορεία προς την υιοθέτησή του από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η προσκεκλημένη-έκπληξή μας είναι η κ. Ana Gomes, Πορτογαλίδα διπλωμάτισσα και πολιτικός, μέλος του Πορτογαλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Γράφει για τον κίνδυνο του λαϊκισμού, την άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων και την ανάγκη καταπολέμησής της και υπεράσπισης των αξιών.
Η προσκεκλημένη-έκπληξή μας είναι η κ. Ana Gomes, Πορτογαλίδα διπλωμάτισσα και πολιτικός, μέλος του Πορτογαλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Γράφει για τον κίνδυνο του λαϊκισμού, την άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων και την ανάγκη καταπολέμησής της και υπεράσπισης των αξιών.
Διπλωμάτισσα καριέρας από το 1980, έχει υπηρετήσει σε πολυάριθμες θέσεις, μεταξύ άλλων στα Ηνωμένα Έθνη στη Γενεύη και τη Νέα Υόρκη. Το 1999 διετέλεσε επικεφαλής του Τμήματος Πορτογαλικών Συμφερόντων και, στη συνέχεια, έως το 2003, πρέσβειρα στην Τζακάρτα, όπου συμμετείχε στη διαδικασία που οδήγησε στην ανεξαρτησία του Ανατολικού Τιμόρ και στην αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων της Πορτογαλίας με την Ινδονησία.
Ευρωβουλεύτρια από το 2004 έως το 2019, δραστηριοποιήθηκε ιδιαίτερα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στους τομείς των εξωτερικών σχέσεων, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ασφάλειας και της άμυνας, της διεθνούς ανάπτυξης, της ισότητας των φύλων και της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Το 2021, ήταν υποψήφια εκ μέρους των Σοσιαλιστών στις προεδρικές εκλογές απέναντι στον απερχόμενο πρόεδρο της Πορτογαλίας κ. Marcelo Rebelo de Sousa. Κατάφερε να έρθει δεύτερη, μπροστά από τον υποψήφιο του ακροδεξιού κόμματος Chega!.
Σήμερα συνεχίζει τον πολιτικό ακτιβισμό της αγωνιζόμενη για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στον δημόσιο βίο και κατά της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Παρουσιάζει εβδομαδιαία εκπομπή σχολιασμού στον πορτογαλικό τηλεοπτικό σταθμό SIC Notícias με τον τίτλο Η γνώμη της Ana Gomes.
Ο προσκεκλημένος συγγραφέας μας είναι ο Pietro Vittorio Barbieri, μέλος της ΕΟΚΕ, ο οποίος μοιράζεται μαζί μας τις απόψεις του σχετικά με τη σημασία του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και την ανάγκη να διασφαλίσουμε ότι αυτός λαμβάνεται δεόντως υπόψη στο ευρωπαϊκό θεματολόγιο.
Ο προσκεκλημένος συγγραφέας μας είναι ο Pietro Vittorio Barbieri, μέλος της ΕΟΚΕ, ο οποίος μοιράζεται μαζί μας τις απόψεις του σχετικά με τη σημασία του διαλόγου με την κοινωνία των πολιτών και την ανάγκη να διασφαλίσουμε ότι αυτός λαμβάνεται δεόντως υπόψη στο ευρωπαϊκό θεματολόγιο.
Ζητήσαμε από την κ. Tetyana Ogarkova, Ουκρανή δημοσιογράφο που ζει στο Κίεβο, να αποτυπώσει μια εικόνα που συμβολίζει τη σημερινή Ουκρανία, δύο χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στις 24 Φεβρουαρίου 2022. Μας έστειλε μια φωτογραφία που έβγαλε ενώ ταξίδευε ανά τη χώρα στηρίζοντας τα ουκρανικά στρατεύματα. Ιδού η φωτογραφία που επιθυμεί να μοιραστεί η κ. Ogarkova με τους αναγνώστες μας, καθώς και η ιστορία πίσω από αυτήν.
Ζητήσαμε από την κ. Tetyana Ogarkova, μια Ουκρανή δημοσιογράφο που ζει στο Κίεβο, να αποτυπώσει μια εικόνα που συμβολίζει τη σημερινή Ουκρανία, δύο χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στις 24 Φεβρουαρίου 2022.Μας έστειλε μια φωτογραφία που έβγαλε ενώ ταξίδευε ανά τη χώρα στηρίζοντας τα ουκρανικά στρατεύματα. Ιδού η φωτογραφία που επιθυμεί να μοιραστεί η κ. Ogarkova με τους αναγνώστες μας, καθώς και η ιστορία πίσω από αυτήν.
Η Tetyana Ogarkova διαθέτει διδακτορικό δίπλωμα στη λογοτεχνία από το Πανεπιστήμιο Paris XII·(Val-de-Marne). Είναι λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Mohyla του Κίεβου, δημοσιογράφος και επικεφαλής του τμήματος Διεθνούς Προβολής του Ειδησεογραφικού Κέντρου για την Ουκρανική Κρίση (Ukraine Crisis Media Center). Ζει στο Κίεβο.
Ένα κατεστραμμένο σπίτι στο χωριό Βρεμίβκα, κοντά στη Νόβα Νοβοσίλκα, το επίκεντρο της ουκρανικής αντεπίθεσης το καλοκαίρι του 2023.
Αυτά τα χωριά στην ουκρανική στέπα, στη διασταύρωση τριών περιφερειών (Ντονέτσκ, Ντνίπρο και Ζαπορίζια) και μακριά από τις μεγάλες πόλεις, κατοικούνται από Έλληνες που εκτοπίστηκαν από την Κριμαία από τον 18ο αιώνα. Αντιστάθηκαν στη ρωσική επίθεση το 2022 με τίμημα την ολοσχερή καταστροφή τους από το εχθρικό πυροβολικό. Εδώ, σε αυτήν τη στρατηγική τοποθεσία που θα μπορούσε να αποτελέσει το κλειδί για την απελευθέρωση των ακτών της Αζοφικής Θάλασσας, η Ουκρανία υπερασπίζεται σήμερα τις θέσεις της, δύο χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή.
Οι αιτήσεις για την τρίτη χρονιά των Ευρωπαϊκών βραβείων βιολογικής παραγωγής μπορούν να υποβληθούν από τις 4 Μαρτίου 2024.
Τα ευρωπαϊκά βραβεία βιολογικής παραγωγής είναι μια μορφή αναγνώρισης, κάθε χρόνο, της αριστείας στην αξιακή αλυσίδα των βιολογικών προϊόντων. Η τελετή απονομής των φετινών βραβείων θα πραγματοποιηθεί στις 23 Σεπτεμβρίου 2024, Ευρωπαϊκή ημέρα βιολογικής παραγωγής.
Θα απονεμηθούν συνολικά οκτώ βραβεία σε επτά κατηγορίες. Θα βραβευτούν παράγοντες της αξιακής αλυσίδας των βιολογικών προϊόντων για εξέχοντα, καινοτόμα, βιώσιμα και υποδειγματικά εγχειρήματα που παρέχουν πραγματική προστιθέμενη αξία στην παραγωγή και κατανάλωση βιολογικών προϊόντων. Τα ευρωπαϊκά βραβεία βιολογικής παραγωγής απονεμήθηκαν για πρώτη φορά το 2022. (ks)
