Tijdens een speciale topbijeenkomst op 6 maart jl. hebben de 27 EU-lidstaten ingestemd met het door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen gepresenteerde plan “ReArm Europe”. Dit plan bestaat uit vijf pijlers met voorstellen die zeker interessant zijn, maar waarover het laatste woord nog niet is gezegd.
Tijdens een speciale topbijeenkomst op 6 maart jl. hebben de 27 EU-lidstaten ingestemd met het door Commissievoorzitter Ursula von der Leyen gepresenteerde plan “ReArm Europe”. Dit plan bestaat uit vijf pijlers met voorstellen die zeker interessant zijn, maar waarover het laatste woord nog niet is gezegd.
De eerste pijler betreft flexibiliteit in het stabiliteits- en groeipact.
De Commissie stelt voor om de ontsnappingsclausule van het stabiliteits- en groeipact in werking te stellen, zodat de lidstaten de defensie-uitgaven met 1,5 % van het bbp kunnen verhogen zonder het gevaar te lopen dat er een buitensporigtekortprocedure wordt opgestart. Dit kan volgens de Commissie over een periode van vier jaar bijna 650 miljard EUR extra opleveren voor defensie-uitgaven. Ursula von der Leyen stelt dat Europa zijn defensie-uitgaven aanzienlijk moet opvoeren.
De tweede pijler betreft een nieuw leningsinstrument voor defensiedoeleinden.
Dit instrument, ter waarde van ca. 150 miljard EUR, zou gefinancierd moeten worden met leningen uit de EU-begroting volgens een systeem dat vergelijkbaar is met macrofinanciële bijstand. Bedoeling is dat het wordt gebruikt op prioritaire gebieden waar ernstige tekortkomingen bestaan: lucht- en raketafweer (het Duitse initiatief inzake een Europees ruimteschild), artilleriesystemen, raketten en munitie, drones en droneafweersystemen, strategische hulpmiddelen, bescherming van kritieke infrastructuur (ook met betrekking tot de ruimte), militaire mobiliteit, cyberdefensie, artificiële intelligentie en elektronische oorlogvoering.
Om de zaak te bespoedigen stelt de Commissie voor een beroep te doen op artikel 122 van het Verdrag, dat louter in uitzonderlijke omstandigheden wordt gebruikt en waarvoor slechts de instemming van de lidstaten in de Raad van de EU nodig is: het Europees Parlement wordt van een desbetreffend besluit alleen in kennis gesteld. Deze omzeiling van het democratische proces zou kunnen worden aangevochten. Het plan om de Europese defensie te versterken werd goedgekeurd op de top van Versailles in maart 2022. Dat is drie jaar geleden! Dit plan kan dus bezwaarlijk “urgent” worden genoemd.
De derde pijler betreft het gebruik van regionale fondsen.
Op korte termijn, zo benadrukt de Commissie, kan de EU met het Europese budget “meer doen” door middelen van bepaalde begrotingslijnen te herschikken. Ze stelt voor om de lidstaten de mogelijkheid te geven cohesiebeleidsprogramma’s te gebruiken om de defensie-uitgaven te verhogen en wil de procedure voor vrijwillige overdrachten naar andere EU-fondsen met defensiedoeleinden vergemakkelijken.
Dit zou forse bezuinigingen in de huidige meerjarenbegroting (2021-2027) vereisen. De vraag is: moeten we sociale of regionale cohesie opofferen voor onze defensie? Deze kwestie moet nader worden besproken.
Tegelijkertijd zou het STEP-platform voor strategische technologieën verder worden kunnen gemobiliseerd door het uit te breiden tot alle technologieën in de defensiesector. Een andere mogelijkheid is volgens de Commissie het versoepelen van bestaande beperkingen, zoals mededingingsregels of regels voor voorfinanciering en medefinanciering.
De vierde pijler betreft leningen van de Europese Investeringsbank (EIB).
De EIB en haar aandeelhouders (de lidstaten) hebben zich herhaaldelijk uitgesproken tegen verdere maatregelen om kredieten puur voor de militaire sector te verlenen; ze geven de voorkeur aan leningen voor producten voor tweeërlei gebruik. De Commissie dringt er dan ook op aan om het beleid van de EIB te wijzigen.
De vijfde pijler betreft het vrijmaken van particulier kapitaal.
Het doel is om de toegang van defensiebedrijven tot kapitaal/financiering – een terugkerend probleem voor de sector – te optimaliseren. Dit idee zou moeten worden opgenomen in de Commissiemededeling over een “spaar- en investeringsunie”.
Marcin Nowacki, lid van het EESC en rapporteur van het advies Defensiefinanciering in de EU, somt de aanbevelingen van het EESC op om de veiligheid van de EU te vergroten. Nu de bedreigingen voor de veiligheid toenemen en allianties verschuiven, pleit het EESC voor een uniform en robuust EU-defensiemechanisme. Europa kan niet meer zo sterk afhankelijk zijn van wapenleveranciers van buiten de EU, zoals nu het geval is. Maar het gaat er niet alleen om méér uit te geven, het gaat er ook om verstandig en efficiënt uit te geven.
Marcin Nowacki, lid van het EESC en rapporteur van het advies Defensiefinanciering in de EU, somt de aanbevelingen van het EESC op om de veiligheid van de EU te vergroten. Nu de bedreigingen voor de veiligheid toenemen en allianties verschuiven, pleit het EESC voor een uniform en robuust EU-defensiemechanisme. Europa kan niet meer zo sterk afhankelijk zijn van wapenleveranciers van buiten de EU, zoals nu het geval is. Maar het gaat er niet alleen om méér uit te geven, het gaat er ook om verstandig en efficiënt uit te geven.
Nu Europa wordt geconfronteerd met een snel veranderend geopolitiek landschap, rijst een belangrijke vraag: hoe kan de Europese Unie haar veiligheid waarborgen in een wereld die steeds onzekerder wordt? In het advies Defensiefinanciering in de EU presenteert het EESC een uitgebreide routekaart om de veiligheid van de EU te vergroten en zich voor te bereiden op zowel huidige als toekomstige uitdagingen.
Nu Europa wordt geconfronteerd met een snel veranderend geopolitiek landschap, rijst een belangrijke vraag: hoe kan de Europese Unie haar veiligheid waarborgen in een wereld die steeds onzekerder wordt? In het advies Defensiefinanciering in de EU presenteert het EESC een uitgebreide routekaart om de veiligheid van de EU te vergroten en zich voor te bereiden op zowel huidige als toekomstige uitdagingen.
Dit advies komt op een moment waarop de veiligheidsdreigingen escaleren. Centraal in het advies van het EESC staat de oproep voor een uniform en robuust EU-financieringsmechanisme voor defensie. De huidige financieringsstructuren zijn ontoereikend en verandering is noodzakelijk. Zonder een meer gecoördineerde aanpak van defensiefinanciering dreigt de EU achterop te raken bij de bescherming van haar belangen. Een van de punten van zorg die in het advies worden genoemd, is het feit dat “78% van de 75 miljard EUR die de EU-landen aan overheidsopdrachten op defensiegebied hebben besteed, naar leveranciers van buiten de EU is gegaan", zoals staat te lezen in het verslag van de Commissie over de toekomst van het Europese concurrentievermogen. Deze toenemende afhankelijkheid van externe leveranciers mag niet worden genegeerd.
Het gaat er echter niet alleen om méér uit te geven, het gaat er ook om verstandig en efficiënt uit te geven. Het EESC beveelt aan de coördinatie tussen de EU en de NAVO te versterken, meer geld uit te trekken voor initiatieven als het Europees Defensiefonds (EDF) en de Europese Vredesfaciliteit (EPF), en de nadruk te leggen op gezamenlijke aankopen om middelen te stroomlijnen en de kosten te verlagen. Bovendien pleit het EESC ervoor dat de Europese NAVO-leden ten minste 2,5% van hun bbp aan defensie besteden, een stap die het antwoord van Europa op de huidige geopolitieke dreigingen zou versterken. Deze hogere uitgavendoelstelling zorgt ervoor dat de Europese NAVO-leden effectiever bijdragen aan de collectieve veiligheid en tegelijkertijd de volledige soevereiniteit over hun strijdkrachten behouden.
Ook initiatieven als de verordening ter ondersteuning van de productie van munitie (Act in Support of Ammunition Production – ASAP) en de wet ter versterking van de Europese defensie-industrie door middel van gemeenschappelijke aanbestedingen (Edirpa) zijn essentieel om de defensievermogens van de EU te versterken. Deze inspanningen zullen Europa in staat stellen de middelen doeltreffend te bundelen en zowel militaire als civiele paraatheid te waarborgen.
Technologische vooruitgang, met inbegrip van artificiële intelligentie, drones en cyberbeveiliging, wordt steeds belangrijker voor de nationale veiligheid. Het EESC hamert op het belang van investeringen op deze gebieden om opkomende bedreigingen voor te blijven. Samenwerking tussen de publieke en private sector is de sleutel tot innovatie, met name op het gebied van AI, drones en cyberbeveiligingssystemen.
In het advies wordt ook gepleit voor een veerkrachtige Europese defensie-industrie en een sterkere samenwerking tussen bedrijven, kleine en middelgrote ondernemingen en overheden. Door innovatie te stimuleren en ervoor te zorgen dat Europa concurrerend blijft, wordt de afhankelijkheid van externe leveranciers verminderd en wordt een meer zelfvoorzienende defensie-industrie opgebouwd.
Bovendien mogen we de regionale initiatieven binnen de EU niet vergeten. Door de regionale samenwerking te versterken kunnen defensiestrategieën beter worden afgestemd op de specifieke veiligheidsbehoeften van verschillende lidstaten. Deze aanpak zorgt ervoor dat regionale problemen adequaat worden aangepakt binnen het bredere EU-kader.
Het versterken van de defensie van de EU gaat niet alleen over veiligheid, maar ook over het hooghouden van de waarden van de EU. Wij zijn van mening dat de EU, door de in ons advies uiteengezette routekaart te volgen, haar toekomst kan veiligstellen en haar vrede en economische belangen kan beschermen.
Display date
10 months 3 weeks ago
Nieuwe regels voor grensoverschrijdende handhaving tegen oneerlijke handelspraktijken
