Φέτος, η Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία (ECESP), μια πρωτοβουλία που αναπτύχθηκε και φιλοξενήθηκε από κοινού από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ), ένωσε τις δυνάμεις της με τη βελγική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και με το Παγκόσμιο φόρουμ για την κυκλική οικονομία που εδρεύει στη Φινλανδία για τη διοργάνωση της εμβληματικής της διάσκεψης στις 15 και 16 Απριλίου.

Στη διάσκεψη, η οποία πραγματοποιήθηκε στο συνεδριακό κέντρο Square των Βρυξελλών και στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από 1000 άτομα και 150 ομιλητές, παρουσιάστηκαν αποτελεσματικές λύσεις κυκλικής οικονομίας, με βάση τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά πορίσματα. Εκπρόσωποι της ΕΟΚΕ μίλησαν για την επιτυχία της πλατφόρμας.

Ο κ. Cillian Lohan, μέλος της ΕΟΚΕ και συνιδρυτής της πλατφόρμας, εγκωμίασε την ECESP ως το «δίκτυο όλων των δικτύων», το οποίο συγκεντρώνει ιθύνοντες χάραξης πολιτικής και την κοινωνία των πολιτών με σκοπό την επίτευξη προόδου σε θέματα που σχετίζονται με την κυκλική οικονομία. Ο κ. Anders Ladefoged, μέλος της συντονιστικής ομάδας της ECESP, επισήμανε τόσο τη συμβολή της στη συζήτηση με θέμα τη συντελεσθείσα πρόοδο, αλλά και τις ελλείψεις σε θέματα κυκλικότητας στην Ευρώπη όσο και τις ευκαιρίες συνεργασίας και μάθησης που παρέχει. Η δε κ. Μαρία Νικολοπούλου, επίσης μέλος της ΕΟΚΕ, υπογράμμισε την αυξανόμενη διαδραστικότητα της ECESP, η οποία διευκολύνει τον διάλογο μέσω πρωτοβουλιών όπως το #EUCircularTalks.

Κατά τη διάρκεια της καταληκτικής συνόδου ολομέλειας της διάσκεψης, η επίτροπος Διεθνών Εταιρικών Σχέσεων κ. Jutta Urpilainen ανακοίνωσε δύο πρωτοβουλίες υπέρ της παγκόσμιας μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία: το Κέντρο Πόρων της ΕΕ για την Κυκλική Οικονομία, που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με 15 εκατ. ευρώ, και το πρόγραμμα «SWITCH to Circular Economy in East and Southern Africa», στο οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεισφέρει 40 εκατ. ευρώ σε διάστημα πέντε ετών. Η ECESP δεσμεύτηκε να υποστηρίξει και τις δύο πρωτοβουλίες.

Η ECESP, η οποία εγκαθιδρύθηκε από την ΕΟΚΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2017, προάγει τον διάλογο, διαδίδει ορθές πρακτικές και παρέχει πληροφορίες σχετικές με την κυκλική οικονομία με μέλημα τα οράματα να μετουσιωθούν σε πράξεις. Εδώ και πολλά χρόνια, η ΕΟΚΕ τάσσεται ενεργά υπέρ της κυκλικότητας, καθώς ήδη από το 2015 είχε ταχθεί υπέρ του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την κυκλική οικονομία. Η πλατφόρμα χρησιμεύει ως κοινή προσπάθεια για τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών στην υλοποίηση ενός κυκλικού οράματος, με στόχο την επιτάχυνση της μετάβασης μέσω του διαλόγου και της συνεργασίας. (ks)

Από τον Jaroslaw Pietras

Ο Δρ Jarosław Pietras, πρώην αναπληρωτής επικεφαλής διαπραγματευτής για την ένταξη της Πολωνίας στην ΕΕ, αναλογίζεται τον αντίκτυπο της διεύρυνσης που πραγματοποιήθηκε πριν από 20 χρόνια και τα οικονομικά και άλλα οφέλη που απέφερε όχι μόνο στην Πολωνία και στις άλλες χώρες που προσχώρησαν αλλά και στην ΕΕ στο σύνολό της. Η απόφαση για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2004 αποτέλεσε απόδειξη της προσήλωσης της Ένωσης στην ενότητα, την πολυμορφία και την αλληλεγγύη. Σήμερα, μπορούν ακόμη να αντληθούν πολύτιμα διδάγματα από αυτήν ενόψει τυχόν μελλοντικών προενταξιακών διαπραγματεύσεων. 

Μετά από 20 χρόνια, είναι αρκετά σαφές ότι η ένταξη στην ΕΕ των περισσότερων χωρών της Κεντρικής Ευρώπης, μαζί με τη Μάλτα και την Κύπρο, όχι μόνο σηματοδότησε μια «μεγάλη διεύρυνση», αλλά αποτέλεσε ιστορικό ορόσημο για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο αντίκτυπος ήταν βαθύς, ιδίως στο οικονομικό τοπίο των νεοενταχθέντων κρατών.

Η διεύρυνση ενίσχυσε σημαντικά το βιοτικό επίπεδο στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Οι οκτώ χώρες της Κεντρικής Ευρώπης — Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία — σημείωσαν συνολικά αξιοσημείωτη αύξηση της ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης (ΙΑΔ) κατά κεφαλήν ΑΕΠ, υπερβαίνοντας όσα θα μπορούσαν να είχαν επιτευχθεί εάν παρέμεναν εκτός ΕΕ. Οι στατιστικές αναφέρονται πάντα σε μέσους όρους σχετικά με τα απτά οφέλη που απέφερε η ένταξη. Αξίζει να σημειωθεί ότι, ακόμη και αν τα κέρδη δεν ήταν ομοιόμορφα κατανεμημένα μεταξύ των κρατών μελών, με σημαντικότερες βελτιώσεις σε ορισμένα σε σχέση με άλλα, όλες οι χώρες παρουσίασαν σημαντικές βελτιώσεις. Για παράδειγμα, η Λιθουανία και η Πολωνία αναδείχθηκαν πρωτοπόροι, αποκομίζοντας τα σημαντικότερα οφέλη από την ένταξη στην ΕΕ, ενώ η Εσθονία και η Σλοβενία σημείωσαν μικρότερη πρόοδο καθώς αντιμετώπισαν προκλήσεις, ιδίως λόγω των επιπτώσεων της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008.

Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση σηματοδότησε μια νέα εποχή οικονομικής ευημερίας για την Πολωνία και τους ομολόγους της στην Κεντρική Ευρώπη. Ειδικότερα, η Πολωνία ξεχωρίζει ως επιτυχημένο παράδειγμα μεταενταξιακής ανάπτυξης. Η χώρα γνώρισε πρωτοφανή οικονομική ανάπτυξη, με το ΑΕΠ της να διπλασιάζεται μεταξύ 2004 και 2022. Ομοίως, σε άλλα κράτη μέλη της περιοχής σημειώθηκε επίσης σημαντική αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ τους, αν και με διαφορετικούς ρυθμούς. Η Σλοβακία και η Λιθουανία, για παράδειγμα, επέδειξαν αξιέπαινη πρόοδο, περιορίζοντας περαιτέρω το αναπτυξιακό χάσμα με τη Δυτική Ευρώπη. Τα στατιστικά στοιχεία αυτής της περιόδου σκιαγραφούν μια εικόνα ανθεκτικότητας και δυναμισμού, καθώς οι χώρες αυτές αξιοποίησαν την ένταξη στην ΕΕ για να προωθήσουν την οικονομική επέκταση και να ενισχύσουν την παγκόσμια ανταγωνιστικότητά τους. Αυτό το αξιοσημείωτο επίτευγμα υπογραμμίζει τον μετασχηματιστικό αντίκτυπο της ένταξης στην ΕΕ στις οικονομίες όλων των νέων κρατών μελών. Και αυτό συνέβη παρά τον αντίκτυπο της χρηματοπιστωτικής κρίσης, κατά τη διάρκεια της οποίας τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ πέτυχαν υψηλότερους από τους αναμενόμενους ρυθμούς ανάπτυξης.

Η περίοδος μετά τη διεύρυνση της ΕΕ το 2004 δεν ήταν χωρίς προκλήσεις. Για παράδειγμα, η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 προκάλεσε κλυδωνισμούς σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία, δοκιμάζοντας την ανθεκτικότητα τόσο παλιότερων και προηγμένων όσο και των νεοενταχθέντων κρατών μελών. Παρά τις δυσμενείς επιπτώσεις της κρίσης, τα νέα μέλη της ΕΕ επέδειξαν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, υπερβαίνοντας τις αρχικές αναπτυξιακές προβλέψεις. Η ικανότητά τους να αντεπεξέλθουν στη λαίλαπα και να διατηρήσουν θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης ανέδειξε την ισχύ των οικονομιών τους και τα οφέλη της ένταξης στην ΕΕ. Παρότι η κρίση δημιούργησε σημαντικές προκλήσεις, έδωσε επίσης την ευκαιρία στις χώρες αυτές να επωφεληθούν πλήρως από τη στενή σχέση με την ευρωπαϊκή οικονομία. Αυτό αποτέλεσε επίσης μια δοκιμασία του κατά πόσον οι νεοενταχθείσες χώρες ήταν προσηλωμένες στις ευρωπαϊκές αξίες και την αλληλεγγύη σε αντίξοους καιρούς.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας, η πολωνική κοινωνία των πολιτών αναδείχθηκε ως ισχυρή δύναμη αλλαγής και προόδου. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα κινήματα βάσης και οι ομάδες υπεράσπισης διαδραμάτισαν καίριο ρόλο στην προώθηση της ολοκλήρωσης της ΕΕ και στην προάσπιση των δημοκρατικών αξιών στην Πολωνία. Οι άοκνες προσπάθειές τους για αύξηση της ευαισθητοποίησης, κινητοποίηση στήριξης και λογοδοσία των ηγετών ήταν καθοριστικής σημασίας για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και την προώθηση θετικών αλλαγών. Με την ενεργό συνεργασία με τους πολίτες, την καλλιέργεια του διαλόγου και την προώθηση της διαφάνειας, η πολωνική κοινωνία των πολιτών συνέβαλε στο να διασφαλιστεί ότι η διαπραγματευτική διαδικασία θα παρέμενε συμπεριληπτική, δημοκρατική και ανταποκρινόμενη στις ανάγκες του λαού. Οι συνεισφορές της όχι μόνο διευκόλυναν την ένταξη της Πολωνίας στην ΕΕ, αλλά ενίσχυσαν επίσης τα θεμέλια της δημοκρατίας και της κοινωνίας των πολιτών στην εν λόγω χώρα.

Η απόφαση για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2004 αποτέλεσε απόδειξη της προσήλωσης της Ένωσης στην ενότητα, την πολυμορφία και την αλληλεγγύη. Υποδεχόμενη στους κόλπους της τις περισσότερες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, μαζί με τη Μάλτα και την Κύπρο, η ΕΕ διεύρυνε το οικονομικό δυναμικό, τον πολιτιστικό πλούτο και τη γεωπολιτική επιρροή της. Η ένταξη των χωρών αυτών ανέδειξε νέες προοπτικές, ταλέντα και ευκαιρίες στην Ένωση, εμπλουτίζοντας την πολυμορφία της και ενισχύοντας την παγκόσμια παρουσία της. Από γεωπολιτική άποψη, η διεύρυνση ενίσχυσε την επιρροή και τη σταθερότητα της ΕΕ, ενσωματώνοντας τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στο πλαίσιο της συνεργασίας της. Σε θεσμικό επίπεδο, διαφοροποίησε τις προοπτικές της ΕΕ και εμβαθύνει την ολοκλήρωσή της, θέτοντας τα θεμέλια για μια πιο ενωμένη και ανθεκτική ένωση.

Εξετάζοντας τις εμπειρίες από τη διεύρυνση της ΕΕ το 2004, μπορούν να αντληθούν πολύτιμα διδάγματα, ιδίως όσον αφορά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης και τις προενταξιακές προετοιμασίες. Αν ξεκινούσα μια αντίστοιχη διαδικασία σήμερα, θα υποστήριζα να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις προενταξιακές συνθήκες και στους μηχανισμούς στήριξης σε όλες τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις, ιδίως στους τομείς της διακυβέρνησης και του κράτους δικαίου. Είναι σημαντικό να διασφαλίζεται ότι οι υποψήφιες χώρες πληρούν τα αναγκαία κριτήρια και πρότυπα πριν από την προσχώρησή τους στην ΕΕ για τη διαφύλαξη της ακεραιότητας της Ένωσης και την προάσπιση των αξιών της. Επιπλέον, η παροχή επαρκούς στήριξης και βοήθειας στις υποψήφιες χώρες κατά τη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή ενσωμάτωσή τους και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητά τους εντός της ΕΕ.

Στο επίκεντρο της διαπραγματευτικής διαδικασίας για τη διεύρυνση της ΕΕ το 2004 βρισκόταν η κοινή προσήλωση στην προώθηση της σταθερότητας, της δημοκρατίας και της ευημερίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι διαπραγματεύσεις καθοδηγήθηκαν από την επιθυμία να ενισχυθούν οι δεσμοί συνεργασίας και αλληλεγγύης μεταξύ των ευρωπαϊκών εθνών, δεδομένου ότι τόσο οι υποψήφιες χώρες όσο και τα υφιστάμενα μέλη της ΕΕ αναγνώριζαν τα αμοιβαία οφέλη της διεύρυνσης. Παρότι οι διαπραγματεύσεις ήταν πολύπλοκες και απαιτητικές, τελικά καθοδηγήθηκαν από ένα κοινό όραμα για μια ενωμένη και ευημερούσα Ευρώπη, όπου όλα τα κράτη θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν μαζί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Καθώς οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες χαράσσουν τη δική τους πορεία ένταξης το 2024, υπάρχουν διάφορες βασικές παράμετροι που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Πρώτον, η προτεραιότητα σε μεταρρυθμίσεις που ευθυγραμμίζονται με τα πρότυπα και τις αξίες της ΕΕ είναι απαραίτητη για την επιτυχή ένταξη και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα εντός της Ένωσης. Αυτό περιλαμβάνει την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών, την προώθηση του κράτους δικαίου και τη διαφύλαξη των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Επιπλέον, η προορατική συνεργασία με τα υφιστάμενα μέλη της ΕΕ για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στήριξης είναι ζωτικής σημασίας για την ομαλή μετάβαση στην Ένωση. Επιδεικνύοντας πραγματική προσήλωση στις ευρωπαϊκές αξίες και συνεργασία, οι υποψήφιες χώρες μπορούν να προετοιμάσουν το έδαφος για το δικό τους λαμπρότερο μέλλον εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Jaroslaw Pietras είναι επί του παρόντος επισκέπτης συνεργάτης στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών Wilfried Martens στις Βρυξέλλες και επισκέπτης καθηγητής στο Κολέγιο της Ευρώπης στη Μπριζ.

Εργάστηκε στο πλαίσιο της ομάδας που διαπραγματεύτηκε την προσχώρηση της Πολωνίας στην ΕΕ από το 1998, όταν άρχισαν οι διαπραγματεύσεις, έως το 2004, όταν η Πολωνία προσχώρησε στην ΕΕ. Από το 1990 έως το 2006 υπηρέτησε την πατρίδα του την Πολωνία ως Υφυπουργός Οικονομικών, ως Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και ως επικεφαλής του Γραφείου της Επιτροπής Ένταξης στην ΕΕ. Από το 2008 έως το 2020 εργάστηκε ως γενικός διευθυντής στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καλύπτοντας ευρύ φάσμα τομέων πολιτικής (κλιματική αλλαγή, περιβάλλον, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, εκπαίδευση, πολιτισμός, οπτικοακουστικά μέσα, νεολαία και αθλητισμός). Κάτοχος διδακτορικού διπλώματος στις οικονομικές επιστήμες από το Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας, είναι συντάκτης σειράς δημοσιεύσεων σχετικά με την ΕΕ, τη βιωσιμότητα και εμπορικά θέματα. Υπήρξε επίσης υπότροφος του Ιδρύματος Fulbright και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ομάδας προβληματισμού Bruegel (2008-2011). 

Από την Ομάδα των Εργαζομένων της ΕΟΚΕ

Η εκστρατεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με σύνθημα «Αξιοποιήστε την ψήφο σας ή θα αποφασίσουν άλλοι για εσάς» είναι εξαιρετικά εύστοχη. Το βίντεο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις εκλογές, το οποίο εμβαθύνει στις ρίζες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος όσον αφορά την οικοδόμηση ενός ειρηνικού μέλλοντος μέσα από τις στάχτες του πολέμου και της γενοκτονίας, αγγίζει μια πολύ ευαίσθητη χορδή. Προπαντός σήμερα, όπου ο εξτρεμισμός και η απάθεια έχουν τεθεί εκτός ελέγχου, η πολιτική συχνά φαίνεται να μοιάζει περισσότερο με τηλεοπτικό ριάλιτι παρά με πραγματική Αγορά των Πολιτών.

Θέλετε πραγματικά να αφήσετε άλλους να αποφασίζουν για εσάς; Αυτό το κάνουν ήδη και επιλέγουν, για μια ακόμη φορά, τη λιτότητα.

Η Πρόεδρός μας Lucie Studničná το δήλωσε δυνατά και καθαρά: δεν μπορούμε να αντέξουμε άλλη μια κρίση λιτότητας. Τα μέτρα που ελήφθησαν κατά την τελευταία χρηματοπιστωτική κρίση άφησαν ορισμένες χώρες εκτεθειμένες σε μια κατάσταση οικονομικής ύφεσης και διαρροής εγκεφάλων. Στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα, η ανεργία παραμένει υψηλή και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ εξακολουθεί να απέχει πολύ από τα επίπεδα του 2008. Ως αντίδραση σε αυτήν την απουσία λύσεων, βιώσαμε ραγδαία έξαρση του ευρωσκεπτικισμού και του λαϊκισμού που διευκολύνθηκε από την πραγματοποίηση στροφής προς την άκρα δεξιά.

Οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες θα αφήσουν τα περισσότερα κράτη μέλη ανήμπορα να αντιμετωπίσουν τις μελλοντικές κλιματικές και κοινωνικές προκλήσεις. Οι υποσχέσεις που εμπεριέχει η δήλωση της La Hulpe θα ακουστούν σαν κούφια λόγια. Οι πολίτες θα υποφέρουν και η εμφάνιση πρόσθετων οικονομικών δυσκολιών, τις οποίες οι κυβερνήσεις θα περιγράψουν σίγουρα ως «επιβληθείσες από τις Βρυξέλλες», θα μπορούσε να είναι για πολλούς η σταγόνα που θα κάνει το ποτήρι να ξεχειλίσει.

Η δημοκρατία δεν έγκειται μόνο στην προσέλευση στις κάλπες: η κοινωνία των πολιτών και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διατήρηση της ευεξίας της. Ωστόσο, η ψηφοφορία δεν συνιστά απλώς στοιχείο νομιμότητας και κάθε άλλο παρά άχρηστη είναι. Συνιστά δικαίωμα που κερδήθηκε με σκληρούς αγώνες οι οποίοι κόστισαν συχνά τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων επί πολλές γενεές. Και υπάρχει περίπτωση να το χάσουμε.

Οι αποφάσεις σχετικά με τη λιτότητα δεν είναι αδιαπραγμάτευτες. Για τις εκλογές αυτού του Ιουνίου, αλλά και για όλες τις επερχόμενες εθνικές εκλογές, επεκτείνουμε το κάλεσμά μας: Αξιοποιήστε την ψήφο σας. Μην επιτρέψετε σε κανέναν να σας τη στερήσει. Ψηφίστε υπέρ της κοινωνικής προόδου. Μαζί, μπορούμε να συνεχίσουμε να βελτιώνουμε τις χώρες μας και την Ευρωπαϊκή Ένωση και να κάνουμε να αλλάξει ό,τι δεν λειτουργεί. 

Κατά τη σύνοδο ολομέλειας της ΕΟΚΕ τον Απρίλιο, η Maive Rute, αναπληρώτρια γενική διευθύντρια της ΓΔ Εσωτερικής Αγοράς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και ο Oliver Röpke, Πρόεδρος της ΕΟΚΕ, υπογράμμισαν ότι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ είναι καίριας σημασίας για την αύξηση της ανάπτυξης της οικονομίας μας και της ευημερίας της κοινωνίας μας.

Σύμφωνα με την κ. Rute, δεν έχουμε άλλο χρόνο για χάσιμο. Η ΕΕ πρέπει να αναλάβει άμεση και επείγουσα δράση εάν θέλει να ανακτήσει τον χαμένο χρόνο και να επιβιώσει απέναντι στους πανίσχυρους παγκόσμιους οικονομικούς κολοσσούς.

Αξιολογώντας την κατάσταση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, η κ. Rute δήλωσε: «Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ριζική αλλαγή. Η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς δεν μπορεί να εναποτίθεται αποκλειστικά στην καλή θέληση —χρειαζόμαστε την πραγματική επιβολή της νομοθεσίας που την διέπει. Πρέπει να εξάγουμε τα αγαθά και τις τεχνολογίες μας, αλλά όχι τις θέσεις εργασίας μας. Οι βιομηχανίες μας πρέπει να είναι ανταγωνιστικές και οι επενδύσεις να πραγματοποιούνται εδώ».

Τονίζοντας ότι η ανταγωνιστικότητα αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής επιτυχίας της ΕΕ, με την προώθηση της ανάπτυξης, της καινοτομίας και της ευημερίας και την παράλληλη ενίσχυση της παγκόσμιας επιρροής και της ανθεκτικότητάς της, ο κ. Röpke πρόσθεσε: «Κατά τη συζήτηση σχετικά με την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, πρέπει να θέσουμε τους ανθρώπους στο επίκεντρό της και να διασφαλίσουμε ότι δεν θα αφήσουμε κανέναν στο περιθώριο. Ο απώτερος αντίκτυπος και η σημασία της έγκεινται στον τρόπο με τον οποίο η ανταγωνιστικότητα επηρεάζει την ευμάρεια, τις ευκαιρίες και την ευημερία των ατόμων και των κοινοτήτων. Επομένως, κάθε συζήτηση σχετικά με την ανταγωνιστικότητα πρέπει να δίνει προτεραιότητα στις ανάγκες, τα δικαιώματα και τις προσδοκίες των ανθρώπων».

Στη σύνοδο ολομέλειας εγκρίθηκε επίσης η γνωμοδότηση με θέμα «Στρατηγική για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα», η οποία καταρτίστηκε από την εισηγήτρια Emilie Prouzet και τον συνεισηγητή Stefano Palmieri. (mp)

Μία στις δέκα γυναίκες ζει σε δεινή φτώχεια. Μία στις τρεις βιώνει βία. Είμαστε μάρτυρες μιας αυξανόμενης οπισθοδρόμησης όσον αφορά τα δικαιώματα των γυναικών σε ολόκληρο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ. Με τις ευρωπαϊκές εκλογές και τον σχηματισμό μιας νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής να πλησιάζουν γοργά, η συνεχής στήριξη από τους θεσμούς και την κοινωνία των πολιτών θα είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση της χειραφέτησης των γυναικών και των κοριτσιών.

Στις 25 Απριλίου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) πραγματοποίησε συζήτηση ολομέλειας με ορισμένες από τις κορυφαίες οργανώσεις της ΕΕ που υπερασπίζονται την ισότητα των φύλων, προκειμένου να τονίσει την επιτακτική ανάγκη να συνεχιστεί η άσκηση πίεσης για τα δικαιώματα των γυναικών κατά την επόμενη θητεία της ΕΕ.

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε μία ημέρα αφότου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε το πράσινο φως στην πρώτη οδηγία της ΕΕ για την καταπολέμηση της έμφυλης βίας και το θέμα της ήταν τα συμπεράσματα της 68ης συνόδου της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τη Θέση της Γυναίκας (UNCSW68). Η CSW είναι το κορυφαίο διεθνές φόρουμ στον κόσμο για την αξιολόγηση της προόδου όσον αφορά την επίτευξη της ισότητας των φύλων και φέτος επικεντρώθηκε στη φτώχεια των γυναικών.

Η ΕΟΚΕ συνέβαλε στην UNCSW68, που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο στη Νέα Υόρκη, με δήλωση με τίτλο A gender lens on poverty (Μια έμφυλη οπτική της φτώχειας), η οποία περιλαμβάνει 10 σημεία δράσης για την οικονομική χειραφέτηση και την κοινωνική προστασία των γυναικών.

«Δεδομένου ότι η φτώχεια δεν είναι ουδέτερη ως προς το φύλο, η αντίδρασή μας σε αυτήν δεν μπορεί επίσης να είναι. Η βία κατά των γυναικών έχει αντίκτυπο στον κίνδυνο φτώχειας των γυναικών και στην ικανότητά τους να συμμετέχουν επί ίσοις όροις στην αγορά εργασίας. Ως εκ τούτου, δεν μπορώ παρά να χαιρετίσω την τελική ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την πρώτη οδηγία για την προστασία των γυναικών από την έμφυλη βία και την ενδοοικογενειακή βία σε ευρωπαϊκό επίπεδο», δήλωσε ο Πρόεδρος της ΕΟΚΕ, κ. Oliver Röpke.

Η συντονισμένη δράση σε όλα τα επίπεδα έχει επιτύχει ορισμένα ορόσημα κατά τη διάρκεια της θητείας της παρούσας Επιτροπής, όπως η οδηγία της ΕΕ για τη μισθολογική διαφάνεια και η στρατηγική για τη φροντίδα, δήλωσε ο κ. Lanfranco Fanti, μέλος του ιδιαίτερου γραφείου της Επιτρόπου Ισότητας, κ. Helena Dalli.

Οι συμμετέχοντες στη συζήτηση ζήτησαν να συγκροτηθεί Συμβούλιο της ΕΕ για την ισότητα των φύλων, συντονιστής της ΕΕ για τη βία κατά των γυναικών και ανανεωμένη εντολή για τον επίτροπο Ισότητας.

«Χρειαζόμαστε πολιτική στήριξη από την ΕΕ», δήλωσε η κ. Florence Raes, διευθύντρια της ΗΕ Γυναίκες στις Βρυξέλλες. Παρά την πραγματική πρόοδο όσον αφορά την ισότητα, τα δικαιώματα των γυναικών υπονομεύονται σε πρωτοφανή βαθμό και υπάρχει αυξανόμενος κίνδυνος η ισότητα των φύλων να διαγραφεί από τον κατάλογο προτεραιοτήτων.

«Το να είστε γυναίκα και μέλος μειονοτικής ομάδας σημαίνει ότι θα αντιμετωπίσετε δυσκολίες. Πρέπει να θυμόμαστε ότι η ισότητα δεν επαρκεί πλέον: η ισότητα χρειάζεται διατομεακότητα», δήλωσε η κ. Ilaria Todde, διευθύντρια Υποστήριξης στην Ευρωκεντρασιατική Λεσβιακή Κοινότητα.

«Η βία κατά των γυναικών είναι βαθιά ριζωμένη στα πατριαρχικά συστήματα σε ολόκληρο τον κόσμο. Σήμερα χαιρετίζουμε την έκδοση της πρώτης οδηγίας της ΕΕ για τη βία κατά των γυναικών και την ενδοοικογενειακή βία», δήλωσε η κ. Mary Collins, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Λόμπι Γυναικών. (ll)

Κατά τη σύνοδο ολομέλειας του Απριλίου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συζήτησε τη δέσμη μέτρων για την κινητικότητα ταλέντων. Η πρωτοβουλία αυτή περιλαμβάνει μια σειρά νέων μέτρων με τα οποία αποσκοπείται να καταστεί η Ένωση ελκυστικότερη στα ταλέντα που προέρχονται από χώρες εκτός ΕΕ και να διευκολυνθεί η κινητικότητα στο εσωτερικό της.

Η επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και προσκεκλημένη ομιλήτρια, κ. Ylva Johansson, ζήτησε τη στήριξη της ΕΟΚΕ ώστε να συνεργαστούν τα κράτη μέλη και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών με σκοπό την υιοθέτηση αυτής της καινοτομίας και τη διασφάλιση της χάραξης μιας αποτελεσματικής πολιτικής για τη μετανάστευση εργατικού δυναμικού.

Ένα από τα βασικά μέτρα της δέσμης μέτρων για την κινητικότητα ταλέντων είναι η πρωτοβουλία «δεξαμενή ταλέντων», το πρώτο εθελοντικό εργαλείο αντιστοίχισης σε επίπεδο ΕΕ, όπου τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη μπορούν να φέρνουν σε επαφή εργοδότες της ΕΕ με άτομα από τρίτες χώρες που αναζητούν εργασία.

Ο Πρόεδρος της ΕΟΚΕ Oliver Röpke τόνισε ότι «Η ΕΕ αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων λόγω της μετάβασης σε μια πράσινη και ψηφιακή οικονομία και λόγω των δημογραφικών προκλήσεων. Η δέσμη μέτρων για την κινητικότητα ταλέντων μπορεί να είναι ένα από τα μέσα για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων».

Η Ευρωπαία επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων κ. Ylva Johansson ζήτησε μια προσέγγιση «Ομάδα Ευρώπη» όσον αφορά τη μετανάστευση εργατικού δυναμικού με ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση. «Η μετανάστευση εργατικού δυναμικού αποτελεί, και θα εξακολουθήσει να είναι,κυρίως εθνική αρμοδιότητα. Ωστόσο, πρέπει να δημιουργήσουμε μια προσέγγιση «Ομάδα Ευρώπη», με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να συνεργάζονται για την υλοποίηση νέων πρωτοβουλιών και τη διευκόλυνση της εφαρμογής των πολιτικών για την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού.»

Η κ. Tatjana Babrauskienė, μέλος της ΕΟΚΕ και εισηγήτρια της γνωμοδότησης με θέμα «Δέσμη μέτρων για την κινητικότητα ταλέντων» που εγκρίθηκε σε αυτήν τη σύνοδο ολομέλειας, υπογράμμισε ότι «η δεξαμενή ταλέντων της ΕΕ πρέπει να είναι ένα πρακτικό, εύχρηστο και αξιόπιστο εργαλείο, ελκυστικό για τους εργαζομένους και τους εργοδότες. Ταυτόχρονα, πρέπει να στηρίζει τη δίκαιη και δεοντολογική νόμιμη μετανάστευση εργατικού δυναμικού». (at) 

Το τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις» (REX) της ΕΟΚΕ πραγματοποίησε δύο συνεδριάσεις με τους ομολόγους του από τη Σερβία και το Μαυροβούνιο στο πλαίσιο των αντίστοιχων μικτών συμβουλευτικών επιτροπών. Αυτό το κοινό θεσμικό όργανο επιτρέπει στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και από τις δύο πλευρές να παρακολουθούν τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της εκάστοτε υποψήφιας χώρας, να συζητούν για θέματα κοινού ενδιαφέροντος και να επισημαίνουν τις ανησυχίες που πρέπει να επιλυθούν στην πορεία προς την προσχώρηση στην ΕΕ.

Στις 5 Απριλίου 2024, η ΕΟΚΕ υποδέχθηκε τα σερβικά μέλη της μικτής συμβουλευτικής επιτροπής στις Βρυξέλλες με σκοπό να συζητήσουν για την τρέχουσα κατάσταση των σχέσεων ΕΕ-Σερβίας και τις διαπραγματεύσεις για τη διαδικασία προσχώρησης της χώρας στην ΕΕ. Άλλα θέματα που εθίγησαν ήταν οι ευκαιρίες που προσφέρουν στη Σερβία το νέο Σχέδιο ανάπτυξης και η Διευκόλυνση μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια, η μετεκλογική κατάσταση στη χώρα και η επισκόπηση της κατάστασης της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου.

Στην εκδήλωση συμμετείχε ο νεοδιορισθείς επικεφαλής της Αποστολής της Δημοκρατίας της Σερβίας στην ΕΕ κ. Danijel Apostolović, ο οποίος υπογράμμισε την κοινή επιθυμία της ΕΕ και της Σερβίας να συνεργαστούν στενότερα σε όλα τα θέματα που είναι συναφή με τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης της χώρας του.

Ο δε Αντιπρόεδρος Επικοινωνίας της ΕΟΚΕ κ. Laurenţiu Plosceanu τόνισε τη σημασία των συνεδριάσεων αυτών, καθότι εγγυώνται την παρουσία εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί εντός της Σερβίας η υπόθεση της προσχώρησής της στην ΕΕ. 

Η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε με την έγκριση κοινής δήλωσης, η οποία θα διαβιβαστεί στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, καθώς και στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και στην Κυβέρνηση της Σερβίας.

Εδώ μπορείτε να παρακολουθήσετε μαγνητοσκοπημένη επισκόπηση της συνεδρίασης.

Στις 13 Μαΐου, το μέλος της μικτής συμβουλευτικής επιτροπής κ. Nataša Vučković εξελέγη νέα πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Τοπική Δημοκρατία (ALDA). Η ΕΟΚΕ εκπροσωπήθηκε στη γενική συνέλευση της ALDA στη Βαρκελώνη από τον κ. Plosceanu, ο οποίος συνεχάρη την κ. Vučković για τον ορισμό της. 

******

Η 18η συνεδρίαση της μικτής συμβουλευτικής επιτροπής ΕΕ-Μαυροβουνίου πραγματοποιήθηκε στην Ποντγκόριτσα στις 16 Απριλίου και μέσω αυτής εστάλη σαφές μήνυμα στα θεσμικά όργανα της ΕΕ ότι το Μαυροβούνιο είναι σταθερά προσηλωμένο στην προσπάθειά του να καταστεί το 28ο κράτος μέλος της έως το 2028.

Τα μέλη της μικτής συμβουλευτικής επιτροπής ενθάρρυναν τις οργανώσεις τους, τις εθνικές αρχές και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίτευξη των σχετικών με το κράτος δικαίου ενδιάμεσων κριτηρίων αναφοράς. Η λήψη της Ενδιάμεσης έκθεσης αξιολόγησης των κριτηρίων αναφοράς με θέμα το κράτος δικαίου (έως τον ερχόμενο Ιούνιο) θα αποτελέσει σημείο καμπής στη διαδικασία προσχώρησης της χώρας στην ΕΕ, επιτρέποντας το προσωρινό κλείσιμο άλλων κεφαλαίων.

Ο μεν συμπρόεδρος της μικτής συμβουλευτικής επιτροπής και μέλος της ΕΟΚΕ κ. Decebal-Ștefăniță Padure δήλωσε τα εξής: «Οι αρχές του Μαυροβουνίου θα πρέπει να εκπληρώσουν τους φιλόδοξους σκοπούς τους και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να συμμετέχει σε κάθε στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων». Η δε ομόλογός του από την πλευρά του Μαυροβουνίου κ. Gordana Đurović προέτρεψε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποστηρίξουν την προσπάθεια η έκθεση που θα υποβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως τον Ιούνιο να είναι θετική.

Ο επικεφαλής διαπραγματευτής Δρ. Predrag Zenović επεσήμανε τη σημασία και τη συγκεκριμένη βοήθεια της κοινωνίας των πολιτών στη διαπραγματευτική διαδικασία, με τη δημόσια αποδοχή της ένταξης του Μαυροβουνίου στην ΕΕ να ανέρχεται στο 80 %.

Η πρέσβειρα της ΕΕ στο Μαυροβούνιο κ. Oana Cristina Popa σημείωσε ότι το Μαυροβούνιο φαίνεται να έχει επιτύχει εν τέλει την αναγκαία σταθερότητα, ώστε να επικεντρωθεί στην προσπάθεια προσχώρησής του στην ΕΕ κατά στρατηγική προτεραιότητα. «Θα προσπαθήσουμε όλοι μας να μην χαθεί αυτή η ευκαιρία», συμπλήρωσε η κ. Popa.

Στο τέλος της συνεδρίασης εγκρίθηκε κοινή δήλωση, η οποία θα υποβληθεί στην Επιτροπή Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στην Κυβέρνηση του Μαυροβουνίου. (at)