Rynek energii elektrycznej trzeba zreformować w taki sposób, aby osiągnął więcej niż tylko same cele neutralności klimatycznej na 2050 r. Zdaniem Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego należy zagwarantować bezpieczeństwo dostaw, stabilne i przystępne ceny oraz prawo do energii, aby chronić słabsze grupy społeczne.

W wydanej w styczniu opinii Przyszłość dostaw i cen energii elektrycznej w UE, którą opracowali Jan Dirx i Thomas Kattnig, Komitet opowiada się za modelem regulacji przez państwo tam, gdzie jest to konieczne, oraz prywatnej przedsiębiorczości tam, gdzie jest to możliwe. Zaleca przy tym utworzenie E-agencji.

E-agencja mogłaby przyjąć formę założonego przez państwo przedsiębiorstwa, które odgrywałoby rolę animatora rynku energii elektrycznej. Dzięki temu zaś można by osiągnąć cele w zakresie neutralności klimatycznej i zapewnić bezpieczeństwo dostaw oraz stabilne i przystępne ceny.

Zmiany potrzebne na rynku energii elektrycznej należałoby według Komitetu przeprowadzić w trzech etapach:

• Etap 1 – od teraz do 2030 r.

  E-agencja rozszerzy swoje portfolio o koszyk wytwarzania energii (bez emisji CO₂). W tym okresie handel energią będzie się odbywał na zasadzie obrotu energią na rynkach dnia następnego, jednak wpływ E-agencji na rynek wzrośnie.

• Etap 2 – od 2030 do 2040 r.

  E-agencja osiągnie pozycję animatora rynku i będzie kontrolowała odpowiednią część rynku po stronie podaży za pośrednictwem umów na dostawy. W tym czasie obrót energią na rynkach dnia następnego odpowiednio się dostosuje.

• Etap 3 – od 2040 do 2050 r.

  E-agencja zoptymalizuje podaż energii elektrycznej, aby od 2050 r. zapewnić zrównoważone, długoterminowe dostawy energii elektrycznej przy zerowej emisji gazów cieplarnianych netto oraz stabilnych i przewidywalnych cenach. (mp)

Unia Europejska musi w większym stopniu skupić się na polityce konkurencji, by wzmocnić konkurencyjną pozycję na świecie, zwiększyć produktywność i zadbać o to, by jednolity rynek pozostał filarem siły gospodarczej.

Na styczniowej sesji plenarnej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjął opinię „Polityka konkurencji w samym centrum konkurencyjności UE”. Wezwał w niej do głębszej integracji gospodarek krajowych oraz inteligentniejszych strategii pomocy państwa, by uwolnić potencjał gospodarczy Europy i sprostać najważniejszym wyzwaniom globalnym, takim jak cyfryzacja, zmiana klimatu i budowanie odporności.

Komitet podkreślił, że polityka konkurencji ma zasadnicze znaczenie dla wspierania innowacji, zrównoważonego rozwoju i wzrostu gospodarczego. Nie ma konfliktu między konkurencją a konkurencyjnością – stwierdziła sprawozdawczyni Isabel Yglesias. Przy usprawnionych procedurach, elastycznych narzędziach i wystarczających zasobach, polityka konkurencji może stymulować dobrobyt przedsiębiorstw i mieszkańców Unii Europejskiej – dodała.

Nowe unijne reguły konkurencji – takie jak akt o rynkach cyfrowych i rozporządzenie w sprawie subsydiów zagranicznych – już teraz przeciwdziałają zakłóceniom rynkowym i wzmacniają pozycję Unii na świecie. EKES wzywa jednak do dalszych działań, by unowocześnić ocenę połączeń przedsiębiorstw i skutecznie kontrolować połączenia podyktowane innowacją, nawet jeśli nie przekraczają one obowiązujących progów unijnych.

W opinii podkreślono kluczową rolę pomocy państwa we wspieraniu zielonej i cyfrowej transformacji. Źle skoordynowane subsydia mogą jednak osłabić produktywność i wzrost gospodarczy. Badania pokazują, że lepsza koordynacja w obrębie UE mogłaby zwiększyć wydajność o ponad 30%. Komitet zaleca dostosowanie dotacji we wszystkich państwach członkowskich, by wzmocnić europejskie łańcuchy wartości i zapewnić skuteczność.

Ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania (projekty IPCEI), a także zaproponowany Europejski Fundusz Konkurencyjności, powinny uwzględniać ogólnoeuropejską perspektywę, by pobudzać innowacje przemysłowe na dużą skalę. Narzędzia te muszą zapewniać sprawiedliwy podział korzyści w całej Unii, a także wspierać zrównoważony rozwój i odporność.

EKES podkreśla, że aby UE stała się światowym liderem, musi:

• pogłębić integrację, by ograniczyć niewłaściwe przydzielanie dotacji i zwiększyć wydajność;
• wprowadzić surowsze przepisy, by chronić europejskie innowacje podczas zagranicznych przejęć;
• uprościć i przyspieszyć procedury dotyczące konkurencji i pomocy państwa, by zwiększyć ich skuteczność; oraz
• wdrożyć zrównoważoną politykę łączenia przedsiębiorstw, która będzie wspierać innowacje, zrównoważony rozwój i inwestycje w infrastrukturę. (ll)

Najlepszą obroną uzasadnionych interesów UE w europejskiej części regionu arktycznego będzie wspólna strategia UE wobec Arktyki, która przyczyni się do zwiększenia udziału społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich odnośnych decyzjach. Ścisła współpraca z Grenlandią jest również nieodzowna dla zrównoważonych inwestycji w Arktyce, aby zapewnić dobrobyt i odporność tego regionu.

EKES przedstawił opinię z inicjatywy własnej „Opracowanie europejskiej strategii wobec Arktyki w dialogu ze społeczeństwem obywatelskim”, którą przyjęto na styczniowej sesji plenarnej. Podkreślił w niej istotną rolę Arktyki w strategicznej autonomii, odporności i konkurencyjności Europy.

Sprawozdawca opinii i członek EKES-u Anders Ladefoged powiedział: W nowej opinii w sprawie polityki UE wobec Arktyki prezentujemy spojrzenie społeczeństwa obywatelskiego na to, w jaki sposób UE może opracowywać politykę dla tego regionu. Musi przy tym zadbać zarówno o własne interesy, jak i pomóc w zbudowaniu odpornego i zamożnego regionu z myślą o jego mieszkankach i mieszkańcach.

EKES popiera również kompleksowe konsultacje i pełną współpracę z ludnością rdzenną w Arktyce i do nich zachęca. Współsprawozdawca opinii i członek EKES-u Christian Moos stwierdził w tym kontekście: Interesów europejskich państw arktycznych najlepiej bronić wspólnie, w drodze współpracy między położonymi na północy państwami członkowskimi UE. Pomocna w tym będzie również europejska strategia wobec Arktyki, która musi zapewniać udział społeczeństwa obywatelskiego oraz ochronę praw lokalnej społeczności tubylczej.

Grenlandia, która jest również przedmiotem opinii, znajduje się w podobnej sytuacji jak europejska część Arktyki, jeśli chodzi zarówno o wyzwania, jak i szanse związane z szybką transformacją w tym regionie.

Odnośnie do Grenlandii Christian Moos powiedział: Ściślejsza współpraca europejska, również w Grenlandii, jest istotna dla zrównoważonych inwestycji w europejskiej części Arktyki i przekształcenia jej w dostatni i odporny region.

Jednym z głównych priorytetów Grenlandczyków jest wzmocnienie ich samostanowienia jako narodu zgodnie z hasłem „nic o nas bez nas”. Niemniej UE jest postrzegana jako bliski sojusznik w oparciu o wspólne wartości, takie jak prawa człowieka i dialog społeczny. (at)

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wezwał do zmiany unijnych zasad pomocy państwa, by lepiej uwzględnić potrzeby podmiotów gospodarki społecznej, które odgrywają istotną rolę w stawianiu czoła wyzwaniom społecznym.

W opinii „Jak wspierać podmioty gospodarki społecznej zgodnie z zasadami pomocy państwa: kilka refleksji związanych z sugestiami ze sprawozdania Enrica Letty”, przyjętej na sesji plenarnej w styczniu, EKES ostrzega, że obowiązujące przepisy nie zapewniają odpowiedniego wsparcia takim przedsiębiorstwom, które często nie przekazują zysków inwestorom, lecz je ponownie inwestują w celach społecznych.

Chcemy, by więcej osób było świadomych tego, że skuteczna regulacja konkurencji i pomocy państwa jest korzystna zarówno dla przedsiębiorstw gospodarki społecznej, jak i dla całego systemu usług świadczonych w interesie ogólnym – stwierdził sprawozdawca opinii Giuseppe Guerini.

Podmioty gospodarki społecznej – od spółdzielni po towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych i fundacje – zatrudniają ponad 11 mln osób w całej Unii Europejskiej, co stanowi 6,3 % aktywnej zawodowo ludności. Są aktywne w takich obszarach jak usługi społeczne i zdrowotne, energia odnawialna i ograniczanie ubóstwa. Pomimo wnoszonego przez nie wkładu wiele z nich zderza się z barierami systemowymi, które utrudniają dostęp do długoterminowego kapitału inwestycyjnego i spełnianie formalności związanych z zamówieniami publicznymi, ponieważ obecne ramy regulacyjne często nie uwzględniają ich niedochodowego lub solidarnego charakteru.

W opinii podkreślono między innymi, że organy publiczne nie wykorzystują w wystarczającym stopniu istniejących narzędzi – takich jak ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych (GBER) i ramy dotyczące usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (UOIG).

Dlatego Komitet wzywa do uproszczenia i modernizacji nadmiernie złożonych i przestarzałych przepisów GBER dotyczących wspierania rekrutacji pracowników znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i pracowników z niepełnosprawnościami. Jest to zgodne z niektórymi zaleceniami sprawozdania Letty w sprawie jednolitego rynku.

Komitet aprobuje niedawne podwyższenie pułapów pomocy de minimis – do 300 tys. EUR w zwykłym sektorze oraz do 750 tys. EUR dla podmiotów świadczących usługi w ogólnym interesie gospodarczym. Twierdzi jednak, że bardziej dostosowane instrumenty – takie jak ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych lub szczegółowe przepisy dotyczące usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym – lepiej odpowiadałyby potrzebom podmiotów gospodarki społecznej w takich dziedzinach jak usługi zdrowotne i społeczne. (ll)

Stefano Mallia, przewodniczący Grupy Pracodawców w EKES-ie

29 stycznia Komisja Europejska przyjęła Kompas konkurencyjności. Jest to ważny krok podjęty we właściwym czasie – inicjatywa ta ma zapewnić europejskiej gospodarce siłę napędową na najbliższe pięć lat.

Pracodawcy w UE od dawna opowiadają się za nadrzędnym programem na rzecz konkurencyjności. Z zadowoleniem przyjmujemy zatem trzy filary Kompasu: zlikwidowanie luki w zakresie innowacji i wydajności, połączenie dekarbonizacji z konkurencyjnością oraz zmniejszenie zależności w celu zabezpieczenia łańcuchów dostaw. Są to kluczowe elementy, by zapewnić Europie możliwość konkurowania w skali globalnej, przyciągania i zatrzymywania talentów oraz wspierania innowacji.

Ostateczny sukces Kompasu zależy jednak od opracowania konkretnych środków i ich terminowego wdrożenia. Decydującą rolę odegrają najważniejsze inicjatywy, takie jak pakiet zbiorczy dotyczący uproszczenia, Czysty Ład Przemysłowy i strategia horyzontalna na rzecz pogłębienia jednolitego rynku. Jednak same nazwy strategii i chwytliwe tytuły nie uchronią nas przed nadchodzącymi wyzwaniami.

Na przykład uproszczenie ram regulacyjnych jest pierwszym i najpilniejszym krokiem. Zasadnicze znaczenie ma ograniczenie uciążliwej biurokracji oraz promowanie szybkości i elastyczności. Zbyt długo unijne przedsiębiorstwa zmagały się z nadmierną złożonością i powolnym procesem decyzyjnym. Potrzebujemy również skutecznego wdrożenia sprawdzianu konkurencyjności, aby nowe środki ustawodawcze i regulacyjne wspierały, a nie hamowały wzrost przedsiębiorstw.

Kompas słusznie koncentruje się na wspieraniu innowacji poprzez solidną unię rynków kapitałowych i na usuwaniu barier strukturalnych, by uwolnić potencjał Europy w zakresie najnowszych technologii, czystej energii i zaawansowanej produkcji, tworząc ekosystem przyjazny dla przedsiębiorstw typu start-up i scale-up.

Nieukończona unia rynków kapitałowych przypomina, że nie możemy sobie pozwolić na żadne opóźnienia. Chociaż w Kompasie propaguje się lepszą koordynację krajowych inwestycji rządowych, brakuje w nim jasnego planu dotyczącego innych wspólnych źródeł finansowania. Świat nie będzie na nas czekać.

Wyścig trwa; czas, by się do niego w pełni włączyć. Odblokowanie konkurencyjności jest nie tylko koniecznością gospodarczą, ale również kluczem do wspólnego dobrobytu dla wszystkich. Europejskie przedsiębiorstwa są i pozostaną elementem rozwiązania. 

Młodzi ludzie z regionu Morza Śródziemnego muszą uczestniczyć we wszystkich etapach procesu: od kreowania polityki po jej wdrażanie. Jak podkreślono podczas debaty zorganizowanej przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES), wpływają oni nie tylko na politykę, lecz również na życie.

Na styczniowej sesji plenarnej EKES-u odbyła się debata związana z przyjęciem opinii „Zaangażowanie młodzieży w dialog społeczny i obywatelski w regionie śródziemnomorskim”. Jest to pierwsza opinia Komitetu, w której uwzględniono wkład przedstawicielek i przedstawicieli młodzieży z tego regionu. W procesie sporządzania dokumentu uczestniczyło ośmioro młodych ludzi.

Podczas debaty komisarz do spraw regionu śródziemnomorskiego Dubravka Šuica zwróciła uwagę na znaczenie młodych ludzi dla dobrobytu, stabilności i odporności regionu. Przyszłość basenu Morza Śródziemnego leży w rękach młodych ludzi. Aby zapewnić wspólną i zrównoważoną przyszłość, musimy bezpośrednio współpracować z młodymi pokoleniami i dążyć do tego, by ich stanowisko kształtowało nasze priorytety i strategie polityczne. Wypracujemy wspólnie nowy pakt na rzecz regionu śródziemnomorskiego dzięki inwestycjom w kształcenie, zatrudnienie i wzrost.

Przewodniczący EKES-u Oliver Röpke poparł nowy pakt sporządzany przez komisarz Dubravkę Šuicę, który ukierunkowany jest na inwestycje, zrównoważony rozwój i migrację. Dodał, że w jego opracowywanie należy włączyć aktywnie społeczeństwo obywatelskie. Zaangażowanie młodzieży jest nieodzowne dla przyszłości regionu. EKES zadba o to, by jej głos kształtował politykę i proces decyzyjny. Wraz z Unią dla Śródziemnomorza i Fundacją im. Anny Lindh dążymy do zbudowania pokojowego oraz dobrze prosperującego regionu Morza Śródziemnego.

Księżna Rym Ali, przewodnicząca Fundacji im. Anny Lindh, podkreśliła istotny wkład przedstawicieli młodzieży w sporządzenie opinii i stwierdziła, że współpraca z młodymi ludźmi jest nie tylko ważna, lecz również pilnie potrzebna i twórcza. Stawka jest bardzo wysoka. Bez akceptacji młodzieży i zaoferowania jej narzędzi równego uczestnictwa nie możemy opracować rozwiązań na przyszłość. Trzeba zapewnić ich udział – powiedziała.

Eliane El Haber, przedstawicielka młodzieży w związku z opinią oraz doradczyni w sieci młodzieżowej i studenckiej UNESCO w ramach celu zrównoważonego rozwoju nr 4, pochwaliła inicjatywę EKES-u mającą na celu czynne uczestnictwo młodych ludzi, którzy mają odmienne pochodzenie regionalne i kulturowe, a także różnią się od siebie płcią i wykształceniem.